Wyrok I C 136/10 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 8 lutego 2011 r. Sąd Okręgowy w Katowicach

--- STRONA 1 --- Sygn. akt: I C 136/10 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 8 lutego 2011 r. Sąd Okręgowy w Katowicach I Wydział Cywilny w składzie następującym: Przewodniczący: SSO Agata Młynarczyk - Śmieja Protokolant: protokolant sądowy Łukasz Bugaj po rozpoznaniu w dniu 25 stycznia 2011 r. w Katowicach sprawy z powództwa D. D. przeciwko Skarbowi Państwa - Dyrektorowi Aresztu Śledczego w …… o zapłatę 1. zasądza od pozwanego Skarbu Państwa – Dyrektora Aresztu Śledczego w …. na rzecz powoda D. D. kwotę 2.000 zł (dwa tysiące złotych) z ustawowymi odsetkami od dnia 8 lutego 2011 r., 2. oddala powództwo w pozostałym zakresie, 3. odstępuje od obciążania powoda kosztami sądowymi i kosztami zastępstwa procesowego, 4. przyznaje radcy prawnemu S. T od Skarbu Państwa – Sądu Okręgowego w Katowicach kwotę 4.392 zł (cztery tysiące trzysta dziewięćdziesiąt dwa złote) tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. I C 136/10 --- STRONA 2 --- UZASADNIENIE D. D. w pozwie przeciwko Skarbowi Państwa – Dyrektorowi Aresztu Śledczego w ….. domagał się zasądzenie od pozwanego kwoty 150 000 zł z ustawowymi odsetkami od dnia wydania wyroku. W uzasadnieniu żądania powód podał, że przebywa w Areszcie Śledczym w ……….. jako osoba odbywająca karę pozbawienia wolności od czerwca 2009 r. W okresie objętym pozwem pozwany nie zapewnił mu odpowiednich warunków odbywania kary, albowiem w celach panuje przeludnienie i są one nienależycie wyposażone, nie ma odpowiedniej liczby szafek i misek do mycia. Niewystarczająca jest też ilość środków czystości dostarczana przez pozwanego. Ponadto na zapleczu sanitarnym brak jest wentylacji, programy zajęciowych poza celami są ograniczone, a system opieki zdrowotnej w areszcie jest przeciążony. Takie warunki, a zwłaszcza przeludnienie niekorzystnie wpływają na ogólną jakość życia w jednostce penitencjarnej. Powodują brak prywatności, a także zwiększone napięcie miedzy osadzonymi oraz między osadzonymi a personelem. Metody stosowane przez pozwanego są niezgodne z prawem i prowadzą do poniżania godności powoda (pozew k. 2-3, pismo procesowe 37-38). Pozwany w odpowiedzi na pozew wniósł o oddalenie powództwa, kwestionując zarzuty i twierdzenia powoda. W ocenie pozwanego powód nie wykazał zaistnienia żadnej z przesłanek odpowiedzialności Skarbu Państwa. Pozwany wskazał, że powód przebywał w Areszcie Śledczym w …… w okresach od: - 6 czerwca 2006 r. do 21 czerwca 2006 r.; - 9 maja 2007 r. do 5 grudnia 2007 r.; - 12 czerwca 2009 – do dnia sporządzenia odpowiedzi na pozew. Przedstawione w odpowiedzi na pozew stanowisko pozwanego obejmowało okres od czerwca 2009 r. W zakresie przeludnienia pozwany wskazał, że dyrektor jednostki działał w ramach dyspozycji obowiązujących przepisów. Osadzenie w warunkach przeludnienia odbywało się zgodnie z obowiązującym wówczas art. 248 § 1 k.k.w, o czym był informowany sędzia penitencjarny. --- STRONA 3 --- Wobec zarzutów dotyczących stanu technicznego cel mieszkalnych pozwany wskazał na coroczne, zgodne z harmonogramem remonty cel, w których wymienia się okna i wykładziny. Zdaniem pozwanego wyposażenie cel mieszkalnych w sprzęt kwaterunkowy oraz zaopatrzenie w środki czystości jest zgodne z obowiązującymi przepisami. Sprzęt kwaterunkowy zapewnia każdemu osadzonemu osobne miejsce do spania, odpowiednie warunki higieny, odpowiedni dopływ powietrza i temperaturę. Urządzenia sanitarne są usytuowane w sposób zapewniający niekrępujący użytkowanie i są oddzielone od pozostałej części celi. Rolę wentylacji naturalnej pełnią okna, które można bez przeszkód otwierać by wietrzyć celę. W każdej celi znajduje się sprzęt do sprzątania, dwa razy w miesiącu wydawane są środki czystości, a cele raz w miesiącu poddawane są dezynsekcji. Osadzeni raz w tygodniu korzystają z łaźni, wymiana pościeli odbywa się co dwa tygodnie, a ręczników raz na tydzień. Kąciki sanitarne oddzielone są od reszty celi murkiem do sufitu lub do wysokości 140 cm i są zaopatrzone w drzwi. Jest też kilka cel zabudowanych płytą pilśniową do wysokości 200 cm, a w miejsce drzwi powieszona jest zasłonka z materiału. W ocenie pozwanego przyznanie powodowi zadośćuczynienia naruszałoby elementarne zasady współżycia społecznego oraz elementarne poczucie sprawiedliwości ( odpowiedz na pozew k. 44- 50). W toku postępowania powód zmodyfikował powództwo, domagając się zasądzenia zadośćuczynienia w wysokości 150 000 zł za okresu pobytu w Areszcie Śledczym w ……… od dnia 6 czerwca 2006 r. do 21 czerwca 2006 r., od dnia 9 maja 2007 r. do dnia 5 grudnia 2007 r. oraz od dnia 12 czerwca 2009 r. do dnia orzekania przez Sąd. Wskazał, że pozwany naruszył jego dobra osobiste takie jak życie, zdrowie, część, honor (k. 80, pismo procesowe k. 95-96). Pozwany w piśmie procesowym z 6 października 2010 r. podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko, wskazując, że stan faktyczny i prawny sprawy nie daje podstaw do zasądzenia na rzecz powoda zadośćuczynienia na podstawie art. 23 i 24 k.c. w zw. z art. 448 k.c.. Podniósł, iż powód nie udowodnił przesłanek odpowiedzialności pozwanego, a w odniesieniu do zarzutu przeludnienia, podniósł brak bezprawności działania pozwanego, przyznając jednocześnie, że w okresie, z którym powód wiąże dochodzone roszczenie czasowo obywał karę w warunkach przeludnienia (pismo procesowe k. 106- 110). --- STRONA 4 --- Sąd ustalił : W trakcie pobytów w Areszcie Śledczym w ……….. powód był zakwaterowany w następujących celach: I POBYT – stara numeracja cel: - 6 czerwiec 2006 r. – 7 czerwiec 2006 – cela nr 11 - 5 osobowa, pow. 16, 71 m2, - 7 czerwiec – 9 czerwiec 2006 r. – cela nr 39 - 3 osobowa, pow. 11,30 m2, - 9 czerwiec – 21 czerwiec 2006 r. – cela nr 13 – 8 osobowa, pow. 25, 74 m2. II POBYT - stara numeracja cel: - 9 maja 2007 r. – cela nr 3 - 9 osobowa, pow. 29.10 m2, - 9 maja – 16 sierpnia 2007 r. – cela nr 35 - 8 osobowa, pow. 26 m2, - 16 sierpnia – 12 października 2007 r. – cela nr 3- 9 osobowa, pow. 29.10 m2, - 12 października – 8 listopada 2007 r. – cela nr 37 – 5 osobowa, pow. 15, 70 m2, - 8 listopada – 5 grudnia 2007 r. - cela nr 3 - 9 osobowa, pow. 29.10 m2. III POBYT - nowa numeracja cel: - 12 czerwiec 2009r. – 15 czerwca 2009 r – cela nr 53 – 7 osobowa, pow. 23 m 2, - 15 czerwca – 23 czerwca 2009 r. – cela nr 46 – 10 osobowa, pow. 30 37 m2, - 23 czerwca 2009 r. – cela nr 36 – 3 osobowa , pow. 10,70 m2, - 23 czerwca 2009 - do lipca 2010 r (data sporządzenia pisma) – cela nr 46, 10 osobowa, pow. 30,37 m2. (dowód: dane z komputerowego systemu ewidencji k. 51). W czasie pobytu powoda w Areszcie Śledczym w …….. w czerwcu 2006 r. był on umieszczany w przeludnionych celach. W jednej z cel kącik sanitarny był pozbawiony drzwi, a jedynie zasłonięty prześcieradłem. Cela miała 1 okno i pobawiona była wentylacji. Z uwagi na brak miejsca wszyscy osadzeni nie mogli równocześnie spożywać posiłków przy stole. Powód był osadzony także w celi nr 13, w której przebywało do 12 osób (cela 8 osobowa). Kącik sanitarny był zabudowany do sufitu, ale wywietrznik był skierowany na celę. Z kącika wydobywał się przykry zapach. W celi nie było wentylacji. Nie mogli też wszyscy spożywać posiłków przy stole. W związku z przeludnieniem między osadzonymi dochodziło do kłótni o kolejność spożywania posiłków przy stole, grzania wody czy korzystania z kącika --- STRONA 5 --- sanitarnego. Dla wszystkich osadzonych były dwie miski do mycia (dowód: zeznania powoda k. 117-119). W okresie pobytu w Areszcie Śledczym w ……… od maja do grudnia 2007 r. powód również przebywał w przeludnionych celach. W jednej z takich cel kącik sanitarny nie był zabudowany w całości, więc osadzeni próbowali zasłaniać go prześcieradłami. Poza tym brakowało miejsca przy stole dla wszystkich osadzonych, nie było wentylacji, a okna nie były szczelne. Nadmiernego przepełnienia nie było natomiast w czasie pobytu powoda w celi nr 3. W celi, w której powód przebywał na oddziale IV też jednak panowało przeludnienie. Kącik sanitarny nie był zabudowany w całości, nie było oddzielnej wentylacji. Nie wszyscy osadzeni mogli równocześnie siedzieć przy stole. Na ścianie w pobliżu okien był grzyb (dowód: zeznania powoda k. 117-119). W trakcie ostatniego pobytu powoda w Areszcie Śledczym w …….., który rozpoczął się 12 czerwca 2009 r. w przeludnionych celach powód przebywał w następujących okresach: - 12 czerwca 2009 r. – 14 czerwca 2009 r. (cela 53), - 15 czerwca 2009 r. – 23 czerwca 2009 r. (cela 46, w dniu 23 czerwca kilka godzin powód przebywał w celi 36), - 27 czerwca – 28 czerwca (cela 46), - 7 lipca (cela 46), - 14 lipca – 24 sierpnia (cela 46), - 9 października – 12 października (cela 46), - 4 listopada – 29 listopada (cela 46), - 4 grudnia 2009 r. – 6 stycznia 2010 r. (cela 46), (dowód: dane dot. rozmieszczenia w celach k. 131-132). W trakcie pobytu powoda w Areszcie Śledczym w …….., który rozpoczął się w czerwcu 2009 r. (III pobyt) dyrektor tej jednostki zawiadamiał sędziego penitencjarnego Sądu Okręgowego w Katowicach o podjęciu decyzji o umieszczeniu osadzonych w celach mieszkalnych, w których powierzchnia w celi na jedną osobę wynosi mniej niż 3 m2 na czas określony – 3 miesięcy. W każdym takim przypadku dyrektor wydawał odpowiednie zarządzenie o umieszczeniu osadzonych na czas określony w warunkach, w których powierzchnia w celi na jedną osobę wynosi mniej niż 3 m2. Takie zawiadomienia i --- STRONA 6 --- zarządzenia zostały wydane 5 maja 2009 r., 5 sierpnia 2009 r., 5 listopada 2009 r. (dowód: zawiadomienia i zarządzenia k. 52-57, 71-76). Cela nr 46, w której powód przebywał najdłużej w czasie ostatniego pobytu, to cela 10 osobowa, w której przebywało do 12 osób. Każdy osadzony miał swoje łóżko i szafkę. Kącik sanitarny był zabudowany do sufity, wywietrznik wychodził na celę. Funkcję wentylacji pełniły okna, ale w okresach, gdy w celi przebywało dużo osób, wydobywał się fetor z kącika sanitarnego, a przez samo otwarcie okien wywietrzenie celi nie było możliwe. W celi panowała wilgoć. Z uwagi na to, że nie wszyscy osadzeniu mogli równocześnie spożywać posiłki przy stole i część musiała jeść na łóżkach, w celi dochodziło do kłótni między osadzonymi. Dla wszystkich osadzonych były dwie miski do mycia (dowód: zeznania świadka .P. W. k. 79-80, zeznania powoda k. 117-119). Raz w miesiącu, niekiedy z tygodniowym opóżnieniem, wydawane są osadzonym środki czystości tj. 1kostka mydła, 1 rolka papieru toaletowego, 1 maszynka do golenia, pasta do zębów, krem do golenia i proszek do prania. Dla powoda środki te są nie wystarczające na okres miesiąca. Nigdy jednak nie zwracał się do administracji jednostki o przyznanie dodatkowych środków. Korzysta bowiem z pomocy kolegów, którym środki te przynoszą osoby odwiedzające ich. Istnieje też możliwość nabywania środków czystości w więziennej kantynie (dowód: zeznania świadka P. W. k. 79-80, zeznania powoda k. 117-119). Osadzeni w pozwanej jednostce korzystają z godzinnego spaceru każdego dnia, dwa razy w tygodniu mogą także korzystać ze świetlicy, gdzie jest stół do tenisa stołowego. Są również organizowane inne zajęcia jak np. siatkówka. Zajęcia na świetlicy trwają ok. godziny. W trakcie żadnego z pobytów w jednostce powód nie pracował. Nie miał problemów z dostaniem się do lekarza (dowód: zeznania świadka P. W. k. 79-80, zeznania powoda k. 117- 119). Sąd zważył : Roszczenie powoda zasługiwało jedynie na częściowe uwzględnienie. Konstytucja RP chroni dobra osobiste każdego człowieka. W ustawie zasadniczej wiele przepisów wprost odnosi się do sfery dóbr osobistych człowieka. W art. 30 Konstytucji RP ustawodawca stanowi, że przyrodzona i niezbywalna godność człowieka jest nienaruszalna, a jej poszanowanie i ochrona jest obowiązkiem władz publicznych. Obowiązek ten powinien być realizowany przez władze publiczne przede wszystkim tam, gdzie Państwo działa w --- STRONA 7 --- ramach imperium, realizując swoje zadania represyjnie, których wykonanie nie może prowadzić do większego ograniczenia praw człowieka i jego godności, niż wynika to z zadań ochronnych i celu zastosowanego środka (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 2 października 2007 roku, sygn. II CSK 269/07). W orzeczeniu z dnia 25 kwietnia 1989 roku, sygn. I CR 143/89, Sąd Najwyższy wskazał, że godność osobista jest ta sferą osobowości, która konkretyzuje się w poczuciu własnej wartości człowieka i oczekiwaniu szacunku ze strony innych ludzi. Poczucie to, które stanowi istotny element psychiki człowieka, kształtowane jest przez szereg okoliczności zewnętrznych. Z kolei w wyroku z dnia 28 litego 2007 roku, sygn. V CSK 431/06, Sąd Najwyższy stwierdził, że: ,,zapewnienie przez Państwo godziwych warunków odbywania kary pozbawienia wolności jest jednym z podstawowych wymogów nowożytnego państwa prawa, znajdującym wyraz w normach prawa międzynarodowego. Stanowi o tym wprost art. 10 ust. 1 ratyfikowanego przez Polskę Międzynarodowego paktu praw osobistych i publicznych z dnia 19 grudnia 1966 r. (Dz. U. z 1977 roku Nr 38, poz. 167 i 169), głoszący, że każda osoba pozbawiona wolności będzie traktowana w sposób humanitarny i z poszanowaniem przyrodzonej godności człowieka. Także art. 3 EKPCz, stanowiący, że nikt nie może być poddany torturom ani nieludzkiemu lub poniżającemu traktowaniu lub karaniu, wprowadza obowiązek władzy publicznej zapewnienia osobom osadzonym w zakładach karnych godziwych i humanitarnych warunków odbywania kary pozbawienia wolności, nienaruszających godności ludzkiej. Łączy się z tym wynikający z art. 8 ust. 1 Konwencji nakaz poszanowania życia prywatnego obywateli i ich prawa do intymności, co w odniesieniu do osób osadzonych w zakładach karnych oznacza obowiązek zapewnienia takich warunków bytowych i sanitarnych, w których godność ludzka i prawo do intymności nie doznają istotnego uszczerbku. Odpowiednikami powyższych norm prawa międzynarodowego są art. 40, 41 ust. 4 i art. 47 Konstytucji wprowadzające wskazane zasady na grunt prawa polskiego. Europejski Trybunał Praw Człowieka, rozpoznając sprawy dotyczące warunków odbywania kary pozbawienia wolności, uznał za obowiązek państwa dokonywanie systematycznej kontroli decyzji podejmowanych w zakładach karnych w celu zapewnienia odpowiednich warunków życia więźniów, z uwzględnieniem normalnych i uzasadnionych wymagań związanych z pozbawieniem wolności (wyrok z dnia 5 grudnia 1979 roku, skarga 8224/78, i z dnia 12 stycznia 1995 roku, skarga 21915/93). Zajmując się kwestią wielkości celi, w jakiej powinni przebywać więźniowie jako elementu zapewnienia godziwych warunków odbywania kary --- STRONA 8 --- pozbawienia wolności, w sprawie zakończonej wyrokiem z dnia 9 marca 2006 roku (skarga nr 73786/01). Trybunał uznał za sprzeczną ze standardami Europejskiego Komitetu Zapobiegania Torturom powierzchnię 2,8m², przypadającą na osadzonego. Z kolei w orzeczeniu z dnia 19 kwietnia 2001 roku (skarga nr 28524/95) stwierdził, że przebywanie w zatłoczonej celi z nieodpowiednią wentylacją i z otwartą toaletą, brakiem możliwości uczestniczenia w zajęciach i kursach oraz korzystania z biblioteki, powoduje wzrost poczucia przygnębienia i niższości i może być oceniane jako upokarzające oraz poniżające traktowanie więźniów, stanowiące naruszenie art. 3 EKPCz. Również w orzeczeniu z dnia 6 marca 2001 roku (skarga nr 40907/98) uznał, że sam fakt przetrzymywania więźnia w przeludnionej celi, w niewłaściwych warunkach sanitarnych, z niewystarczającą liczbą łóżek i brakiem odpowiednich ćwiczeń fizycznych stanowi poniżające traktowanie, rodzące obowiązek wypłaty odszkodowania. Także Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 17.03.2010r., IICSK 486/09 (Lex nr 599534) uznał, że nadmierne zagęszczenie celi może samo w sobie być kwalifikowane jako traktowanie niehumanitarne. Należy zatem stwierdzić, że odbywanie kary pozbawienia wolności w przeludnionych celach, może stanowić przejaw poniżającego traktowania, prowadzącego do naruszenia godności osób pozbawionych wolności. Na gruncie prawa polskiego może, więc uzasadniać żądanie zasądzenia zadośćuczynienia na podstawie art. 24 k.c. w związku z art. 448 k.c. jako naruszające dobra osobiste skazanego: godność i prawo do intymności. Nie ulega wątpliwości, że w czasie pobytów powoda w Areszcie Śledczym w ……. panowało tam przeludnienie. Co do ostatniego pobytu wynika to bezsprzecznie z przedstawionej ewidencji szczegółowego rozmieszczenia powoda z podaniem ilości osób przebywających z nim w celach. Z ewidencji tej wynika, że w czasie ostatniego pobytu powód przebywał w przeludnionych celach 121 dni. Wynika to także z zawiadomień, które Dyrektor Aresztu słał do sędziego penitencjarnego o panującym w jednostce przeludnieniu. Sąd uznał, że również w trakcie dwóch pierwszych pobytów w Areszcie Śledczym w …….. powód przebywał w przeludnionych celach. Wynika to z zeznań powoda, którym Sąd dał wiarę. Z pobytów powoda w Areszcie Śledczym w ………. w roku 2006 i 2007 brak jest informacji z systemów danych, ze względu na nie archiwizowanie tych danych przez Areszt. Jednakże jak wskazał Sąd Najwyższy w orzeczeniu z 28 lutego 2007 r., V CSK 431/06, brak prowadzenia odpowiedniej ewidencji przez zakłady karne i fakt, że nie potrafią one udzielić ścisłej informacji w jakim czasie i przy jakim przeludnieniu odbywał karę powód, nie może --- STRONA 9 --- wywołać dla niego negatywnych skutków procesowych i materialnoprawnych. Dlatego Sąd uznał, że w w/w okresach, kiedy nie archiwizowano danych powód przebywał w przeludnionych celach. Nie dotyczy to oczywiście okresów osadzenia w celach, które zdaniem powoda nie były przeludnione. I tak w czasie drugiego pobytu powoda przeludnienie nie panowało ciągle, a nadmiernie przeludniona nie była cela nr 3, w której powód przebywał ok. 3 miesięcy. W konsekwencji Sąd przyjął, ze powód przebywał w warunkach przeludnienia łącznie przez okres ok. 9 miesięcy ( I pobyt – 16 dni, II pobyt ok. 4 miesiące, II pobyt – 121 dni ), przy czym w okresie ostatniego pobytu do dnia 6.01.2010r. (k.131- 132). Państwo wykonując swoje uprawnienia władcze w ramach imperium, wykonując zadania represyjne, nie może ograniczać praw człowieka w stopniu wyższym niż to wynika z zadań ochronnych i celu stosowanych środków. Z tego względu art. 110 § 2 k.k.w. stanowi, że powierzchnia w celi mieszkalnej przypadająca na jednego skazanego nie może być mniejsza niż 3 m 2 , cele powinny być wyposażone w odpowiedni sprzęt kwaterunkowy zapewniający skazanemu osobne miejsce do spania, odpowiednie warunki higieny, dostateczny dopływ powietrza i odpowiednią do pory roku temperaturę, według norm określonych dla pomieszczeń mieszkalnych, a także oświetlenie odpowiednie do czytania i wykonywania pracy. Przepis art. 248 § 1 k.k.w. przewidywał jednak, że w szczególnie uzasadnionych wypadkach dyrektor aresztu śledczego mógł umieścić osadzonych, na czas określony, w warunkach, w których powierzchnia w celi na jedną osobę wynosi mniej niż 3 m 2 . Przepis ten dopuszczał więc w szczególnie uzasadnionych przypadkach przejściowe ograniczenie normy wynikającej z art. 110 § 2 k.k.w. Na mocy wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 26 maja 2008 roku, sygn. akt SK 25/07, stracił on moc z dniem 6 grudnia 2009 roku. Jednakże art. 248 kkw jedynie w szczególnie uzasadnionych wypadkach przewidywał możliwość umieszczenia osadzonych, na czas określony w określonych w nim warunkach. Tymczasem powód przez większość czasu osadzenia w Areszcie Śledczym w ……. przebywał w celach przeludnionych. Ponadto, jak wynika z przedłożonych zarządzeń i zawiadomień, Dyrektor Aresztu właściwie co 3 miesiąc zawiadamiał sędziego penitencjarnego o przeludnieniu, a następnie co 3 miesiąc wydawał zarządzenia o umieszczeniu osadzonych w warunkach przeludnienia. Oznacza to, że przeludnienie miało permanentny charakter i nie można uznać by wynikało z wyjątkowych sytuacji. Nadto jak wskazał SN w wyżej powołanym orzeczeniu z 17.03.2010r., IICSK 486/09, do stwierdzenia wystąpienia „szczególnie uzasadnionego wypadku” w rozumieniu art.248 kkw nie wystarcza ogólnikowe powołanie się na istniejący w kraju stan przeludnienia zakładów karnych. --- STRONA 10 --- W zakresie występującego przeludnienia i warunków panujących w celach Sąd dał wiarę zeznaniom powoda, gdyż znajdują one częściowo (ze względu na brak danych ewidencyjnych) potwierdzenie w wykazie rozmieszczenia powoda w celach przedstawionym przez pozwanego oraz w zeznaniach świadka P. W.. Dotyczy to ostatniego pobytu powoda w pozwanej jednostce, bowiem właśnie wtedy powód był osadzony razem ze świadkiem. Zeznania świadka i powoda w zasadniczych kwestiach były ze sobą zgodne. Wprawdzie w zeznaniach powoda Sąd dostrzegł pewne rozbieżności w numerach cel, które wskazywał powód, z tymi które wynikają z ewidencji Aresztu. Jednakże jest to, zdaniem Sądu, spowodowane zmianą numeracji cel i nie może podważać wiarygodności zeznań powoda. Jeżeli chodzi o warunki panujące w celach, poza przeludnieniem, to za wiarygodne Sąd uznał zeznania świadka i powoda w zakresie w jakim wskazywali na ciasnotę, wilgoć, brak należytej wentylacji, fetor panujący w celach oraz brak w niektórych celach należycie oddzielonych kącików sanitarnych. Zgony opis powoda i świadka dotyczy zwłaszcza celi nr 46, w której powód spędził ok. 4 miesięcy. Zdaniem Sądu niezależnie od tego czy kąciki sanitarne w celach, w których powód przebywał były zabudowane czy też nie i do jakiej wysokości, to z uwagi na brak w celach prawidłowej wentylacji, twierdzenia powoda o panującym w nich fetorze należy uznać za wiarygodne. Podobnie wiarygodne, z uwagi na wyposażenie cel i panujące w nich przeludnienie, są zeznania świadka i powoda o konieczności spożywania posiłków na łóżkach z powodu braku odpowiedniej liczby miejsc przy stole i występujących pomiędzy osadzonymi konfliktach. Powód nie dowiódł natomiast, aby służba medyczna w pozwanym Areszcie funkcjonowała nieprawidłowo. W tym zakresie nie przedstawił żadnych przekonujących dowodów, a świadek P. W. zeznał jedynie, że współpraca z doktorem była ciężka, długo czekało się na dermatologa i więźniowie nie byli informowani przez personel medyczny o osobach zarażonych. Są to jednak sformułowania zbyt ogólnikowe i nie poparte konkretnymi faktami. Wypada zaznaczyć, że w warunkach wolnościowych na wizyty lekarskie również trzeba czekać. Poza tym powód ograniczył się jedynie do stwierdzenia, że do lekarza można się dostać, ale uważa, że przepisuje niewłaściwe leki. W żaden sposób powód nie dowiódł jednak z jakiej pomocy lekarskiej korzystał, jakie przepisywano mu leki i dlaczego były one niewłaściwe. Nie wykazał też, że był chory na skutek zarażenia się od innego współwięźnia, czy udzielono mu złej lub nie udzielono mu w ogóle pomocy lekarskiej. Jeśli chodzi o zbyt mały według powoda przydział środków czystości, to w tym zakresie, w ocenie Sądu, nie można zarzucić pozwanemu naruszenia przepisów sanitarno- higienicznych, --- STRONA 11 --- gdyż jak wynika z dokonanych ustaleń ilość wydawanych środków higienicznych jest zgodna z normami przewidzianymi w załączniku numer 1 do rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 17 października 2003 r. w sprawie warunków bytowych osób osadzonych w zakładach karnych i aresztach śledczych (Dz. U. 03.186.1820). I tak zgodnie z tym załącznikiem raz na miesiąc mężczyznom wydaje się mydło toaletowe 100 g, 1 tubkę kremu do golenia, 1 nożyk do golenia, proszek do prania 200 g, 1 tubkę pasty do zębów i 1 rolkę papieru toaletowego. Ponadto, raz na 6 miesięcy wydaje się 1 szczoteczkę do zębów. Ilość wydawanych powodowi środków czystości w świetle powyższej regulacji nie budzi więc zastrzeżeń. Zastrzeżenia mogą zatem budzić jedynie opóżnienia pozwanego w wydawaniu tych środków. W wyroku z dnia 7 maja 2009 r., I ACa 247/09, (Lex nr 508523) Sąd Apelacyjny w Katowicach, powołując się na wymagania nałożone na Państwo przez art.40 i 41 ust.4 Konstytucji RP oraz art. 3 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, a także zalecenia Europejskiego Komitetu Zapobiegania Torturom i orzecznictwo Europejskiego Trybunału Praw Człowieka, zwrócił uwagę, że warunki na które uskarżają się więźniowie w przeludnionych celach nie ograniczają się do samego nieprzestrzegania metrażu. Zachodzi bowiem konieczność oceny skumulowanego efektu takich warunków jak np. złe warunki sanitarne, niehigieniczność i brak prywatności przy korzystaniu z urządzeń sanitarnych, zła wentylacja, brak możliwości spożywania posiłków przy stole. Mając na uwadze powyższe stanowisko oraz powołane wyżej dowody, Sąd uznał, że powód był osadzony w sosnowieckiej jednostce penitencjarnej nie tylko w celach przeludnionych, ale także przebywał w celach zawilgoconych, nie zawsze zapewniających prywatności przy korzystaniu z toalety, w celach bez prawidłowo działającej wentylacji, co stanowiło przejaw poniżającego traktowania. Urządzenie ubikacji w wieloosobowej celi, w taki sposób, że jest ona oddzielona od pozostałej części pomieszczenia niewysokim przepierzeniem lub materiałowym parawanem niewątpliwie uniemożliwia zachowanie intymności w czasie korzystania z niej. Poza tym stanowi dodatkową dolegliwość dla pozostałych osób z uwagi na rozchodzący się fetor, do czego przyczynia się także brak odpowiedniej wentylacji. Nadto już samo przetrzymywanie w zamkniętym pomieszczeniu stłoczonych ludzi narusza ich godność, upokarza, rodzi agresję. Dodatkowo należy wskazać na ograniczoną możliwość opuszczania przez powoda celi. Jedynie dzienne godzinne spacery oraz godzinne tygodniowe zajęcia świetlicowe pozwalały powodowi opuszczać celę. Oznacza to, że niemal bez przerw powód musiał przebywać w celi. W ocenie Sądu poprzez osadzenie powoda w takich warunkach --- STRONA 12 --- pozwany naruszył jego godność i prawo do intymności, a zachowanie pozwanego zarówno w świetle wyżej wskazanych przepisów Konstytucji RP oraz Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności należy uznać za bezprawne, uzasadniające odpowiedzialność przewidzianą w art.24 i 448 k.c. Do uwzględnienia roszczenia o zapłatę zadośćuczynienia o jakim mowa w art.448 kc nie było niezbędne wykazanie winy pozwanego. Zgodnie bowiem z art.417 kc w brzmieniu obowiązującym od 1.09.2004r. przesłanką odpowiedzialności deliktowej Skarbu Państwa za szkodę wyrządzoną przy wykonywaniu władzy publicznej jest niezgodność z prawem określonego działania lub zaniechania. Ani przepis art. 417 kc ani art. 448 kc nie wymaga wykazania winy wyrządzającego szkodę. Żądane przez powoda zadośćuczynienie w wysokości 150 000 zł uznać jednak należało za zupełnie nieadekwatne do doznanej krzywdy, wygórowane i nie odpowiadające aktualnym stosunkom majątkowym społeczeństwa. Trzeba mieć bowiem na uwadze to, że powód w wyniku swojego własnego zachowania odbywa karę pozbawienia wolności, a zadośćuczynienie ma naprawić jedynie krzywdę związaną z niezgodnym z prawem zwiększeniem uciążliwości obywania tej kary. Stopień nasilenia tych uciążliwości w ocenie Sądu nie był wysoki, a czas ich trwania nie był zbyt długi. Ponadto pobyt powoda w pozwanym Areszcie spowodowany był naruszeniem przez niego porządku prawnego w związku z czym powód powinien był liczyć się z pewnymi dolegliwościami. Kara pozbawienia wolności z natury rzeczy wiąże się z ograniczeniami nie tylko w zakresie warunków socjalno – bytowych, ale także przede wszystkim w zakresie możliwości opuszczania miejsca osadzenia i korzystania z rozrywek. Ponadto warunki bytowe w Areszcie Śledczym w ……… są wynikiem nie tyle zaniedbań administracji tej jednostki, co rezultatem prowadzonej polityki karnej i konsekwencją braku koniecznych inwestycji w poprzednich latach, co oczywiście nie może prowadzić do całkowitego zwolnienia pozwanego z odpowiedzialności. Wobec powyższego Sąd uznał, że odpowiednią sumą zadośćuczynienia będzie kwota 2.000 zł i zasądził ją z ustawowymi odsetkami od dnia orzekania, na podstawie w art.24, 448, 481&1 i 2 k.c. W pozostałym zakresie powództwo oddalono. Sąd odstąpił od obciążania powoda kosztami sądowymi i kosztami zastępstwa procesowego na podstawie art.113 ust. 4 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych i art. 102 kpc, --- STRONA 13 --- biorąc pod uwagę sytuację życiową i brak środków materialnych powoda odbywającego karę pozbawienia wolności. O kosztach zastępstwa procesowego należnych pełnomocnikowi powoda Sąd orzekł w oparciu o § 6 ust 6 i 15 rozporządzenia z 28.09.2002r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu.