Wyrok I C 1359/10 W Y R O K W I M I E N I U R Z E C Z Y P O S P O L I T E J P O L S K I E J Dnia 28 maja 20

--- STRONA 1 --- Sygn. akt I C 1359/10 W Y R O K W I M I E N I U R Z E C Z Y P O S P O L I T E J P O L S K I E J Dnia 28 maja 2012r. Sąd Okręgowy w Rzeszowie Wydział I Cywilny w składzie: Przewodniczący: SSO Małgorzata Moskwa Protokolant: sekretarz Elżbieta Błoniarz po rozpoznaniu w dniu 16 maja 2012 r. w Rzeszowie sprawy z powództwa Bożeny Faszczowy przeciwko Skarbowi Państwa-Podkarpackiemu Wojewódzkiemu Komendantowi Policji w Rzeszowie o zapłatę odszkodowania I. z a s ą d z a od pozwanego Skarbu Państwa – Podkarpackiego Wojewódzkiego Komendanta Policji w Rzeszowie na rzecz powódki Bożeny Faszczowy kwotę 50.000,00 zł (słownie: pięćdziesiąt tysięcy złotych) tytułem zadośćuczynienia wraz z ustawowymi odsetkami od dnia 16 listopada 2010 r. do dnia zapłaty, II. z a s ą d z a od pozwanego na rzecz powódki kwotę 30.000,00 zł (słownie: trzydzieści tysięcy złotych) wraz z odsetkami od dnia 16 listopada 2010 r. do dnia zapłaty III. z a s ą d z a od pozwanego na rzecz powódki kwotę 1000,00 zł (słownie: tysiąc złotych) tytułem zwrotu opłaty, kwotę 820,00 zł (słownie: osiemset dwadzieścia złotych) tytułem zwrotu wydatków oraz kwotę 8.000,00 zł (słownie: osiem tysięcy złotych) tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego. --- STRONA 2 --- Uzasadnienie wyroku z dnia 28 maja 2012 r. Sygn. akt I C 1359/10 W pozwie z dnia 26.10.2010 r. skierowanym przeciwko Skarbowi Państwa – Podkarpackiemu Wojewódzkiemu Komendantowi Policji w Rzeszowie powódka Bożena Łaszczowa domagała się zasądzenia od pozwanego kwoty 30.000 zł wraz z odsetkami ustawowymi od daty doręczenia pozwanemu odpisu pozwu do dnia zapłaty - tytułem odszkodowania za znaczne pogorszenie sytuacji życiowej po śmierci męża Józefa Faszczowego oraz kwoty 50.000 zł wraz z odsetkami ustawowymi od daty doręczenia pozwanemu odpisu pozwu do dnia zapłaty – tytułem zadośćuczynienia. Jednocześnie wnosiła o zasądzenie od pozwanego zwrotu kosztów procesu. U podstawy faktycznej naprowadzonych żądań wskazała, że w dniu 21 maja 2008 r. funkcjonariusz Policji Zbigniew Mazurek odbywał wraz z mężem powódki Józefem Faszczowym (także funkcjonariuszem Policji) służbę na posterunku w Horyńcu – Zdrój. W trakcie czyszczenia broni służbowej Zbigniew Mazurek, na skutek niezachowania należytej ostrożności, postrzelił męża powódki, w efekcie czego ten zmarł. Wyrokiem Sądu Rejonowego w Lubaczowie z dnia 4.08.2009 r. – II K 20/09 – Zbigniew Mazurek został uznany winnym nieumyślnego spowodowania śmierci Józefa Faszczowego . Wyrokiem tym jednoc ześnie Sąd zasądził na rzecz Bożeny Faszczowej (jako oskarżycielki posiłkowej) kwotę 10.000 zł tytułem częściowego naprawienia szkody wyrządzonej śmiercią męża. Powyższe zdarzenie spowodowało nieodwracalną zmianę w życiu powódki, która w chwili śmierci Józefa Faszczowego tworzyła z nim szczęśliwy i zgodny związek małżeński. Tragiczna śmierć męża wywarła ogromny wpływ na stan psychiczny powódki, która do chwili obecnej zmaga się z uczuciami smutku, rozżalenia, bezsensu dalszej egzystencji. Pozbawiła również powódkę możliwości liczenia na pomoc ze strony męża w przyszłości, wsparcia w życiu codziennym. Powódka została obarczona wszystkimi codziennymi obowiązkami związanymi z wychowaniem dzieci – córki Elwiry (lat 19) i syna Sylwestra (lat 20). Utraciła poczucie bezpieczeństwa finansowego, albowiem --- STRONA 3 --- rodzina została pozbawiona dochodów męża. Obecna stopa życiowa uległa znacznemu obniżeniu, albowiem aktualne dochody powódki stanowią tylko jej wynagrodzenie (zatrudnienie w CRR KRUS) ora policyjna renta rodzinna (915 zł). Wraz ze śmiercią męża powódka utraciła również wsparcie w drobnych bieżących pracach związanych z utrzymaniem gospodarstwa domowego, jakie świadczył dotąd mąż powódki. Przyznana w wyroku karnym kwota 10.000 zł nie rekompensuje w pełni szkody, jaką powódka poniosła na skutek tragicznego zdarzenia, w związku z czym żądanie zgłoszone w pozwie zasługuje – jej zdaniem – na uwzględnienie. Na rozprawie w dniu 17 stycznia 2012 r. powódka sprecyzowała, że na dochodzoną tytułem odszkodowania kwotę składa się różnica pomiędzy dochodami uzyskiwanymi przed śmiercią męża, a obecnymi, jak również zwiększenie wydatków na leczenie powódki, utrzymanie dzieci, wydatków na opłacenie pomocy osób trzecich. W odpowiedzi na pozew, pozwany Skarb Państwa – Podkarpacki Komendant wojewódzki Policji wnosił o oddalenie powództwa w całości i zasądzenie na rzecz Skarbu Państwa – Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa zwrotu kosztów zastępstwa procesowego. Uzasadniając swoje stanowisko w sprawie pozwany przyznał fakty naprowadzone przez powódkę odnośnie przyczyn i okoliczności śmierci Józefa Faszczowy, wskazując dodatkowo, że Podkarpacki Komendant Wojewódzki Policji decyzją z dnia 18 września 2008 r. przyznał rodzinie zmarłego jednorazowe odszkodowanie w łącznej kwocie 96.877,00 zł, z czego 48.439,00 zł na rzecz Bożeny Faszczowy oraz po 24.219,00 zł na rzecz każdego z dwojga dzieci zmarłego. Odszkodowanie zostało wypłacone na rachunek bankowy powódki. Wskazał, że powódka uzyskała również, przewidzianą w ustawie o Policji, odprawę pośmiertna, zasiłek pogrzebowy, nagrodę roczną za 2008 r., ekwiwalent za urlop, a także zapomogę losową z tzw. funduszu prewencyjnego (5.000 zł). Nadto, decyzją Dyrektora zakładu Emerytalno – Rentowego MSWiA z dnia 8.07.2008 r. przyznano rodzinie zmarłego prawo do policyjnej renty rodzinnej. Dzieci zmarłego, jako podopieczni Fundacji Pomocy Wdowom i Sierotom po Poległych Policjantach, systematycznie korzystają z dopłat do --- STRONA 4 --- wypoczynku i innych świadczeń, mających na celu pomoc rodzinie zmarłego funkcjonariusza. Sąd Okręgowy ustalił, co następuje: W dniu 21 maja 2008 r. w Horyńcu – Zdrój , podczas czyszczenia pistoletu służbowego, funkcjonariusz Policji Zbigniew Mazurek , na skutek nieostrożnego skierowania naładowanej broni w kierunku Józefa Faszczowego , postrzelił go, w wyniku czego poszkodowany zmarł. Wyrokiem Sądu Rejonowego w Lubaczowie z dnia 4 sierpnia 2009 r. – sygn. akt II K 20/09 Zbigniew Mazurek został uznany winnym nieumyślnego spowodowania śmierci Józefa Faszczowego. Dowód: - dokumenty akt sprawy II K 20 /09 SR w Lubaczowie , w tym wyrok tego sądu z dn. 4.08.2009 r.; Do chwili śmierci Józefa Faszczowego powódka tworzyła z nim zgodny związek małżeński. Małżonkowie prowadzili wspólne gospodarstwo domowe, a także gospodarstwo rolne. Ze związku mają dwoje pełn oletnich dzieci. Chwila tragicznego zdarzenia przypadła na okres rozpoczęcia studiów przez dzieci i opuszczenia przez nich domu rodzinnego. Powódka została w domu sama. Czas żałoby przeżywała przy wsparciu ze strony rodziców i najbliższego otoczenia. Z pow odu ogólnie obniżonej formy powódki rodzice jej pozostawali z nią na noc, udzielając potrzebnego wsparcia psychicznego. Nieoczekiwana śmierć męża powódki wpłynęła negatywnie na jej stan psychiczny, skutkując zaburzeniami adaptacyjnymi i obniżonym nastroje m. Bezpośrednio po śmierci męża powódka przebywała na zwolnieniu lekarskim przez 2 tygodnie, po czym wróciła do obowiązków zawodowych. W sierpniu 2009 r. rozpoczęła leczenie w gabinecie prywatnym u lekarza psychiatry, podjęła też terapię u psychologa (k.13 8 - 143). Wsparcie psychologiczne i psychiatryczne kontynuuje do chwili obecnej (k.286, 287). --- STRONA 5 --- Aktualne badanie psychiatryczne wykazało u powódki nieznaczne nasilone zaburzenia emocjonalne lękowo – depresyjne, obniżenie nastroju, które nie utrudniają funkcjonowania w roli zawodowej oraz w roli matki. Bezpośrednio po tragicznym zdarzeniu nie wystąpiła u powódki ostra reakcja na stres (F 43), która wymagałaby interwencji psychiatrycznej, czy hospitalizacji. Mechanizmy adaptacyjne pozwoliły na funkcjonowanie psychospołeczne. Nie występuje w przypadku powódki także zaburzenie stresowe pourazowe (k.156). Powódka leczy się jednak farmakologicznie – zażywa lek aktywizujący (Elicea) i przeciwdepresyjny (Trittico). Badanie psychologiczne nie wykazało zaburzeń patologicznych w sensie psychozy czy upośledzenia umysłowego. Wskazało natomiast na depresję z zaburzeniami psychofizjologicznymi. Profil psychologiczny powódki wskazuje, że po śmierci męża wymagała ona terapii psychologicznej w celu uzyskania wsparcia i odreagowania negatywnych emocji, przy czym dotychczasowe leczenie nie przyniosło oczekiwanych efektów, co uwarunkowane jest poniekąd cechami osobowościowymi powódki (m.in. czerpanie korzyści wtórnych ze swych objawów i faktu współczucia, jakie wzbudza u innych). Kontynuacja leczenia psychologicznego nie jest bezwzględna, może jedynie przedłużać czas trwania dyskomfortu psychicznego u powódki. Powódka, pomimo traumatycznych przeżyć, w dość szybkim czasie wróciła do obowiązków zawodowych, z których wywiązuje się w sposób zadowalający. Doświadcza wsparcia i pomocy ze strony rodziców i rodzeństwa. Wykonuje obowiązki domowe i gospodarskie, jeździ autem (k.160). Utrata źródła pomocy ze strony męża powódki zmusza ją do korzystania z pomocy osób trzecich, w tym także do zlecania odpłatnie niektórych prac związanych z bieżącym utrzymaniem gospodarstwa (np. przysposobienie drewna na opał, remonty domu, prace polowe). Dowód: - zeznania świadka Elwiry Łaszczowy – k.112/2 - 113; - zeznania świadka Marii Urban – k.113; - zeznania świadka Roberta Pogorzelec - 114; --- STRONA 6 --- - zeznania świadka Sylwestra Łaszczowy – k.114/2 - 115; - zeznania świadka Władysława Urban – k.115 - 116; - zeznania świadka Marty Pogorzelec – k.235 - 236; - zeznania powódki Bożeny Faszczowej – k.312 - 315. - historia chorób powódki z NZOZ Lumed i gabinetu „ Krukierek ” – 284 - 290. - opinia psychiatryczna biegłego H.Murjas – k.155 - 156, 308 - 309; - opinia psychologiczna biegłej G. Reguła – k.157 - 160, 234 - 235/2. W okresie od czerwca 2007 do maja 2008 uposażenie z tytułu służby w Policji Józefa Faszczowy kształtowało się w granicach ok. 3500 zł brutto. W związku ze śmiercią Józefa Faszczowego powódka uzyskała świadczenia przewidziane w ustawach wypadkowych, a to: jednorazowe odszkodowanie w łącznej kwocie 96.877,00 zł, z czego 48.439,00 zł na rzecz Bożeny Faszczowy oraz po 24.219,00 zł na rzecz każdego z dwojga dzieci zmarłego, a nadto, odprawę pośmiertną, zasiłek pogrzebowy, nagrodę roczną za 2008 r., ekwiwalent za urlop, a także zapomogę losową z tzw. funduszu prew encyjnego (5.000 zł). Nadto, decyzją Dyrektora zakładu Emerytalno – Rentowego MSWiA z dnia 8.07.2008 r. przyznano rodzinie zmarłego prawo do policyjnej renty rodzinnej. Dowód: - pismo KWP z 15.03.2012 r. - kopie dokumentów przedłożone wraz z odpowiedzią na pozew – k. 40-70. Powyższy stan faktyczny Sąd Okręgowy ustalił w oparciu o przedłożone dokumenty prywatne i urzędowe oraz zeznania świadków i powódki, którym to dowodom sąd w całości dał wiarę. Zeznania świadków odnośnie sytuacji życiowej powódki po stracie męża korelowały z zeznaniami samej powódki, dając pełny obraz warunków, w jakich powódka znalazła się po starcie męża oraz w jaki sposób przebiegała adaptacja do nich. Świadkowie potwierdzili okoliczność korzystania z pomocy osób bliskich w zakresie wsparcia --- STRONA 7 --- psychicznego, korzystania z osób trzecich w zakresie prowadzenia gospodarstwa rolnego i domowego, konsultacji psychologicznych. Oceniając materiał dowodowy Sąd dał wiarę dowodom z dokumentów złożonych do akt sprawy, albowiem żadna ze stron procesu nie kwestionowała ich prawdziwości w trybie określonym w treści art. 252 i 253 k.p.c. Przedłożone przez strony dokumenty urzędowe – w myśl art. 244 k.p.c. stanowiły dowód tego, co zostało w nich urzędowo zaświadczone. W zakresie stanu psychicznego powódki Sąd oparł się o opinie biegłych z zakresu psychologii i psychiatrii. Opinie te sporządzone zostały przez osoby dysponujące niezbędną wiedzą oraz doświadczeniem zawodowym. Sposób dochodzenia przez biegłych do wniosków końcowych, z punktu widzenia wymagań logiki i zasad doświadczenia życiowego, pozwolił Sądowi Okręgowemu ocenić opinie za wiarygodne i rzetelne. Opinie sporządzono zgodnie ze zleceniem Sądu, natomiast wątpliwości i zarzuty stron odnośnie ich treści zostały wyjaśnione w trakcie uzupełniającego przesłuchania biegłych. Dowód w postaci opinii biegłej z zakresu dermatologii (k.182, 252), Sąd Okręgowy uznał za niedostateczny do wnioskowania o zaostrzeniu się objawów łuszczycy jako skutku przeżyć doświadczonych w związku ze śmiercią męża powódki. Biegła nie dysponowała bowiem dostatecznym materiałem porównawczym do wnioskowania o przebiegu choroby przed datą śmierci męża powódki i po tej chwili. Spór między stronami sprowadzał się nie tylko co do wysokości roszczeń, ale również co do zasady odpowiedzialności pozwanego. Kwestią bezsporną był natomiast fakt uzyskania przez powódkę określonych w odpowiedzi na pozew świadczeń w związku ze śmiercią męża, jak i okoliczności i przyczyny samej śmierci poszkodowanego. Sąd Okręgowy zważył, co następuje: Roszczenie powódki zasługuje na uwzględnienie tak co do zasady, jak i co do wysokości. Podstawę odpowiedzialności pozwanego Skarbu Państwa - Podkarpackiego Wojewódzkiego Komendanta Policji w Rzeszowie stanowi art. --- STRONA 8 --- 417 k.c. w myśl którego, za szkodę wyrządzoną przez niezgodne z prawem działanie lub zaniechanie przy wykonywaniu władzy publicznej ponosi odpowiedzialność Skarb Państwa lub jednostka samorządu terytorialnego lub inna osoba prawna wykonująca tę władzę z mocy prawa. Pozwany kwestionował swoją odpowiedzialność w oparciu o powołany przepis, wywodząc, że szkoda została wyrządzona działaniem Zbigniewa Mazurka, a zatem to on – a nie Skarb Państwa – jest zobowiązany do jej naprawienia. Nadto, argumentował, że do szkody doszło tylko przy sposobności wykonywania powierzonej funkcjonariuszowi Policji czynności, co nie wyczerpuje dyspozycji art. 417 k.c. Stosownie do treści art. 11 k.p.c. Sąd Okręgowy rozstrzygając niniejszy spór związany był treścią wyroku karnego co do faktu popełnienia przestępstwa, w tym co do winy sprawcy. Wbrew twierdzeniom pozwanego, należało przyjąć, że przesłanki odpowiedzialności pozwanego, określone w art. 417 k.c. zostały spełnione. Powołany przepis wymaga, by szkoda wyrządzona została przy wykonywaniu „władzy publicznej", a zatem chodzi tutaj wyłącznie o skutki funkcjonowania państwa i jednostek samorządu terytorialnego w sferze określanej pojęciem imperium , czyli działania i zaniechania polegające na wykonywaniu funkcji władczych i realizacji zadań władzy publicznej. Pojęcie „wykonywanie władzy publicznej" obejmuje tylko takie działania, które ze swej istoty, czyli ze względu na charakter i rodzaj funkcji przynależnej władzy publicznej, wynikają z kompetencji określonych w Konstytucji RP oraz w innych przepisach prawa, a ich wykonywanie z reguły łączy się z możliwością władczego kształtowania sytuacji jednostki. W rozpoznawanej sprawie powódka dochodzi naprawienia szkody wyrządzonej działaniem funkcjonariusza Policji. Z treści art. 1 ustawy z dnia z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji wynika, że Policja, jako uzbrojona formacja służąca społeczeństwu i przeznaczona do ochrony bezpieczeństwa ludzi oraz do utrzymywania bezpieczeństwa i porządku publicznego, jest jedną z instytucji, która dysponuje bardzo dolegliwymi dla obywatela środkami realizacji władztwa państwowego. Zakres kompetencji tej instytucji --- STRONA 9 --- wskazuje na wiele uprawnień pozwalających na ingerowanie w sferę obywatelskich wolności i praw. Pozwala to niewątpliwie zaliczyć funkcjonariusza Policji do grona osób wykonujących władzę publiczną w rozumieniu art. 417 k.c. Przyjmuje się tu, że organem władzy publicznej jest każdy podmiot, który wykonuje władzę publiczną, kształtując w drodze przymusu sytuację prawną jednostki. Odnosząc powyższe uwagi do realiów niniejszej sprawy wskazać należy, że wyrządzenie szkody, której naprawienia dochodzi powódka miało miejsce w trakcie wykonywania czynności służbowych przez funkcjonariuszy Policji. Działanie funkcjonariusza Zbigniewa Mazurka w postaci czyszczenia broni stanowiło powierzoną mu czynność służbową. Wyrządzenie szkody (postrzelenie Józefa Łaszczowy) pozostaje w bezpośrednim związku z wykonywaniem tej czynności. Sprawca szkody nie realizował żadnych własnych celów, nie pozostających w związku z czynnościami służbowymi. Postępowanie dowodowe w niniejszej sprawie, a zwłaszcza wyniki postępowania karnego przed Sądem Rejonowym w Lubaczowie – II K 20/09 - wskazały, że do zdarzenia doszło w czasie, gdy obaj funkcjonariusze wykonywali czynności służbowe, a skutek w postaci smieci Józefa Faszczowego nie wynikał z działania podjętego przez sprawcę w celu osobistym (konflikt, prywatne porachunki). Pozwala to Sądowi Okręgowemu przyjąć, że między wykonywaniem władzy publicznej a szkodą istnieje bezpośredni związek. Należy przy tym pamiętać, że dla przypisania odpowiedzialności na podstawie art. 417 k.c. nie ma znaczenia, kto jest bezpośrednim sprawcą szkody. Nie ma również znaczenia ustalanie statusu, charakteru funkcji i pozycji sprawcy szkody – bowiem przedmiotem oceny jest zachowanie się danej instytucji, nie zaś konkretnej osoby w ramach tej instytucji. Przy zaliczeniu natomiast konkretnego zadania do sfery władzy publicznej badać należy, czy wykonywanie danych zadań łączy się z możliwością władczego kształtowania sytuacji jednostki (vide: komentarz do art. 417 k.c. Agnieszka Rzetecka-Gil, LEX - stan prawny: 2011.09.19). W tym kontekście należy z całą stanowczością stwierdzić, że przewidziane dla policjantów prawo posiadania i używania broni palnej, przewidziane w art. --- STRONA 10 --- 17 ustawy o Policji, oraz szczegółowo sprecyzowane w Rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 19 lipca 2005 r. w sprawie szczegółowych warunków i sposobu postępowania przy użyciu broni palnej przez policjantów oraz zasad użycia broni palnej przez oddziały i pododdziały zwarte Policji, wiąże się z możliwością władczego kształtowania sytuacji jednostki, co z kolei pozwala uznać omawiany wypadek za pozostający w związku z wykonywaniem władzy publicznej. Przynależność ustrojowa bezpośredniego sprawcy szkody – funkcjonariusza Zbigniewa Mazurka - wskazuje natomiast jako podmiot odpowiedzialny Skarb Państwa – Podkarpackiego Wojewódzkiego Komendanta Policji w Rzeszowie. Żądanie pozwu w zakresie zadośćuczynienia zasługiwało na uwzględnienie w oparciu o art. 448 w zw. z art. 23 k.c. W rozpoznawanej sprawie powódka zgłoszone w pozwie żądanie wywodzi z następstw zdarzenia zaistniałego pod rządem art. 446 k.c. w poprzednim brzmieniu. Wobec faktu, że śmierć poszkodowanego miała miejsce przed dniem 3 sierpnia 2008 r. roszczenie o zadośćuczynienie pieniężne za doznaną krzywdę na podstawie art. 446 § 4 k.c. było wykluczone (wyrok SN z dnia 10 listopada 2010 r., II CSK 248/10, Biul. SN 2011, nr 3, s. 13). W orzecznictwie Sądu Najwyższego przyjęta została jednak koncepcja, że więź emocjonalna łącząca osoby bliskie jest dobrem osobistym, zatem doznany na skutek śmierci osoby bliskiej uszczerbek polega nie tylko na osłabieniu aktywności prowadzącej do pogorszenia sytuacji życiowej, lecz jest także następstwem naruszenia dobra osobistego, jakim jest relacja między zmarłym a osobą zainteresowaną. Pogląd taki wyrażono w wyroku z dnia 2 grudnia 2009 r., I CSK 149/09 (niepubl.), z tym, że uznał Sąd Najwyższy, iż naruszenie tego dobra osobistego powoduje konieczność zasądzenia zadośćuczynienia na podstawie art. 446 § 3 k.c. W wyroku z dnia 14 stycznia 2010 r., IV CSK 307/09 (niepubl.) jako podstawę prawną przyznania zadośćuczynienia wskazał Sąd Najwyższy przepis art. 448 k.c. W uchwale z dnia 22 października 2010 r., III CZP 76/10 (dotąd niepubl.) Sąd Najwyższy, analizując skutki dodania § 4 do art. 446 k.c. uznał, że wzmacnia on pozycję najbliższego członka rodziny, jednak nie --- STRONA 11 --- wyklucza stosowania także art. 448 k.c., przy czym na podstawie art. 448 k.c. zadośćuczynienie pieniężne przysługuje najbliższemu członkowi rodziny za doznaną krzywdę także wtedy, gdy śmierć nastąpiła na skutek deliktu przed dniem 3 sierpnia 2008 r. Pogląd ten został podzielony także w późniejszej uchwale SN z dnia 10 listopada 2010 r. II CSK 248/10 oraz z dnia 13 lipca 2011 r. III CZP 32/11. W świetle powyższego, żądanie zadośćuczynienia należało uznać za zasadne, przy czym rozważenia wymagał rozmiar szkody niemajątkowej podlegającej kompensacie na podstawie art. 448 k.c. w zw. z art. 23 k.c. Korzystając z własnych uprawnień w zakresie kształtowania wysokości zadośćuczynienia, Sąd Okręgowy przyjął, iż zasadnym będzie zasądzenie od pozwanego na rzecz powódki kwoty wskazanej w pkt. I wyroku. W sprawie nie jest kwestionowany fakt zaistnienia zdarzenia w postaci nieumyślnego spowodowania śmierci Józefa Faszczowego w trakcie pełnienia obowiązków służbowych przez funkcjonariuszy Policji. W świetle poczynionych w sprawie ustaleń faktycznych, z których wynika, że wskutek tragicznej i nieprzewidywalnej śmierci męża powódki, jako najbliższego jej członka rodziny, powódka doznała krzywd w postaci traumatycznych przeżyć, cierpień, bólu i poczucia osamotnienia, które to odczucia odcisnęły piętno, szczególnie w okresie aktywnego przeżywania przez nią żałoby, żądanie zasądzenia kwoty 50.000 zł jawiło się jako uzasadnione. Powódka utraciła oparcie w osobie męża, jako osobie mentalnie jej najbliższej, z którą prowadziła wspólne gospodarstwo domowe, z którą to była silnie emocjonalnie związana. Pomimo faktu, że zasadniczo biegli nie stwierdzili, aby śmierć męża powódki wpłynęła w istotnym stopniu na jej aktywność psychospołeczną, a następnie na realizowanie przez nią planów życiowych, co wnioskować można z końcowych wniosków opinii biegłych psychiatry i psychologa, jak również faktów dotyczących aktualnego zatrudnienia powódki i wykonywania przez nią pracy zawodowej, czy też podejmowania decyzji życiowych, to niewątpliwie dolegliwości w postaci cierpienia, obniżonego nastroju, objawów depresyjnych, odczuwanych w okresie żałoby, powracających także w chwili obecnej wymagała rekompensaty w przyznanej wysokości. Jest to suma – zdaniem Sądu --- STRONA 12 --- Okręgowego – współmierna do doznanej krzywdy, oscylująca w rozsądnych granicach, zasądzanych w sprawach o podobnych stanach faktycznych, co ma związek z tym, iż w ramach tego samego systemu prawnego, orzekając w przedmiocie zadośćuczynienia, należy unikać rażącej dysproporcji pomiędzy kwotami przyznawanych zadośćuczynień (por. tezy uzasadnienia wyrok SN z dnia 29 maja 2008 roku, II CSK 78/08, lex: 420389). Wypłacone dotąd przez pozwanego na rzecz powódki kwoty odszkodowań, przewidziane w przepisach ustawy z dnia 16 grudnia 1972 r. o odszkodowaniach przysługujących w razie wypadków i chorób pozostających w związku ze służbą w Policji, jako rodzajowo odrębne i niezależne od wysokości szkody, nie podlegały zarachowaniu na poczet należnego powódce zadośćuczynienia. Odnośnie drugiego z realizowanych przez powódkę roszczeń, a to odszkodowania za znaczne pogorszenie sytuacji życiowej najbliższych członków rodziny zmarłego, o którym mowa w treści art. 446 § 3 k.c. wskazać należy, iż odszkodowanie zasądzane na podstawie tego przepisu ustawy ma umożliwiać naprawienie szkód majątkowych, aczkolwiek niekiedy trudnych do uchwycenia i wymierzenia. Przez sytuacją życiową w rozumieniu tego przepisu ustawy rozumieć należy ogół czynników składających się na położenie życiowe jednostki, a także trudno wymierzalne wartości ekonomiczne (tak SN w wyroku z dnia 28 lipca 1976 roku, IV CR 271/76, lex nr: 7837). Pogorszenie zaś sytuacji życiowej polega nie tylko na pogorszeniu obecnej sytuacji materialnej, ale także i na utracie rzeczywistej możliwości uzyskania stabilnych warunków życiowych oraz ich realnego polepszenia, co należy oceniać w danej sytuacji obiektywnie, nie kierując się jednak subiektywnymi odczuciami i przypuszczeniami osób najbliższych zmarłego. Oznacza to między innymi, że osiągane przez zmarłego dochody za jego życia wywierają wpływ na ocenę sytuacji życiowej najbliższych. Roszczenie takie ma przecież charakter odszkodowawczy, więc nie można abstrahować od poniesienia przez najbliższych szkody, zwłaszcza majątkowej (tak SN w wyroku z dnia 10 listopada 2010 roku, II CSK 213/10, lex nr: 950429). Odszkodowanie zasądzane na podstawie art. 446 § 3 k.c. nie może jednak --- STRONA 13 --- być źródłem wzbogacenia się osób uprawnionych (zob. wyrok SA w Poznaniu z dnia 29 marca 1994 roku, I ACr 758/93, Wok. 1994, nr 8, s. 52). Dokonując oceny zasadności roszczenia powódki Sąd uznał je za uzasadnione. Ustalone w toku niniejszego postępowania okoliczności faktyczne zezwalają bowiem na stwierdzenie, iż powódka, jako osoba najbliższa zmarłemu Józefowi Faszczowemu utraciła wraz z jego śmiercią nie tylko stabilizację finansową i bytową, związaną z planami dalszego wspólnego zamieszkiwania, prowadzenia z nim wspólnego gospodarstwa domowego, jak i realnego polepszenia własnej sytuacji ekonomicznej poprzez realizowanie z mężem wspólnych planów. Śmierć męża zniweczyła dotychczasowy model funkcjonowania rodziny, w którym mąż powódki wykonywał szereg prac domowych, przeprowadzał bieżące remonty, inwestycje, pracował na gospodarstwie rolnym, przy wycince drzewa, dostarczał środków utrzymania. Jego śmierć pociągnęła za sobą konieczność ponoszenia kosztów na opłacenie pomocy osób trzecich w zakresie czynności, wykonywanych dotąd przez zmarłego. Zważa jąc na wysokość dochodów, jakie w ostatnich 3 latach osiągał Józef Faszczowy ( ok. 3000 zł netto z tytułu wynagrodzenia ), przy założeniu, że dostarczałby on dochodów w tej wysokości średnio przez kolejne 22 lata (do osiągnięcia 65 roku życia), można było zasadnie przyjąć, że ich utrata wiąże się ze stratą rzędu 36.000 zł rocznie. Zważając na aktualną wysokość dochodów powódki ( wynagrodzenie z tytułu zatrudnienia oraz renta rodzinna) przyjąć należy, że uszczerbek majątkowy spowodowany śmiercią męża znajduj e pełne pokrycie w kwocie dochodzonej w pozwie. Zauważyć jednocześnie należy, że na ocenę uszczerbku majątkowego, wywołanego śmiercią męża powódki, wpływa nie tylko wartość utraconych dochodów, ale również zwiększone wydatki na pokrycie wynagrodzenia osób, z pomocą których powódka utrzymuje chociażby gospodarstwo domowe, czy wydatków na pomoc psychologiczną, która - jeśli nie konieczna, to z pewnością w dalszym ciągu - jest wskazana. Art. 446 § 3 k.c. stanowiący podstawę ocenianego roszczenia, służy możliwości częściowego choćby zrekompensowania szczególnej postaci uszczerbku, którym jest znaczne pogorszenie sytuacji życiowej, a nie --- STRONA 14 --- naprawieniu klasycznej szkody majątkowej. Z uwagi więc na niewymierny charakter szkody poniesionej przez powódkę, Sąd –ustalając wysokość przyznanego jej odszkodowania, przy jednoczesnym uwzględnieniu zasady orzekania wyrażonej w treści art. 322 k.p.c. uznał, iż kwota dochodzona w pozwie znajduje całkowite pokrycie w doznanym uszczerbku. Sąd Okręgowy miał przy tym na względzie wypłacone przez pozwanego w oparciu o odrębne przepisy kwoty odszkodowania, przy czym nie redukowały one odpowiedzialności pozwanego, opartej na art. 446 § 3 k.c. Kompensata na tej podstawie nie jest bowiem pełna, w tym znaczeniu, że nie obejmuje tych uszczerbków, które podlegają naprawieniu na podstawie art. 446 § 1 i § 2 k.c. (vide: wyrok SA w Poznaniu I ACa 829/10, 2010-11-09, LEX nr 756726). Ze względu na to, że tzw. konstrukcji compensatio lucri cum damno nie regulują żadne przepisy, a może być ona niekorzystna dla poszkodowanego, jeżeli na poczet należnego mu odszkodowania zaliczane będą wszelkiego rodzaju korzyści majątkowe bez względu na ich tytuł prawny, w literaturze postuluje się wytyczenie ścisłych granic jej stosowania podkreślając, iż nie powinno się traktować sprawcy szkody łagodniej tylko dlatego, że poszkodowany uzyskał pewne korzyści majątkowe w związku ze zdarzeniem wyrządzającym szkodę. Konieczne jest w każdym przypadku wyważenie interesów poszkodowanego oraz osoby zobowiązanej do naprawienia szkody i zastosowanie compensatio lucri cum damno tylko wtedy, gdy kumulacja świadczeń mogłaby doprowadzić do nieusprawiedliwionego wzbogacenia poszkodowanego kosztem zobowiązanego do naprawienia szkody. W orzecznictwie Sądu Najwyższego przeważa stanowisko, że świadczenia przysługujące od zakładu pracy lub Zakładu Ubezpieczeń Społecznych na podstawie tzw. ustaw wypadkowych nie podlegają zaliczeniu na poczet odszkodowania należnego według prawa cywilnego, choć uważa się je za świadczenia z ubezpieczenia społecznego (np. wyrok z dnia 21 października 2003 r., I CK 410/02, niepubl., z dnia 12 października 1999 r., II UKN 141/99, OSNAPUS 2001, nr 1, poz. 29, z dnia 11 stycznia 2000 r., II UKN 258/99, OSNAPUS 2001, nr 9, poz. 318, z dnia 27 sierpnia 1969 r., I PR 224/69, OSNCP 1970, nr 6, poz. 111, z dnia 18 marca 1968 r., II PR 41/68, --- STRONA 15 --- OSNCP 1968, nr 10, poz. 178 oraz uchwała pełnego składu Izby Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia 23 kwietnia 1965 r., III PO 3/65, OSNCP 1965, nr 12, poz. 198). Nie podlega także zaliczeniu odprawa pośmiertna wypłacana na podstawie art. 93 k.p. jako niemającą charakteru odszkodowawczego (por. m.in. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 3 marca 1980 r., II CR 148/80, OSNCP 1981, nr 2-3, poz. 29). W tym stanie rzeczy, w oparciu o powołane wyżej przepisy, zgłoszone powództwo podlegało uwzględnieniu w całości (pkt. I i II wyroku). O kosztach postępowania orzeczono w myśl art. 98 § 1 i 3 k.p.c. w zw. z art. 113 ustawy z dnia 28 lipca 2005 roku o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (tekst jednolity Dz. U. z 2010 roku, nr 90, poz. 594 – ze zm.) oraz art. 109 § 2 k.p.c. w zw. § 3 i 6 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. z 2002r., Nr 163, poz. 1348).