Teza / krótkie omówienie
ochrony dóbr osobistych sąd powinien w pierwszej
Treść orzeczenia
--- STRONA 1 ---
Sygn. akt I C 1335/15
Da
ZEAŃ
M4: 9
WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 06 czerwca 2016 roku
Sąd Okręgowy w Nowym Sączu Wydział | Cywilny
w składzie następującym:
Przewodniczący: SSO Paweł Poręba
Protokolant: st. sek. sąd. Bożena Zaremba
po rozpoznaniu w dniu 23 maja 2016 roku w Nowym Sączu
sprawy z powództwa M. M.
przeciwko B. S.
o ochronę dóbr osobistych i o zapłatę
oraz
sprawy z powództwa M. M.
przeciwko K. G.
o ochronę dóbr osobistych i zapłatę:
I. oddala powództwo w stosunku do pozwanej B. S.,
Il. koszty postępowania pomiędzy powodem M. M. a pozwaną B. S. wzajemnie
znosi,
II. oddala powództwo w stosunku do pozwanej K. G.,
IV. zasądza od powoda M. M. na rzecz pozwanej K. G. kwotę 2.760,00 zł (dwa
tysiące siedemset sześćdziesiąt złotych) tytułem zwrotu kosztów zastępstwa
procesowego,
V. nie opłaconymi kosztami sądowymi obciąża Skarb Państwa.
SSO Paweł Poręba
--- STRONA 2 ---
Sygn. akt. I C 1335/16
UZASADNIENIE
wyroku Sądu Okręgowego w Nowym Sączu
z dnia 06 czerwca 2016 r.
Powód M. M. wystąpił w sprawie do sygn. akt. | C 1335/16 z pozwem ( k. 3-4 oraz k.
17 ) przeciwko B. S. — kuratorowi sądowemu o ochronę jego dóbr osobistych domagając się
pisemnych przeprosin podlegających opublikowaniu w T. P. o treści: „Ja B. S. przepraszam
pana M. M. za rozpowszechnianie nieprawdziwych i krzywdzących opinii na temat jego
rodziny”. Wniósł nadto o zasądzenie na jego rzecz od pozwanej kwoty 20.000,00 zł jako
zadośćuczynienia za naruszenie dóbr osobistych.
W sprawie do sygn. akt. I C 1336/16 powód M. M. wystąpił z pozwem ( k. 3-4 oraz k.
17 akt 1 C 1336/15 ) przeciwko K. K. ( obecnie G.) o ochronę jego dóbr osobistych domagając
się pisemnych przeprosin podlegających opublikowaniu w T. P. o treści: „Ja K. K. (nazwisko
panieńskie ) po mężu K. G. przepraszam pana M. M. i jego żonę A. za rozpowszechnianie
nieprawdziwych i krzywdzących opinii na ich temat”. Wniósł nadto o zasądzenie na jego rzecz
od pozwanej kwoty 20.000,00 zł jako zadośćuczynienia za naruszenie dóbr osobistych.
W uzasadnieniu obu pozwów powód podał, że pozwane prowadziły sprawę wywołaną
anonimem. Dopuściły się szkodliwych opinii o pozwanym i jego rodzinie co spowodowało
podważenie wiarygodności powoda a także naruszało jego dobre imię.
Obie pozwane miały podawać kłamliwe informacje na temat rodziny powoda, w szczególności
pozwana K. G. podała nieprawdę, jakoby powód unikał rozmów na temat swojej córki D. T.
oraz jakoby żona powoda przychodziła do szkoły córki pod wpływem alkoholu.
W odpowiedzi na pozew w sprawie do sygn. akt (...) ( k. 57 ) pozwana B. S. wniosła o
oddalenie powództwa oraz o zasądzenie na swoją rzecz od powoda kosztów postępowania.
Pozwana podkreśliła, iż jej działania były zgodne z prawem i praktyką działania kuratorów.
Twierdziła pozwana, iż wywiad przeprowadziła na zlecenie sądu opiekuńczego, a każde jej
działanie było potrzebne i niezbędne do prowadzenia sprawy. Zdaniem B. S. legalność jej
działań została potwierdzona orzeczeniem Sądu Rejonowego w Nowym Targu w sprawie o
(a).
Pozwana K. G. w odpowiedzi na pozew złożonej w sprawie (...) ( k. 57-60 ) wniosła o
oddalenie powództwa ze względu na jego oczywistą bezzasadność oraz o zasądzenie na jej
rzecz kosztów postępowania.
Pozwana wskazała, iż była wychowawczynią w klasie, do której uczęszczała w gimnazjum
wówczas małoletnia córka powoda D. T., kiedy to w dniu 10 lutego 2012 roku do szkoły wpłynął
anonim, w którym zasygnalizowane zostały problemy domowe i rodzinne D. T. Pismo
zawierało prośbę o rozpoznanie sytuacji faktycznej małoletniej i podjęcie stosownych działań.
Ówczesna dyrektor szkoły D. T. zdecydowała o przekazaniu sprawy sądowi opiekuńczemu i
policji.
Pozwana w sprawie opiekuńczej prowadzonej przez Sąd Rejonowy w Nowym Targu ( sygn.
akt (...) — jako wychowawczyni małoletniej — sporządzała opinię o D. T., uczestniczyła w
--- STRONA 3 ---
spotkaniu z policjantami prowadzącymi dochodzenie oraz w spotkaniu z pracownikiem sądu
opiekuńczego (razem z pedagogiem i psychologiem szkolnym).
Działania pozwanej wynikały wprost z obowiązków nauczyciela wychowawcy wyrażonych w
stosownych aktach prawnych, tj. ustawie o systemie oświaty i ustawie Karta Nauczyciela.
Wydana przez pozwaną opinia zawierała wszystkie istotne informacje i tylko te informacje, na
które pozwana jako wychowawca miała potwierdzenie w dokumentacji szkolnej. Dlatego
pozwana obiektywnie w opinii podała, iż powód, tj. ojciec małoletniej, prowadził aktywny
kontakt ze szkołą odnośnie postępów córki, natomiast matka nie kontaktowała się ze szkołą i
wiadomo było, że przebywa za granicą.
Trudno jest zatem przypisać pozwanej winę umyślną lub rażące niedbalstwo.
K. G. zarzuciła także, iż powód przed Sądem Okręgowym w Nowym Sączu w sprawie do sygn
akt. (...) występował już o ochronę dóbr osobistych przeciwko Skarbowi Państwa.
Pozwana zarzuciła również, iż powód nie wykazał żadnej krzywdy, która uzasadniałaby
zapłatę na jego rzecz zadośćuczynienia.
Postanowieniem z dnia 19 lutego 2016 roku ( k. 86 akt (...) Sąd połączył sprawę z
powództwa M. M. przeciwko K. G. (sygn. akt: (...) ze sprawą z powództwa M. M. przeciwko B.
S. (sygn. akt: (...) do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia pod sygn. (...).
Przed Sądem strony nie zawarły ugody.
Sąd ustalił następujący stan faktyczny:
Powód M. M. i jego żona A. T. są rodzicami D. T., ur. (...).
D. T. w roku szkolnym 2011/2012 była uczennicą (...).
Dowód: / zeznania powoda M. M. od 01:03:08 — k. 83; zeznania pozwanej K. G. od 01:50:27
—k. 84; zeznania pozwanej B. S. od 02:06:39 — k. 84/2;
akta sprawy SR w Nowym Targu Wydział III Rodzinny i Nieletnich, sygn. akt: (...):
zawiadomienie - k. 2; postanowienie z dnia 30 kwietnia 2012 roku — k. 15/.
W dniu 10 lutego 2012 roku do Gimnazjum (...) wpłynął anonim, w którym opisane
zostało, iż uczennica szkoły, D. M., zamieszkała w przy (...), znajduje się wyłącznie pod opieką
ojca M. M., gdyż jej matka przebywa za granicą i nie zajmuje się córką.
W treści anonimu wskazano, iż ojciec D. przebywa nocami poza domem, a małoletnia
jest wówczas w domu sama.
Ponadto, ojciec miał izolować córkę od rówieśników, sąsiadów i znajomych, sam
nadużywał alkoholu, a córka musiała go wielokrotnie pijanego odprowadzać.
Autor anonimu twierdził, iż oboje rodzice piją razem oraz ojciec śledzi córkę, gdy ta
wraca ze szkoły.
W piśmie podano, iż powód znęca się psychicznie nad córką oraz molestuje ją
seksualnie.
Dowód: / akta sprawy SR w Nowym Targu Wydział III Rodzinny i Nieletnich, sygn. akt: (...)
anonim - k. 3 /.
W związku z anonimem tego samego dnia, tj. w dniu 10 lutego 2012 roku w szkole
odbyła się rozmowa szkolnego psychologa N. C. i pedagoga szkolnego A. K. z małoletnią D.
T., wktórej małoletnia wskazała, że istotnie przebywa pod opieką ojca, a jej matka pracuje za
granicą.
Z rozmowy tej została sporządzona notatka podpisana przez psychologa i pedagoga.
--- STRONA 4 ---
W notatce z tego spotkania zaznaczono, iż małoletnia pozytywnie oceniła swoje relacje
z ojcem, który się o nią troszczy, spędza czas i zawsze może z nim porozmawiać.
Dowód: / akta sprawy SR w Nowym Targu Wydział III Rodzinny i Nieletnich, sygn. akt:
(...)
Z uwagi na anonim dyrektor Gimnazjum (...) D. T. rozmawiała z pozwaną K. G.
( wówczas K. ) jako wychowawczynią klasy, do której uczęszczała D. T., pytając czy
wychowawca klasy nie zauważyła czegoś niepokojącego.
K. G. przy tej rozmowie podała, iż ze szkołą kontaktuje się ojciec małoletniej, tj. powód
M. M., że małoletnia D. T. izoluje się od rówieśników, ale nie sprawia problemów
wychowawczych.
Dowód: / zeznania świadka D. T. od 00:33:48 — k. 82/2; zeznania pozwanej K. G. od 01:50:27
—k.84/.
Po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego w obrębie szkoły ze względu na
treść anonimu, dyrektor Gimnazjum (...) D. T. podjęła decyzję o przesłaniu anonimu do sądu
opiekuńczego, tj. Sądu Rejonowego w Nowym Targu.
Pismo kierujące z daty 10 lutego 2012 roku zawierające prośbę o rozpoznanie sytuacji
domowej D. T. podpisały psycholog N. C. i pedagog szkolny A. K.
Na tej podstawie wszczęte zostało z urzędu postępowanie w Sądzie Rejonowym w
Nowym Targu do sygn. akt (...) o wydanie zarządzeń odnośnie małoletniej D. T..
Zgodnie z zarządzeniem sędziego referenta w dniu 21 lutego 2012 roku zlecono
wywiad kuratorowi zawodowemu przy Sądzie Rejonowym w Nowym Targu.
Dowód: / zeznania świadka D. T. od 00:33:48 — k. 82/2;
akta sprawy SR w Nowym Targu Wydział III Rodzinny i Nieletnich, sygn. akt: (...):
pismo do sądu z dnia 10 lutego 2012 roku - k. 2; zarządzenie z 21 lutego 2012 roku, k. 1 /.
Wywiad środowiskowy sporządziła pozwana B. S. jako kurator zawodowy.
B. S. miała problem z nawiązaniem kontaktu z powodem. Dopiero po spotkaniu w
szkole z małoletnią i umówieniu z nią spotkania z ojcem, pozwanej udało się spotkać osobiście
z powodem w jego domu.
Pisemne sprawozdanie z wywiadu środowiskowego pozwana B. S. złożyła do Sądu w
dniu 20 marca 2012 roku.
W sprawozdaniu pozwana B. S. zapisała, iż zgodnie z wypowiedziami ojca, małoletnia
ma z nim dobre relacje, a powód ma duże zaufanie do córki. Małoletnia D. T. stwierdziła zaś,
iż nie potrzebuje towarzystwa koleżanek, jej relacje z ojcem są dobre, podobnie jak relacje z
matką, z którą rozmawia codziennie przez telefon.
W sprawozdaniu pozwana B. S. odnotowała również informacje od pedagoga szkolnego, z
których wynikało, iż D. T. ma problem z nawiązywaniem znajomości, widoczna jest również
kontrola ze strony ojca, a matka małoletniej kontaktowała się ze szkołą tylko dwukrotnie i była
wówczas pod wpływem alkoholu.
Pozwana uwzględniła w sprawozdaniu również opis warunków mieszkaniowych małoletniej
D. T. Mieszkanie było wtedy w trakcie nieukończonego jeszcze remontu, małoletnia posiadała
do dyspozycji własny pokój.
Kurator w sprawozdaniu wskazała nadto, iż kontaktowała się ze śledczym K. T., który
prowadził postępowanie w sprawie z anonimowego zgłoszenia. Z rozmów z sąsiadami K. T.
dowiedział się, iż rodzina powoda jest hermetyczna, nie utrzymuje kontaktów z otoczeniem,
--- STRONA 5 ---
córka wychodzi z domu z ojcem lub sama, zostaje również sama w domu. W sprawozdaniu
pozwana zawarła zalecenie skierowania rodziny na badania w RODK.
Na terenie szkoły na potrzeby wywiadu pozwana B. S. rozmawiała z pedagogiem
szkolnym, psychologiem i pozwaną K. G. jako wychowawcą klasy D. T.
Dowód: / zeznania pozwanej B. S. od 02:06:39 — k. 84/2; zeznania pozwanej K. G. od
02:02:26 — k. 84/2;
akta sprawy SR w Nowym Targu Wydział III Rodzinny i Nieletnich, sygn. akt: (...) pismo
do sądu z dnia 10 lutego 2012 roku - k. 2; (..).
Po sporządzeniu wywiadu powód kontaktował się z pozwaną B. S. w sprawie dostępu
do akt sprawy opiekuńczej.
Powód i jego żona nie podejmowali jednak kierowanych do nich przez sąd opiekuńczy
pism z wezwaniem na rozprawę.
Dowód: / zeznania pozwanej B. S. od 02:06:39 — k. 84/2;
akta sprawy SR w Nowym Targu Wydział III Rodzinny i Nieletnich, sygn. akt: (...)
zwrotne potwierdzenia odbioru — k. 12-13/.
Pozwana K. G., na prośbę dyrektora gimnazjum D. T, w związku z tokiem sprawy (...)
sporządziła opinię o uczennicy D. T., której była wychowawczynią.
W opinii datowanej na dzień 13 marca 2012 roku pozwana K. G. wskazała, iż D. T. jest
sumienną uczennicą, że zależy jej na ocenach, jest także ambitna i zdyscyplinowana,
skrupulatnie wypełnia obowiązki, chociaż niechętnie występuje z inicjatywą. Podczas lekcji
jest małomówna, zamknięta w sobie i niepewna siebie.
Pozwana K. G. opisała również, iż D. T. jest osobą skrytą i nieufną, ma trudności w
nawiązywaniu kontaktów, w ławce siedzi sama, samotnie spędza przerwy.
Z rozmów z D. T. wynikało, iż chce ona mieć bliskie koleżanki, jednak w praktyce
odrzucała i odrzuca każdą pomoc i prośbę w nawiązaniu kontaktu.
Pozwana K. G. na podstawie własnych obserwacji podała w opinii, iż małoletnia była
ciągle przygnębiona, jednak podawała, że wszystko u niej w porządku.
Z opinii wynikało także, iż w Klasie I i Il kontakt ze szkołą utrzymywał powód, przychodził
na zebrania, interesował się ocenami córki, jednak kontakt urwał się w Ill klasie po rozmowie
pozwanej z powodem o niepokojącym zachowaniu D.. Matka małoletniej nie utrzymywała
kontaktu ze szkołą.
Według opinii zastrzeżeń nie budził status materialny małoletniej, która zawsze
przychodziła do szkoły schludnie ubrana, posiadała podręczniki i przybory szkolne.
Ponadto, pozwana uwzględniła w opinii, że małoletnia w ostatnim czasie przed
sporządzeniem opinii ożywiła się i stała się bardziej kontaktowa.
Dowód: / zeznania świadka D. T. od 00:46:42 — k. 83; zeznania pozwanej K. G. od
01:51:52 — k. 84/.
akta sprawy SR w Nowym Targu Wydział Ill Rodzinny i Nieletnich, sygn. akt: s:
Na temat sytuacji małoletniej D. T. w związku z tokiem sprawy (...) pozwana K. G.
rozmawiała jedynie z kuratorem pozwaną B. S. podczas jej wizyty w szkole oraz policjantem
K. T., który prowadził postępowanie w sprawie z anonimowego zgłoszenia.
Rozmawiając z policjantem pozwana K. G. nigdy nie twierdziła, iż żona powoda
przyszła do szkoły pod wpływem alkoholu, a powiedziała śledczemu, iż podczas jednego ze
spotkań wyczuwała od matki małoletniej alkohol.
--- STRONA 6 ---
Dowód: / zeznania pozwanej K. G. od 01:51:52 — k. 84; zeznania pozwanej B. S. od
02:06:39 — k. 84/2 /.
Postanowieniem z dnia 30 kwietnia 2012 roku Sąd Rejonowy w Nowym Targu w
sprawie do sygn. akt (...) ograniczył władzę rodzicielską powoda M. M. i A. T. nad małoletnią
córką przez ustanowienie stałego nadzoru kuratora sądowego nad sposobem jej
wykonywania.
Postanowienie to nie zostało zaskarżone.
Nadzór kuratora był prowadzony pod sygn. akt (...). Czynności nadzoru wykonywała
od 04 czerwca 2012 roku kurator społeczny E. Ł. a jej sprawozdania kontrolowała pozwana
B.S.
Z kart czynności nadzoru wynikało, iż E. Ł. miała trudności w nawiązaniu kontaktu z
małoletnią i powodem M. M. oraz, że mimo zaleceń przedłużał się remont mieszkania.
Kurator odnotowała, iż w mieszkaniu powoda było ciemno, były widoczne ślady
remontu, a w drzwiach łazienki nie było drzwi.
Wftrakcie prowadzenia nadzoru kurator usiłowała odwiedzać powoda i małoletnią w ich
mieszkaniu, jednak nie zawsze otwierano jej drzwi. Kurator odbywała rozmowy na temat
małoletniej z sąsiadami powoda, pedagogiem szkolnym i psychologiem szkolnym, ostatecznie
udało jej się również przeprowadzić rozmowy z powodem i małoletnią.
Pozwana B. S., zwróciła się do sądu opiekuńczego z wnioskiem z dnia 20 listopada
2012 roku o skierowanie rodziny powoda na badania do RODK na okoliczność, czy istnieje
potrzeba prowadzenia nadzoru. We wniosku pozwana wskazała, iż powód jest zdenerwowany
sytuacją, często nie otwiera drzwi kuratorowi, a w trakcie spotkań podnosił zarzuty odnośnie
pracy sądu i jego pracowników.
Dowód: / akta sprawy SR w Nowym Targu Wydział III Rodzinny i Nieletnich, sygn.
akt: (...): protokół rozprawy z dnia (...) — k. 14; postanowienie z dnia (...) -k. 15;
akta sprawy SR w Nowym Targu Wydział III Rodzinny i Nieletnich, sygn. akt: (...):
sprawozdania z nadzoru i karty czynności nadzoru, k — 7, 8-10, 12-13, 16-19, 21-38, 40-42;
wniosek z dnia (...).
Pismem z dnia 20 lipca 2012 roku powód M. M. zwrócił się do Sądu Rejonowego w
Nowym Targu o ponowne rozpatrzenie sprawy przy jego obecności. W piśmie powód zawarł
również wnioski o przeprowadzenie badań pedagogicznych, psychologicznych i
psychiatrycznych oraz badań na orientację seksualną powoda i jego żony. Powód w piśmie
zarzucił również, iż pozwana B. S. sugerowała zaburzenia seksualne u niego, pytając go, czy
zna drugą rodzinę taką jak rodzina powoda, w której ojciec ma takie same relacje z córką.
Postanowieniem z dnia 10 lipca 2013 roku Sąd Rejonowy w Nowym Targu w sprawie
do sygn. akt (...) uchylił swoje postanowienie z dnia (...) roku ograniczające władze
rodzicielską powoda M. M. i A. T., stwierdził brak merytorycznych przesłanek do wydania
zarządzeń odnośnie małoletniej D. T. i umorzył postępowanie opiekuńcze.
Postanowienie to jest prawomocne od dnia 01 sierpnia 2013 roku.
Dowód: / akta sprawy SR w Nowym Targu Wydział III Rodzinny i Nieletnich, sygn.
akt: (...): pismo powoda z dnia (...) — k. 14; odpis postanowienia z dnia (...) ze sprawy do
sygn. akt (...).
Powód wystąpił do Rejonowego w Nowym Targu w sprawie (...) z pismem z dnia (...)
roku domagając się przeprowadzenia badań na jego orientację seksualną, a także badań na
wariografie i badań psychiatrycznych na okoliczność dewiacji seksualnych.
--- STRONA 7 ---
Pismem z dnia (...) roku Sąd Rejonowy w Nowym Targu poinformował powoda, iż
pozostawiono jego pismo bez biegu, ze względu na prawomocne zakończenie postępowania
w sprawie D. T..
Dowód: / akta sprawy SR w Nowym Targu Wydział III Rodzinny i Nieletnich, sygn. akt:
(...): pismo powoda z dnia (...) — k. 34-35; pismo z dnia (...).
D. T. po ukończeniu gimnazjum uczęszczała do liceum w Nowym Targu i zdała
maturę. Od dnia (...) jest ona osobą pełnoletnią. Aktualnie studiuje w Krakowie, jednak wciąż
mieszka w Nowym Targu i dojeżdża codziennie na zajęcia akademickie.
Powód M. M. ma (...) lat, jest z zawodu (...). Prowadził zakład (...), jednak zamknął go
kilka lat temu. Obecnie jest osobą bezrobotną. (...).
A. T., matka D. T. i żona powoda M. M. pracuje w Niemczech. Przyjeżdża do Polski
około raz na półtorej miesiąca. Utrzymuje stały kontakt z mężem i córką. Jest właścicielką
mieszkania w Nowym Targu, w którym zamieszkuje powód i D. T.. Mieszkanie to składa się z
dwóch pokoi, kuchni i łazienki.
Dowód: / zeznania pozwanej K. G. od 01:50:27 — k. 84; częściowo zeznania powoda
M. M. od 01:03:08 — k. 83 /
Przed Sądem Okręgowym w Nowym Sączu w sprawie do sygn. akt. (...) toczyło się
postępowanie z powództwa M. M. przeciwko Skarbowi Państwa — Prezesowi Sądu
Rejonowego w Nowym Targu o zadośćuczynienie z tytułu naruszenia dóbr osobistych. Na
zwoją rzecz M. M. domagał się kwoty 800 000 złotych, a na rzecz córki D. T. kwoty 400 000
złotych.
Roszczenia te wywiedzione zostały z działań podjętych przez Sąd Rejonowy w Nowym Targu
w sprawie (...) oraz działań kuratorów zawodowego B. S. i społecznego E. Ł. po wpłynięciu w
lutym 2012 roku zawiadomienia z Gimnazjum (...) na podstawie anonimu o nieprawidłowych
relacjach między powodem a jego córką.
Wyrokiem z dnia (...) roku w sprawie (...) Sąd Okręgowy w Nowym Sączu powództwo
w całości oddalił, a powód złożył apelację
Na dzień zamknięcia rozprawy w niniejszej sprawie apelacja nie była jeszcze
rozpoznana.
Dowód: / fakty znane sądowi z urzędu na podstawie programu kurenda — wyrok i
uzasadnienie ze sprawy (...).
Przed Sądem Okręgowym w Nowym Sączu w sprawie do sygn. akt.(...) toczyło się
postępowanie z powództwa M. M. i A. T. przeciwko K. K. o ochronę dóbr osobistych.
Zarządzeniem z 11 lutego 2014 roku pozew zwrócono z powodu jego nieopłacenia po
prawomocnym oddaleniu wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych.
Dowód: / fakty znane sądowi z urzędu na podstawie programu kurenda — wyrok i
uzasadnienie ze sprawy (...);
Akta (...) w szczególności: postanowienie Sądu Apelacyjnego w Krakowie z 10 grudnia
2013 roku - k. 70-73; postanowienie Sądu Okręgowego w Nowym Sączu z 11 lutego 2014
roku,- k. 75; postanowienie Sądu Okręgowego w Nowym Sączu z dnia 13 marca 2014 roku -
k. 77/.
Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił na podstawie zgromadzonych w sprawie
dokumentów, których wiarygodności autentyczność nie zostały przez strony podważone, nie
--- STRONA 8 ---
wzbudziły również zastrzeżeń Sądu, akt sprawy Sądu Rejonowego w Nowym Targu, sygn.
(...), zeznań świadka D. T. oraz zeznań stron.
Zgodnie z dyspozycją art. 233 $ 1 k.p.c. Sąd ocenia wiarogodność i moc dowodów
według własnego przekonania, na podstawie wszechstronnego rozważenia zebranego
materiału.
Swobodna ocena dowodów funkcjonuje w postępowaniu cywilnym przy ustalaniu
podstawy faktycznej rozstrzygnięcia sądu. Ma więc charakter następczy, aposterioryczny, a
nie aprioryczny, odnosi się bowiem do dowodów przeprowadzonych zgodnie z procedurą (
tak: wyrok SA w Gdańsku z dnia 3 grudnia 1999 r., I ACa 811/99, OSA 2002, z. 7, poz. 43;
wyroki SN: z dnia 20 września 1994 r., | PRN 63/94, OSNP 1995, nr 3, poz. 36; z dnia 3 lutego
1997 r., I CKN 60/96, Lex nr 121824; z dnia 29 września 2000 r., V CKN 94/00, Lex nr 52589;
z dnia 5 października 2000 r., II CKN 508/00, Lex nr 51987; z dnia 13 grudnia 2000 r., Ill CKN
1449/00, Lex nr 51864; z dnia 14 marca 2002 r., IV CKN 859/00, Lex nr 53923; postanowienia
SN: z dnia 16 maja 2002 r., IV CKN 1050/00, Lex nr 55499; z dnia 18 marca 2003 r., IV CKN
1856/00, Lex nr 109422; wyroki SN: z dnia 26 czerwca 2003 r., V CKN 417/01, Lex nr 157326;
z dnia 13 listopada 2003 r., IV CK 183/02, Lex nr 164006; z dnia 10 marca 2004 r., IV CK
125/03, Lex nr 137677; z dnia 28 kwietnia 2004 r., V CK 398/03, Lex nr 174215; z dnia 9 marca
2005 r., III CK 271/04, Lex nr 175995; z dnia 7 października 2005 r., IV 122/05, Lex nr 175995).
Ocena wiarygodności i mocy dowodów jest podstawowym zadaniem sądu
orzekającego, wyrażającym istotę sądzenia, a więc rozstrzygania kwestii spornych w
warunkach niezawisłości, na podstawie własnego przekonania sędziego przy uwzględnieniu
całokształtu zebranego materiału ( tak: orzeczenie SN z 16 lutego 1996 r., II CRN 173/95)
Sąd orzekający w niniejszej sprawie ustalił na podstawie akt sprawy (...) ( następnie
(...) Sądu Rejonowego w Nowym Targu przebieg postępowania przed sądem opiekuńczym w
przedmiocie wydania zarządzeń co do władzy rodzicielskiej nad małoletnią D. T. oraz przebieg
wykonywania nadzoru kuratorskiego w związku z treścią postanowienia z dnia 30 kwietnia
2012 roku ograniczającego władzę rodzicielską M. M. i A. T. nad małoletnią D. T. przez
ustanowienie stałego nadzoru kuratora sądowego nad sposobem jej wykonywania.
Bezspornie impulsem dla toku sprawy (...) było zawiadomienie z dnia 10 lutego 2012 roku
dokonane przez Gimnazjum (...) podpisane przez psychologa N. C. i pedagoga szkolnego
A.K. (k. 2 akt (...) w związku z treścią anonimu z dnia 10 lutego 2012 roku dotyczącego
sytuacji rodzinnej małoletniej D. T. ( k. 3 akt (...).
Wraz z zawiadomieniem psycholog N. C. i pedagog szkolny A. K. przesłały do Sądu
Rejonowego w Nowym Targu notatkę z ich rozmowy z D. T. z dnia 10 lutego 2012 roku (k. 4
akt (...).
'W zakresie okoliczności dotyczących działań Gimnazjum (...) podjętych po wpłynięciu
anonimu zeznania złożyła D. T. (od 00:32:06 — k. 82/2) — ówczesna dyrektor tej placówki.
Mimo upływu czasu od zdarzenia D. T. pamiętała, iż sprawowała nadzór nad rozwiązaniem
sprawy wywołanej anonimem, jednak osobiście nie sporządzała ona żadnej opinii w sprawie,
ani nie przeprowadzała rozmów z uczennicą D. T. W sprawie uczennicy rozmawiała zaś z N.
C.iA.K. oraz pozwaną K. G. jako wychowawcą klasy, do której uczęszczała D. T. Jej wiedza
zatem o przedmiocie niniejszego postępowania jest adekwatna do zaangażowania, jakie
mogła mieć osoba na stanowisku dyrektora szkoły.
Wskazać trzeba - jak wynika z wiarygodnych zeznań świadka D. T. — iż podjęte przez dyrekcję
szkoły działania sprawdzające wywołane anonimem dotyczącym D. T. nie były dla Gimnazjum
(...) wyjątkowe o tyle, że w ciągu jednego roku szkolnego zdarza się co najmniej kilka takich
--- STRONA 9 ---
przypadków, kiedy to szkoła jest informowana o potrzebie przyjrzenia się sytuacji rodzinnej
różnych uczniów.
Każdorazowo zaś są podejmowane przez szkołę czynności zmierzające do sprawdzenia
informacji włącznie z zawiadomieniem sądu opiekuńczego. Zawiadamiając Sąd szkoła z kolei
nie dokonuje osądów a kieruje się każdorazowo dobrem dziecka.
D. T. potwierdziła zatem, że pozostawała w kontakcie z wychowawczynią D. T., tj. pozwaną
K. G., która w dniu 10 lutego 2012 roku przekazywała jej informacje o uczennicy ustnie.
Następnie, gdy już wszczęte zostało postępowanie w sprawie (...) D. T. poleciła pozwanej K.
G. sporządzenie opinii.
W oparciu o tę opinię datowaną na 13 marca 2012 roku ( k. 10 akt (...) Sąd ustalił treść
informacji przedstawionych przez pozwaną K. G. dotyczących D. T..
W ocenie Sądu opinia ta opiera się wprawdzie na osobistych obserwacjach poczynionych
przez pozwaną jednak odnosi się do faktów i nie zawiera żadnych subiektywnych ocen
wychowawcy. W treści opinii brak też ocen odnoszących się wprost do powoda lub jego żony
A. Tr
W tym zakresie podkreślić trzeba, że powód nie wykazał ( art. 6 k.c. ), aby K. G. w opinii 13
marca 2012 roku zawarła faktycznie takie nieprawdziwe i kłamliwe informacje na ich temat.
Brak też dowodu na to, aby w opinii pozwana podała, iż A. T. przychodziła do szkoły pod
wpływem alkoholu.
Zeznając przed Sądem pozwana K. G. (od 01:50:27 — k. 84) obiektywnie i szczere
przedstawiła okoliczności sporządzenia opinii z dnia 13 marca 2012 roku. Podała, że przed
sporządzeniem opinii rozmawiała z pozwaną B. S., która jako kurator zawodowy kontaktowała
się ze szkołą, bo na zlecenie Sądu Rejonowego w Nowym Targu sporządzała wywiad
środowiskowy dotyczący małoletniej D. T. B. S. w swoich zeznaniach (od 02:06:39 — k. 84/2)
fakty te potwierdziła.
W oparciu o wywiad środowiskowy ( k. 8-9 akt (...) Sąd ustalił treść informacji
przedstawionych przez pozwaną B. S.
Wprawdzie w treści wywiadu znajduje się zapis o treści „w ubiegłym roku szkolnym matka
kontaktowała się z wychowawczynią w szkole dwa razy i była pod wpływem alkoholu”, jednak
w ocenie Sądu brak jest podstaw do przyjęcia, że zapis ten stwierdza kłamliwe lub
nieprawdziwe informacje na temat powoda i jego rodziny.
Słuchana przed Sądem pozwana K. G. (od 01:51:52 -k. 84) zeznała bowiem szczerze,
że nigdy nikomu publicznie nie mówiła jakoby A. T. przychodziła do szkoły pod wpływem
alkoholu. Rozmawiając zaś z policjantem K. T. powiedziała tylko tyle, że podczas jednego ze
spotkań z żoną powoda wyczuwała od niej alkohol.
Ostatecznie zatem zdaniem Sądu pozwane K. K. w opinii z 13 marca 2012 roku (k. 10 akt (...)
i B. S. w wywiadzie środowiskowym z 20 marca 2012 roku ( k. 8-9 akt (...) przedstawiły
sytuację wychowawczą D. T., o której wiedzę uzyskały podczas sprawowania swoich
obowiązków służbowych.
Obie pozwane zaprzeczyły, by rzucały w kierunku powoda oskarżenia o molestowanie
seksualne lub by rozmawiały o sytuacji rodzinnej powoda z niepowołanymi osobami i fakty te
rozgłaszały publicznie. Działania pozwanych w sprawie opiekuńczej związane były wyłącznie
z wypełnianiem przez pozwane obowiązków służbowych i w pełni odpowiadają treści
dokumentów znajdujących się w aktach sprawy.
Powód M. M. (od 01:03:08 — k. 83) złożył zeznania chaotyczne, nieprecyzyjne i
subiektywne.
--- STRONA 10 ---
Powód przede wszystkim zarzucał pozwanym kierowanie wobec niego oskarżeń o
molestowanie seksualne córki D. T., jednak nie przedstawił żadnych dowodów (art. 6 k.c. ),
by w ogóle takie oskarżenie ze strony pozwanych było kiedykolwiek formułowane.
Powód twierdził jedynie, iż od pewnych osób słyszał odpowiednie treści, nie wskazał mimo to
tych osób i powoływał się na wiedzę ogólną, że tak jest.
Po dociekaniach Sądu, powód nie umiał także wskazać osób, które rzekomo miały się
dowiedzieć o molestowaniu seksualnym córki powoda, ani osób, których stosunek do powoda
zmienił się w wyniku działań pozwanych.
Odnosząc się zaś do pytań Sądu o wykazanie przytaczanych okoliczności, powód twierdził,
iż odpowiednie dowody posiada, jednak ich nie przedstawił.
Prezentowane przez niego w trakcie zeznań pisma były kopiami dokumentów ze sprawy
opiekuńczej i nie wynikały z nich treści, na które powoływał się.
Pomówienie o molestowanie seksualne istniało więc jedynie w sferze świadomości powoda.
Podobnie przedstawia się kwestia rzekomego pomówienia przez pozwane o nadużywaniu
alkoholu przez żonę powoda. Okoliczności tych zdaniem Sądu powód nie udowodnił żadnym
dowodem.
W myśl art. 232 k.p.c. strony są obowiązane wskazywać dowody dla stwierdzenia
faktów, z których wywodzą skutki prawne.
Zgodnie z zasadą kontradyktoryjności obowiązek przedstawienia dowodów spoczywa
na stronach (art. 3 k.p.c.), a ciężar udowodnienia faktów mających dla rozstrzygnięcia sprawy
istotne znaczenie (art. 227 k.p.c.) spoczywa na stronie, która z faktów tych wywodzi skutki
prawne - art. 6 k.c. ( tak: wyroki SN: z dnia 17 grudnia 1996 r., I CKU 45/96, OSNC 1997, nr
5-6, poz. 76; wyrok SA w Poznaniu z dnia 29 grudnia 2003 r., I ACa 1457/03, OSA 2005, z. 3,
poz.12; wyroki SN: z dnia 11 lipca 2001 r., V CKN 406/00, Lex nr 52321; z dnia 12 kwietnia
2000 r., IV CKN 22/00, Lex nr 52438)
To strony a nie sąd, są wyłącznym dysponentem toczącego się postępowania i one
wreszcie ponoszą odpowiedzialność za jego wynik (por. uzasadnienie wyroku SN z dnia 17
grudnia 1996 r., I CKU 45/96, OSNC 1997, nr 6-7, poz. 76, z glosą A. Zielińskiego, Palestra
1998, nr 1-2, s. 204; wyrok SN z dnia 7 marca 1997 r., II CKN 70/96, OSNC 1997, nr 8, poz.
113; uzasadnienie wyroku SN z dnia 16 grudnia 1997 r., II UKN 406/97, OSNAPiUS 1998, nr
21, poz. 643; wyrok SN z dnia 15 grudnia 1998 r., I CKN 944/97, Prok. i Pr.-wkł. 1999, nr 11-
12, poz. 38; wyrok SN z dnia 7 lipca 1999 r., II CKN 417/98, Prok. i Pr.-wkł. 1999, nr 11-12,
poz. 35; uzasadnienie wyroku SN z dnia 15 lipca 1999 r., I CKN 415/99, LEX nr 83805; wyrok
SN z dnia 7 października 1998 r., II UKN 244/98, OSNAPiUS 1999, nr 20, poz. 662;
postanowienie SN z dnia 28 września 1999 r., II CKN 269/99, Prok. i Pr.-wkł. 2000, nr 2, poz.
27; uzasadnienie wyroku SN z dnia 11 października 2000 r., II UKN 33/00, OSNP 2002, nr 10,
poz. 251).
Strona, która nie przytoczyła wystarczających dowodów (( art. 6 k.c. ) na poparcie
swoich twierdzeń, ponosi ryzyko niekorzystnego dla siebie rozstrzygnięcia, o ile ciężar
dowodzenia co do tych okoliczności na niej spoczywał, zaś sąd powinien wyciągnąć ujemne
konsekwencje z braku udowodnienia faktów przytoczonych na uzasadnienie żądań lub
zarzutów (zob. wyrok SA w Białymstoku z dnia 28 lutego 2013 r., I ACa 613/12, LEX nr
1294695).
Treść art. 232 k.p.c. przesądza także, iż na sądzie rozpoznającym sprawę nie
spoczywa powinność zarządzania dochodzeń mających na celu uzupełnienie i wyjaśnienie
twierdzeń stron oraz poszukiwanie dowodów na ich udowodnienie. Do sądu nie należy też
--- STRONA 11 ---
przeprowadzanie z urzędu dowodów zmierzających do wyjaśnienia okoliczności istotnych dla
rozstrzygnięcia sprawy.
W związku z tym naruszenie przez sąd art. 232 zdanie drugie może nastąpić tylko
wyjątkowo, gdy z materiałów sprawy wynika, że dopuszczenie z urzędu dowodów było
szczególnie uzasadnione lub oczywiste (zob. wyrok SN z dnia 24 czerwca 1998 r., I PKN
194/98, OSNP 1999, nr 13, poz. 425).
W ocenie Sądu orzekającego w niniejszej sprawie brak było także wystarczających
podstaw do działania z urzędu.
Sąd nie uwzględnił dowodów załączonych przez powoda wraz z pismem z dnia 30 maja
2016 roku w postaci płyt CD z nagraniami ze spotkań powoda z pozwaną B. S. ( k. 91-93 ).
Według twierdzeń powoda nagrania dotyczą rozmowy z pozwaną B. S. jako kuratorem i mają
potwierdzać, że B. S. zgadza się ze zdaniem powoda o pewnych nieprawidłowościach w
postępowaniu K. G..
Podkreślić trzeba, iż powód złożył ten dowód już po zamknięciu rozprawy z dnia 23 maja 2016
roku.
Wobec tego dowód z nagrania jest spóźniony.
Podczas rozprawy z dnia 23 maja 2016 roku ( k. 83 od 00:59:05 ) powód oświadczył, iż nie
składa wniosków dowodowych.
Przed zamknięciem rozprawy wnosił zaś jedynie ( k. 85 od 02:18:43 ) o umożliwienie mu
złożenia na piśmie swojego stanowiska co do przebiegu zdarzeń.
Zgodnie z art. 217 $ 1 k.p.c. strona może aż do zamknięcia rozprawy przytaczać
okoliczności faktyczne i dowody na uzasadnienie swoich wniosków lub dla odparcia wniosków
i twierdzeń strony przeciwnej.
Przepis art. 217 $ 1 k.p.c. dotyczy postępowania stron, określając ich uprawnienia i
obowiązki w postępowaniu dowodowym. Nie odnosi się do sądu i nie określa jego uprawnień
ani obowiązków, a zatem nie może być przez sąd naruszony ( tak: wyrok SN z dnia 02
października 2012 roku II PK 82/12 publ. LEX 1365774; wyrok SN z dnia 12 stycznia 2009
roku II PK 101/08, publ. 738345 ).
W myśl zaś art. 207 $6 k.p.c. i art. 217 $ 1 k.p.c. Sąd pomija spóźnione twierdzenia
i dowody, chyba że strona uprawdopodobni, że nie zgłosiła ich w pozwie, odpowiedzi na pozew
lub dalszym piśmie przygotowawczym bez swojej winy lub że uwzględnienie spóźnionych
twierdzeń i dowodów nie spowoduje zwłoki w rozpoznaniu sprawy albo że występują inne
wyjątkowe okoliczności.
Regulacja ta ma na celu koncentrację materiału dowodowego i sprawne
przeprowadzenia postępowania w sprawie. Jednocześnie nakłada ona na stronę obowiązek
podjęcia odpowiedniej aktywności dowodowej i dołożenia należytej staranności w terminowym
zgłaszaniu twierdzeń i dowodów, bez zwłoki dla toku postępowania.
Jeżeli - tak jak to ma miejsce w niniejszej sprawie - sąd odroczył ogłoszenie wyroku
(art. 326 $ 1 k.p.c. ), strona mogła teoretycznie zgłosić wniosek o otwarcie rozprawy na nowo
oraz wskazać nowe fakty i środki dowodowe, tylko jeżeli przed zamknięciem rozprawy nie
wiedziała o ich istnieniu (art. 316 $ 2 k.p.c. ) lub nie istniała potrzeba powołania tych faktów i
dowodów (co można wywieść z treści art. 381 k.p.c. który dotyczy nowości w postępowaniu
apelacyjnym).
Rygor pominięcia twierdzenia, jak i wniosku o przeprowadzenie dowodu może zostać
wyłączony jedynie w sytuacji, gdy strona uprawdopodobni, że niezgłoszenie ich we właściwym
czasie - w omawianym art. 207 $ 6k.p.c. i art. 217 $ 2 k.p.c. - nastąpiło bez jej winy lub że
--- STRONA 12 ---
uwzględnienie spóźnionych twierdzeń i dowodów nie spowoduje zwłoki w rozpoznaniu sprawy
albo występują inne wyjątkowe okoliczności.
Przyjęta konstrukcja, będąca - w założeniu ustawodawcy - przejawem dyskrecjonalnej
władzy sędziego, pozostawia w każdej z wymienionych sytuacji pewną dozę uznaniowości
decyzji sądu orzekającego.
Uprawdopodobnienie - jak przyjmuje się w doktrynie - jest niższym stopniem pewności
w hierarchii stopniowania, prowadzącej do pewności, a wyróżniającej kilka poziomów, jak:
możliwość, przypuszczenie, prawdopodobieństwo, wysokie prawdopodobieństwo i pewność
(M. Sekuła, Uprawdopodobnienie szkody jako jedna z przesłanek dopuszczalności skargi 0
stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia, Radca Prawny 2007, nr 4,
s. 33).
Sąd Najwyższy w uzasadnieniu postanowienia z dnia 11 stycznia 2006 r., II CNP 13/05, OSNC
2006, nr 6, poz. 110, stwierdził, że z prawdopodobieństwem mamy do czynienia wówczas, gdy
istnieją podstawy do przyjęcia pewnego stanowiska, mimo nieusuniętych wątpliwości, z
wysokim prawdopodobieństwem - gdy wszystkie istotne wątpliwości zostały usunięte, a z
pewnością - gdy zostały usunięte wszystkie możliwe wątpliwości.
Sąd orzekający w niniejszej sprawie poglądy te podziela.
Także przy ocenie i rozstrzyganiu o kolejnej przesłance warunkującej, że
uwzględnienie spóźnionego materiału procesowego nie może spowodować zwłoki w
postępowaniu wystarczające jest uprawdopodobnienie.
Rygor pominięcia spóźnionych twierdzeń i dowodów może być wyłączony w wypadku
wystąpienia „innych wyjątkowych okoliczności”. Ocena co do ich istnienia lub braku - w
konkretnej sprawie - zależy od uznania sądu. Określenie, że mają to być „inne wyjątkowe
okoliczności” wskazuje wyraźnie, że chodzi o takie wypadki, w których strona ponosi winę, w
tym, że wcześniej nie zgłosiła twierdzeń lub dowodów, oraz w których uwzględnienie
spóźnionych twierdzeń lub dowodów spowoduje zwłokę w rozpoznaniu sprawy. Jako przykład
takiej wyjątkowej okoliczności podać można sytuację, w której stronę charakteryzuje daleko
posunięta nieporadność do tego, aby sprostać ciężarowi wspierania postępowania, względnie
sytuację, w której konieczna jest ochrona interesu publicznego
W ocenie Sądu orzekającego w niniejszej sprawie wniosek dowodowy powoda złożony
w piśmie z dnia 30 maja 2016 roku ( k. 91 ) tych wszystkich wymogów przemawiających za
jego dopuszczeniem nie spełnia.
M. M. nie uprawdopodobnił bowiem, że przed zamknięciem rozprawy w dniu 23 maja
2016 roku nie wiedział o istnieniu dowodu z nagrania, na który powołuje się w piśmie z dnia
30 maja 2016 roku. Skoro dowód z nagrania dotyczy rozmowy powoda z pozwaną B. S. jako
kuratorem, to w istocie dowód ten powstał już w 2012 roku, gdy kurator faktycznie rozmawiał
wówczas z powodem Ww związku z obowiązkiem sporządzenia wywiadu środowiskowego a
powód już wtedy dokonywał takiego nagrania. Niemożliwym jest zatem, aby w wypadku
doniosłości tego dowodu M. M. nie wiedział o jego istnieniu co najmniej w dacie złożenia pozwu
w niniejszej sprawie ( 13 października 2015 roku ), a najpóźniej w dniu zamknięcia rozprawy (
23 maja 2016 roku ). Stąd to powód ponosi winę w tym, że dowodu tego nie przedstawił
wcześniej, tj. w pozwie, w pismach procesowych a najpóźniej na rozprawie z dnia 23 maja
2016 roku. Powód informował Sąd już na rozprawie w dniu 23 maja 2016 r., że takimi
nagraniami dysponuje, nie zachodzi zatem okoliczność, iż strona nie mogła przedłożyć
dowodu w odpowiednim czasie.
--- STRONA 13 ---
Dopuszczenie takiego dowodu zmierza także do przewlekłości postępowania, gdyż
wymagałoby otwarcia zamkniętej rozprawy i jej odroczenia celem umożliwienia pozwanym
zaznajomienia z dowodem.
Wreszcie nie zachodzą żadne wyjątkowe okoliczności, które przemawiałyby za
dopuszczeniem tego dowodu. W szczególności M. M. jest osobą prawidłowo prezentującą swe
oświadczenia, żądania i stanowiska procesowe, a był już dwukrotnie powodem w sprawach
cywilnych przed Sądem Okręgowym w Nowym Sączu (_...). Powód posiada zatem szerokie
doświadczenie w występowaniu jako strona postępowania cywilnego, stąd powinien wiedzieć,
iż dowody należy przedstawić przy pierwszej czynności w sprawie, a nie po zamknięciu
rozprawy. Dlatego brak jest podstaw do przyjęcia, że powód jest osobą nieporadną.
Na marginesie wskazać trzeba, iż Sąd nie jest obowiązany do uwzględniania kolejnych
wniosków dowodowych strony tak długo, aż udowodni ona korzystną dla siebie tezę i pomija
je od momentu dostatecznego wyjaśnienia spornych okoliczności sprawy ( tak: wyrok SN z
dnia 19 marca 1997 roku II UKN 45/97, publ. OSNP 1998/1/24 ).
'W ocenie Sądu brak jest podstaw do kwestionowania powyższych ustaleń.
Sąd zważył, co następuje:
Powództwo w stosunku do B. S. nie zasługuje na uwzględnienie.
Nie zasługuje również na uwzględnienie powództwo w stosunku do K. G.
Powód domagał się od obu pozwanych przeprosin i zadośćuczynienia za naruszenie
swoich dóbr osobistych w postaci wiarygodności i dobrego imienia, do których dojść miało na
skutek kłamliwych informacji rozpowszechnianych przez pozwane w toku postępowania
wywołanego anonimem jaki wpłynął do szkoły córki powoda w dniu (...).
Na podstawie art. 24 k.c. w zw. z art. 23 k.c. ten, czyje dobro osobiste zostaje
zagrożone cudzym działaniem, może żądać zaniechania tego działania, chyba że nie jest ono
bezprawne. W razie dokonanego naruszenia może on także żądać, ażeby osoba, która
dopuściła się naruszenia, dopełniła czynności potrzebnych do usunięcia jego skutków, w
szczególności ażeby złożyła oświadczenie odpowiedniej treści i w odpowiedniej formie. Na
zasadach przewidzianych w kodeksie może ona również żądać zadośćuczynienia pieniężnego
lub zapłaty odpowiedniej sumy pieniężnej na wskazany cel społeczny (81) — art.448 k.c.
Rozpoznając sprawę w przedmiocie ochrony dóbr osobistych sąd powinien w pierwszej
kolejności ustalić, czy doszło do naruszenia dobra osobistego, a dopiero w przypadku
pozytywnej odpowiedzi ustalić, czy działanie pozwanego było bezprawne.
Dowód, że dobro osobiste zostało zagrożone lub naruszone, ciąży na osobie
poszukującej ochrony prawnej na podstawie art. 24 k.c. Natomiast na tym, kto podjął działanie
zagrażające dobru osobistemu innej osoby lub naruszające to dobro, spoczywa ciężar
dowodu, że nie było ono bezprawne ( tak : wyrok SN z 17 czerwca 2014 CK 609/03, publ. LEX
nr 109404 ).
Dla uwzględnienia roszczenia opartego na konstrukcji ochrony dóbr osobistych
konieczne jest zatem wykazanie przez powoda w procesie, iż do naruszenia tych dób
osobistych doszło.
Przepis art.24 k.c. zawiera domniemanie bezprawności działania osoby naruszającej
dobra osobiste.
To na pozwanym w procesie o ochronę dób osobistych spoczywa obowiązek
wykazania, że jego działanie było zgodne z prawem oraz obowiązek wykazania istnienia
--- STRONA 14 ---
okoliczności usprawiedliwiających to działanie, a więc wyłączających bezprawność (wyrok SN
z dnia 11 października 2005r., sygn. V CK 259/05).
Przesłanką wyłączającą bezprawność działania jest między innymi działanie w
uzasadnionym interesie prywatnym lub interesie publicznym i wykonywanie własnego prawa
podmiotowego.
Żądanie roszczenia pieniężnego precyzuje art. 448 k.c., w myśl którego w razie
naruszenia dobra osobistego sąd może przyznać temu, czyje dobro osobiste zostało
naruszone, odpowiednią sumę tytułem zadośćuczynienia pieniężnego za doznaną krzywdę
lub na jego żądanie zasądzić odpowiednią sumę pieniężną na wskazany przez niego cel
społeczny, niezależnie od innych środków potrzebnych do usunięcia skutków naruszenia.
Dla zasądzenia roszczenia pieniężnego na rzecz powoda konieczne jest wykazanie
obok bezprawności jeszcze zawinionego działania pozwanych, przy czym wystarczające jest
wykazanie choćby najmniejszego stopnia winy (vide m.in. wyrok SN z dnia 12 września 2007
r., sygn. | CSK 211/07, wyrok SN z dnia 12 września 2007 r., | CSK 191/07).
W orzecznictwie polskich Sądów sprecyzowane zostały przesłanki odpowiedzialności
za naruszenie dóbr osobistych i są nimi: 1) istnienie dobra osobistego, 2) zagrożenie lub
naruszenie tego dobra, 3) bezprawność zagrożenia lub naruszenia (por. wyrok Sądu
Apelacyjnego w Warszawie z dnia 16 kwietnia 2015 r. | ACa 1488/14, wyrok Sądu
Apelacyjnego w Łodzi z dnia 29 kwietnia 2015 r. | ACa 1621/14).
Dla udzielenia ochrony dóbr osobistych, wszystkie wymienione przesłanki muszą
zachodzić łącznie.
Powód wskazywał, iż odpowiedzialność pozwanych wynika z naruszenia dobra
osobistego powoda w postaci jego wiarygodności i dobrego imienia.
W art. 23 k.c. wskazane zostały dobra osobiste, będące pod ochroną prawa. Katalog
wskazanych we wskazanym przepisie dóbr osobistych ma charakter otwarty, nie jest to zatem
wyczerpujące wyliczenie. Art. 23 k.c. wskazuje będące pod ochroną prawa takie dobra
osobiste jak zdrowie, wolność, cześć, swoboda sumienia, nazwisko lub pseudonim, wizerunek,
tajemnica korespondencji, nietykalność mieszkania, twórczość naukowa, artystyczna,
wynalazcza i racjonalizatorska.
Tym samym dobro osobiste, na które powołuje się powód - tj. ochrona dobrego imienia
i wiarygodności można bezspornie uznać za dobro osobiste chronione prawem. Zrealizowana
została pierwsza z przesłanek wymaganych do stwierdzenia odpowiedzialności za naruszenie
dóbr osobistych.
Kolejną przesłanką, jaką Sąd zobligowany jest zbadać, jest zaistnienie naruszenia lub
zagrożenia naruszenia powołanego dobra osobistego.
Sąd Apelacyjny w Katowicach (w wyroku z 30 kwietnia 2015 r., | ACa 1093/14) wskazał, że o
tym, czy wskutek czyjegoś zachowania doszło do naruszenia jakiegoś dobra osobistego,
decydować musi kryterium zobiektywizowane, jakim jest odbiór tego zachowania przez
rozsądnego, bez emocjonalnego zaangażowania oceniającego je postronnego słuchacza i że
w kwestii tej nie może mieć znaczenia subiektywny odbiór osoby uważającej się za
pokrzywdzoną. Zgodnie z tym poglądem, fakt naruszenia powinien być wykazany z
obiektywnego punktu widzenia i podparty obiektywnymi dowodami, takimi jak zeznania
bezstronnych świadków, przedstawienie odpowiednich dokumentów.
Podkreślić należy, iż naruszenie dobrego imienia i czci może nastąpić przez zarzucenie
niewłaściwego postępowania w życiu zawodowym czy prywatnym, naruszającego dobre imię
danej osoby i mogące narazić ją na utratę zaufania potrzebnego do wykonywania zawodu lub
innej działalności.
--- STRONA 15 ---
W każdym jednak wypadku ocena, czy doszło do bezprawnego naruszenia dobra osobistego
nie może być oceną subiektywną dokonaną według miary indywidualnej wrażliwości
zainteresowanego, który czuje się dotknięty zachowaniem innej osoby, ale powinna
uwzględniać elementy obiektywne, a więc mieć na uwadze odczucia przeciętnego odbiorcy -
osoby rozsądnej i racjonalnie oceniającej, nieobciążonej uprzedzeniami, nieskłonnej do
wyrażania ekstremalnych sądów (por. m.in. wyroki Sądu Najwyższego: z dnia 26 października
2001 r., sygn. V CKN 195/01, LexPolonica nr 388031; z dnia 18 marca 2005 r., sygn. II CK
564/04, LexPolonica nr 375700 oraz z dnia 20 kwietnia 2006 r., sygn. IV CSK 2/06,
LexPolonica nr 416290).
Dla oceny, czy doszło do naruszenia dóbr osobistych człowieka, decydujące znaczenie
ma nie subiektywne odczucie osoby żądającej ochrony prawnej, ale kryteria obiektywne (por.
w szczególności: wyroki Sądu Najwyższego z dnia 16 stycznia 1976 r., II CR 692/75, OSNCP
1976, nr 11, poz. 251 i z dnia 25 kwietnia 1989 r., I CR 143/89, OSP 1989, nr 9, poz. 330).
Oznacza to, iż sąd ustalając, czy nastąpiło naruszenie dóbr osobistych, powinien ocenić, czy
na skutek działania sprawcy powód miał wystarczającą podstawę do negatywnych odczuć,
przy czym należy uwzględnić nie tylko jego osobiste przeżycia, ale także przeciętną reakcję
człowieka.
Miernika obiektywnego poszukuje się zazwyczaj w, tzw.: opinii publicznej, która jest wyrazem
poglądów powszechnie przyjętych i akceptowanych przez społeczeństwo w danym miejscu i
czasie.
Ocena, że określona wypowiedź, według tak ujętych kryteriów, nie narusza dóbr osobistych
jednostki, wymaga uzasadnienia obejmującego wszystkie istotne elementy stanu faktycznego,
a także odwołania się do owych przyjętych i akceptowanych przez ogół społeczeństwa
poglądów w danej kwestii. Na takiej dopiero podstawie sąd może zająć stanowisko, czy
określone zachowanie w powszechnym odczuciu stanowi naruszenie godności człowieka, czy
też opinia publiczna nie wiąże z nim takich konsekwencji.
Sąd orzekający w niniejszej sprawie pogląd ten podziela.
Przenosząc powyższe rozważania prawne dotyczące ochrony dóbr osobistych i
podstaw odpowiedzialności na grunt niniejszej sprawy stwierdzić trzeba, iż:
I. dobra osobiste powoda nie zostały naruszone,
I. jeśli nawet naruszono dobra osobiste powoda, to zachowanie pozwanych B.
S.i K. G. nie było bezprawne ( działały one w interesie publicznym ) i a
zachowanie powoda to nadużycie prawa.
Ad. I
W myśl art. 6 k.c. ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która wywodzi z tego
faktu skutki prawne. W rozpoznawanej sprawie obowiązek udowodnienia naruszenia dóbr
osobistych spoczywał na powodzie.
Powód nie wykazał, by istotnie doszło do naruszenia jego dóbr osobistych. Powód
twierdził, iż to w wyniku działań pozwanych naruszone zostało jego dobre imię w ten sposób,
że przez kłamstwa i pomówienia pozwanych, które zostały przez pozwane rozpowszechnione,
powód został przedstawiony w oczach osób trzecich jako osoba która molestuje seksualnie
swoją córkę.
Powód podnosił, iż w trakcie trwania nadzoru kuratorskiego wielokrotnie zgłaszał chęć
poddania się badaniu wariografem oraz opinii seksuologicznej co do swojej orientacji
seksualnej, jednak pozwana B. S. nie dopuściła do takich badań.
Ponadto, w ocenie powoda pozwana K. G. pomówiła żonę powoda o to, że ta przyszła
do szkoły pod wpływem alkoholu, a jego samego o niewłaściwy stosunek do córki.
--- STRONA 16 ---
W ocenie powoda, pozwane takie opinie i informacje kolportowały wśród innych osób,
m.in. wobec policjanta K. T. prowadzącego dochodzenie w sprawie oraz wśród pracowników
szkoły.
Sąd nie stwierdził jednak, by którekolwiek z pism pozwanych, tj. opinia z dnia 13 marca
2012 roku ( k. 10 akt (...) i wywiad środowiskowy z dnia 20 marca 2012 roku ( k. 8-9 akt (...)
lub innych działań służbowych wykonywanych przez pozwane zawierało w sobie sugestie o
molestowaniu seksualnym małoletniej D. T. przez powoda lub chociażby znęcania się powoda
nad córką.
Cała sprawa przed sądem w sprawie (...) została wywołana w wyniku wpłynięcia do szkoły D.
T. anonimowej wiadomości ( k. 3 akt (...), w której pozwanemu zarzucano izolowanie córki od
rówieśników, nadużywanie przez niego alkoholu, pozostawianie małoletniej bez opieki,
znęcanie się psychiczne nad małoletnią oraz molestowanie seksualne małoletniej.
W wyniku tej wiadomości ówczesna dyrektor gimnazjum, D. T., podjęła po konsultacji z
pozwaną K. G. kroki prawne w celu zbadania sytuacji faktycznej małoletniej.
Wydana przez szkołę opinia stwierdza jedynie, iż małoletnia ma dobry kontakt z ojcem. Kurator
przeprowadzający wywiad środowiskowy stwierdził, iż w mieszkaniu powoda panuje bałagan
po remoncie.
W pisemnej opinii K. G. wskazała, iż D. T. jest sumienną uczennicą, osiąga dobre oceny, ale
jest skryta i nieufna. Pozwana wskazała również, iż ojciec małoletniej nawiązywał regularny
kontakt ze szkołą, interesował się ocenami uczennicy, kontakt ten urwał się jednak w III klasie,
natomiast matka małoletniej nie utrzymywała kontaktu ze szkołą.
Ze wszystkich powyższych sytuacji powód wywodzi, iż został w wyniku działań
pozwanych uznany za osobę molestującą seksualnie swoją córkę, o czym miało dowiedzieć
grono ludzi, tj. pracownicy szkoły, jeden policjant, sąsiedzi powoda oraz kilka osób w lokalnym
środowisku, m.in. pracownicy lokalnego sklepu. Informacja ta miała zostać rozpowszechniona
wśród tych osób przez obie pozwane, co powód wywodzi z faktu, iż pozwane przesyłały
sporządzone przez siebie pisma do innych osób, tj. do sądu rodzinnego, na policję, między
sobą.
Sporządzanie przez pozwane opinii i wywiadu jest bezsporne, a dokumenty te są
załączone do akt Sądu Rejonowego w Nowym Targu Ill Wydział Rodzinny i Nieletnich, sygn.
(.).
Niemniej jednak, Sąd orzekający w niniejszej sprawie nie znalazł podstaw, by uznać,
że dobra osobiste powoda zostały w jakikolwiek sposób naruszone za pomocą tych
dokumentów bądź działań pozwanych.
W żadnym z pism powód nie został pomówiony o molestowanie seksualne bądź
znęcanie się nad córką (poza anonimem, który — co jest bezsporne pomiędzy stronami - nie
pochodzi od pozwanych, a od osoby trzeciej, nieznanej stronom postępowania).
Powód twierdząc, że jego dobra osobiste zostały naruszone działaniem pozwanych
takie wnioski wysnuł samodzielnie, zdecydowanie nadinterpretując treść opinii kuratora i
wychowawcy oraz wypowiadane przez nich słowa.
Z zeznań powoda wynika również, iż to przede wszystkim on sam był źródłem, z którego
rozpowszechniona została informacja o molestowaniu przez niego córki. Powód o nałożonym
na rodzinę nadzorze kuratorskim informował wiele osób, skarżąc się im na istniejące
pomówienia, a tym samym poszerzał grono osób dysponujące wiedzą na temat toczącego się
postępowania opiekuńczego.
Wnioski, iż posiada on opinię molestującego córkę powód wysnuł samodzielnie, zakładając, iż
powołane osoby trzecie będą rozumowały kategoriami powoda i zinterpretują fakt nadzoru
kuratora w ten sam sposób, jak uczynił to powód.
--- STRONA 17 ---
Podkreślić trzeba, iż wprowadzenie nad rodziną nadzoru kuratorskiego nie zachodzi jedynie w
przypadkach, gdy w rodzinie dochodzi do molestowania seksualnego dzieci. Nadzór
ustanawiany jest bowiem w każdej sprawie, w której zagrożone jest dobro dziecka lub istnieje
podejrzenie jego zagrożenia.
W związku z otrzymaniem przez szkołę anonimowej wiadomości podjęta została prawidłowa
reakcja instytucji, która nie zlekceważyła nawet mało konkretnego doniesienia.
Zaznaczenia wymaga fakt, iż na etapie postępowania przed Sądem orzekającym w sprawie
(...) powód nie odbierał kierowanej do niego korespondencji, czego nie wyjaśnił.
Założyć można jedynie, że gdyby M. M. wziął udział w toczącym się postępowaniu w sprawie
(...) i przedstawił prawdziwą sytuację rodzinną swoją i małoletniej córki to uniknąłby zapewne
nadzoru kuratorskiego.
Dopiero po wprowadzaniu nadzoru powód podjął inicjatywę i nadzór kuratora został uchylony.
Z tych wszystkich względów Sąd zważył, iż nie doszło do naruszenia dóbr osobistych
powoda działaniem lub zaniechaniem pozwanych.
Ad. II.
Nawet gdyby uznać — do czego w okolicznościach niniejszej sprawy brak jest jednak
podstaw — że dobra osobiste powoda zostały naruszone zachowaniem pozwanych, to w
zachowaniu pozwanych brak jest bezprawności, gdyż działały one w interesie publicznym.
Z art.109 k.r. i op. w zw. z art.570 k.p.c. wypływa uprawnienie sądu opiekuńczego,
którym jest Sąd Rejonowy Wydział Rodzinny (art.568 k.p.c.) do podejmowania z urzędu
działań (wydawania odpowiednich zarządzeń) w sytuacji zagrożenia dobra dziecka.
Jednym z narzędzi jakimi dysponuje sąd opiekuńczy po potwierdzeniu przesłanki
zagrożenia dobra dziecka jest poddanie wykonywania władzy rodzicielskiej stałemu nadzorowi
kuratora sądowego (art.109$2 pkt 3 k.r. i op.).
W kompetencjach sądu opiekuńczego leży m.in. zarządzenie przeprowadzenia przez
kuratora sądowego wywiadu środowiskowego, a także zwrócenie się do właściwej jednostki
organizacyjnej wspierania rodziny i systemu pieczy zastępczej o informacje dotyczące
małoletniego i jego środowiska, a w szczególności dotyczące zachowania się i warunków
wychowawczych małoletniego, sytuacji bytowej rodziny, przebiegu nauki małoletniego i
sposobu spędzania czasu wolnego, jego kontaktów środowiskowych, stosunku do niego
rodziców lub opiekunów, podejmowanych oddziaływań wychowawczych, stanu zdrowia i
znanych w środowisku uzależnień małoletniego (art.570'$1 k.p.c.).
W związku z delikatnym charakterem spraw tyczących się bezpieczeństwa fizycznego
i psychicznego małoletnich ustawodawca wprowadził w tym zakresie powszechny obowiązek
„denuncjacji” oraz prowadzenia z urzędu działań j.w., ponieważ zgodnie z art.572 k.p.c.: każdy,
komu znane jest zdarzenie uzasadniające wszczęcie postępowania z urzędu, obowiązany jest
zawiadomić o nim sąd opiekuńczy, a obowiązek ten ciąży przede wszystkim na sądach,
prokuratorach, organach Policj i placówkach oświatowych.
Bezspornie tok sprawy (...) opiera się na anonimowym liście jaki wpłynął do placówki
szkolnej, do której uczęszczała małoletnia wówczas D. T. O ile pismo było anonimowe i
zawierało zarzuty dotyczące niewłaściwych relacji powoda z córką oraz nieprawidłowego
wykonywania władzy rodzicielskiej, o tyle stanowiło ono wystarczający sygnał, iż dobro
małoletniego dziecka może być zagrożone, z uwagi na wskazane w nim zaniedbania
opiekuńcze a także podejrzenie znęcania i molestowania.
--- STRONA 18 ---
Pomimo anonimowego charakteru dokumentu placówka szkolna - jak nakazuje art.572
k.p.c. była zobligowana do poczynienia stosownych kroków.
Podjęte zostały działania prawidłowe i adekwatne, tj. po zaznajomieniu się z treścią
donosu, dyrektor szkoły zapoznała z nim pedagoga i psychologa, zasięgnęła opinii o
uczennicy oraz środowisku rodzinnym od wychowawcy pozwanej K. G., a pedagog i psycholog
odbyły rozmowę z uczennicą na okoliczność funkcjonowania w środowisku rodzinnym oraz
relacji z ojcem.
Dopiero po tych czynnościach pedagog wraz z psychologiem sporządziły pismo przewodnie
do sądu opiekuńczego, w którym zasygnalizowały konieczność zajęcia się sytuacją D. T.
W ocenie Sądu z materiału dowodowego zebranego w sprawie (...) wynika (k. 1 ), iż
wdniu (...) zarządzono sporządzenie wywiadu środowiskowego przez kuratora.
Wywiad ten sporządziła pozwana B. S. jako kurator zawodowy w dniu (...) ( k. 8-9 akt
(cza)
Celem sporządzenia wywiadu B. S. kontaktowała się ze szkołą małoletniej D. T., w tym
z wychowawcą tj. pozwaną K. G., psychologiem i pedagogiem oraz dążyła do kilkakrotnie do
nawiązania kontaktu z powodem.
Z ustawy z dnia 27 lipca 2001 roku o kuratorach sądowych (Dz.U.2014.795 j.t.) oraz
Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 12 czerwca 2003 roku w sprawie
szczegółowego sposobu wykonywania uprawnień i obowiązków kuratorów sądowych
(Dz.U.2014.989 j.t.) wynika, iż wykonując swoje obowiązki służbowe, kurator zawodowy ma
m.in. prawo do odwiedzania w godzinach od 7:00 do 22:00 osób objętych postępowaniem w
miejscu ich zamieszkania lub pobytu, żądania niezbędnych wyjaśnień i informacji od
podopiecznych, żądania od Policji oraz innych organów lub instytucji państwowych, organów
samorządu terytorialnego, stowarzyszeń i organizacji społecznych w zakresie ich działania, a
także od osób fizycznych pomocy w wykonywaniu czynności służbowych (art.9),
B. S. dokonała rozpytania o rodzinę powodów w środowisku sąsiedzkim nie ujawniając
przedmiotu postępowania, w związku z którym wywiad jest przeprowadzany. W środowisku
szkolnym rozpytanie dotyczyło także jedynie funkcjonowania małoletniej. Osoby, z którymi
kurator rozmawiała znały przedmiot postępowania, ponieważ to z powodu nadesłania pisma
przez szkołę wszczęte zostało postępowanie opiekuńcze. B. S. nawiązała także kontakt z
policjantem, który uprzednio przeprowadzał czynności wyjaśniające. Była zobowiązana do
zebrania kompletu informacji o rodzinie powoda, zatem powyżej podjęte czynności były
adekwatne i mieszczące się w granicach posiadanych kompetencji. Nie zostało zaś wykazane,
by po wizycie kurator w środowisku sąsiedzkim lub szkolnym powoda zmieniło się nastawienie
do powoda lub jego córki w związku z ujawnieniem podejrzenia o molestowanie małoletniej
wówczas D.
Jak wynika z analizy materiału zebranego w sprawie (...) B. S. po objęciu nadzoru na
mocy postanowienia z dnia (...) wykonywała czynności nadzoru mieszczące się w graniach
posiadanych kompetencji. Nadzorowała czynności nadzoru, które powierzone zostały
kuratorowi społecznemu E. Ł.
Nie zostało wykazane, by B. S. również w tym czasie ujawniła osobom postronnym z
sąsiedztwa powoda, środowiska szkolnego lub własnym znajomym informacje o przedmiocie
postępowania, w związku z którym ustanowiony został nadzór kuratora. Nie zostało wykazane,
by po wizytach kuratorów zmieniło się nastawienie otoczenia do powoda.
Jeszcze raz podkreślić trzeba, że postępowanie opiekuńcze zostało wywołane
napisaniem listu przez anonimową osobę, która najprawdopodobniej zamieszkuje w
sąsiedztwie powoda. Stąd o ile, przynajmniej dla niektórych sąsiadów rodzina powoda nie
--- STRONA 19 ---
funkcjonowała prawidłowo, o tyle nie powstało to w następstwie prowadzenia czynności przez
sąd opiekuńczy — w tym kuratora B. S.
Kolejność była bowiem odwrotna, to te pierwotne, własne podejrzenia anonimowego sąsiada
powoda spowodowały czynności sądu opiekuńczego, a czynności te były zgodne z prawem.
Podobnie przedstawia się sprawa opinii z dnia (...)( k. 10 akt (...) sporządzonej przez
pozwaną K. G. jako wychowawcę klasy D. T.
Samo sporządzenie opinii o uczniu na potrzeby sądu leżało w kompetencji
wychowawcy klasy i mieściło się w granicach prawa.
Działając zatem na podstawie przepisów ustawy z dnia 07 września 1991 roku o
systemie oświaty ( tekst jednolity Dz. U. 2015 poz. 2156 ) i ustawy z dnia 26 stycznia 1982
roku Karta Nauczyciela ( tekst jednolity Dz. U. 2014 poz. 191 ) oraz przepisów statutu
Gimnazjum (...) K. G. sporządziła opinię na potrzeby sądu opiekuńczego odnoszącą się do
zachowania małoletniej D. T. na terenie szkoły.
Wszystkie formułowane przez pozwaną zapisy w opinii są wyważone, obiektywne i przede
wszystkim nie sugerują nic z tych rzeczy, które powołuje powód.
Ostatecznie zatem jeśli nawet zmianie uległo postrzeganie powoda w lokalnym środowisku,
osobą odpowiedzialną za to mógłby być sam powód, który o rzekomo rzucanych na niego
podejrzeniach (które, jak już wskazano, sobie wyimaginował), opowiadał osobom trzecim,
podobnie jak o swojej sytuacji rodzinnej.
W związku z powyższym, Sąd nie mógł stwierdzić odpowiedzialności pozwanych za
naruszenie dóbr osobistych powoda.
Nawet jeśli powód poczuł się urażony zachowaniem pozwanych i zainicjowaniem w
stosunku do niego i jego najbliższych postępowania przed sądem opiekuńczym, czynności te
zostały podjęte w ramach wykonywania przez pozwane obowiązków służbowych.
Reasumując, nie zostało wykazane, by doszło do naruszenia dóbr osobistych powoda.
Powód nie przedstawił żadnych dowodów w postaci pism, dokumentów, zeznań świadków,
które potwierdzałyby okoliczność, iż obrażone zostało jego dobre imię. Inicjatywa dowodowa
powoda w niniejszym postępowaniu ograniczona była do przedkładania pism sporządzonych
w toku postępowania przed sądem opiekuńczym, które to pisma merytorycznie nie
pozostawały w związku z zarzutami powoda.
Podniesiono już wyżej, iż przy ocenie, czy doszło do naruszenia dobra osobistego
decydujące znaczenie ma nie subiektywne odczucie osoby, jej indywidualne wartości uczuć
i stanu psychicznego, ale to, jaką reakcję wywołuje naruszenie w społeczeństwie. Należy
przyjmować zatem koncepcję obiektywną naruszenia dobra osobistego w kontekście
całokształtu okoliczności sprawy. Kwestia zagrożenia lub naruszenia dóbr osobistych winna
być ujmowana w płaszczyźnie faktycznej i prowadzić do ustalenia, czy dane zachowanie,
biorąc pod uwagę przeciętne reakcje ludzkie, mogły obiektywnie stać się podstawą do
negatywnych odczuć po stronie pokrzywdzonego. Abstrahuje się od subiektywnych odczuć
osób nadwrażliwych oraz takich, które z różnych względów nie mają zdolności do reagowania
emocjonalnego na określone zachowania innych podmiotów (wyrok SA w Poznaniu z dnia 19
października 2005r. | ACa 353/05 LEX nr 175202, wyrok SN z dnia 04 kwietnia 2001r. do sygn.
lll CKN 323/00, orzeczenie: z 25 kwietnia 1989 r., I CR 143/89, z 11 marca 1997 r., II CKN
33/97).).
--- STRONA 20 ---
Niezależnie od niezasadności zgłoszonego roszczenia przyznać należy rację
pozwanym co do nieadekwatności żądanych kwot zadośćuczynienia.
Zadośćuczynienie stanowi pieniężną rekompensatę za ból i cierpienie wywołane naruszeniem
dóbr osobistych. Służyć ma udzieleniu poszkodowanemu satysfakcji w sytuacji, gdy inne
środki nie są wystarczające dla usunięcia skutków naruszenia dóbr osobistych. Przy żądaniu
przyznania odpowiedniej sumy tytułem zadośćuczynienia na rzecz pokrzywdzonego
podstawowym kryterium oceny powinien być rozmiar ujemnych następstw w sferze
psychicznej pokrzywdzonego, bowiem celem przyznania ochrony w formie majątkowej jest
zrekompensowanie i złagodzenie doznanej krzywdy moralnej. Wysokość kwoty jest zależna
od stopnia naruszenia określonego dobra. Wysokość zadośćuczynienia nie powinna być
nadmierna w tym sensie, żeby stanowić mogła źródło wzbogacenia się poszkodowanego na
tle dotychczasowego jego statusu materialnego (wyrok Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu z
dnia 24 lipca 2008r., sygn. I ACa 1150/06, wyrok Sądu Najwyższego z dnia 24 stycznia 2008r.,
sygn. | CSK 319/07, wyrok Sądu Apelacyjnego w Katowicach z dnia 21.12.2006r. do sygn. I
ACa 1253/06).
Powód M. M. nie wykazał, by przez zachowanie pozwanych doznał ostracyzmu lub by
odbiło się to na jego zdrowiu somatycznym lub psychicznym.
W konsekwencji powyższych ustaleń, powództwo kierowane przeciwko B. S. o
przeproszenie i zapłatę zadośćuczynienia nie zostało uwzględnione.
Również powództwo kierowane przeciwko K. G. o przeproszenie i zapłatę nie
zasługiwało na uwzględnienie.
Biorąc powyższe pod uwagę, przy zastosowaniu art.23 i 24 k.c. w zw. z art.448 k.c.
powództwa zostały oddalone w całości.
Oba powództwa pomimo formalnego połączenia spraw zostały oddalone.
Powód w obu sprawach był w całości zwolniony od kosztów sądowych( k. 52 akt (...)
ik. 52 akt (...)
Zwolnienie od kosztów sądowych nie uwalnia jednak strony od obowiązku zwrotu
kosztów procesu stronie przeciwnej (art.108 ustawy z dnia 28 lipca 2015 roku o kosztach
sądowych w sprawach cywilnych)
Z tej przyczyny przy zastosowaniu art. 98 k.p.c. statuującej zasadę odpowiedzialności
za wynik procesu. Sąd zasądził od powoda na rzecz pozwanej K. G. kwotę 2.760,00 zł tytułem
zwrotu kosztów zastępstwa procesowego. Na kwotę tę składa się kwota 2.400,00 zł
wynagrodzenia pełnomocnika z wyboru odnośnie roszczenia majątkowego zapłaty
zadośćuczynienia w kwocie 20.000,00 zł oraz kwota 360,00 zł wynagrodzenia pełnomocnika
z wyboru odnośnie roszczenia niemajątkowego przeproszenia. W pozostałym zakresie
kosztami sądowymi, od uiszczenia których powód był zwolniony, został obarczony Skarb
Państwa wobec braku podstaw do ściągnięcia ich od strony pozwanej.
Wysokość wynagrodzenia pełnomocnika Sąd ustalił na podstawie $6 pkt 6 Rozporządzenia
Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie
oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielone z
urzędu (Dz.U. 2013 poz. 461) w zw. z $21 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22
października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015 r., poz. 1800).
Sąd nie zasądził zwrotu kosztów procesu na rzecz pozwanej B. S., z tego względu, iż
pozwana żadnych kosztów nie poniosła. Pozwana w sprawie występowała osobiście, nie
wniosła też żadnych opłat. Nie było zatem podstaw do zasądzenia na jej rzecz kosztów
postępowania.
Słowa kluczowe
#orzeczenie#Postanowienie#Sąd Apelacyjny w Katowicach (w wyroku z 30 kwietnia 2015 r.#I C 1335/15 Da ZEAŃ M4#art. 6 k.c.#art. 232 k.p.c.#art. 3 k.p.c.#art. 227 k.p.c.#art. 232 zdanie#art. 381 k.p.c.#art. 24 k.c.#art. 23 k.c.#art.448 k.c.#art.24 k.c.#art. 448 k.c.#Art. 23 k.c.#art.109 k.r.#art.570 k.p.c.#art.568 k.p.c.#art.572 k.p.c.#art.108 ustawy#art. 98 k.p.c.