Wyrok I C 1327/11 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 13 września 2012r. Sąd Okręgowy w Siedlcac

--- STRONA 1 --- Sygn. akt I C 1327/11 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 13 września 2012r. Sąd Okręgowy w Siedlcach Wydział I Cywilny w składzie następującym: Przewodniczący SSR del. Katarzyna Antoniak Protokolant st.sekr.sąd. Katarzyna Łęczycka po rozpoznaniu w dniu 13 września 2012 r. w Siedlcach na rozprawie sprawy z powództwa U. F. przeciwko Towarzystwu (…) Spółce Akcyjnej w W. o zadośćuczynienie I. zasądza od pozwanego Towarzystwa (…) Spółki Akcyjnej w W. na rzecz powódki U. F. kwotę 35.000 (trzydzieści pięć tysięcy) złotych, II. w pozostałej części oddala powództwo, III. koszty procesu między stronami wzajemnie znosi, IV. nakazuje pobrać od pozwanego Towarzystwa (…) Spółki Akcyjnej w W. na rzecz Skarbu Państwa kwotę 1.750 (jeden tysiąc siedemset pięćdziesiąt) złotych tytułem opłaty od pozwu od uwzględnionej części powództwa, a w pozostałej części nieuiszczoną opłatę od pozwu przejmuje na rachunek Skarbu Państwa. --- STRONA 2 --- Sygn. akt I C 1327/11 UZASADNIENIE Do Sądu Okręgowego w Siedlcach - I Wydziału Cywilnego wpłynął pozew U. F. reprezentowanej przez pełnomocnika skierowany przeciwko Towarzystwu (…) Spółce Akcyjnej w W. o zasądzenie od pozwanego na rzecz powódki kwoty 100.000 złotych tytułem zadośćuczynienia za naruszenie dóbr osobistych, tj. prawa do życia w pełnej rodzinie i posiadania rodzeństwa, które to naruszenie powstało w związku z poniesieniem przez M. F. śmierci w wyniku jej potrącenia w dniu 2 kwietnia 2007r. na trasie M. przez S. K., którego pojazd został ubezpieczony od odpowiedzialności cywilnej w pozwanym towarzystwie ubezpieczeń, a także o zasądzenie od pozwanego na rzecz powódki kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych. W uzasadnieniu pozwu podniesiono, że w dniu 2 kwietnia 2007r. na trasie M. doszło do zdarzenia drogowego, w którym prowadzący pojazd marki V. nr rejestracyjny (…) S. K. potrącił małoletnią M. F. zamieszkałą w O.. Pokrzywdzona w wyniku odniesionych obrażeń ciała poniosła śmierć na miejscu zdarzenia. Sprawca wypadku wyrokiem Sądu Rejonowego w W. z 20 lutego 2008r. w sprawie II K 131/07 został uznany za winnego popełnienia czynu z art. 177 §2 kk. Posiadał on obowiązkowe ubezpieczenie od odpowiedzialności cywilnej w pozwanym zakładzie ubezpieczeń. Podstawą prawną roszczenia powódki jest przepis art.23 i 24 kc w związku z art.448 kc, bowiem katalog dóbr osobistych wymieniony w art.23 kc nie jest zamknięty, zawiera jedynie przykładowe rodzaje dóbr osobistych. Jednocześnie nie ulega wątpliwości, że w przypadku powódki zostało naruszone jej prawo do życia w pełnej rodzinie oraz prawo posiadania rodzeństwa. Powódkę łączyła silna więź ze zmarłą M. F.. Jako starsza siostra opiekowała się zmarłą, chroniła ją, dzieliła się doświadczeniami i służyła na każdym kroku pomocą. Do tragicznej śmierci małoletniej doszło w momencie, gdy powódka przebywała za granicą. Tym większa traumą dla powódki była wiadomość o śmierci siostry że znajdowała się daleko od najbliższych, nie mogła liczyć na ich zrozumienie i wsparcie. Po tragicznej śmierci siostry życie powódki legło w gruzach. Cała rodzina przez dłuższy czas nie mogła otrząsnąć się po stracie ukochanej M.. Powódka miała ogromne trudności aby powrócić do normalnego życia, nie mogła odnaleźć się w gronie przyjaciół i znajomych. Przez długi czas musiała zażywać silne środki uspokajające, gdyż bez nich nie mogła poradzić sobie ze smutkiem i powracającymi napadami lęku. Dochodzona tytułem zadośćuczynienia kwota nie jest nazbyt wygórowana, ani nazbyt niska. Jest kwotą --- STRONA 3 --- odpowiednią i rekompensuje przynajmniej majątkowo naruszenie dóbr osobistych powódki oraz krzywdę po stracie bliskiej osoby (pozew k.2-4). Pozwany Towarzystwo (…) Spółka Akcyjna w W. nie uznał powództwa i wniósł o jego oddalenie oraz zasądzenie od powódki na rzecz pozwanego kosztów procesu wg norm przepisanych. W uzasadnieniu stanowiska pozwany wskazał m.in., że nie kwestionuje co do zasady swojej odpowiedzialności za skutki wypadku drogowego, w wyniku którego śmierć poniosła M. F. - siostra powódki. Podstawą prawną odpowiedzialności pozwanego jest umowa ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej posiadaczy pojazdów mechanicznych zawarta z posiadaczem pojazdu, którym spowodowano wypadek. Powódka żąda zadośćuczynienia za krzywdę związaną ze śmiercią siostry. W dniu wypadku, w wyniku którego zmarła M. F. ,tj. w dniu 2 kwietnia 2007r. nie obowiązywał przepis art.446§4 kc przyznający najbliższym członkom rodziny zmarłego w wyniku czynu niedozwolonego prawo do zadośćuczynienia za krzywdę. Powódka jako podstawę prawną roszczenia wskazuje przepis art.448 kc, ale w ocenie pozwanego powoływanie się przez powódkę na ten przepis nie jest trafne. Orzeczenia niektórych sądów powszechnych, jak i Sądu Najwyższego przyjmują, że najbliższemu członkowi rodziny zmarłego przysługuje na podstawie art.448 kc w zw. z art.24§ l kc zadośćuczynienie pieniężne za doznaną krzywdę, gdy śmierć nastąpiła na skutek deliktu, który miał miejsce przed 3 sierpnia 2008r., jednakże w ocenie pozwanego zastosowanie art.448 kc w okolicznościach sprawy nie byłoby właściwe. Osobą uprawnioną do żądania zadośćuczynienia na podstawie powyższego przepisu jest wyłącznie osoba, której dobra osobiste zostały naruszone bezprawnym działaniem sprawcy. Uprawnionym może być wyłącznie osoba bezpośrednio poszkodowana, przeciwko której skierowany był czyn niedozwolony. Zasada ta była wielokrotnie podkreślana w orzeczenia Sądu Najwyższego. Osobom trzecim, pośrednio - poprzez czyjąś śmierć poszkodowanym przysługują własne uprawnienia, ale jedynie w zakresie przewidzianym w art.446§2 i 3 kc. Działanie sprawcy wypadku drogowego nie było skierowane przeciwko powódce. Czyn niedozwolony był skierowany przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji i w konsekwencji naruszenia zasad ruchu drogowego naruszył dobra osobiste M. F. w postaci życia zdrowia. Ponadto, nawet jeżeli uznać, że powódka jest osobą poszkodowaną działaniem sprawcy wypadku drogowego, gdyż działanie jego naruszyło jej dobra osobiste, to tak rozumiana szkoda nie jest objęta ochroną ubezpieczeniową wynikającą z urnowy ubezpieczenia. Zgodnie bowiem z art.34 ust.1 ustawy z 22 maja 2003r. o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych z ubezpieczenia oc --- STRONA 4 --- posiadaczy pojazdów mechanicznych przysługuje odszkodowanie, jeżeli posiadacz lub kierujący pojazdem mechanicznym są obowiązani do odszkodowania za wyrządzoną w związku z ruchem tego pojazdu szkodę, której następstwem jest śmierć, uszkodzenia ciała, rozstrój zdrowia, utrata, zniszczenie lub uszkodzenia mienia. Powódka takiej szkody nie doznała. Reasumując, roszczenie powódki o zasądzenie zadośćuczynienia nie ma podstawy prawnej, bowiem w dacie wypadku nie obowiązywał jeszcze przepis art.446§4 kc, a art. 448 kc nie może stanowić postawy prawnej roszczenia powódki jako osoby pośrednio poszkodowanej. Z ostrożności procesowej pozwany wskazał ponadto, że roszczenie powódki jest zdecydowanie wygórowane co do wysokości (odpowiedź na pozew k.26-30). Sąd ustalił, co następuje: W dniu 2 kwietnia 2007r. na trasie M. w powiecie (…) miał miejsce wypadek komunikacyjny, w którym poszkodowana została siostra powódki M. F.. Wymieniona będąca pieszym uczestnikiem ruchu drogowego została potrącona przez S. K. kierującego samochodem osobowym marki V. o numerze rejestracyjnym (…). Na skutek odniesionych obrażeń M. F. zmarła na miejscu wypadku. Sprawca wypadku został skazany przez Sąd Rejonowy w W. za spowodowanie wypadku drogowego na karę pozbawienia wolności w wymiarze 2 lat w zawieszeniu na 5 lat oraz na karę grzywny (akt zgonu M. F. i akt urodzenia powódki U. F. k.64-65, wyrok Sądu Rejonowego w W. z 20 lutego 2008r. wraz z uzasadnieniem k.280, 293-297 oraz wyrok Sądu Okręgowego w S. z 6 maja 2008r. wraz z uzasadnieniem k.332-336 - w aktach II K 131/07 Sądu Rejonowego w W.). Sprawca zdarzenia posiadał ubezpieczenie odpowiedzialności cywilnej w pozwanym Towarzystwie (…) Spółce Akcyjnej w W. (okoliczność bezsporna). W chwili wypadku M. F. miała 14 lat. Zamieszkiwała z rodzicami J. F. i D. F. w miejscowości O.. Była uczennicą gimnazjum. Do wypadku, w którym zginęła doszło w chwili, gdy małoletnia wracała ze szkoły. Oprócz małoletniej z J. i D. F. zamieszkiwała dwójka ich starszych dzieci - syn P. F. oraz córka U. F. – powódka w niniejszej sprawie. Zmarła M. F. była młodsza od powódki o 12 lat. W chwili wypadku powódka przebywała w W., gdzie pracowała. O wypadku dowiedziała się po powrocie do rodzinnego domu, do którego przyjechała na Święta Wielkanocne 2007 r. – wypadek wydarzył się w Wielkim Tygodniu 2007r. Powódka brała udział w pogrzebie siostry. Z uwagi na wypadek przedłużyła swój pobyt w P. z 2 tygodni do 2 miesięcy . Z uwagi na dużą różnicę wieku między powódką a M. F., powódka od chwili narodzin siostry pomagała rodzicom w opiece nad małoletnią M.. --- STRONA 5 --- Troszczyła się o nią, pomagała w odrabianiu lekcji, w przygotowaniu do I Komunii Świętej. Studiując w W. powódka zapraszała do siebie M. na kilkudniowe pobyty, kiedy zaś ukończyła studia i zaczęła wyjeżdżać w celach zarobkowych za granicę, utrzymywała ścisły kontakt z dorastającą M.. Siostry komunikowały się telefonicznie i poprzez Internet. W wakacje poprzedzające tragiczny wypadek M. F. wraz z bratem P. byli u powódki w W.. Razem odpoczywali, zwiedzali kraj. Tragiczna śmierć M. F. była dla powódki ogromnym ciosem, z którego długo nie mogła się otrząsnąć. Załamała się, płakała, miała problemy ze snem. Będąc w P. nie korzystała z pomocy psychologicznej. Zażywała ogólnodostępne środki uspokajające. Po powrocie do W. korzystała z pomocy psychoterapeutki (zeznania świadków: D. F. k.46v-47, J. F. k.47v-48, zeznania powódki k.59v-60). Biegły psycholog w osobie M. M. w wydanej opinii stwierdził, iż relacje między powódką a M. F. były pozytywne, ciepłe, serdeczne, oparte na wzajemnym bezpiecznym przywiązaniu. Datowały się od wczesnych lat życia M.. Reakcja powódki na wiadomość o śmierci siostry była typowa dla reakcji szoku występującego wobec kryzysu sytuacyjnego. Powódka płakała, cierpiała na lęki, niepokój i trudności ze snem, miewała koszmarne sny, objawy zaburzeń wegetatywnych. Z silnym zaangażowaniem emocjonalnym rozpamiętywała stratę siostry, często wspominała jej osobę, tęskniła za nią. Po upływie miesiąca powódka funkcjonowała lepiej. To pozwoliło jej zatroszczyć się o innych, uporządkować rzeczy należące do zmarłej siostry, a po dwóch miesiącach wyjechać za granicę. Po wyjeździe w dalszym ciągu czuła się źle, ale umiała już zadbać o swoje potrzeby - znalazła nowe miejsce zamieszkania oraz nową pracę. Reasumując biegła stwierdziła, iż śmierć siostry początkowo wpłynęła dezorganizująco na życie powódki. W kolejnych zaś miesiącach podejmowała ona spontaniczne działania ukierunkowane poradzenie sobie z dotkliwym doświadczeniem i były to działania konstruktywne. Konsekwentnie angażowała się w pracę, wyjeżdżała turystycznie, spełniała swoje marzenia. Praca i podróże miały charakter mechanizmu obronnego spierającego ją w powrocie do wcześniejszego poziomu funkcjonowania i w tym znaczeniu są to czynniki dla opiniowanej korzystne. Obecnie powódka dba o zachowanie pamięci o siostrze, serdecznie wspomina ją, a nawet śni o niej, jednak już bez tak silnego żalu i napięcia, jakie towarzyszyły jej w okresie tuż po wypadku. Przykre uczucia związane ze śmiercią siostry przeżywa znacznie mniej intensywnie i rzadziej. Planuje na przyszłość, uczy się nowych umiejętności poznaj nowych ludzi. Mimo doświadczenia traumy, powódka dobrze rokuje na przyszłość (opinia biegłego psychologa M. M. k.66-69). Sąd zważył, co następuje: --- STRONA 6 --- Roszczenia powódki U.F. o zadośćuczynienie okazało się uzasadnione do kwoty 35.000 złotych. Sąd podzielił stanowisko powódki co do przysługiwania jej roszczenia o zadośćuczynienie na podstawie przepisów o ochronie dóbr osobistych - art. 448 kc w zw. z art.24 kc. Na uprawnienie takie wskazał również Sąd Najwyższy, który w szeregu orzeczeniach dopuścił i uzasadnił możliwość zasądzenia na rzecz bliskich osoby zmarłej w wyniku deliktu, popełnionego przed wejściem w życie nowelizacji kodeksu cywilnego wprowadzającej przepis art.446§4 kc, polegającego na uszkodzeniu ciała lub rozstroju zdrowia, zadośćuczynienia z tytułu naruszenia dobra osobistego jakim jest więź rodzinna oparta na pokrewieństwie oraz zawarciu małżeństwa - art.448 kc w zw. z art.24 kc. Przykładowo wskazać można uchwałę z 22 października 2010r. w sprawie III CZP 76/10 oraz uchwałę z 13 lipca 2011r. w sprawie III CZP 32/11 (Biuletyn SN 2011/7/9), a także wyrok Sądu Najwyższego z 14 stycznia 2010r. w sprawie IV CSK 307/09 (OSNC zbiór dodatkowy za 20 l0r. numer C poz.91). Sąd orzekający w niniejszej sprawie podziela argumentację przytoczoną przez Sąd Najwyższy we wskazanych orzeczeniach. Nie ulega wątpliwości, że więź rodzinna jest dobrem bardzo cennym i jako taka powinna być chroniona. W okolicznościach sprawy więź łącząca powódkę z jej siostrą M. F. została bezpowrotnie zerwana na skutek deliktu popełnionego przez sprawcę zdarzenia, który poprzez umyślne naruszenie zasad bezpieczeństwa w ruchu drogowym potrącił poruszającą się pieszo M. F., która w następstwie doznanych rozległych obrażeń ciała zmarła (vide: wyrok Sądu Rejonowego w W. z 20 lutego 2008r. w sprawie II K 131/07). Z ustaleń Sądu wynika, że śmierć siostry była dla powódki ogromnych ciosem. Straciła jedyną siostrę, z którą od najmłodszych lat była bardzo związana. W okolicznościach sprawy ta więź była o tyle szczególna, że z racji dużej różnicy wieku, powódka traktowała M. niemal jako swoją córkę - wychowanicę. Więź zadzierzgnięta w okresie dzieciństwa M. F. skutkowała tym, iż powódka będąc dorosłą - studiującą, a następnie pracującą osobą utrzymywała stały kontakt z nastoletnią siostrą, zapraszała ja do sobie na dłuższe pobyty, a w czasie rozłąki utrzymywała z nią stały kontakt telefoniczny. Nagła śmierć M. F. skutkowała u powódki reakcją szoku. Przez pierwszy okres po wypadku powódka nie mogła normalnie funkcjonować, płakała, cierpiała na lęki i niepokój, miała trudności ze snem, męczyły ja koszmary. Po pewnym czasie zaczęła funkcjonować lepiej, po wyjeździe z P. na nowo zorganizowała swoje życie za granicą. Z czasem zaangażowała się w pracę zaczęła podróżować, co - jak wynika z opinii biegłego psychologa, było jej sposobem na radzenie sobie z traumatycznym przeżyciem, jakim był --- STRONA 7 --- utrata siostry. Mając na uwadze powyższe okoliczności Sąd uznał, że roszczenie powódki zasługuje na uwzględnienie, choć nie w pełnym wymiarze przez nią dochodzonym. Śmierć M. F. stanowi dla powódki stratę, której nic nie jest w stanie powetować. Jednocześnie upływ czasu sprawił, że obecnie powódka odzyskała równowagę, planuje na przyszłość, dbając przy tym o zachowanie pamięci o zmarłej siostrze i serdecznie ją wspominając. Okoliczności te uzasadniały ustalenie zadośćuczynienia na kwotę 45.000 złotych. Ostatecznie zasądzone na rzecz powódki zadośćuczynienie wyniosło 35.000 złotych, na co wpływ miało ustalenie, iż M. F. przyczyniła się do zaistnienia wypadku, w którym zginęła, poprzez wbiegnięcie na tor samochodu bez upewnienia się, czy nie spowoduje tym sytuacji niebezpiecznej. Na okoliczność tę wskazał biegły z zakresu badania wypadków samochodowych w opinii sporządzonej na zlecenie sądu karnego (vide: opinia i opinia uzupełniająca biegłego J. B. k.90-100 i 199-206 akt II K 131/07 Sądu Rejonowego w W.). Mając na uwadze powyższe oraz dyspozycję przepisu art.362 kc Sąd uznał, iż obowiązek naprawienia szkody winien ulec zmniejszeniu o 20%. Ustalając wysokość przyczynienia i poszkodowanej do wypadku Sąd miał na uwadze okoliczności wypadku ,tj. fakt, iż wracał ona ze szkoły oraz jej wiek - ukończone 14 lat, a także stopień winy sprawcy wypadku, który umyślnie naruszył zasady bezpieczeństwa w ruchu drogowym znacznie przekraczając w chwili zdarzenia dopuszczalną prędkość jazdy. Z uwagi na okoliczności sprawy i częściowe uwzględnienie roszczenia powódki oraz poniesienie przez nią kosztów procesu w postaci częściowej opłaty od pozwu, kosztów opinii biegłego psychologa oraz kosztów pełnomocnika, Sąd na podstawie art. 100 zd.1 kpc koszty procesu między stronami wzajemnie zniósł. Jednocześnie na podstawie art.113 ust.1 ustawy z 28 lipca 2005r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych nakazał pobrać od pozwanego na rzecz Skarbu Państwa kwotę 1.750 złotych tytułem opłaty od uwzględnionej części powództwa.