Postanowienie I C 1306/09 Dnia 16 grudnia 2011 roku Sąd Okręgowy w Nowym Sączu Wydział I Cywilny w składzie następu

--- STRONA 1 --- 1 Sygn. akt I C 1306/09 Dnia 16 grudnia 2011 roku Sąd Okręgowy w Nowym Sączu Wydział I Cywilny w składzie następującym: Przewodniczący: SSO Adam Woźniakiewicz Protokolant: prot. sąd. Bożena Zaremba po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 grudnia 2011r. w N. sprawy z powództwa P. K. przeciwko Skarbowi Państwa - Dyrektorowi Zakładu Karnego w N., Dyrektorowi Zakładu Karnego w N., Dyrektorowi Zakładu Karnego w W., Dyrektorowi Zakładu Karnego w Ł. o ochronę dóbr osobistych i o zapłatę I. oddala powództwo II. zasądza od powoda P. K. na rzecz Skarbu Państwa – Prokuratorii Generalnej kwotę 3 600,00zł /trzy tysiące sześćset złotych/ tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego III. nieuiszczonymi kosztami sądowymi obciąża Skarb Państwa IV. przyznaje ze środków Skarbu Państwa na rzecz r.pr. B. G. z Kancelarii Radcy Prawnego w N. ul. (…) kwotę brutto 4 428,00zł /cztery tysiące czterysta dwadzieścia osiem złotych/, w tym 828,00zł /osiemset dwadzieścia osiem złotych/ podatku od towarów i usług – tytułem nieopłaconej pomocy prawnej świadczonej powodowi P. K. z urzędu --- STRONA 2 --- 2 Sygn. akt I C 1306/09 UZASADNIENIE do wyroku Sądu z dnia 16 grudnia 2011r. Powód P. K. w pozwie z dnia 21.12.2009r., który wpłynął do tut. Sądu w dniu 30.12.2009r., wystąpił przeciwko Skarbowi Państwa – Dyrektorowi Zakładu Karnego w N., Dyrektorowi Zakładu Karnego w N., Dyrektorowi Zakładu Karnego w W. oraz Dyrektorowi Zakładu Karnego w Ł., domagając się zasądzenia zadośćuczynienia w łącznej kwocie 120 000,00zł za naruszenie jego dóbr osobistych tj. godność, intymność, prawo do prywatności, poprzez warunki, w jakich był zmuszony odbywać karę pozbawienia wolności w pozwanych zakładach karnych, w okresie od 1998r. do 2009r., w tym 60 000,00zł od Dyrektora Zakładu Karnego w N., 20 000,00zł od Dyrektora Zakładu Karnego w N., 20 000,00zł od Dyrektora Zakładu Karnego w W., 20 000,00zł od Dyrektora Zakładu Karnego w Ł. Argumentując zgłoszone żądanie powód podniósł, że warunki odbywania kary pozbawienia wolności w pozwanych zakładach karnych naruszyły jego dobra osobiste poprzez: - naruszenia norm powierzchniowych, tj. osadzenie w celach przeludnionych, gdzie nie dochowana została norma 3m 2 na każdego więźnia – na skutek przeludnienia powód przebywał w ciągłym stresie, pomiędzy więźniami dochodziło do częstych konfliktów i wybuchów agresji, - brak odpowiedniego oddzielenia kącików sanitarnych od reszty celi, wskutek czego nie została zapewniona należyta intymność i prywatność, a brak odpowiedniego oddzielenia pomieszczenia sanitarnego powodował unoszenie się nieprzyjemnych zapachów w celi, które dodatkowo nie posiadały odpowiedniego systemu wentylacji, - niewłaściwe warunki do odbywania spacerów, ponieważ w pobliżu spacerniaka umieszczony został kontener z odpadkami organicznymi, powodujący unoszenie się odoru na placu spacerowym, - brak właściwej wentylacji w celach, brak kratek wentylacyjnych, a wymiana powietrza poprzez stolarkę okienną narażała powoda na chorobę w okresie zimowym, w okresie letnim ten sposób wentylacji nie był wystarczający, w celi było duszno, - niezapewnienie kąpieli częściej niż raz w tygodniu, złe warunki panujące w łaźni, narażenie na zawianie podczas przechodzenia z łaźni do cel, - umieszczenie w celi z osobami cierpiącymi na choroby zakaźne, o czym współwięźniowie nie byli informowani, - niewłaściwe zachowanie funkcjonariuszy Służby Więziennej w stosunku do osadzonych, - niewystarczający zakres zajęć kulturalno-oświatowych, --- STRONA 3 --- 3 - używanie toksycznej pasty do podłogi. Roszczenie powoda nie uległo przedawnieniu, ponieważ zdaniem strony powodowej do chwili obecnej nie został ustalony podmiot odpowiedzialny za naruszenie dóbr osobistych. /k.1-6, 49-51, 124-127, 131-132, 303-304/ Strona pozwana Skarb Państwa – Dyrektor Zakładu Karnego w N., w N., w Ł. oraz w W., reprezentowany przez Prokuratorię Generalną Skarbu Państwa, wniosła o oddalenie powództwa oraz zasądzenie kosztów postępowania. Wskazała, że działanie strony pozwanej nie było ani bezprawne, ani też zawinione. Podniosła zarzut przedawnienia roszczenia powoda za okres od 1998r. do 21.12.2006r., jako głoszonego z uchybieniem 3-letniego terminu przedawnienia. W ocenie strony pozwanej powództwo P. K. stanowi naruszenie prawa podmiotowego, a uwzględnienie powództwa doprowadziłoby do pogwałcenia zasad współżycia społecznego oraz elementarnych zasad sprawiedliwości społecznej. /k.53-70, 114, 140-144/ Postanowieniem z dnia 14.04.2010r. postępowanie zostało zawieszone, a następnie podjęte w dniu 31.01.2011r. /k.116, 295/ Sąd ustalił następujący stan faktyczny: Powód Pr. K., s.D., przebywał w: - Zakładzie Karnym w N. w okresach: 28.10.1998r. – 2.09.1999r., 17.05.2000r. – 8.08.2001r., 31.01.2002r.- 7.01.2003r., 23.10.2003r.-7.07.2005r., 25.10.2005r.-13.03.2006r., 8.11.2006r.-10.02.2007r., 21.01.2009r.-25.03.2009r., 27.05.2009r. – 30.12.2009r. - Zakładzie Karnym w W. w okresie: 2.09.1999r. – 17.05.2000r., - Zakładzie Karnym w Ł. w okresach: 8.08.2001r. – 20.01.2002r., 13.03.2006r.- 29.08.2006r., - Zakładzie Karnym w N. w okresach: 13.11.2008r.-21.01.2009r., 25.03.2009r. – 27.05.2009r. W Zakładzie Karnym w N. P. K. przebywał we wskazanych okresach w następujących celach: - cela nr (…) o pow. 39,31m 2 w okresie: 1.01.-12.02.2005r., kiedy łącznie przebywało 14 osadzonych 12-16.02.2005r. – 13, 16.02.-8.03.2005r. – 14, --- STRONA 4 --- 4 8-9.03.2005r. – 13, 9.03.12.04.2005r. – 14, 12-23.04.2005r. – 13, 23.04.-6.05.2005r. – 14, 20-24.05.2005r. – 14, 24.05.1.06.2005r. – 13, 1-6.06.2005r. - 12, 6-9.06.2005r. – 13, 9-17.06.2005r. – 14, 25-27.10.2005r. – 14 osadzonych, 27-28.10.2005r. – 13, 28.10.-16.11.2005r. – 14, 16-23.11.2005r. – 13, 23.11-5.12.2005r. – 12, 5-11.12.2005r. – 13, 11-13.12.2005r. – 12, 13-14.12.2005r. – 13, 14-21.12.2005r. – 14, 21-23.12.2005r. – 13, 23.12.2005r. – 21.01.2006r. – 14, 21-22.02.2006r. – 13, 22-25.02.2005r – 12, 25-28.02.2006r. – 11, 28.02-3.03.2006r. – 14, 3-13.03.2006r. – 13, - cela nr (…) o pow. 8,82m 2 w okresie 6-20.05.2005r. - 1 osadzony, - cela nr (…) o pow. 24,01m 2 w okresie 17-28.06.2005r. – 10 osadzonych, - cela nr (…) o pow. 40,37m 2 w okresie: 28-29.06.2005r. – 10 osadzonych, 29.06.4.07.2005r. – 11, 4-5.07.2005r. – 13, 5-7.07.2005r. – 14. W dniu 7.07.2005r. osadzony został przetransportowany do Zakładu Karnego w Rz. W dniu 13.03.2006r. powód został przetransportowany do Zakładu Karnego w Ł. - cela nr (…) o pow. 27,20m 2 w okresie: 8.11.-1.12.2006r. – 11, 1-7.12.2006r. – 10, 7-15.12.2006r. – 11, 15-18.12.2006r. – 10, 18.12.2006r. – 5.01.2007r. – 11, 5-8.01.2007r. – 10, 8-23.01.2007r. – 11, --- STRONA 5 --- 5 23-24.01.2007r. – 10, 24-30.01.2007r. – 11, 30-31.01.2007r. – 10, 31.01.10.02.2007r. – 11. W dniu 10.02.2007r. powód został zwolniony z Zakładu Karnego. - cela nr (…) o pow. 33,74m 2 w okresie: 21-22.01.2009r. – 12, 22-29.01.2009r. – 11, 29.01.-27.02.2009r. – 12, 27.02.-3.03.2009r. – 11, 3-16.03.2009r. – 10, 16-19.03.2009r. – 9, 19-20.03.2009r. – 10, 20-25.03.2009r. – 11. W dniu 25.03.2009r. osadzony został przetransportowany do Zakładu Karnego w N. - cela nr (…) o pow. 26,08m 2 w okresie: 27.05.-4.06.2009r. – 10, 4.06.-1.07.2009r. – 9, 1-7.07.2009r. – 8, 7-15.07.2009r. – 9, 15.07.-27.08.2009r. – 10, 27-30.08.2009r. – 9, 30.08.-2.09.2009r. – 8, 2-4.09.2009r. – 9, 4-25.09.2009r. – 10, 25-30.09.2009r. – 9, 30.09.- 22.10.2009r. – 10, 22.10-30.10.2009r. – 9, 30.10.-24.11.2009r. – 10, 24.11.-3.12.2009r. – 9, 3-4.12.2009r. – 10, 4-11.12.2009r. – 8, 11-23.12.2009r. – 10, 23-24.12.2009r. – 11, 24.12.-8.01.2010r. – 10, - cela nr (…) o pow. 27,21m 2 w okresie: 8-14.01.2010r. – 9, 14-15.01.2010r. – 8, 15.01.-12.02.2010r. – 9, 12-16.02.2010r. – 8. /bezsporne/ --- STRONA 6 --- 6 Decyzją Dyrektora Zakładu Karnego w N. z dnia 14.12.2009r., znak (…), w sprawie umieszczenia osadzonego na czas określony w warunkach, w których powierzchnia przypadająca na osadzonego wynosi poniżej 3m 2 , P. K. został z dniem 11.12.2009r., na czas 14 dni, tj. do dnia 25.12.2009r. umieszczony w celi, w której powierzchnia przypadająca na jednego osadzonego wynosiła poniżej 3m 2 – z uwagi na brak wolnych miejsc w celach mieszkalnych i brak możliwości przetransportowania osadzonego do jednostki, w której byłaby zapewniona norma powierzchniowa. Kolejną decyzją z dnia 23.12.2009r., po wyrażeniu zgody przez sędziego penitencjarnego, powód został umieszczony w celi niezapewniającej normy powierzchniowej na okres od 25.12.2009r. do 8.01.2010r. /dowód: decyzja Dyrektora Zakładu Karnego w N. z dnia 14.12.2009r. w sprawie umieszczenia osadzonego na czas określony w warunkach w których powierzchnia przypadająca na osadzonego wynosi poniżej 3m 2 znak (…) – k.8, decyzja z dnia 23.12.2009r. – k.9, zgoda sędziego penitencjarnego z dnia 23.12.2009r. sygn. akt (…) – k.73/ W związku z przekroczeniem liczby osadzonych w stosunku do liczby miejsc, Dyrektor Zakładu Karnego w N. nadsyłał do sędziego penitencjarnego powiadomienia w trybie art.248 kkw o stanie liczby osadzonych. Stan zaludnienia Zakładu Karnego w N. wynosił w poszczególnych okresach: 31.01.2005r. – 118,3%, 28.02.2005r. - 121,1%, 31.03.2005r. – 119,8%, 30.04.2005r. – 122%, 31.05.2005r. – 117,8%, 30.05.2005r. – 114,4%, 31.10.2005r. – 125%, 30.11.2005r. – 115,2%, 31.12.2005r. – 118,5%, 31.01.2006r. – 122,4%, 28.02.2006r. – 116%, 31.03.2006r. – 120%, 30.11.2006r. – 131%, 31.12.2006r. – 131%, 31.01.2007r. – 129,7%, 28.02.2007r. – 131,5%, 31.01.2009r. – 127%, 28.02.2009r. – 121,5%, 31.03.2009r. – 124,4%, 31.05.2009r. – 116,5%, 30.06.2009r. – 114,1%, 31.07.2009r. – 121,78%, 31.08.2009r. – 122,04%, 30.09.2009r. – 123,9%, --- STRONA 7 --- 7 31.10.2009r. – 106,08%, 30.11.2009r. – 100,9%, 31.12.2009r. – 104,7%. /dowód: informacja o stanie zaludnienia ZK w N.– k.74-103 Dyrektor Zakładu Karnego w N. nadsyłał informacje o stanie zaludnienia do Sędziego Penitencjarnego w T., według którego stan zaludnienia na dzień: 31.10.2008r. wynosił 115%, 30.11.2008r. 113%, 31.12.2008r. 112%, 31.03.2009r. 111%, 30.04.2009r. 110%, 31.05.2009r. 106%. /dowód: informacja o stanie zaludnienia ZK w N.– k.145/ Pomieszczenia zakładów karnych były poddawane okresowym, corocznym kontrolom kominiarskim, które nie stwierdziły uchybień w zakresie wentylacji pomieszczeń. Sprawdzany był również stan sanitarny jednostek. /dowód: protokół z okresowej kontroli przewodów kominowych ZK w N. z dnia 30.11.2009r. – k.104-105, protokół kontroli sanitarnej z dnia 23.06.2009r. ZK w N.– k.159-161, protokół okresowej kontroli przewodów kominowych w ZK N. z 2009r. – k.162-163, protokół okresowej kontroli przewodów kominowych w ZK N. dnia 12.11.2008r. – k.274, 276/ Cele mieszkalne w Zakładzie Karnym w N. oraz N. są wyposażone w tzw. wentylację grawitacyjną. Wentylacja odbywa się również poprzez stolarkę okienną. Więźniowie nie są ograniczani w możliwości wietrzenia cel, za wyjątkiem uzgodnień pomiędzy samymi osadzonymi przebywającymi w celi. Osadzeni mają całodobowy dostęp i możliwość korzystania z kącików sanitarnych cel mieszkalnych. W każdej celi znajduje się obudowany kącik sanitarny wyposażony w niezbędną armaturę. Obudowa stanowi osłonę z konstrukcji stalowej oraz płyty wiórowej posiadającej drzwi. Zasłona nie sięga do samego sufitu, lecz do wysokości około 220-230cm. Kącik sanitarny jest zamykany od środka. W kąciku sanitarnym mieszczą się: muszla klozetowa, umywalka, szafka, oświetlenie i lustro. Na wyposażeniu każdej celi są łóżka, szafki, taborety, stoły oraz własny sprzęt osadzonych w szczególności sprzęt rtv, grzałki, czajniki. Każda cela wyposażona jest w instalację umożliwiającą komunikowanie się z dyżurnym. Cele ogrzewane są CO. Okna mogą być otwierane. Oświetlenie jest sztuczne, żarowe. W nocy oświetlenie w celi jest wygaszane przez oddziałowego, pozostawiane jest oświetlenie w kąciku sanitarnym. Doprowadzony jest głośnik radiowęzłowy. Łóżka są jednopiętrowe. Zakład Karny w N. należy do budynków starej architektury, w której nie ma wymogu wyposażenia w system wentylacji grawitacyjnej. W większości cel są kratki wentylacyjne, ale ze względów bezpieczeństwa może się zdarzyć, iż w niektórych celach tych --- STRONA 8 --- 8 kratek nie ma lub zostały zatkane w sposób uniemożliwiający nielegalne kontakty pomiędzy osadzonymi z różnych poziomów budynku. Co roku przeprowadzana jest kontrola wentylacji. W zakładzie jest kilka placów spacerowych. Place spacerowe zlokalizowane są na wolnym powietrzu. W odległości około 2 m od blaszanej ściany jednego z placów spacerowych znajduje się kontener, w którym składowane są odpadki organiczne generowane przez osadzonych. Pojemnik jest opróżniany raz w tygodniu, a w to miejsce jest podstawiany czysty, pusty i zdezynfekowany kontener. P. K. nie zgłaszał administracji więziennej niedogodności związanych z warunkami odbywania spacerów w ZK w N. /dowód: informacja Zakładu Karnego w N. z dnia 22.02.2010r. – k.106 , informacja Zakładu Karnego w N. z dnia 4.05.2010r. – k.151, sprawozdanie z wizytacji ZK w N. z dnia 25.02.2010r. – k.152-158, częściowo zeznania świadka P. G. – k.215, P. U. – k.216, zeznania świadka J. K. – k.363, częściowo zeznania powoda P. K. – k.436-437/ Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił na podstawie dołączonej do akt dokumentacji Zakładów Karnych w N. oraz w N. dotyczących liczby osadzonych oraz wyposażenia cel mieszkalnych, zeznań świadków oraz powoda. Zeznaniom świadków P. G. /k.215/ oraz P. U. /k.216/ Sąd dał wiarę w części, tj. w zakresie w jakim wskazali na wyposażenie cel mieszkalnych w pozwanym Zakładzie Karnym w N., przydziały środków czystości otrzymywane przez osadzonych. Nie zostały natomiast przez Sąd uwzględnione te fragmenty zeznań, w których świadkowie dokonują subiektywnej oceny warunków odbywania kary pozbawienia wolności, tj. tego czy wentylacja celi jest odpowiednia, warunki na spacerniaku lub w łaźni właściwe, przydział środków czystości wystarczający. Te elementy podlegają już ocenie Sądu na podstawie stosownych aktów prawnych regulujących powyższe kwestie. Zeznania świadka M. C. /k.266/ są ogólne i lakoniczne. Świadek skupił się na fakcie osadzenia go w celi dla osób niepalących, podczas gdy sam był palaczem. Wskazał na spędzenie jednej nocy w przepełnionej celi z powodem. Nie podał wiarygodnych informacji na okoliczność warunków odbywania kary przez powoda. Sąd nie oparł na jego zeznaniach ustaleń stanu faktycznego. Sąd nie obdarzył przymiotem wiarygodności zeznań świadka A. M. /k.362/. Osadzony podał informacje o złym stanie zdrowia P. K., na co sam powód się nie powoływał. Skupił się na ocenie warunków odbywania kary, z powodu których sam pozwał zakład karny przed sąd. Zeznawał bardzo subiektywnie, nie odniósł się bezpośrednio do warunków w jakich przebywał powód, który sam nie skarżył się na dolegliwości zdrowotne w ZK. J. K. /k.363/– funkcjonariusz Służby Więziennej Zakładu Karnego w N. opisał warunki bytowe panujące w celach, konfrontując je z wymogami formalnymi oraz stanem zaludnienia zakładu. Świadek podkreślił, że każdy z osadzonych posiada prawo do rozmowy z funkcjonariuszami lub kierownictwem ZK po uprzednim zgłoszeniu takiej potrzeby. Powód nie rozmawiał ze świadkiem, który jest kierownikiem działu kwatermistrzowskiego ZK w N. Zeznania świadka jako rzeczowe i nie zawierające sprzeczności, zostały przez Sąd uczynione podstawą dokonanych ustaleń faktycznych w sprawie. --- STRONA 9 --- 9 A. M. /k.423/ zeznawał lakonicznie i w ocenie Sądu niewiarygodnie. Podał tylko, że przez okres 6 miesięcy odbywał karę pozbawienia wolności w celi przeludnionej, w której przebywało 11 osób, pomimo przeznaczenia jej dla maksymalnie 6 osadzonych. O ile stan przeludnienia w zakładach karnych nie budził wątpliwości, to na pewno nie zdarzyły się przypadki tak drastyczne, tj. by w celi przebywała dwukrotnie wyższa liczba więźniów aniżeli wskazywałoby na to przeznaczenie pomieszczenia. Poza tym świadek skupił się na własnych dolegliwościach zdrowotnych, które dla rozpoznania niniejszej sprawy nie mają istotnego znaczenia. Dlatego zeznań powyższego świadka Sąd nie uczynił podstawą ustaleń faktycznych w sprawie. Powód P. K. /k.436-437/ zeznawał wiarygodnie w części. Nie zostały podważone jest zeznania dotyczące samego faktu przebywania w ZK w N. oraz w N., cel, w których był osadzony, fakt położenia kontenera w pobliżu spacerniaka. Nie zostały natomiast potwierdzone, np. przedłożeniem do akt stosownych dokumentów, prośby powoda o przyznanie prawa od dodatkowej łaźni, na co się powoływał. J. K. wyjaśnił, że więźniowie korzystali z łaźni raz w tygodniu, o ile lekarz nie zalecił częstszych kąpieli. Nie zostało wykazane, by warunki na placu spacerowym były nieodpowiednie z powodu kontenera umieszczonego w pobliżu. Pojemnik był na bieżąco opróżniany i zastępowany nowym, zdezynfekowanym. Przydział środków czystości dla osadzonych wynika z odgórnych norm. Nie zostało również dowiedzione, by z powodu ciasnoty w celach pomiędzy współosadzonymi dochodziło do kłótni, aktów agresji, nie powoływali się na tę okoliczność osadzeni składający w sprawie zeznania w charakterze świadków. W tym zakresie zeznania powoda jako niewiarygodne nie zostały uczynione przez Sąd podstawą ustaleń faktycznych w sprawie. Sąd nie uwzględnił wniosku dowodowego powoda o przeprowadzenie oględzin w zakładzie karnym. Warunki odbywania kary zostały w dostateczny sposób opisane przez świadków zeznających w sprawie, którymi byli zarówno osadzeni jak i pracownicy administracji więziennej. Także dokumenty dołączone do akt w postaci protokołów kontroli przewodów kominowych oraz kontroli sanitarnej wskazują na warunki cel mieszkalnych. /k.437v/ Sąd oddalił również wniosek powoda zgłoszony w piśmie z dnia 11.06.2010r. /k.131, 437v/ o powołanie biegłego, który w swojej opinii miałby potwierdzić krytyczny stan cel mający wpływ na stan zdrowia fizycznego i psychicznego osadzonych, tj. stan niezgodny z obowiązującymi przepisami prawa. Powód nie sprecyzował dziedziny z jakiej biegły miałby zostać powołany. Poza tym do oceny zgodności warunków bytowych osadzonych z obowiązującymi normami prawnymi nie ma konieczności powoływania biegłych, ponieważ nie wkracza to w zakres tzw. wiadomości specjalnych, a tylko wówczas zachodzi konieczność powołania dowodu z opinii biegłego. Sąd zważył, co następuje: --- STRONA 10 --- 10 Powód P. K. domagał się zasądzenia zadośćuczynienia z tytułu naruszenia jego dóbr osobistych poprzez warunki, w jakich odbywał karę pozbawienia wolności, od strony pozwanej Skarbu Państwa – Dyrektora Zakładu Karnego w N. kwoty 60 000,00zł, od Dyrektora Zakładu Karnego w N. 20 000,00zł, od Dyrektora Zakładu Karnego w W. 20 000,00zł, od Dyrektora Zakładu Karnego w Ł. 20 000,00zł. Powództwo podlega oddaleniu w całości. Za niezgodne z prawem działanie lub zaniechanie przy wykonywaniu władzy publicznej ponosi odpowiedzialność Skarb Państwa. Z mocy art. 23 w zw. z art.24 §2 kc jeżeli wskutek naruszenia dobra osobistego została wyrządzona szkoda majątkowa, poszkodowany może żądać jej naprawienia na zasadach ogólnych, czyli określonych w art.444 oraz art.448 kc, które stanowią, iż w razie uszkodzenia ciała lub wywołania rozstroju zdrowia naprawienie szkody obejmuje wszelkie wynikłe z tego powodu koszty, a jeżeli poszkodowany utracił całkowicie lub częściowo zdolność do pracy zarobkowej albo jeżeli zwiększyły się jego potrzeby lub zmniejszyły widoki powodzenia na przyszłość, może on żądać od zobowiązanego do naprawienia szkody odpowiedniej renty. W razie naruszenia dobra osobistego sąd może przyznać temu, czyje dobro osobiste zostało naruszone, odpowiednią sumę tytułem zadośćuczynienia pieniężnego za doznaną krzywdę. Dla uwzględnienia żądania określonego w art.24 kc wystarczające jest wykazanie, że działanie pozwanego miało charakter bezprawny, przy czym pamiętać należy, iż z przepisu tego wynika domniemanie bezprawności działania pozwanego. To na pozwanym ciąży obowiązek wykazania, że podjęte przez niego działanie lub jego zachowanie nie było bezprawne. Podkreślił to Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 28 lutego 2007 r., sygn. V CSK 431/06, gdzie skonstatował: ciężar dowodu, że warunki w zakładzie karnym odpowiadały obowiązującym normom i nie doszło do naruszenia dóbr osobistych, spoczywa na pozwanym /art. 6 w związku z art. 24 kc/. Dla zasądzenia roszczenia pieniężnego na rzecz powoda konieczne jest wykazanie obok bezprawności jeszcze zawinionego działania pozwanego, przy czym wystarczające jest wykazanie choćby najmniejszego stopnia winy. W jednym z najnowszych orzeczeń, dotyczących problematyki warunków odbywania kary pozbawienia wolności przez osadzonych, Sąd Najwyższy wyrzekł, że umieszczenie osoby pozbawionej wolności w celi o powierzchni przypadającej na osadzonego mniejszej niż 3 m 2 może stanowić wystarczającą przesłankę stwierdzenia naruszenia jej dóbr osobistych. Odpowiedzialność Skarbu Państwa na podstawie art. 448 kc za krzywdę wyrządzoną tym naruszeniem nie zależy od winy, lecz każdy przypadek należy rozpatrywać indywidualnie /vide uchwała składu 7 sędziów SN z dnia 18.10.2011 r., sygn. akt III CZP 25/11/. Strona pozwana reprezentowana przez Prokuratorię Generalną Skarbu Państwa podniosła zarzut przedawnienia roszczenia powoda za okres od 1998r. do 21.12.2006r., jako zgłoszony z przekroczeniem terminu 3- letniego do dochodzenia roszczenia. Z mocy art.442 1 §1 i 3 kc roszczenie o naprawienie szkody wyrządzonej czynem niedozwolonym ulega przedawnieniu z upływem lat trzech od dnia, w którym poszkodowany --- STRONA 11 --- 11 dowiedział się o szkodzie i o osobie obowiązanej do jej naprawienia. Jednakże termin ten nie może być dłuższy niż dziesięć lat od dnia, w którym nastąpiło zdarzenie wywołujące szkodę. W razie wyrządzenia szkody na osobie, przedawnienie nie może skończyć się wcześniej niż z upływem lat trzech od dnia, w którym poszkodowany dowiedział się o szkodzie i o osobie obowiązanej do jej naprawienia. Pozew P. K. został zredagowany w dniu 21.12.2009r., widnieje na nim prezentata sądu z dnia 30.12.2009r. W aktach brak dowodu nadania przesyłki w administracji zakładu karnego /art.165§3 kpc/, co było równoznaczne z wniesieniem do sądu. Nadanie przesyłki musiało nastąpić w okresie pomiędzy redakcją a wpływem do sądu, czyli pomiędzy 21 a 30.12.2009r. Żądanie zgłoszone przez powoda jako wynikające z czynu niedozwolonego ulega przedawnieniu trzyletniemu. Powód od samego początku wiedział o podmiocie ewentualnie odpowiedzialnym za naruszenie jego dóbr osobistych, tj., Skarbie Państwa – Dyrektorach poszczególnych zakładów karnych. Niesłuszna jest argumentacja, w której powód powołuje się na zachowanie terminu do zgłoszenia roszczenia podnosząc, że nie została do tej pory ustalona osoba odpowiedzialna za naruszenie jego dóbr osobistych. P. K. wskazał podmioty biernie legitymowane w sprawie, a w związku z tym, iż pozwanym jest statio fisci Skarbu Państwa, nie ma koniczności ustalania odpowiedzialności konkretnej osoby. Powództwo obejmujące okres przed grudniem 2006r. zostało wniesione z uchybieniem trzyletniego terminu przedawnienia i w tym zakresie zostało oddalone. P. K. przebywał w: - Zakładzie Karnym w N. w okresach: 28.10.1998r. – 2.09.1999r., 17.05.2000r. – 8.08.2001r., 31.01.2002.- 7.01.2003r., 23.10.2003r.-7.07.2005r., 25.10.2005r.-13.03.2006r., 8.11.2006r.-10.02.2007r., 21.01.2009r.-25.03.2009r., 27.05.2009r. – 30.12.2009r., - Zakładzie Karnym w W. w okresie 2.09.1999r. – 17.05.2000r., - Zakładzie Karnym w Ł. w okresach: 8.08.2001r. – 20.01.2002r., 13.03.2006r.-29.08.2006r., - Zakładzie Karnym w N. w okresach: 13.11.2008r.- 21.01.2009r., 25.03.2009r. – 27.05.2009r. Zgodnie z powyżej dokonaną analizą zgłoszonego zarzutu przedawnienia oraz konfrontacją z okresami, w których powód przebywał w poszczególnych pozwanych Zakładach Karnych, --- STRONA 12 --- 12 - powództwo w stosunku do Skarbu Państwa – Dyrektora Zakładu Karnego w N. obejmujące okres od 28.10.1998r. do dnia 21.12.2006r., - powództwo w stosunku do Skarbu Państwa – Dyrektora Zakładu Karnego w W. w całości, - powództwo w stosunku do Skarbu Państwa – Dyrektora Zakładu Karnego w Ł. w całości, zostało oddalone z uwagi na skutecznie podniesiony przez stronę pozwaną zarzut przedawnienia roszczenia. Powództwo w pozostałym zakresie, czyli w stosunku do Skarbu Państwa – Dyrektora Zakładu Karnego w N. za okres od 22.12.2006r. do 30.12.2009r. oraz w stosunku do Skarbu Państwa – Dyrektora Zakładu Karnego w N. za okres od 13.11.2008r. do 27.05.2009r., także nie zasługuje na uwzględnienie. Rozpoznając żądanie P. K. należy uwzględnić specyfikę sytuacji, w kontekście której powód sformułował swoje roszczenie. Powód był więźniem osadzonym przez pewien okres w Zakładzie Karnym w N. na skutek orzeczenia przez Sąd kary pobawienia wolności. Sam fakt skazania i orzeczenia wobec powoda kary pozbawienia wolności nie powoduje umniejszenia standardów traktowania takiej osoby jako podmiotu praw, któremu przysługuje ochrona dóbr osobistych, tj. godność, prawo do prywatności i intymności, ochrony zdrowia, odpowiednich warunków bytowych. Niemniej jednak uwzględnić należy dolegliwość wynikłą z samego faktu przebywania w zakładzie karnym celem odbycia kary. Dolegliwości osadzonego w takiej placówce penitencjarnej wywołane samym faktem izolacji i standardów więziennictwa w danym kraju nie mogą zostać poczytane jako naruszenie dóbr osobistych człowieka. Dla stwierdzenia, iż do naruszenia tych dóbr doszło konieczne jest wskazanie okoliczności, które wykraczają poza niedogodności izolacji więziennej, są nastawione na świadome poniżenie, upokorzenie i dotknięcie osadzonego więźnia. W wyroku z dnia 15 lipca 2002r. /Kałasznikow przeciwko Rosji, nr 47095/99/ Europejski Trybunał Praw Człowieka stwierdził, że warunki, na które uskarżają się więźniowie przebywający w przeludnionych celach nie ograniczają się do samego nieprzestrzegania metrażu. Ocenie prawnej podlega skumulowany efekt tych warunków takich jak np. złe warunki sanitarne, niehigieniczność i brak prywatności przy korzystaniu z urządzeń sanitarnych, zła wentylacja. Za podstawę do uwzględnienia roszczenia osoby osadzonej uważane jest także: niezapewnienie prywatności przy korzystaniu z toalety, pozbawienie możliwości spożywania posiłków przy stole, zmuszanie do przebywania w tym samym pomieszczeniu z osobą załatwiającą swoje potrzeby fizjologiczne, niezapewnienie osobnego miejsca do spania /vide wyrok Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu z dnia 6 grudnia 2007r., sygn. I ACa 499/07, wyrok Sądu Najwyższego z dnia 28 lutego 2007r., sygn. V CSK 431/06 /. Wymóg zapewnienia przez Państwo godziwych warunków odbywania kary pozbawienia wolności jest jednym z podstawowych wymogów nowożytnego państwa prawa, znajdującym wyraz w normach prawa międzynarodowego. Stanowi o tym wprost art. 10 ust. 1 ratyfikowanego przez Polskę międzynarodowego Paktu praw osobistych i publicznych z dnia 19 grudnia 1966r. /Dz.U. z 1977r. nr 38, poz. 167 i 169/ głoszący, że każda osoba pozbawiona wolności będzie traktowana w sposób humanitarny i z poszanowaniem przyrodzonej godności człowieka. Także art. 3 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka /EKPCz/ stanowiący, że nikt --- STRONA 13 --- 13 nie może być poddany torturom ani nieludzkiemu lub poniżającemu traktowaniu lub karaniu, wprowadza obowiązek władzy publicznej zapewnienia osobom osadzonym w zakładach karnych godziwych i humanitarnych warunków odbywania kary pozbawienia wolności, nienaruszających godności ludzkiej. Łączy się z tym wynikający z art. 8 ust. 1 Konwencji nakaz poszanowania życia prywatnego obywateli i ich prawa do intymności, co w odniesieniu do osób osadzonych w zakładach karnych oznacza obowiązek zapewnienia takich warunków bytowych i sanitarnych, w których godność ludzka i prawo do intymności nie doznają istotnego uszczerbku. Odpowiednikami powyższych norm prawa międzynarodowego są art. 40, 41 ust. 4 i art. 47 Konstytucji wprowadzające wskazane zasady na grunt prawa polskiego. Konstytucja RP statuuje, że nikt nie może być poddany torturom ani okrutnemu, nieludzkiemu lub poniżającemu traktowaniu i karaniu. Zakazuje się stosowania kar cielesnych /art.40/. Każdy pozbawiony wolności powinien być traktowany w sposób humanitarny /art.41ust.4/. Europejski Trybunał Praw Człowieka, rozpoznając sprawy dotyczące warunków odbywania kary pozbawienia wolności, uznał za obowiązek państwa dokonywanie systematycznej kontroli decyzji podejmowanych w zakładach karnych w celu zapewnienia odpowiednich warunków życia więźniów, z uwzględnieniem normalnych i uzasadnionych wymagań związanych z pozbawieniem wolności /wyrok z dnia 5 grudnia 1979r., skarga 8224/78 i z dnia 12 stycznia 1995r., skarga 21915/93/. Zajmując się kwestią wielkości celi, w jakiej powinni przebywać więźniowie, jako elementu zapewnienia godziwych warunków odbywania kary pozbawienia wolności, Trybunał uznał za sprzeczną ze standardami Europejskiego Komitetu Zapobiegania Torturom powierzchnię 2,8m 2 , przypadającą na osadzonego w sprawie zakończonej wyrokiem z dnia 9 marca 2006r. /skarga nr 73786/01/. W orzeczeniu z dnia 19 kwietnia 2001r. /skarga nr 28524/95/ stwierdził, że przebywanie w zatłoczonej celi z nieodpowiednią wentylacją i z otwartą toaletą, brakiem możliwości uczestniczenia w zajęciach i kursach oraz korzystania z biblioteki, powoduje wzrost poczucia przygnębienia i niższości i może być oceniane jako upokarzające oraz poniżające traktowanie więźniów, stanowiące naruszenie art. 3 EKPCz. W orzeczeniu z dnia 6 marca 2001r. /skarga nr 40907/98/ uznał, że sam fakt przetrzymywania więźnia w przeludnionej celi, w niewłaściwych warunkach sanitarnych, z niewystarczającą liczbą łóżek i brakiem odpowiednich ćwiczeń fizycznych stanowi poniżające traktowanie, rodzące obowiązek wypłaty odszkodowania /z uzasadnienia wyroku Sądu Najwyższego z dnia 28 lutego 2007r., sygn. V CSK 431/06/. W ocenie Sądu powód nie udowodnił, by doszło do naruszenia jego dóbr osobistych, ponieważ pozwane Zakłady Karne wykazały, że ich zachowania nie były bezprawne. Zasadniczym zarzutem powoda P. K. było odbywanie kary pozbawienia wolności w warunkach celi przeludnionej. Kodeks karny wykonawczy w art.110 §2 kkw ustala normę powierzchniową celi dla każdego więźnia, wskazując, że powierzchnia w celi mieszkalnej, przypadająca na skazanego, wynosi nie mniej niż 3 m 2 . Podczas części odbywania kary pozbawienia wolności przez powoda P. K. obowiązywał art.248 kkw pozwalający na odstępowanie od powyższej normy. Art.248 kkw, który obowiązywał do dnia 6 grudnia 2009r., stanowił: w szczególnie --- STRONA 14 --- 14 uzasadnionych wypadkach dyrektor zakładu karnego lub aresztu śledczego może umieścić osadzonych, na czas określony, w warunkach, w których powierzchnia w celi na jedną osobę wynosi mniej niż 3 m 2 . O takim umieszczeniu należy bezzwłocznie powiadomić sędziego penitencjarnego. Przepis został uchylony przez ustawę z dnia 9 października 2009r. o zmianie ustawy Kodeks Karny Wykonawczy /Dz. U. nr 190, poz.1475/ na skutek wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 26 maja 2008r., sygn. akt SK 25/07, który uznał go za niezgodny z Konstytucją. Od dnia 6.12.2009r. P. K. odbywał karę pozbawienia wolności pod rządami art.110 kkw w nowym brzmieniu., który w §2a-h stanowi: Dyrektor zakładu karnego lub aresztu śledczego może umieścić skazanego na czas określony, nie dłuższy niż 90 dni, w celi mieszkalnej, w której powierzchnia przypadająca na skazanego wynosi poniżej 3 m 2 , nie mniej jednak niż 2 m 2 , w razie: 1)wprowadzenia stanu wojennego, wyjątkowego lub klęski żywiołowej, lub w czasie ich obowiązywania, 2)ogłoszenia na terenie położenia zakładu karnego lub aresztu śledczego stanu zagrożenia epidemiologicznego lub stanu epidemii albo wystąpienia w zakładzie karnym lub areszcie śledczym stanu zagrożenia epidemiologicznego lub stanu epidemii- uwzględniając stopień zagrożenia dla życia i zdrowia; 3)konieczności zapobieżenia wystąpieniu innego zdarzenia stanowiącego bezpośrednie zagrożenie dla bezpieczeństwa skazanego albo bezpieczeństwa zakładu karnego lub aresztu śledczego albo zapobieżenia skutkom takiego zdarzenia. Dyrektor zakładu karnego lub aresztu śledczego może także umieścić skazanego na czas określony, nie dłuższy niż 14 dni, w celi mieszkalnej, w której powierzchnia przypadająca na skazanego wynosi poniżej 3 m 2 , nie mniej jednak niż 2 m 2 , jeżeli zachodzi konieczność natychmiastowego umieszczenia w zakładzie karnym lub areszcie śledczym nieposiadającym wolnych miejsc w celach mieszkalnych: 1)skazanego na karę pozbawienia wolności przekraczającą 2 lata, 2)skazanego określonego w art. 64 § 1 lub 2 oraz art. 65 Kodeksu karnego, 3)skazanego za przestępstwo określone w art. 197-203 Kodeksu karnego, 4)skazanego, który samowolnie uwolnił się od odbywania kary pozbawienia wolności, 5)skazanego, który korzystając z zezwolenia na czasowe opuszczenie zakładu karnego lub aresztu śledczego, nie powrócił w wyznaczonym terminie, 6)przetransportowanego na polecenie sądu lub prokuratora z innego zakładu karnego lub aresztu śledczego, w celu udziału w rozprawie lub innych czynnościach procesowych, 7)osoby tymczasowo aresztowanej, ukaranej karą porządkową lub co do której zastosowano inne środki przymusu skutkujące pozbawienie wolności. W decyzji należy określić czas oraz przyczyny umieszczenia skazanego w warunkach, w których powierzchnia w celi mieszkalnej przypadająca na skazanego wynosi mniej niż 3 m 2 , a także oznaczyć termin, do którego skazany ma w tych warunkach przebywać. Decyzję należy niezwłocznie uchylić, jeżeli ustaną przyczyny, dla których została ona wydana. Z zestawienia przedłożonego przez Zakład Karny w N. wynika, że P. K. przebywał w celi, gdzie przypadało mniej niż 3m 2 na jednego osadzonego w okresach /nieobjętych zarzutem przedawnienia/: 22.12.2006r.-10.02.2007r., 21-22.01.2009r., 29.01.-27.02.2009r., 27.05.- 1.07.2009r., 7.07.-30.08.2009r., 2.09.-4.12.2009r., 11.12.2009r.-8.01.2010r. Przeludnienie w tych przypadkach wynikało z osadzenia w celi 1 lub 2 więźniów ponad dopuszczalną normę. --- STRONA 15 --- 15 Z zaleceń Europejskiego Komitetu Zapobiegania Torturom wynika, że powierzchnia celi mieszkalnej przypadająca na więźnia powinna wynosić 4 m 2 . Wg art. 110 kkw norma ta wynosi 3 m 2 . Normy innych państw europejskich określają większą powierzchnię mieszkalną na jednego osadzonego, niż ma to miejsce w Polsce. Wobec uregulowania wyjątku od normy powierzchniowej, umieszczenie powoda w celi, w której przysługiwało mu mniej niż 3m 2 powierzchni, nie było działaniem bezprawnym zakładu. Rozpatrując roszczenia więźnia z tytułu odbywania kary pozbawienia wolności w celi przeludnionej Sąd Apelacyjny w Katowicach w wyroku z dnia 7 maja 2009r. do sygn. I ACa 247/09, dokonał podobnej oceny, stwierdzając, że przepis art. 248 kkw uznany wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego za niezgodny z Konstytucją RP stracił moc dopiero z dniem 6 grudnia 2009r., zatem nie można pozwanemu (Skarbowi Państwa - Dyrektorowi Aresztu Śledczego) zarzucić naruszenia tego przepisu albowiem do 6 grudnia 2009r. norma ta obowiązywała w polskim porządku prawnym. Pomimo osadzenia powoda w warunkach celi przeludnionej pozwane zakłady karne wykazały, iż ich zachowania nie były bezprawne, ponieważ zostały dochowane wymogi stosowanego powiadomienia sędziego penitencjarnego o stanie przeludnienia oraz liczbie osadzonych w warunkach, w których nie dochowana została powierzchnia 3 m 2 na osadzonego, a od dnia 6.12.2009r. pobyt powoda w takich warunkach miał miejsce po uprzednim wydaniu indywidualnej decyzji dyrektora zakładu, prolongowanej za zgodą sędziego penitencjarnego. Nieskuteczne jest zatem zarzut powoda naruszenia jego dóbr osobistych poprzez odbywanie kary pozbawienia wolności w warunkach celi przeludnionej. Nie zostało także wykazane, by na skutek większej od przewidywanej liczby osadzonych w celi, pomiędzy więźniami dochodziło do konfliktów, aktów agresji lub by powód narażony był na przebywanie w warunkach ciągłego stresu. Żaden spośród świadków, ani też sam powód, składając obszerne zeznania, na takie dolegliwości nie wskazywał. Nie zmieniają tej oceny przytoczone powyżej wywody wskazujące, że na arenie międzynarodowej dominuje tendencja do uwzględnienia roszczeń osadzonych w zakładach karnych, w których powierzchnia celi mieszkalnej nie jest wystarczająca. Niemniej jednak w ocenie Sądu należy w niniejszej sprawie przede wszystkim mieć na uwadze realia panujące w polskim więziennictwie oraz standardy życia społeczeństwa w Polsce, które podobnie jak normy powierzchniowe cel, mogą się różnić od tych panujących w innych państwach europejskich. Polski ustawodawca uznał za wystarczającą normę 3 m 2 powierzchni celi oraz dopuścił wyjątki od tej zasady. Ta norma wyznacza w polskich realiach granice badania, czy odbywanie kary pozbawienia wolności wiązało się z naruszeniem dóbr osobistych więźnia. Prócz zarzutów dotyczących odbywania kary pozbawienia wolności w celach przeludnionych powód wskazał na naruszenie innych norm, które jego zdaniem stanowiły podstawę do uznania warunków izolacji więziennej w jakich przebywał, za niegodne i naruszające jego dobra osobiste. Okoliczności te nie zostały wykazane. Kąciki sanitarne były odgrodzone od reszty celi – pomieszczenia mieszkalnego - ściankami z płyt wiórowych. Zamykały się od wewnątrz. Zabudowa nie sięgała sufitu ani --- STRONA 16 --- 16 poziomu podłogi. Niemniej jednak sposób zabudowy zapewniał więźniom należyty poziom prywatności i intymności. Podkreślić należy, że osadzeni przebywają w celach więziennych, w których znaleźli się, by odbyć orzeczoną względem nich karę na popełnione przestępstwo, a to wiąże się z określonymi niedogodnościami, wynikającymi m.in. z tego, że lokal, jakim jest cela nie spełnia standardów pomieszczeń domowych, czy hotelowych, ale ma zapewnić minimalne, wystarczające warunki bytowe, którego koszty utrzymania ponosi Skarb Państwa, a w konsekwencji szeregowi obywatele /podobnie wyrok Sądu Apelacyjnego w Poznaniu z dnia 1.07.2009r. sygn. I ACa 433/09/. W celach wietrzenie odbywa się poprzez szyby wentylacyjne oraz stolarkę okienną. Okna mogą być otwierane lub nawet zdejmowane w okresie letnim. Szyby wentylacyjne są regularnie poddawane kontrolom kominiarskim, które nie stwierdziły nieprawidłowości w wentylacji cel. Place spacerowe jakimi dysponuje Zakład, nie odbiegają od obowiązujących standardów. Ich architektura wymuszona została przez wymogi bezpieczeństwa oraz konieczność zapobieżenia samouwolnieniu osadzonych. Powód uskarżał się na odór unoszący się na placu spacerowym, który wydobywał się z kontenera postawionego za ścianą spacerniaka. Nawet gdyby więźniowie odczuwali woń z kontenera, nie jest to dolegliwość na tyle istotna, by stanowiła o naruszenia dobra osobistego powoda w postaci godności, prawa do intymności, czy prywatności. Osadzonym przysługuje co do zasady prawo do 60 minut spaceru dziennie. Osadzeni mają należyte warunki higieny, tj. kąpiel w łaźni raz w tygodniu oraz możliwość utrzymywani higieny osobistej w celi w kąciku sanitarnym codziennie. Osadzeni mieli dostęp do ciepłej wody w celach, jeżeli nie na bieżąco, to zawsze była ona zapewniana w ciągu dnia o określonych porach przed lub po posiłkach. Ponadto osadzeni mają stały dostęp do bieżącej zimnej wody. Mogą korzystać z własnych czajników oraz grzałek . Zarzut wilgoci w celach został podniesiony jedynie w treści pozwu, nie został później rozwinięty ani też wykazany. Osadzeni nie skarżyli się na wilgoć lub brak czystości w celi, za którą nota bene odpowiadają lokatorzy poszczególnych cel. Nie zostały rozwinięte przez powoda pozostałe zarzuty podniesione w pozwie, tj.: osadzenie z osobami, u których zdiagnozowano choroby zakaźne – powód nie podał ich danych ani też schorzeń, na które cierpieli, niewłaściwe zachowanie funkcjonariuszy Służby Więziennej, brak odpowiednich zajęć kulturalno-oświatowych. Niczym niepoparte zostały także zarzuty odnoszące się do używanej przez więźniów pasty do podłóg. Gdyby środek istotnie był toksyczny, nie zostałby dopuszczony do sprzedaży, a nadto znalazłoby to odzwierciedlenie w postaci chorób lub innych dolegliwości osadzonych, co wykazane nie zostało. Reasumując powyższe wywody Sąd uznał, że warunki, w jakich powód P. K. był osadzony w Zakładzie Karnym w N. oraz w N., nie naruszały standardów minimalnych odbywania kary pozbawienia wolności. Nie zostały naruszone standardy EUROPEJSKICH REGUŁ WIĘZIENNYCH /Zalecenie nr R 87/3 dla państw członkowskich Rady Europy --- STRONA 17 --- 17 przyjęte przez Komitet Ministrów dni 12 lutego 1987r. podczas 404 posiedzenia Delegatów Ministrów/. Zachowanie Zakładu Karnego w N. oraz w N. polegające na umieszczeniu powoda w przeludnionej celi nie nosiło cechy bezprawności. Pozostałe niedogodności nie wykraczały poza te wynikające z faktu odbywania kary. Wobec braku spełnienia podstawowej przesłanki odpowiedzialności, czyli braku bezprawności działania, bezprzedmiotowe jest badanie zawinienia po stronie pozwanego Zakładu Karnego w N. oraz Zakładu Karnego w N. Mając powyższe na uwadze, przy zastosowaniu art.23 w zw. z art.24 kc oraz art. 448 kc, Sąd powództwo P. K. w całości oddalił. Powództwo zostało oddalone w całości. Powód został zwolniony od obowiązku uiszczania kosztów sądowych w całości. Był reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika ustanowionego z urzędu r.pr. B. G. /k.20/ Fakt zwolnienia powoda kosztów sądowych nie koliduje z obciążeniem go obowiązkiem zwrotu kosztów procesu stronie pozwanej /art.108 uksc/. Na zasadzie art.98 kpc w zw. z art.108 uksc w zw. z §6 pkt 6 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu /Dz. U. nr 163, poz.1349/ oraz art.11 ust.3 ustawy z dnia 8.07.2005r. o Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa /Dz. U. nr 169 poz.1417/ Sąd zasądził na rzecz Skarbu Państwa – Prokuratorii Generalnej kwotę 3 600,00zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego. Mając na uwadze sytuację majątkową powoda, fakt wystąpienia przeciwko Skarbowi Państwa - Zakładowi Karnemu, oddalenie powództwa w całości, Sąd w pozostałym zakresie nieuiszczonymi kosztami sądowymi obciążył Skarb Państwa. Wynagrodzenie pełnomocnika powoda ustanowionego z urzędu także zostało przyznane ze środków Skarbu Państwa - tut. Sądu w kwocie 4 428,00zł, w tym 828,00zł podatku od towarów i usług – na podstawie art.22 3 ustawy z dnia 6.07.1982r. o radcach prawnych /Dz. U. z 2010r. nr 10 poz.65 t.j./ z §6 pkt6 i §2 ust.3 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu /Dz. U. nr 163, poz.1349/. --- STRONA 18 --- 18