§Centrum Prawa KarnegoWykonawczego
← Powrót do orzecznictwa
niematerialnej ochrony jego dóbr osobistych w postaci nakazania pozwanym złożenia oświadczenia prostującego nieprawdziwe fakty, było uzasadnione. Z treści tego oświadczenie wyelimi

Wyrok I C 1305/10 W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 17 listopada 2011 r. Sąd Okręgowy w Kr

niematerialnej ochrony jego dóbr osobistych w postaci nakazania pozwanym złożenia oświadczenia prostującego nieprawdziwe fakty, było uzasadnione. Z treści tego oświadczenie wyeliminowano jednak sformułowanie, iż następst

Teza / krótkie omówienie

niematerialnej ochrony jego dóbr osobistych w postaci nakazania pozwanym złożenia oświadczenia prostującego nieprawdziwe fakty, było uzasadnione. Z treści tego oświadczenie wyeliminowano jednak sformułowanie, iż następst

Treść orzeczenia

--- STRONA 1 --- Sygn. akt I C 1305/10 W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 17 listopada 2011 r. Sąd Okręgowy w Krakowie Wydział I Cywilny w składzie następującym: Przewodniczący : SSR del. Katarzyna Oleksiak Protokolant: sekr. sądowy Małgorzata Szeląg po rozpoznaniu w dniu 7 listopada 2011 r. w Krakowie sprawy z powództwa (…) przeciwko (…),(…) i (…), o ochronę dóbr osobistych I. nakazuje pozwanym (…),(…) i (…), aby opublikowali w formie ulotki o formacie nie mniejszej niż A – 4 umieszczonej w oddawczej skrzynce pocztowej każdego z członków spółdzielni --- STRONA 2 --- przeprosin o następującej treści: ” my niżej podpisani (…) , (…) , (…) przepraszamy pana (…) za opublikowanie nieprawdziwych o nim wiadomości – zamieszczonych piśmie z dnia 27 maja 2010 r. skierowanym do członków (…) w (…) , którym podano informację krzywdzące i naruszające jego dobra osobiste. Nieprawdziwa jest informacja, że pan (…) pełniąc funkcję w Radzie Nadzorczej „ (…) ” zlecił spółce (…) w (…), w której pełnił funkcje członka prezesa zarządu, wykonywanie prac na rzecz „(…)”. Informacja ta jest niezgodna z prawdą, ponieważ umowa ze spółką (…) została zawarta przed objęciem funkcji członka Rady Nadzorczej przez pana (…)”. II. w pozostałej części oddala powództwo, III. zasądza solidarnie od pozwanych na rzecz powoda kwotę 600 zł (sześćset złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania, IV. koszty zastępstwa procesowego między stronami wzajemnie znosi. --- STRONA 3 --- Sygn. akt. I C 1305/10 U Z A S A D N I E N I E Wyroku Sądu Okręgowego w Krakowie z dnia 17 listopada 2011 roku W ostatecznie sprecyzowanym żądaniu pozwu powód (…) wniósł o nakazanie pozwanym (…) , (…) , (…) aby opublikowali na stronie internetowej SM (…) w zakładce „aktualności” – http// (…) .pl.tl oraz w formie ulotki o formacie nie mniejszym niż A4 umieszczanej w oddawczej skrzynce pocztowej każdego z członków spółdzielni przeprosin oraz sprostowania następującej treści „ My niżej podpisani (…) , (…) oraz (…) przepraszamy Pana (…) za opublikowanie nieprawdziwych o nim wiadomości – zamieszczonych w piśmie z dnia 27 maja 2010 roku skierowanym do członków „ (…) ” w (…) , w którym podano informacje krzywdzące i naruszające jego dobra osobiste, a także dyskredytujące jego osobą w opinii Członków Spółdzielni. Nieprawdziwa jest miedzy innymi informacja, że Pan (…) pełniąc funkcję członka Rady Nadzorczej „ (…) ”, zlecił spółce (…) w (…) , w której pełnił funkcję członka prezesa zarządu, wykonywanie prac na rzecz „ (…) ”. Informacja ta jest niezgodna z prawdą, ponieważ w dniu zawarcia umowa ze spółką (…) została zawarta przed objęciem funkcji członka Rady Nadzorczej przez Pana (…) ”, powód wniósł także o zasądzenie od każdego z pozwanych na rzecz (…) z siedzibą przy ul. (…) kwoty po 10 000 zł tytułem zadośćuczynienia oraz zasądzenie solidarnie od pozwanych na jego rzecz kosztów postępowania. W uzasadnieniu żądania pozwu powód wskazał, iż w dniu 27 maja 2010 roku na stronie internetowej SM (…) oraz w ulotkach informacyjnych --- STRONA 4 --- dostarczanych do członków spółdzielni zamieszczona została wiadomość stwierdzająca, że powód jako członek Rady Nadzorczej SM (…) zlecił spółce (…) w której pełni funkcje prezesa zarządu wykonywanie regulacji stanu prawnego nieruchomości będących we władaniu …. Jako autorów ulotka ta wskazuje członków zarządu SM (…) w osobach (…) , (…) i (…) . Powód wskazał, iż pozwani podali nieprawdziwe informacje krzywdzące powoda i naruszające jego dobra osobiste w postaci czci i dobrego imienia, nie zbadali bowiem czy podawane przez nich w ogólnodostępnej ulotce informacje są prawdziwe. Zarzucając zaś powodowie nadużycie stanowiska pełnionego w Radzie Nadzorczej …pozwani poważnie naruszyli zaufanie jakim darzyli powoda jej członkowie, oczerniając jego dobre imię. Umowa miedzy (…) reprezentowaną przez (…) i (…) a SM (…) reprezentowaną przez (…) oraz (…) zawarta została 12 marca 2001 roku zaś zgodnie z odpisem z KRS (…) był członkiem Rady Nadzorczej …od 28 maja 2002 roku. Nie piastował więc w tym czasie żądnych funkcji w organach spółdzielni, a tym bardziej nie mógł decydować o tym komu powierza ona do wykonania prace związane z jej funkcjonowaniem. Powód wskazał nadto, iż (…) wygrała proces ze spółdzielnią o zapłatę w I i II instancji. Zgodnie zaś z art. 24 kc. ochrona dóbr osobistych przysługuje tylko przed działaniem bezprawnym, działaniem bezprawnym jest zaś działanie nie tylko sprzeczne z normami prawnymi, ale także z zasadami współżycia społecznego czy z porządkiem prawnym. Za bezprawne należy też uznać wyrażenia obraźliwe skierowane publicznie pod adresem określonej osoby, nawet wówczas, gdy ich wypowiedzenie miało na celu obronę uzasadnionego interesu społecznego. Każdemu podmiotowi przysługuje domniemanie uczciwości i posiadania cech pozwalających na piastowanie pewnych funkcji, przez zarzucanie powodowie działań niezgodnych ze stanem faktycznym, pozwani wypełnili z całą pewnością przesłankę bezprawności. Zarzucając bowiem mu wykorzystywanie stanowiska w celu uzyskania korzyści majątkowej pozwania poniżyli go w oczach opinii publicznej i --- STRONA 5 --- spowodowali, że ludzie którzy uprzednio darzyli go zaufaniem potrzebnym do pełnienia funkcji członka rady nadzorczej, zaczęli powątpiewać w jego uczciwe zamiary. Dokonane przez pozwanych naruszenie dóbr osobistych powoda uzasadnia żądanie usunięcia jego skutków, w szczególności poprzez złożenia przez nich oświadczenia odwołującego nieprawdziwe twierdzenia zawarte w ulotce reklamowej, którego treść będzie opublikowana w taki sam sposób, w jaki pozwani naruszyli dobra osobiste powoda, czyli poprzez zamieszczenie na stronie internetowej oraz rozdystrybuowanie wśród wszystkich członków spółdzielni. W ocenie powoda zasadne jest także żądanie zasadzenia kwoty zadośćuczynienia na wskazany cel społeczny. Pozwani opublikowali w ogólnodostępnej ulotce dane, które z łatwością mogli ustalić i sprawdzić jako osoby mające pełny wgląd do dokumentów Spółdzielni, w tym do umowy zawartej przez spółdzielnię oraz jej dokumentów rejestrowych. Rażące niedbalstwo pozwanych albo umyślne działanie dotyczące sporządzenia treści ulotki informacyjnej naruszającej dobra osobiste powoda są zatem podstawą do dochodzenia odpowiedniej sumy na wskazany cel społeczny. (k.3-5,138). W odpowiedzi na pozew pozwani wnieśli o oddalenie powództwa i zasądzenie kosztów postępowania. Pozwani podnieśli, iż wskazane przez powoda okoliczności mające uzasadniać naruszenie dóbr osobistych w postaci czci i dobrego imienia, stanowią odzwierciedlenie jego subiektywnych odczuć, nie znajdujących usprawiedliwienia w obiektywnej ocenie stanu faktycznego sprawy. Pozwani wskazali, iż wystąpienie pozwanych członków zarządu … (…) z dnia 27 maja 2010 roku, w którym zwarty jest fragment tekstu, który zdaniem powoda narusza jego dobra osobiste, nie był przejawem samoistnej inicjatywy --- STRONA 6 --- zarządu, lecz stanowiło odpowiedź na rozpowszechnianą wśród członków SM (…) ulotkę ( tekst zatytułowany „ (…) ”).. Ulotka ta oprócz słusznej zachęty do uczestniczenia w Walnym Zgromadzenia członków spółdzielni, podawała szereg nieprawdziwych informacji oraz formułowała pod adresem zarządu bardzo poważne oskarżenia popełnienie czynów stanowiących przestępstwa ścigane z oskarżenia publicznego. Jakkolwiek ulotka ta nie wymieniała pozwanych z nazwiska, jednak wobec jawności wpisów w KRS, a także podpisywania przez członków zarządu …licznych dokumentów kierowanych do członków spółdzielni, ich nazwiska i tożsamość są powszechnie znane na terenie osiedla. Treść tej ulotki naruszała dobre imię pozwanych, nieodzowne dla pełnienia funkcji członków zarządu spółdzielni i wykonywania obowiązków zawodowych, stanowiących źródło ich utrzymania. W tej sytuacji wystąpienie z dnia 27 maja 2010 roku postrzegać należy jako formę obrony pozwanych przed oszczerstwami propagowanymi do wiadomości publicznej w postaci ulotki oraz na stronie internetowej „ (…) .pl.tl”. Wystąpienie pozwanych nie było ulotką informacyjną – jak wskazano w pozwie- lecz pismem podpisanym przez członków zarządu i opatrzonym pieczęcią spółdzielni, dostarczonym do skrzynek pocztowych członków spółdzielni. Pozwani wskazali zaś, iż to ulotka wcześniej rozpowszechniana nie była podpisana a jedynym śladem wskazującym kto odpowiada za jej treść jest odesłanie do strony http”// (…) .pl.tl. Ze strony tej wynika jednak , tylko to, iż jest ona redagowana przez Stowarzyszenie Członków .… „ (…) ”, ale brak jest informacji o stowarzyszeniu i osobach uprawnionych do jego reprezentacji czy odpowiedzialnych za treści publikowane na stronie. Osoba powoda (…) została wskazana w piśmie zarządu z dnia 27 maja 2010 roku albowiem według rozeznania pozwanych w ostatnim czasie brał on czynny udział w działalności Stowarzyszenia, uczestnicząc w dwóch spotkaniach przedstawicieli stowarzyszenia z Prezesem zarządu Spółdzielni, a głoszone przez niego poglądy --- STRONA 7 --- m.in. w kwestii modernizacji wewnętrznej sieci wodociągowej, znajdowały odzwierciedlenie w pismach Stowarzyszenia. Skoro zatem w rozpowszechnianej przez Stowarzyszenie ulotce znalazło się stwierdzenie o konieczności wyboru do rady Nadzorczej człowieka „który nie będzie ulegał pokusom załatwienia swoich interesów” pozwani członkowie … nie mieli wątpliwości, że jest to element kampanii wyborczej (…) do Rady Nadzorczej. Dlatego uznali za celowe i w pełni usprawiedliwione krótkie przypomnienie historii dotychczasowej działalności powoda w Radzie …. Pozwani przyznali, iż umowa między … (…) a (…) zawarta została 12 marca 2001 roku, zaprzeczyli zaś by powód został członkiem Radu Nadzorczej dopiero w dniu 28 maja 2002 roku. Data ta jest bowiem datą wpisu SM (…) do KRS. W istocie (…) wybrany został w skład Rady Nadzorczej na Walnym Zgromadzeniu w dniu 6 kwietnia 2001 roku. Biorąc zatem pod uwagę, że pomiędzy zawarciem umowy a wyborem powoda do Rady nadzorczej upłynął niepełny miesiąc, a oba te zdarzenia dzieli od daty sporządzenia wystąpienia pozwanych ponad 9 lat, to pomyłka popełniona w piśmie z dnia 27 maja 2010 roku polegająca na połączeniu faktu zawarcia umowy ze spółka (…) z członkostwem powoda w Radzie Nadzorczej jest usprawiedliwiona. Tym bardzie, iż z uwagi na datę Walnego Zgromadzenia … pozwani mieli jedynie dwa dni na sporządzenie odpowiedzi na oskarżenia pod adresem zarządu zawarte w ulotce rozpowszechnianej przez Stowarzyszenie (…) . W tej sytuacji działań pozwanych nie można kwalifikować jako rażącego niedbalstwa czy umyślnego działania. Dodatkowo pozwani wskazali, iż jakkolwiek umowa z (…) została zwarta przed powołaniem powoda do Rady … to jednak z wyjaśnień złożonych przez Przewodniczącego Komisji Rewizyjnej na posiedzenia Walnego Zgromadzenia z dnia 31 maja 2003 roku – powód będąc Przewodniczącym Rady Nadzorczej i kontrolując współpracę zarządu ze spółką (…) , nie ujawnił wobec pozostałych członków Rady Nadzorczej swojego uczestnictwa w tej spółce i pełnienia w --- STRONA 8 --- niej funkcji prezesa zarządu. Na tym Walnym Zgromadzeniu w dniu 31 maja 2003 roku pod adresem powoda postawiony został zarzut zajmowania się „interesami konkurencyjnymi” wobec … i do porządku obrad wprowadzono punkt „odwołanie Rady nadzorczej” . W wyniku przeprowadzonego głosowania za odwołaniem (…) głosowało 49 członków ( przeciw 18) i tylko jedna osoba została odwołana z Rady Nadzorczej, a prowadzone m.in. z powództwa powoda postępowanie Sądowe o uchylenie tej uchwały zakończyło się oddaleniem powództwa. Pozwani wskazali nadto, iż powód ubiegał się o reelekcję do Rady Nadzorczej, ale uczestnicząc w wyborach do tego organu na walnym zgromadzeniu w dniu 29 maja 2004 roku uzyskał zbyt małą liczbę głosów by zostać wybranym. Natomiast na walnym Zgromadzeniu w dniu 29 maja 2010 roku powód nie wyraził zgody na kandydowanie. W konsekwencji pozwani wskazali, iż konstrukcja pozwu została oparta na dowolnej i subiektywnej interpretacji fragmentu wystąpienia pozowanych z dnia 27 maja 2010 roku polegającej na oderwaniu tego tekstu od konkretnej sytuacji, wynikającej z poprzedzającej je ulotki Stowarzyszenia „ (…) „. W tej sytuacji pozwani zaprzeczyli by doszło do naruszenia dóbr osobistych powoda, a sama omyłka co do kolejności zawarcia umowy z (…) i późniejszego wyboru powoda do Rady Nadzorczej … w niczym nie umniejsza udziału powoda w tym przedsięwzięciu. Powód pełniąc funkcję Przewodniczącego Rady Nadzorczej rozliczał zarząd Spółdzielni ze współpracy ze spółką (…) , a co więcej reprezentował Radę Nadzorczą w negocjacjach zarządu Spółdzielni z tą spółką, nie uważając za stosowne się wyłączyć z tego postępowania, a gdy do ugody nie doszło prowadził przeciwko spółdzielni proces o zapłatę wynagrodzenia za świadczone usługi.(k.34-40). --- STRONA 9 --- Bezsporne między stronami było: (…) jest co najmniej od 2001 roku członkiem zarządu (…) w (…) , w 2001 roku pełnił także funkcję prezesa tej spółki. W dniu 12 marca 2001 roku … (…) w (…) reprezentowana przez prezesa zarządu (…) oraz członka zarządu (…) zawarła z (…) w (…) reprezentowaną przez dwóch wiceprezesów (…) i (…) umowę dotyczącą regulacji stanu prawnego nieruchomości pozostających we władaniu spółdzielni, a w szczególności doprowadzenia do nabycia prawa użytkowania wieczystego dla Spółdzielni oraz nieodpłatnego przeniesienia własności znajdujących się na gruntach budynków za wynagrodzeniem. Z uwagi na spór pomiędzy spółką a … co do wykonania tej umowy i wynagrodzenia z tego tytułu, toczyła się sprawa o zapłatę wynagrodzenia w sądzie i została zakończona zasądzeniem od … (…) na rzecz Spółki kwoty odpowiadającej ok. 80 % umówionego wynagrodzenia. Sąd ustalił następujący stan faktyczny: Do podpisania umowy … z (…) doszło w ten sposób, iż ówcześni członkowie zarządu spółdzielni (…) i (…) , skontaktowali się ze spółka (…) w sprawie przejęcia przez nią umowy dotyczącej regulacji stanów prawnych nieruchomości spółdzielni, wobec rezygnacji z wykonania tej umowy przez poprzedni podmiot. Spółka ta znana była (…) , gdyż był on sąsiadem (…) . Umowa została zawarta bez przetargu na podstawie rekomendacji wykonawcy ówczesnej Radzie Nadzorczej przez zarząd. Dowód: zeznania świadka (…) k.81 zeznania świadka (…) k 133 zeznania świadka (…) k.223 --- STRONA 10 --- zeznania powoda k.225 Na Walnym Zgromadzeniu Członków SM „ (…) ” w dniu 6 kwietnia 2001 roku (…) został wybrany do Rady Nadzorczej SM, w której następnie pełnił funkcje przewodniczącego. Członkowie Rady Nadzorczej na początku swojej kadencji nie byli informowani, iż (…) jest członkiem zarządu spółki (…) . Dowód: protokół Walnego Zgromadzenia z dnia 6.04.2001 roku k.53-58 zeznania świadka (…) k. 222 zeznania świadka (…) k.223 zeznania świadka (…) k.133 Jako Przewodniczący Rady Nadzorczej (…) nadzorował zarząd, w tym i jego współpracę z firmą (…) w (…) w zakresie wykonywania umowy z dnia 12 marca 2001 roku. W dniu 28 listopada 2001 roku brał udział jako Przedstawiciel Rady Nadzorczej Spółdzielni w spotkaniu przedstawicieli (…) (reprezentowanej przez (…) ) oraz zarządu SM (…) , którego przedmiotem było wyjaśnienie sprawy rozwiązania umowy z dnia 12 marca 2001 roku dotyczącej regulacji stanu prawnego nieruchomości osiedla (…) oraz należności w kwocie 17 080 zł . Na spotkaniu tym przedstawiciel (…) powiadomił spółdzielnię, iż spółka w dniu 18 listopada 2002 roku złożył pozew do sądu o zapłatę wynagrodzenia w kwocie 17 080 zł. Podjęte negocjacje nie zakończyły się zawarciem ugody. --- STRONA 11 --- Dowód: protokół ze spotkania z 28.11.2001 roku k.78-79 zeznania świadka (…) k.81 zeznania świadka (…) k.223 zeznania powoda k.225 Od 22 czerwca 2002 roku obowiązywał w SM (…) Regulamin Rady Nadzorczej w którym wprowadzono zakaz zajmowania się przez członka Rady Nadzorcze interesami konkurencyjnymi wobec spółdzielni, a w szczególności uczestniczenia jako wspólnik lub członek władz przedsiębiorstw prowadzących działalność konkurencyjną wobec …i, także wykonywania usług na rzecz Spółdzielni oraz uczestniczenia jako wspólnik lub członek władz w podmiotach gospodarczych prowadzących działalność na rzecz …. (§ 2 pkt. 7). Na Walnym Zgromadzeniu Członków …w dniu 31 maja 2003 roku jeden z członków spółdzielni zaproponował wprowadzenie do porządku obrad punktu dotyczącego odwołania Rady Nadzorczej, argumentując to tym, iż powziął wiedzę o tym, że Przewodniczący Rady Nadzorczej „podał Spółdzielnię do Sądu”. W wyniku przeprowadzonego głosowania odwołano (…) z funkcji członka Rady Nadzorczej przed upływem kadencji. Podczas Walnego Zgromadzenia … w 24 kwietnia 2004 roku (…) kandydował do Rady Nadzorczej …, ale nie został wybrany. Od 2003 roku (…) nie pełnił funkcji w organach statutowych …Mieszkaniowej (…) . Dowód: protokół Walnego Zgromadzenia z dnia 31.05.2003 roku k.59-73 Regulamin Rady Nadzorczej k.114-116 protokół Walnego Zgromadzenia z dnia 24.04.200 roku k.70-73 --- STRONA 12 --- Na dzień 29 maja 2010 roku zostało zwołane Walne Zgromadzenie . (…) podczas którego miano dokonywać m.in. wyboru członków Rady Nadzorczej . Przed zebraniem do skrzynek pocztowych członków spółdzielni dotarła ulotka rozpowszechniana przez działające na terenie osiedla Stowarzyszenie Członków . „ (…) ” . W ulotce tej zachęcano do przyjścia na Walne Zgromadzenie oraz apelowano by do Rady Nadzorczej wybrać osobę, która „zdawać będzie sobie sprawę z powagi stanowiska (…) była człowiekiem mądrym, prawym, człowiekiem, który nie będzie ulegała pokusom załatwiania swoich interesów oraz interesów Zarządu … sprzecznych z interesami jego elektoratu, człowiekiem kompetentnym i nie ograniczającym swojej działalności tylko do posiedzeń Rady”. W ulotce tej wskazano nadto, iż na Walnym Zebraniu będzie się udzielać absolutorium obecnemu Zarządowi, zarzucając mu niewłaściwe działanie podając m.in., że „ działa na szkodę spółdzielców, notorycznie lekceważąc ich prawa i nie stosując się do statutu i Prawa Spółdzielczego”. Ulotka a nie była podpisana ale wskazany na niej adres internetowy http”// (…) .pl.tl jednoznacznie wskazywał jako autora stowarzyszenie. Dowód: protokół Walnego Zgromadzenia z dnia 29.05.2010 roku k.161- 201 ulotka Stowarzyszenia k.45 zeznania świadka (…) k 133 zeznania świadka (…) k.133 zeznania świadka (…) k.133 zeznania świadka (…) k. 134 zeznania świadka (…) k.220 zeznania świadka (…) k.223 --- STRONA 13 --- zeznania świadka (…) k.220 zeznania powoda k.225 zeznania pozwanej (…) k .226 zeznania pozwanego (…) k.230 zeznania pozwanego (…) k.231 W odpowiedzi na tę ulotkę w dniu 27 maja 2010 roku członkowie zarządu spółdzielni w osobach (…) , (…) , (…) napisali pismo w którym odnieśli się do stawianych zarządowi w ulotce stowarzyszenia zarzutów. W ostatniej części tego pisma, jego autorzy wskazują, iż (…) jest osobą, która „duchowo, a niekiedy osobiście” wspiera Stowarzyszenie (…) i podają, iż „ znając przypuszczalny skład autorów ulotki, łatwo domyśleć się, kto miałby być owym mądrym i prawym człowiekiem, który „nie będzie ulegał pokusom załatwiania swoich interesów” . To przecież Pan (…) zasiadając w Radzie Nadzorczej (wraz z Panią (…) ) zlecił swojej spółce (…) porządkowanie spraw terenowo - prawnych SM „ (…) ” i później przez 4 lata procesował się z nami o wynagrodzenie w kwocie 17 080zł, narzucone w zawartej ze spółdzielnią umowie”. Pismo pozostało rozpowszechnione wśród mieszkańców osiedla poprzez pozostawienie go w skrzynkach pocztowych oraz przez jego zamieszczenie na nowopowstałej stroni internetowej spółdzielni. Podczas Walnego Zgromadzenia w dniu 27 maja 2010 roku (…) pomimo zgłoszenia jego kandydatury do Rady Nadzorczej nie wraził zgody na kandydowanie. Dowód: pismo z dnia 27 maja 2010 roku k.21-24 --- STRONA 14 --- protokół Walnego Zgromadzenia z dnia 29.05.2010 roku k.161- 201 zeznania świadka (…) k 133 zeznania świadka (…) k.133 zeznania świadka (…) k.133 zeznania świadka (…) k. 134 zeznania świadka (…) k.220 zeznania świadka (…) k.223 zeznania świadka (…) k.220 zeznania powoda k.225 zeznania pozwanej (…) k .226 zeznania pozwanego (…) k.230 zeznania pozwanego (…) k.231 (…) dwukrotnie, przed Walnym Zgromadzeniem zwołanym na dzień 29 maja 2010 roku uczestniczył wraz z członkami Stowarzyszenia (…) w spotkaniu z prezesem spółdzielni, omawiając sprawy związane z budową sieci wodociągowej osiedla. Nie jest jednak członkiem tego stowarzyszenia. Dowód: zeznania świadka (…) k.123 zeznania świadka (…) k.124 zeznania powoda k.225 zeznania pozwanego (…) k.230 --- STRONA 15 --- Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił na podstawie powołanych dokumentów, zeznań wskazanych świadków oraz zeznań stron. Autentyczność i prawdziwość dowodów z dokumentów nie była kwestionowana w toku postępowania, ich wiarygodność i moc dowodowa nie budzi zatem wątpliwości. Sąd dał wiarę zeznaniom świadków (…) , (…) , (…) oraz powoda w zakresie w jakim świadkowie ci relacjonują w jaki sposób doszło do podpisania umowy pomiędzy spółdzielnią a (…) . Z zeznań tych jednoznacznie wynika, iż inicjatywa podpisania tej umowy powstała ze strony Spółdzielni, a nie spółki i jakkolwiek zeznania świadków (…) i (…) różnią się co do udziału powoda w negocjowaniu tej umowy, to jednak (…) w swoich zeznaniach przyznał, iż okoliczność związane z jej podpisaniem były mu znane, gdyż co najmniej był o nich informowany. Sąd dał wiarę zeznaniom pozostałych świadków oraz stron w zakresie w jakim wskazywali okoliczności rozpowszechniania ulotki Stowarzyszenia i pisma członków zarządu Spółdzielni oraz co do faktu uczestnictwa powoda w spotkaniach członków stowarzyszenia z członkami spółdzielni. Zeznania te bowiem w tym zakresie są jasne, stanowcze i nie wykazują sprzeczności co do istotnej dla sprawy wersji zdarzeń. Zeznania świadka (…) nie posłużyły zaś do dokonania ustaleń faktycznych sprawy albowiem świadek ten nie miał informacji istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy. Sąd zważył co następuje: Zgodnie art. 23 k.c . dobra osobiste człowieka, jak w szczególności zdrowie, wolność, cześć, swoboda sumienia, nazwisko lub pseudonim, wizerunek, --- STRONA 16 --- tajemnica korespondencji, nietykalność mieszkania, twórczość naukowa, artystyczna, wynalazcza i racjonalizatorska, pozostają pod ochroną prawa cywilnego niezależnie od ochrony przewidzianej w innych przepisach. Ten, czyje dobro osobiste zostaje zagrożone cudzym działaniem, może żądać zaniechania tego działania, chyba że nie jest ono bezprawne. W razie dokonanego naruszenia może on także żądać, ażeby osoba, która dopuściła się naruszenia, dopełniła czynności potrzebnych do usunięcia jego skutków, w szczególności ażeby złożyła oświadczenie odpowiedniej treści i w odpowiedniej formie. Na zasadach przewidzianych w kodeksie może on również żądać zadośćuczynienia pieniężnego lub zapłaty odpowiedniej sumy pieniężnej na wskazany cel społeczny.(art.24 § 1 k.c). Przepis art. 24 k.c wymienia przesłanki i środki sądowej ochrony dóbr osobistych. Przesłankami ochrony dóbr osobistych, które muszą być spełnione łącznie, są zatem : 1) istnienie dobra osobistego, 2) zagrożenie lub naruszenie tego dobra, 3) bezprawność zagrożenia lub naruszenia. Pierwsze dwie przesłanki udowodnić musi powód dochodzący ochrony; pozwany może bronić się zaś, wykazując, że nie działał bezprawnie. Powód musi jednak wykazać, iż doszło do zagrożenia lub naruszenia istniejącego dobra osobistego. W niniejszej sprawie powód wskazał, iż na skutek rozpowszechnienia przez pozwanych pisma 27 maja 2010 roku doszło do naruszenia jego czci i dobrego imienia, albowiem został posądzony o działania dyskredytujące go w opinii publicznej, w szczególności wykorzystywanie zajmowanego w spółdzielni stanowiska dla uzyskania osobistych korzyści majątkowych. We wskazanym piśmie wskazano bowiem nieprawdziwą informację, iż będąc Przewodniczącym Rady Nadzorczej Spółdzielni zlecił spółce w której pełnił obowiązki prezesa zarządu wykonanie regulacji stanów prawnych nieruchomości spółdzielni, za wynagrodzeniem. W tym miejscu należy wskazać, iż ocena, czy doszło do naruszenia dóbr osobistych, ma charakter obiektywny. Powód nie musi więc udowadniać --- STRONA 17 --- własnych ujemnych przeżyć psychicznych związanych z zachowaniem sprawczym. Istnienie takich przeżyć jest obojętne dla stwierdzenia naruszenia, ale ich intensywność może rzutować, jako jedna z okoliczności, na rodzaj i zakres zastosowanych środków ochronnych (m.in. wysokość zadośćuczynienia). Wskazane przez powoda dobro osobiste w postaci czci i dobrego imienia niewątpliwie podlega ochronie na podstawie art. 24 § 1 k.c. Cześć jako wartość właściwa każdemu człowiekowi Obejmuje bowiem wszystkie dziedziny jego życia osobistego, zawodowego i społecznego. Naruszenie czci może więc nastąpić zarówno przez pomówienie o ujemne postępowanie w życiu osobistym i rodzinnym, jak i przez zarzucenie niewłaściwego postępowania w życiu zawodowym, naruszające dobre imię danej osoby i mogące ją narazić na utratę zaufania potrzebnego do wykonywania zawodu lub innej działalności. W tej sytuacji należało zbadać czy przytoczona w piśmie podpisanym przez pozwanych wypowiedź naruszała dobra osobiste powoda, a jeśli tak, to czy naruszenie to miało charakter bezprawny. Jakkolwiek bowiem w przepisie art. 24 § 1 k.c ustanowione zostało domniemanie bezprawności naruszenia dobra osobistego to jednak, domniemanie to podlega obaleniu przez wykazanie uprawnienia do określonego działania. Pozwani zarzucili zaś, iż redagując wskazane pismo działali w ramach obrony przed nieuzasadnioną krytyką skierowaną wobec nich jako członków zarządu spółdzielni przez Stowarzyszenie z którym powód co najmniej sympatyzuje, wspierając jego członków swoją wiedzą i doświadczeniem zawodowym. Należy jednak wskazać, iż ustawodawca posługuje się w art. 24 § 1 k.c pojęciem bezprawności działania sprawcy w sensie obiektywnym. Oznacza to, iż samo przeświadczenie osoby, której wykazano naruszenie w publikacji dobra osobistego, że postawiony jej zarzut jest prawdziwy, nie powoduje odpadnięcia przesłanek do żądania przez pokrzywdzonego ochrony przewidzianej w tym przepisie. Podstawą oceny jest sprzeczność z normami prawa lub zasadami współżycia społecznego. Bezprawnym jest zatem każde działanie naruszające dobro --- STRONA 18 --- osobiste, jeżeli nie zachodzi żadna ze szczególnych okoliczności usprawiedliwiających takie działanie. Do okoliczności wyłączających bezprawność naruszenia dóbr osobistych na ogół zalicza się: 1) działanie w ramach porządku prawnego, tj. działanie dozwolone przez obowiązujące przepisy prawa, 2) wykonywanie prawa podmiotowego, 3) zgodę pokrzywdzonego oraz 4) działanie w ochronie uzasadnionego interesu. Z ustaleń faktycznych sprawy jednoznacznie zaś wynika, iż przytoczona w piśmie zarządu wypowiedź jakoby powód „zasiadając w Radzie Nadzorczej (wraz z Panią (…) ) zlecił swojej spółce (…) porządkowanie spraw terenowo - prawnych SM „ (…) ” i później przez 4 lata procesował się z nami o wynagrodzenie w kwocie 17 080zł, narzucone w zawartej ze spółdzielnią umowie”, a zatem sugerująca, iż wykorzystał on zajmowane stanowisko celem zlecenia swojej spółce prac na rzecz spółdzielni – jest nieprawdziwa, albowiem w dacie podpisywania umowy tj. w dniu 12 marca 2001 roku nie był on członkiem organów spółdzielni, a tym bardziej nie zasiadał w jej Radzie Nadzorczej, do której został wybrany na walnym Zgromadzeniu Spółdzielni w dniu 6 kwietnia 2001 roku. Tym samym nie narzucał Spółdzielni, obowiązku zawarcia ze spółką, w której pełnił funkcję prezesa, umowy a w konsekwencji wynagrodzenia za świadczone przez nią usługi. Okoliczność, iż następnie zasiadając już w Radzie Nadzorczej kontrolował wykonanie tej umowy, była zaś przedmiotem oceny członków spółdzielni mieszkaniowej na Walny Zgromadzeniu jej członków w dniu 31 maja 2003 roku. Należy wskazać, iż o naruszeniu dobra osobistego innej osoby można także mówić w przypadkach wypowiedzi relacjonującej tak dobrane fakty, aby dobór ten mógł posłużyć do uzasadnienia oceny zachowania powoda jako nagannego w stosunkach międzyludzkich, w działalności zawodowej lub innej. Przyjąć więc należy, iż wypowiedź ta przekraczała granice dopuszczalnej krytyki . Zasady współżycia społecznego nakazują bowiem zachowanie szacunku dla każdego człowieka i liczenie się z jego poczuciem własnej godności, osobistej --- STRONA 19 --- wartości i pożyteczności społecznej. Stąd też i krytyka czyjegoś postępowania, zapatrywań czy działalności nie powinna przekraczać granic potrzebnych do osiągnięcia społecznego celu krytyki. Oczywistą jest rzeczą, że tej granicy nie da się ściśle odmierzyć, ponieważ określają ją również takie czynniki, jak rodzaj krytyki, warunki w jakich się odbywa, wartość celu, dla którego się ją podejmuje, a także zwyczaje środowiska i osobiste właściwości ludzi. W każdym razie pewne końcowe granice dozwolonej krytyki, nawet przy braniu pod uwagę wymienionych wyżej czynników, nie powinny być nadmiernie elastyczne. W razie nieuzasadnionej krytyki sprostowaniu podlegają jednak twierdzenia faktyczne, a nie oceniające krytyczne poglądy i wnioski (por. orz. SN z dnia 9 listopada 1968 r., I CR 252/68, OSN 1969, poz. 200). Mając zatem powyższe na uwadze, Sąd przyjął, iż żądanie powoda w przedmiocie niematerialnej ochrony jego dóbr osobistych w postaci nakazania pozwanym złożenia oświadczenia prostującego nieprawdziwe fakty, było uzasadnione. Z treści tego oświadczenie wyeliminowano jednak sformułowanie, iż następstwem rozpowszechnienia wskazanego pisma była dyskredytacja powoda w opinii członków Spółdzielni. Zgodnie ze słownikiem języka polskiego dyskredytować to podważać wiarygodność, autorytet bądź wartość kogoś lub czegoś w oczach innych ludzi. Powód nie wykazał zaś takich okoliczności. W szczególności z przebiegu Walnego Zgromadzenia Członków Spółdzielni z dnia 27 maja 2010 roku wynika, iż jego kandydatura została zgłoszona do Rady Nadzorcze, a jedynie powód nie wraził zgody na kandydowanie. Zgodnie z art. 24 § 1 kc. zdanie drugie, w razie dokonanego naruszenia, ten, czyje dobro osobiste zostało naruszone, może żądać, ażeby osoba, która dopuściła się naruszenia, dopełniła czynności potrzebnych do usunięcia jego skutków, w szczególności ażeby złożyła oświadczenie odpowiedniej treści i w odpowiedniej formie. Katalog środków służących usunięciu skutków naruszenia dobra osobistego nie jest zamknięty. Muszą to być środki celowe, nadające się --- STRONA 20 --- do spełnienia przypadających im funkcji i wymuszenia w drodze egzekucji, nie mogą pozostawać w sprzeczności z ustawą ani zasadami współżycia społecznego (S. Grzybowski, Ochrona... , s. 143; A. Szpunar, Ochrona dóbr... , s. 244). Jak wyjaśnił Sąd Najwyższy w uzasadnieniu uchwały z dnia 30 grudnia 1971 r., III CZP 87/71 , OSNCP 1972, nr 6, poz. 104, chodzi o czynności, "które według powszechnie przyjętych poglądów lub pojęć danego środowiska stanowią ekwiwalent wyrządzonej krzywdy w tym znaczeniu, że niejako niwelują jej skutki". Czynność ta powinna być dobrana stosownie do rodzaju, intensywności i zasięgu dokonanego naruszenia, sądowi orzekającemu zaś przysługuje kompetencja do kontroli, czy wskazana przez powoda czynność pozwanego stanowi odpowiedni środek usunięcia skutków naruszenia dobra osobistego. Mając zatem na uwadze, że pismo zarządu rozpowszechniane było poprzez jego umieszczenie w skrzynce pocztowej członków spółdzielni, w taki też sam sposób nakazano pozwanym złożenie oświadczenia, oddalając zaś żądanie opublikowana na stronie internetowej SM (…) w zakładce „aktualności” – http”// (…) .pl.tl.. Strona ta jest bowiem oficjalną stroną internetową Stowarzyszenia Członków . „ (…) ”, na tej zaś stronie pismo pozwanych z dnia 27 maja 2010 roku nie było rozpowszechniane. Odnosząc się zaś do żądania zadośćuczynienia na wskazany cel społeczny, należy wskazać, iż, zgodnie z art. 448 k.c. w razie naruszenia dobra osobistego sąd może przyznać temu, czyje dobro osobiste zostało naruszone, odpowiednią sumę tytułem zadośćuczynienia pieniężnego za doznaną krzywdę lub na jego żądanie zasądzić odpowiednią sumę pieniężną na wskazany przez niego cel społeczny, niezależnie od innych środków potrzebnych do usunięcia skutków naruszenia. Przepis ten nie wskazuje expressis verbis zasady odpowiedzialności za krzywdę wyrządzoną naruszeniem dóbr osobistych. Jako dominujący w judykaturze i doktrynie należy uznać pogląd, że pokrzywdzony może żądać kompensaty krzywdy od ponoszącego winę (por. wyrok SN z 12 grudnia 2002 --- STRONA 21 --- r., V CKN 1581/00 , OSNC 2004, nr 4, poz. 53; B. Lewaszkiewicz-Petrykowska, W sprawie wykładni art. 448 k.c. , PS 1997, nr 1, s. 6 i n.; M. Safjan (w:) K. Pietrzykowski, Komentarz , t. I, 2005, art. 448 , nb 12-13; A. Szpunar, Zadośćuczynienie... , s. 211-212). Za słusznością tezy o odpowiedzialności na zasadzie winy przemawia głównie wykładnia systemowa, a więc deliktowy charakter odpowiedzialności. Zgodnie zaś z poglądem wyrażonym w wyroku Sądu Najwyższego z dnia 17 marca 2006 r., I CSK 81/05 , (OSP 2007, z. 3, poz. 30), który Sąd Okręgowy podziela, zasądzenie odpowiedniej sumy na wskazany cel społeczny wymaga kwalifikowanej winy sprawcy tj. winy umyślnej albo rażące niedbalstwa. Zasądzenie odpowiedniej sumy pieniężnej na wskazany cel społeczny ma bowiem charakter wyraźnie represyjny oraz prewencyjno-wychowawczy. Można zatem uważać, iż roszczenie z art. 448 k.c. stanowi szczególną formę zadośćuczynienia, co w niczym nie zmienia jej zasadniczego charakteru jako swoistego rodzaju kary cywilnej. Okoliczność ta sprawa, iż nie można żądać zadośćuczynienia w tym trybie w odniesione do każdej postaci winy sprawcy naruszenia dobra osobistego. Trudno bowiem mówić o zastosowaniu funkcji represyjnej i prewencyjno-wychowawczej zasądzenia przez sąd odpowiedniej sumy pieniężnej na wskazany cel społeczny w wypadku nieumyślnego działania sprawcy naruszenia dobra osobistego. W ocenie Sądu okoliczności niniejszej sprawy nie pozwalają na przypisanie pozwanym działania umyślnego czy rażącego niedbalstwa. Podkreślić bowiem należy, iż pozwani formułując pismo działali w zamiarze odpowiedzi na krytykę sformułowaną pod adresem zarządu spółdzielni przed Walnym Zgromadzeniem Członków Spółdzielni, a sformułowaną i rozpowszechnianą przez członków Stowarzyszenia (…) . Ich celem nie było zatem umyślne naruszenie dóbr osobistych powoda, a obrona przed zarzutami członków tego Stowarzyszenia. Mając przy tym na uwadze, iż w istocie powód pełnił w 2001 roku funkcję członka Rady Nadzorczej, a jednocześnie był prezesem zarządu Spółki (…) , która w tym samym czasie wykonywała zlecenie na rzecz spółdzielni, błędne --- STRONA 22 --- przyjęcie, iż wybór powoda do Rady Nadzorczej nastąpił przed podpisaniem umowy z (…) , należy przypisać brakowi dołożenia przez pozwanych staranności w sprawdzeniu tych faktów. Mając jednak na uwadze okoliczności działania pozwanych, przede wszystkim fakt, bliskiego terminu Walnego Zgromadzenia oraz okoliczność, iż zdarzenia opisane w piśmie z dnia 27 maja 2010 roku miały miejsce dziewięć lat wcześniej, nie można przypisać pozwanym rażącego niedbalstwa. W tej sytuacji, wobec faktu, iż powód nie wykazał, iż pozwani działali formułując pismo z dnia 27 maja 2010 roku umyślnie czy z rażącym niedbalstwem, żądanie zasądzenia kwoty na wskazany cel społeczny podlegało, w ocenie Sądu, oddaleniu. Mając powyższe na uwadze na podstawie powołanych przepisów orzeczono jak w pkt. I i II sentencji. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 100 kpc. zasądzając solidarnie od pozwanych na rzecz powoda koszty w tej części w jakiej powód utrzymał się ze swoimi żądaniami tj. w zakresie niemajątkowej ochrony dóbr osobistych. Na koszty te składa się opłata sądowa od pozwu w kwocie 600 zł ustalona na podstawie art. 26 ust.1 pkt 3 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (Dz. U. z 2005 r. nr 167, poz. 1398).

Słowa kluczowe

#orzeczenie#Wyrok#Sąd Okręgowy w Krakowie Wydział#I C 1305/10 W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 17 listopada 2011 r. Sąd Okręgowy w Kr#art. 24 kc.#art. 23 k.c#art.24 § 1 k.c#art. 24 k.c#art. 24 § 1 k.c.#art. 24 § 1 k.c#art. 24 § 1 kc.#art. 448 k.c.#art. 100 kpc.#art. 26 ust.1 pkt