Postanowienie I C 130/13 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 6 września 2013 roku Sąd Okręgowy w Legnicy

--- STRONA 1 --- Sygn. akt I C 130/13 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 6 września 2013 roku Sąd Okręgowy w Legnicy I Wydział Cywilny w składzie następującym: Przewodniczący: SSO Mirosława Polak - Pawlaczek Protokolant: st. sekr. sądowy Katarzyna Wojciechowska po rozpoznaniu w dniu 6 września 2013 r. w Legnicy sprawy z powództwa S. L. przeciwko S. S. (1), M. W. i D. K. o ochronę dóbr osobistych I. zobowiązuje pozwanych do przesłania na adres powoda w terminie 7 dni od uprawomocnienia się orzeczenia przeprosin w formie pisemnej o następującej treści: „My niżej podpisani: D. K., S. S. (1) i M. W. przepraszamy pana S. L. za to, że rozpowszechniliśmy informacje na jego temat, dążąc do podważenia jego wiarygodności – przede wszystkim w oczach osób tworzących wraz z nami Wspólnotę Mieszkaniową „W. (...)” w L., ale również wobec instytucji zewnętrznych współpracujących z tą Wspólnotą”, II. dalej idące powództwo oddala, III. zasądza od pozwanych solidarnie na rzecz powoda kwotę 960 zł tytułem kosztów procesu, w tym 360 zł tytułem kosztów zastępstwa adwokackiego. Sygn. akt I C 130/13 UZASADNIENIE Powód S. L. w pozwie skierowanym przeciwko pozwanym D. K., S. S. (1) i M. W. domagał się ochrony dóbr osobistych poprzez zobowiązanie pozwanych do przesłania na adres powoda przesyłką poleconą w terminie 7 dni od dnia uprawomocnienia się wyroku pisma o następującej treści: „My niżej podpisani: D. K., S. S. (1) i M. W. przepraszamy Pana S. L. za to, że celowo rozpowszechnialiśmy nieprawdziwe informacje na jego temat, dążąc do podważenia jego wiarygodności – przede wszystkim w oczach osób tworzących wraz z nami Wspólnotę Mieszkaniową „W. (...)” w L., ale również wobec instytucji zewnętrznych współpracujących z tą Wspólnotą. Poprzez swoje bezprawne działania wyrządziliśmy szkodę dobremu imieniu pana S., naraziliśmy zarówno Jego jak i Jego bliskich na upokorzenia, spowodowaliśmy również szkody w jego działalności zawodowej. Czyniliśmy to zarówno poprzez ustne przekazywanie informacji, jak i w formie pisemnej – poprzez listy skierowane do Spółdzielni Mieszkaniowej (...) w L., Wojewódzkiego --- STRONA 2 --- Przedsiębiorstwa (...) w L. i (...) Przedsiębiorstwa (...). Dodatkowym działaniem szkodzącym Panu S. było to, że łamiąc przepisy prawa odmówiliśmy mu dostępu do dokumentów związanych z należącą do Wspólnoty nieruchomością, w tym: do dokumentów odnoszących się do osoby Pana S.. W ten sposób uniemożliwiliśmy Mu obronę Jego dobrego imienia, zmusiliśmy Go również do wystąpienia na drogę sądową, narażając Go na dodatkowe uciążliwości oraz koszty. Oświadczamy, że Pan S. L. nigdy nie wyrządził żadnej szkody Wspólnocie Mieszkaniowej „W. (...)” w L.. Wprost przeciwnie: dzieląc się z nami swoją wiedzą i doświadczeniem okazał nam pomoc, którą jednak odrzuciliśmy. Rozpowszechniane przez nas informacje o Jego rzekomych szkodliwych działaniach były kłamstwem. Wyrażając głębokie ubolewanie z powodu naszych bezprawnych posunięć, prosimy Pana S. L. o wybaczenie. Jednocześnie wyrażamy zgodę by Pan S., tytułem zadośćuczynienia za doznane od nas szkody, przekazał niniejszy list do wiadomości publicznej w formie, jaką uzna za stosowną”. Nadto powód domagał się zasądzenia od pozwanych solidarnie kwoty 3.000 zł tytułem zadośćuczynienia – na rzecz Oddziału (...) Paliatywnej Szpitala Wojewódzkiego w L., ul. (...), zapłaty na rzecz powoda kwoty 1.115 zł tytułem zwrotu kosztów poniesionych przez powoda w związku z zakupem dwóch opinii rzeczoznawców, a nadto zasądzenia od pozwanych na rzecz powoda zwrotu kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego. W uzasadnieniu swego stanowiska powód podniósł, że działania pozwanych jako członków zarządu Wspólnoty Mieszkaniowej „W. (...)” w L. naruszyły dobra osobiste powoda, w szczególności godząc w jego godność, cześć, dobre imię, kompetencje, pozycję zawodową oraz prestiż. Podważyły jego wiarygodność jako przedsiębiorcy. Zniszczyły również relacje dobrosąsiedzkie, jakimi się do niedawna cieszył. Postanowieniem z dnia 29 kwietnia 2013 roku Sąd Okręgowy w Legnicy wyłączył do odrębnego rozpoznania sprawę o zapłatę kwoty 1.115 zł. Pozwani D. K., S. S. (1) i M. W. nie uznali żądania pozwu, wnieśli o oddalenie powództwa i zasądzenie kosztów postępowania. W odpowiedzi na pozew zarzucili, że wskazane przez powoda okoliczności nie potwierdzają ewentualnego naruszenia dóbr osobistych, a nadto bezsporny fakt przeprosin czyni powództwo bezzasadnym. W toku procesu powód ograniczył swoje żądanie w odniesieniu do pisemnych przeprosin w ten sposób, że domagał się od pozwanych przesłania pisma o następującej treści: „My niżej podpisani: D. K., S. S. (1) i M. W. przepraszamy Pana S. L. za to, że celowo rozpowszechnialiśmy nieprawdziwe informacje na jego temat, dążąc do podważenia jego wiarygodności – przede wszystkim w oczach osób tworzących wraz z nami Wspólnotę Mieszkaniową „W. (...)” w L., ale również wobec instytucji zewnętrznych współpracujących z tą Wspólnotą”. Sąd ustalił: Powód S. L. jest członkiem Wspólnoty Mieszkaniowej „ W. (...) w L., a pozwani tworzą Zarząd Wspólnoty. (dowód: odpis księgi wieczystej k. 16-20, uchwała wspólnoty k. 21) Jako członek Wspólnoty powód kwestionował sposób rozliczeń dostaw ciepłej wody i przygotował własne rozliczenia oraz zwrócił się w tym celu o wydanie opinii przez profesjonalistów. Niezależnie od dokonania sprawdzenia rozliczeń rozmawiał o zasadach tych rozliczeń z Prezesem Spółdzielni Mieszkaniowej P. w L. oraz przedstawicielem Wojewódzkiego Przedsiębiorstwa (...) w L.. (dowód: wyliczenia k. 22-25, zeznania powoda i świadka Z. K.) --- STRONA 3 --- Wobec zawyżonych – zdaniem powoda – kosztów dostawy ciepłej wody S. L. w dniu 6 czerwca 2012 roku zwrócił się do pozwanych jako Zarządu Wspólnoty o zainteresowanie się tą kwestią, zaproponował sfinansowanie zakupu urządzenia pomiarowego. (dowód; pismo powoda k. 26, zeznania stron) Pismem z dnia 8 czerwca 2012 roku Zarząd Wspólnoty wystąpił do Spółdzielni Mieszkaniowej „(...)” w L. o wymianę wadliwego wodomierza zimnej wody oraz o weryfikację kosztów zużycia i podgrzania zimnej wody z uwagi na awarię wodomierza. (dowód: pismo zarządu k. 37-38) Następnie powód w dniu 14 czerwca 2012 roku zainicjował zwołanie nadzwyczajnego walnego zebrania Wspólnoty w celu podjęcia decyzji w sprawie rozliczeń ciepłej wody. Zebranie zwołano na dzień 26 czerwca 2012 roku. (dowód: pismo do Zarządu k. 32, zeznania stron) W odpowiedzi na pismo Zarządu skierowane do Spółdzielni Mieszkaniowej, a dotyczące rozliczeń dostawy wody, Spółdzielnia Mieszkaniowa „(...)” w L. w dniu 20 czerwca 2012 roku wypowiedziała Wspólnocie dotychczasowe porozumienia dotyczące dostaw ciepła informując, że z dniem 1 stycznia 2013 roku zaślepi przewody zasilające budynki Wspólnoty w ciepłą wodę. (dowód: pismo Spółdzielni k. 39) Podczas zebrania Wspólnoty w dniu 26 czerwca 2012 roku, na którym poruszono problem dostawy ciepłej wody przedstawiono pismo Spółdzielni Mieszkaniowej „(...)” w L. dotyczące wypowiedzenia porozumienia ze Wspólnotą odnośnie dostaw ciepłej wody i wskazano, że jest ono konsekwencją bezpodstawnych interwencji powoda u prezesa Spółdzielni. Równocześnie Wspólnota podjęła uchwałę, aby poinformować pisemnie instytucje i urzędy współpracujące ze Wspólnotą, że uprawnionymi do reprezentacji są wymienieni imiennie członkowie Zarządu Wspólnoty. Nadto w piśmie przekazano prośbę o ignorowanie S. L., bądź innych osób powołujących się na reprezentowanie Wspólnoty i nie udzielanie żadnych informacji dotyczących współdziałania ze Wspólnotą. Pisma tej treści przesłano do (...) w L., Spółdzielni Mieszkaniowej „(...)” w L. oraz (...) w L.. (dowód: zeznania stron i świadka B. L., protokół zebrania k. 33-36, pismo k. 40, informacja k. 47 ) Powód prowadzi jednoosobowo działalność gospodarczą. (dowód: zaświadczenie o wpisie k. 59-60) Członkowie Wspólnoty od czasu zebrania traktują S. L. z niechęcią i obarczają go winą za zaistniałą sytuację, dotyczącą wypowiedzenia porozumienia przez Spółdzielnię Mieszkaniową. Powód dotkliwie odczuł wrogość innych członków Wspólnoty po wypowiedzi członków zarządu na zebraniu w dniu 26 czerwca 2012 roku. (dowód: zeznania powoda i świadka B. L.) W dniu 14 sierpnia 2012 roku Spółdzielnia Mieszkaniowa „(...)” w L. poinformowała Wspólnotę o anulowaniu wypowiedzenia porozumień dotyczących dostaw ciepła. (dowód: pismo Spółdzielni k. 48) --- STRONA 4 --- Wobec otrzymania pisma od Zarządu Wspólnoty Wojewódzkie Przedsiębiorstwo (...) w L. odmówiło powodowi udzielenia informacji, o które się zwrócił. (dowód: pismo (...) k. 41, zeznania powoda) Pozwani w toku sprawy o uchylenie uchwały z dnia 26 czerwca 2012 roku oraz na zebraniu Wspólnoty w dniu 9 lutego 2013 roku podjęli próbę przeproszenia powoda za zaistniała sytuację. Powód nie przyjął przeprosin. (dowód: zeznania stron, akta Sądu Okręgowego w Legnicy sygn. IC 217/12 – k. 39-40,41 tych akt, protokół zebrania k. 49-50) Sąd uznał: Żądanie powoda, w zakresie ochrony jego dóbr osobistych jest uzasadnione. Podstawę żądania w odniesieniu do ochrony dóbr osobistych stanowią przepisy art. 23 i 24 k.c. Dobra osobiste, wymienione w art. 23 k.c., takie jak zdrowie, wolność, cześć, dobre imię, swoboda sumienia i inne pozostają pod ochroną prawa. Są to pewne indywidualne wartości świata uczuć, stanu psychicznego człowieka, które podlegają ochronie. Należy przy tym uznać jako zasadę, że nie każda dolegliwość w postaci przykrości stanowi naruszenie dóbr osobistych ale tylko taka, która wedle przeciętnych ocen przyjmowanych w społeczeństwie przekracza próg dozwolonych zachowań i nie jest małej wagi. Dobre imię człowieka naruszają wypowiedzi, które obiektywnie oceniając, przypisują jej niewłaściwe postępowanie, mogące spowodować utratę zaufania potrzebnego do wykonywania określonej działalności. Obowiązuje przy tym domniemanie, że działanie sprawcy naruszenia było bezprawne. To ostatnie domniemanie może zostać obalone poprzez wykazanie okoliczności wyłączających bezprawność, np: - działania na podstawie przepisu prawa, - wykonania prawa podmiotowego, - zgody uprawnionego, -obrony uzasadnionego interesu społecznego i prywatnego, - obrony koniecznej itp. Zgodnie z art. 24 k.c. ten czyje dobro osobiste zostało naruszone może żądać aby osoba, która dopuściła się naruszenia złożyła określone oświadczenie w odpowiedniej formie; na zasadach określonych w kodeksie cywilnym może również żądać zadośćuczynienia pieniężnego lub zapłaty odpowiedniej sumy na wskazany cel społeczny (art. 448 k.c.). Stosownie do ustaleń Sądu pozwani, jako zarząd Wspólnoty przesłali do Spółdzielni Mieszkaniowej, (...)u w L. oraz (...) w L. pismo z prośbą o „ignorowanie powoda, bądź innych osób powołujących się na reprezentowanie Wspólnoty i nie udzielanie jakichkolwiek informacji dotyczących współdziałania”. Nadto podczas zebrania wspólnoty w dniu 26 czerwca 2012 roku członkowie zarządu stwierdzili, że wypowiedzenie dostawy ciepła przez spółdzielnie zostało spowodowane „bezpodstawną interwencją powoda u prezesa Spółdzielni, bez upoważnienia i wiedzy zarządu” Istota sporu sprowadza się do ustalenia, czy poprzez powyższe wypowiedzi pozwani naruszyli dobra osobiste powoda: cześć nazwisko i wizerunek, czy też zaistniały okoliczności uchylające bezprawność tych zachowań. --- STRONA 5 --- Analiza literalna wypowiedzi pisemnej pozwanych skierowanej do kontrahentów Wspólnoty (i potencjalnych kontrahentów powoda jako przedsiębiorcy) wskazuje, że pozwani zwrócili się oficjalnie o „ignorowanie S. L.”. Wprawdzie – co wynika z wypowiedzi pozwanych – chcieli oni w ten sposób podkreślić, że nikt oprócz Zarządu nie może reprezentować Wspólnoty, jednakże pisemne sformułowanie tej wypowiedzi jest niefortunne i – zdaniem Sądu – godzi w dobre imię i godność powoda. Nikt nie powinien być ignorowany, a z wypowiedzi Zarządu Wspólnoty wynika, że dopuszczają taką ewentualność, że powód zechce ich reprezentować, lub powoływać się na taką reprezentację u ich kontrahentów. Okoliczności przesłania pisma, w związku z uchwałą zebrania Wspólnoty z dnia 26 czerwca 2012 roku jednoznacznie przemawiają za tym, że działanie pozwanych było bezprawne. Pozwani najpierw przedstawili na zebraniu, że działanie powoda wyrządziło Wspólnocie szkodę (w postaci wypowiedzenia dostawy ciepłej wody), a następnie wystosowali pismo o jego ignorowanie. Wywołali zatem u pozostałych członków Wspólnoty przekonanie, że powód spowodował swoim działaniem, że Spółdzielnia wypowiedziała Wspólnocie umowę, a następnie dali wyraz swojej dezaprobaty dla zachowania powoda poprzez podjęcie uchwały i przesłanie spornych pism. Te zachowania pozwanych naruszają dobra osobiste powoda, który w niczym nie zasłużył na taką reakcję Wspólnoty. Przeciwnie działał bezinteresownie, w przekonaniu, że chroni interesy całej Wspólnoty. Z pewnością, gdyby nie negatywna ocena jego działań i pomówienie go o nieuprawnioną próbę reprezentowania Wspólnoty dokonana przez pozwanych, to nie spotkałby się z niechęcią i wrogością pozostałych mieszkańców Wspólnoty. Powyższych ustaleń dokonano w oparciu o zeznania stron, z którymi korespondują zeznania przesłuchanych świadków. Świadek Z. K. jednoznacznie stwierdził, ze powód zwrócił się do Spółdzielni we własnym imieniu, nie powołując się na reprezentowanie Wspólnoty. W ocenie Sądu te zeznania są w pełni wiarygodne, albowiem świadek jako osoba postronna nie miał powodu mówić nieprawdy. W odniesieniu do przebiegu zebrania oraz przeżyć powoda związanych z naruszeniem jego dóbr osobistych podstawą ustaleń były zeznania świadka B. L. , która była obecna podczas zebrania i na co dzień obserwowała reakcje powoda i oddźwięk społeczny wypowiedzi członków Zarządu na tym zebraniu. Wskazane w jej zeznaniach okoliczności znalazły potwierdzenie w zeznaniach stron, a zatem uznano je za wiarygodne. W tej sytuacji naruszenie dóbr osobistych powoda przez pozwanych nie budzi wątpliwości. Konsekwencją naruszenia przez pozwanych dóbr osobistych powoda jest jego uprawnienie do żądania przeprosin, wynikające z art. 24 k.c. Wprawdzie, jak wynika z zeznań stron - pozwani próbowali co najmniej dwukrotnie przeprosić powoda za zaistniałą sytuację, lecz ich przeprosiny nie zostały przez powoda zaakceptowane, zwłaszcza, że obarczały go współodpowiedzialnością i oczekiwaniem wzajemnych przeprosin wobec Zarządu, któremu powód żadnej krzywdy nie wyrządził. Z tych powodów uznał Sąd za uzasadnione żądanie przeprosin w formie i treści wskazanej przez powoda w zmodyfikowanym żądaniu pozwu. Równocześnie uznając, że rozpowszechnienie przez pozwanych nieprawdziwych informacji o zachowaniu powoda nie miało charakteru celowego działania, lecz było konsekwencją niefortunnych sformułowań przekazanych przez Zarząd Wspólnoty w piśmie k. 40 oraz na zebraniu Wspólnoty i z tego względu usunął z proponowanej przez S. L. treści przeprosin słowa „celowo”. W pozostałym zakresie uznając treść przeprosin za odpowiednią, orzeczono jak w punkcie I-szym sentencji wyroku. Odnośnie żądania zadośćuczynienia uznał Sąd, iż nie ma podstaw do jego zasądzenia w rozumieniu art. 448 k.c. Sąd nie ma obowiązku zasądzenia takiego zadośćuczynienia w każdym przypadku naruszenia dóbr osobistych. Przy stosowaniu tego przepisu należy brać pod uwagę całokształt okoliczności faktycznych, w tym winę sprawcy naruszenia dóbr osobistych i jej stopień oraz rodzaj naruszonego dobra. Dokonując tej oceny w okolicznościach niniejszego postępowania uznał Sąd, że wystarczającym dla usunięcia skutków naruszenia dóbr osobistych powoda będą pisemne przeprosiny pozwanych, a zasądzenie dodatkowo zadośćuczynienia byłoby dla nich nadmiernym obciążeniem, niewspółmiernym do stopnia zawinienia. Z tych powodów dalej idące żądania pozwu zostały oddalone. Orzeczenie o kosztach wynika z art. 100 k.p.c.