Wyrok I C 1283/13 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 10 marca 2017 r. Sąd Okręgowy we Wrocławiu

--- STRONA 1 --- Sygnatura akt I C 1283/13 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 10 marca 2017 r. Sąd Okręgowy we Wrocławiu I Wydział Cywilny w składzie: Przewodniczący: SSO Agnieszka Hreczańska-Cholewa Protokolant: Alicja Rajca po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 lutego 2017 r. we Wrocławiu sprawy z powództwa A. U. przeciwko Skarbowi Państwa - Zakładowi Karnemu (...) we W. o zapłatę I. oddala powództwo; II. nie obciąża powoda obowiązkiem zwrotu kosztów procesu; III. przyznaje ze Skarbu Państwa r.pr. S. G. koszty nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w wysokości 4428 zł. I C 1283/13 UZASADNIENIE Powód A. U. domagał się zasądzenia od strony pozwanej Skarbu Państwa – Zakładu Karnego (...) we W. zasądzenia kwoty 100 000 zł tytułem zadośćuczynienia za naruszenie dóbr osobistych poprzez osadzenie powoda w warunkach przepełnienia, utrudniania kontaktów z przedstawicielami administracji i poprzez nienależytą opiekę medyczną. W uzasadnieniu żądania pozwu powód wskazał, że warunki, w jakich odbywał karę pozbawienia wolności doprowadziły go do udaru mózgu, niedowładu lewostronnego oraz miażdżycy. Powód zarzucił, że nie miał zapewnionej prawidłowej opieki. Skutki zdarzenia odczuwa do dnia dzisiejszego - ma problemy z myśleniem, pamięcią oraz poruszaniem się. Ustanowiony dla powoda pełnomocnik z urzędu w osobie racy prawnego w swym piśmie z dnia 29.04.2014 r. (k.45) podtrzymał wnioski i twierdzenia pozwu. Wskazał nadto, że doznany przez powoda w dniu 17.11.2010 r. udar mózgu był następstwem lekceważącego i agresywnego zachowania pracowników i funkcjonariuszy służby więziennej, stanowiącego rażące naruszenie obowiązków tych osób wynikających z Kodeksu karnego wykonawczego i ustawy z dnia 09.04.2010 r . o Służbie więziennej ( dz. U. Nr 79, poz. 523) i przesadzającego o bezprawnym działaniu strony pozwanej. Symptomy przebytego udaru rozpoznano u powoda tego samego dnia. Do dnia 24.11.2010 r. przebywał zakładzie Opieki Zdrowotnej Szpitala Zakładu Karnego (...) na Oddziale (...). Wskazana choroba spowodowana była silnym stresem i cierpieniami fizycznymi i psychicznymi, jakich powód doznawał od współwięźniów oraz oddziałowych pełniących dyżur w Zakładzie Karnym (...) we W., którzy nie reagowali na skargi powoda, pozostawiając je bez odpowiedzi. W szpitalu nie zapewniono powodowi należytej opieki ani rehabilitacji, która była konieczna. Skutki udaru są przez powoda odczuwane do dnia dzisiejszego. Powód nie potrafi się skoncentrować na czynności, którą wykonuje, ma problemy z pojmowaniem otaczającego go świata, przestrzeni, czasu, ma kłopoty z pamięcią i porozumiewaniem się z innymi, nie kojarzy faktów, co realnie wpłynie na możliwość podjęcia pracy zarobkowej po opuszczeniu przez powoda zakładu karnego. Powód nieustannie odczuwa lęk. Jest w złym stanie zdrowia psychicznego. W świetle --- STRONA 2 --- doznanej przez powoda krzywdy, dochodzona przez niego kwota 100 000 zł stanowi adekwatne zadośćuczynienie spełniające swą funkcję kompensacyjną. Strona pozwana Skarb Państwa – Zakład Karny (...) we W. wniosła o oddalenie pozwu. W uzasadnieniu odpowiedzi na pozew (k. 72 i n.) podniosła zarzut przedawnienia roszczeń powoda związanych z wydarzeniami, które miały miejsce w okresie wcześniejszym niż 3 lata przed wniesieniem pozwu. Odnośnie twierdzeń pozwu strona pozwana zaprzeczyła wszelkim jego twierdzeniom w szczególności zarzutowi odbywania kary pozbawienia wolności w warunkach przepełnienia, przedstawiając zestawienie cel, w jakich powód odbywał karę pozbawienia wolności ze wskazaniem liczby osób osadzonych i metrażu celi. Zaprzeczyła, ażeby powód składał jakiekolwiek skargi w administracji strony pozwanej. Zaprzeczyła także, ażeby pomiędzy udarem, jakiego doznał powód a warunkami bytowym w zakładzie karnym czy też działaniami funkcjonariuszy więziennych istniał adekwatny związek przyczynowy, wskazując że przyczyną choroby powoda były wieloletnie zaniedbania oraz predyspozycje osobiste powoda. Na podstawie zgromadzonego w spawie materiału dowodowego, Sąd ustalił następujący stan faktyczny: Powód A. U. odbywał karę pozbawienia wolności w zakładzie Karnym (...) we W. w okresie od 29.04.2008 r. do 08.05.2013 r. W tym okresie osadzony był w celach spełniających minimalny wymóg 3 m.kw. powierzchni na osadzonego. W dniu 17.11.2010 r. powód doznał udu mózgu. W okresie od 17.11.2010 r. do 24.11.2010 r. był leczony w Zakładzie Opieki Zdrowotnej Szpitala Zakładu Karnego (...) we W. na Oddziale (...). Nadto u powoda stwierdzono nadciśnienie tętnicze, hiperlipidemię, nikotynizm oraz miażdżycę. Udar, jakiego doznał powód miał charakter niedokrwienny – doszło do niedokrwienia w obrębie prawej półkuli mózgu. Następstwem choroby był przemijający niedowład połowiczny lewostronny, który nie skutkował stałym uszczerbkiem na zdrowiu powoda. Udar niedokrwienny mózgu jest chorobą samoistną, u podłoża której leżą zaburzenia przepływu krwi w mózgu. Najczęściej są one spowodowane zakrzepem krwi w tętnicy mózgowej bądź jej zaczopowaniem przez materiał zatorowy. Jest szereg czynników udaru mózgu. W przypadku powoda są to: płeć męska, miażdżyca w tętnicach szyjnych, nadciśnienie tętnicze, nikotynizm i hiperlipidermia. Leczenie powoda po udarze było prawidłowe. Nie wymagał on rehabilitacji, ponieważ niedowład miał niewielkie nasilenie i był przemijający. Powód nie wymagał też specjalnej diety. Aktualny stan zdrowia powoda jest całkowicie następstwem jego choroby. Nie wskazuje na nieprawidłowości w leczeniu, także w zakresie rehabilitacji, stosowania specjalnej diety. W chwili obecnej powód nawiązuje kontakt poprawnie, porusza się samodzielnie bez podpórek. Chód jest niezaburzony. Badanie nerwów czaszkowych wykazuje śladowy niedowład ośrodkowy lewego nerwu twarzowego. Siła mięśniowa kończyn górnych i dolnych jest prawidłowa. Podobnie jak napięcie mięśniowe. Nie stwierdzono u powoda zaników mięśniowych. Jego ruchy są zborne. (dowód: dokumentacja medyczna powoda - dołączona koperta; opinia biegłego z zakresu neurologii dr. n. med. J. B. – k. 179 – 181; przesłuchanie powoda – k. 126) Sąd zważył, co następuje: Powództwo nie zasługiwało na uwzględnienie. Powód domagał się zasądzenia na swoją rzecz zadośćuczynienia z tytułu naruszenia dóbr osobistych poprzez osadzenie go w ramach odbywania kary pozbawienia wolności w celach przepełnionych, tj. takich, w których przypadająca na jednego osadzonego powierzchnia była mniejsza niż 3 m.kw. Podstawę tak skonstruowanego żądania stanowi przepis art. 448 k.c. w zw. z art. 23 i 24 k.c. Zgodnie z pierwszym z nich, w razie naruszenia dobra osobistego sąd może przyznać temu, czyje dobro osobiste zostało naruszone, odpowiednią sumę tytułem zadośćuczynienia pieniężnego za doznaną krzywdę (…). Przepis art. 23 k.c. stanowi natomiast, że dobra osobiste człowieka, jak w szczególności zdrowie, wolność, cześć, swoboda sumienia, nazwisko lub pseudonim, wizerunek, tajemnica korespondencji, nietykalność mieszkania, twórczość naukowa, artystyczna, wynalazcza i racjonalizatorska, pozostają pod ochroną prawa cywilnego niezależnie od ochrony przewidzianej w innych przepisach. Ten, czyje dobro osobiste zostaje zagrożone cudzym --- STRONA 3 --- działaniem, może żądać zaniechania tego działania, chyba że nie jest ono bezprawne (art. 24 § 1 zd. 1 k.c.). Zgromadzony w sprawie materiał dowody nie potwierdził jednak stawianych stronie pozwanej zarzutów bezprawnego działania. No na powodzie, zgodnie z art. 6 k.c., spoczywał ciężar udowodnienia okoliczności, że na skutek działania strony pozwanej doszło do naruszenia jego dóbr osobistych, konkretnie, że odbywał karę pozbawienia wolności w warunkach przeludnienia. Powód nie wykazał tej okoliczności. W odpowiedzi na żądanie pozwu, strona pozwana przedstawiła wykaz cel, w jakich w okresie odbywania kary pozbawienia wolności u strony pozwanej powód był osadzony wraz z podaniem powierzchni tych cel oraz czasu przebywania w nich przez powoda. W żadnym przypadku powierzchnia na jednego osadzonego nie była mniejsza niż 3 m.kw. Powód nie odniósł się to tych twierdzeń a w związku z tym, iż nie przedstawił żadnego innego materiału dowodowego, Sąd w świetle całokształtu okoliczności sprawy, przyjął na podstawie art. 230 k.p.c., przyznanie tego faktu. Tym samym roszczenie związane z odbywaniem kary pozbawienia wolności w warunkach przeludnienia okazało się bezzasadne. Na uwzględnienie nie zasługiwało także żądanie zadośćuczynienia w związku z wywołaniem przez funkcjonariuszy służby więziennej udaru mózgu u powoda, nieprawidłowego leczenia, w tym braku należytej rehabilitacji oraz specjalistycznej diety. Podstawę ewentualnej odpowiedzialności strony pozwanej w tym zakresie stanowiły przepisy art. art. 417 k.c. oraz art. 445 § 1 k.c. w zw. z art. 444 § 1 k.c. Zgodnie z art. 417 k.c. za szkodę wyrządzoną przez niezgodne z prawem działanie lub zaniechanie przy wykonywaniu władzy publicznej ponosi odpowiedzialność Skarb Państwa lub jednostka samorządu terytorialnego lub inna osoba prawna wykonująca tę władzę z mocy prawa. Zgodnie z art. 444 § 1 zd. 1 k.c. w razie uszkodzenia ciała lub wywołania rozstroju zdrowia naprawienie szkody obejmuje wszelkie wynikłe z tego powodu koszty. W takim wypadku sąd może przyznać poszkodowanemu odpowiednią sumę tytułem zadośćuczynienia pieniężnego za doznaną krzywdę ( art. 445 § 1 k.c.). Na powodzie spoczywał więc obowiązek wykazania przesłanek odpowiedzialności deliktowej strony pozwanej – wywołania przez stronę pozwaną uszkodzenia ciała lub rozstroju zdrowia, będącego następstwem bezprawnego działania lub zaniechania władzy publicznej. Celem ustalenia przyczyny udaru mózgu powoda oraz oceny prawidłowości leczenia powoda przez stronę pozwaną, Sąd dopuścił dowód z opinii biegłego sądowego z zakresu neurologii. Biegły neurolog dr n. med. J. R. w sposób jednoznaczny określił przyczyny udaru mózgu powoda. Były nimi: miażdżyca, nadciśnienie tętnicze, hieperlipidemia oraz nikotynizm. Jak stwierdził biegły, aktualny stan zdrowia powoda jest całkowicie następstwem jego choroby. Biegły nie potwierdził przy tym przedstawianego przez powoda aktualnego stanu zdrowia. Powód nawiązuje kontakt poprawnie, porusza się samodzielnie bez podpórek. Chód ma niezaburzony. Badanie nerwów czaszkowych wykazuje śladowy niedowład ośrodkowy lewego nerwu twarzowego. Siła mięśniowa kończyn górnych i dolnych jest prawidłowa. Podobnie jak napięcie mięśniowe. Nie stwierdzono zaników mięśniowych. Ruchy powoda są zborne. Stan zdrowia powoda nie wskazuje na nieprawidłowości w leczeniu, także w zakresie rehabilitacji, stosowania specjalnej diety. Innymi słowy jest on wynikiem dotychczasowego trybu życia powoda i chorób, na które powód cierpi. Nie potwierdził się zatem zarzut powoda, że doznał udaru na skutek nieprawidłowości związanych z pełnieniem obowiązków przez funkcjonariuszy służby więziennej czy też agresywnego zachowania jego współwięźniów. Niezależnie od tego, powód nie udowodnił takich działań ze strony wspomnianych osób. Nie mogły zostać uwzględnione sformułowane w piśmie procesowym pełnomocnika powoda z dnia 29.04.2014 r. wnioski o zobowiązanie strony powodowej do wskazania imion, nazwisk i adresów dla korespondencji pracowników cywilnych Zakładu Karnego oraz funkcjonariuszy Służby Więziennej, Wychowawcy i psychologa Zakładu Karnego (...) we W., którzy mieli za zadanie czuwać nad powodem w miesiącach wrzesień – listopad 2010 r., tych samych danych dotyczących więźniów, którzy przebywali w miesiącach wrzesień – listopad 2010 r. w celi razem z powodem oraz sąsiednich celach oraz harmonogramu pracy pracowników i funkcjonariuszy Służby Więziennej, w tym pododdziałowych, którzy w okresie wrzesień – listopad 2010 r. byli odpowiedzialni za nadzór nad powodem, na okoliczność ustalenia którzy z nich swoim zachowaniem doprowadzili do rozstroju zdrowia powoda. W toku procesu cywilnego nie jest bowiem dopuszczalne poszukiwanie przez Sąd dowodów, na wskazane w pozwie okoliczności a do tego zmierzają złożone wnioski. Sąd miałby nie tylko poszukiwać wskazanych we wniosku osób ale nadto ustalać zgodnie z tezą dowodową, które z nich swym zachowaniem doprowadziły do rozstroju zdrowia powoda. Ostatecznie także z uwagi na wskazane wyżej ustalenia biegłego, okoliczności wskazane we wspominanym wniosku dla rozstrzygnięcia sprawy pozostawały bez znaczenia. Reasumując – roszczenie powoda nie zasługuje na uwzględnienie albowiem po pierwsze nie odbywał on kary pozbawienia wolności w Zakładzie Karnym (...) we W. w warunkach przeludnienia, po drugie – przyczyną doznanego przez powoda udaru mózgu był stan zdrowia powoda i choroby, na które cierpiał – miażdżyca, nadciśnienie tętnicze, nikotynizm i hiperlipidemia. Nadto, jak wskazał w swej opinii biegły sądowy z zakresu neurologii, leczenie powoda było prawidłowe, zaś aktualny stan zdrowia powoda jest całkowicie --- STRONA 4 --- następstwem jego choroby. Z ustaleń biegłego nie wynika nadto, ażeby powód nie mógł samodzielnie się poruszać czy funkcjonować. W tych okolicznościach powództwo podlegało oddaleniu, o czym orzeczono w pkt. I wyroku. W okolicznościach rozpoznawanej sprawy, Sąd uwzględnił stan zdrowia powoda, jego sytuację osobistą i materialną, uznając, że istnieje podstawa do zastosowania instytucji uregulowanej w art. 102 k.p.c. i nie obciążył powoda obowiązkiem zwrotu kosztów stronie pozwanej. Orzeczenie o kosztach w pkt. III wydano na podstawie § 15 w zw. § 6 pkt 6 i § 2 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28.09.2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. nr 16, poz.1349).