Wyrok I C 128/17 1. oddala obie apelacje

--- STRONA 1 --- WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 15 lutego 2019 roku Sąd Okręgowy w Opolu II Wydział Cywilny Odwoławczy w składzie następującym: Przewodniczący: SSO Paweł Mehl Sędziowie: SSO Ryszard Kądziela SSO Lidia Sowińska-Ludewicz (spr.) Protokolant: st. sekr. sąd. Dorota Kieras po rozpoznaniu w dniu 7 lutego 2019 roku w Opolu na rozprawie sprawy z powództwa M. B. przeciwko Skarbowi Państwa – Zakładowi Karnemu Nr 2 w S. o zapłatę na skutek apelacji obu stron od wyroku Sądu Rejonowego w Strzelcach Opolskich z dnia 8 maja 2018 roku sygn. akt I C 128/17 1. oddala obie apelacje, 2. przyznaje od Skarbu Państwa – Sądu Okręgowego w Opolu na rzecz r.pr. W. C. (1) kwotę 60 (sześćdziesiąt) złotych plus podatek VAT tytułem wynagrodzenia za udzielenie powodowi pomocy prawnej z urzędu w postępowaniu odwoławczym. Na oryginale właściwe podpisy UZASADNIENIE Zaskarżonym wyrokiem z dnia 8 maja 2018 r. po rozpoznaniu sprawy z powództwa M. B. przeciwko Skarbowi Państwa – Zakładowi Karnemu Nr 2 w S. o zapłatę zadośćuczynienia Sąd Rejonowy w Strzelcach Opolskich zasądził od strony pozwanej Skarbu Państwa – Zakładu Karnego Nr 2 w S. na rzecz powoda M. B. kwotę 2.000 zł oraz oddalił powództwo w pozostałym zakresie i odstąpił --- STRONA 2 --- od obciążania powoda M. B. kosztami procesu. Nadto Sąd Rejonowy przyznał pełnomocnikowi z urzędu powoda M. B. – radcy prawnego W. C. (2) wynagrodzenia za reprezentowanie powoda w niniejszym postępowaniu w kwocie 600 zł powiększoną o należny podatek VAT w wysokości 23 % wynoszący 138 zł, którą to kwotę nakazuje wypłacić z Funduszu Skarbu Państwa. Z ustaleń Sądu Rejonowego w Strzelcach Opolskich wynika, że powód M. B. odbywa w Zakładzie Karnym nr 2 w S. K. kary przypada na dzień 25 grudnia 2014 r. Powód zakwalifikowany jest do grupę R-l/Z - Recydywista penitencjarny. M. B. w dniu 25 października 2016 r. złożył wniosek do Dyrektora Zakładu Karnego nr 2 w S. o udzielenie zezwolenia na udział w pogrzebie swojej pasierbicy w dniu 26 października 2016 r. pod konwojem funkcjonariuszy. Zastępca Dyrektora Zakładu Karnego nr 2 przeprowadził rozmowę z pozwanym, w której wyraził zgodę na uczestnictwo powoda w pogrzebie w ubraniu prywatnym. Powód przed wyjazdem z Zakładu Karnego na pogrzeb zgłosił konwojentom, iż chce uczestniczyć w uroczystości w ubraniu prywatnym. Funkcjonariusze Zakładu Karnego nie doprowadzili go do magazynu celem wydania ubrania i tym samym uniemożliwili powodowi przebrania się w ubranie cywilne brał on udział w uroczystości pogrzebowej w odzieży . M. B. był konwojowany przez funkcjonariuszy działu ochrony Zakładu Karnego nr 2 (3 konwojentów oraz kierowca) na ceremonię pogrzebową, która odbyła się na cmentarzu komunalnym w G.. Funkcjonariusze występowali w umundurowaniu oraz kamizelkach z logo Służby Więziennej, wyposażeni byli w środki przymusu bezpośredniego oraz broń palną z amunicją ,,ostrą”. Ze względów bezpieczeństwa postój samochodu konwojowego ustalono na terenie cmentarza. Ponadto kierując się względami bezpieczeństwa ustalono miejsce w którym stal powód, ograniczono jego kontakty z osobami trzecimi oraz nie wprowadzono go do K.. W cenie Sądu Rejonowego zgromadzony materiał dowodowy dał podstawy do przyjęcia, że w nieznacznym zakresie dobra powoda zostały naruszone. Na wstępie należy zaznaczyć, iż funkcjonariusze służby więziennej , w związku z tragedią, która dotknęła powoda, podjęli szereg działań umożliwiających mu niezwłoczny kontakt telefoniczny z rodziną i zapewniono nielimitowane rozmowy telefoniczne z rodziną . skierowano powoda do psychologa, podano leki uspokajające. Bezspornym było, iż powód otrzymał zgodę na udział w uroczystościach pogrzebowych w ubraniu prywatnym. Zgoda ta została wyrażona przez Zastępcę Dyrektora Zakładu Karnego nr 2 w S.. Pomimo wcześniejszych ustaleń powód nie miał możliwości zmiany ubrania więziennego na prywatny, mimo iż kilkukrotnie zgłaszał funkcjonariuszom Służby Więziennej uwagę na fakt, iż otrzymał od wicedyrektora B. zgodę na zmianę stroju. Odnosząc się do pozostałych zarzutów podniesionych prze powoda wskazać należy. że Sąd Rejonowy nie neguje faktu, że uczestnictwo w uroczystości pogrzebowej tak bliskiej osoby jak pasierbica w towarzystwie funkcjonariuszy stanowiło dla powoda niewątpliwą dolegliwość. Również wjazd samochodu SW na teren cmentarza i fakt, że w czasie uroczystości przebywał w niedalekiej odległości od pozostałych żałobników, mógł powodować u powoda dyskomfort jednakże podkreślić należy, że powód jest osobą pozbawioną wolności, a rodzina ma świadomość tego, iż odbywa on karę pozbawienie wolności w Zakładzie Karnym typu zamkniętego. Sąd Rejonowy nie dopatrzył się zatem bezzasadnego naruszenia praw powoda ani w zakresie niedoprowadzenia go do K.. Ponadto zarzuty powoda w pewnym sensie wzajemnie się wykluczają, gdyż z jednej strony powód domaga się zadośćuczynienia w związku z faktem, iż stał w kajdankach, w towarzystwie uzbrojonych funkcjonariuszy, a samochód SW wjechał na teren cmentarza czym wzbudził sensację i skupił na sobie uwagę wszystkich uczestników pogrzebu, a z drugiej zaś strony podnosi, iż nie mógł wejść do K., co w otoczeniu uzbrojonych funkcjonariuszy z całą pewnością wzbudziłoby zainteresowanie wszystkich żałobników. Sąd Rejonowy wskazał ponadto, że skazany został przetransportowany na pogrzeb pasierbicy do znanej sobie miejscowości, w uroczystościach pogrzebowych uczestniczyło wiele osób. Sytuacja emocjonalna, w jakiej się znajdował, miała charakter wyjątkowy. Powód wskazywał również, iż dowódca konwoju nie zezwolił na podejście do niego przez jego dwie młodsze córki, jednakże wskazać, iż powód jest osobą odbywającą karę pozbawienia wolności w warunkach zakładu karnego zamkniętego. Sąd Rejonowy nie podzielił stanowiska powoda, że zastosowane wobec niego środki bezpieczeństwa były nieadekwatne. Sąd Rejonowy zaakcentował, że pobyt powoda w zakładzie karnym jest tylko i wyłącznic konsekwencją jego przestępczej działalności, znalazł się on w warunkach izolacji więziennej, z uwagi na prawomocny wyrok skazujący go na karę pozbawienia wolności, ( ciem tego pobytu jest natomiast izolacja od otoczenia w taki sposób, by nie mógł sic on z nim kontaktować. Naturalną konsekwencją wykonywania kary ograniczenia wolności są pewne ograniczenia, niedogodności i stancę które mogą być --- STRONA 3 --- subiektywnie postrzegane przez odbywających karę za poniżające ich. niemniej jednak są one konieczne, z uwagi na względy bezpieczeństwa. Zdaniem Sądu Rejonowego. podejmując decyzję w sprawie konwoju Dyrektor Zakładu Karnego. nie naruszył w żaden sposób dóbr osobistych powoda. Podejmując decyzję uwzględniono szereg różnych okoliczności, a mianowicie : do jakiej grupy i podgrupy powód został klasyfikowany ( R-l/P recydywista penitencjarny, zakład karny typu zamkniętego, system programowanego oddziaływania), uwzględniono opinie sądowo- psychiatryczne. przebieg odbywania kary. Wobec powyższego Sąd Rejonowy stwierdził, iż przedmiotowe powództwo zasługiwało na uwzględnienie jedynie w części, tj. zasądzeniu na rzecz powoda zadośćuczynienia w kwocie 2000.00 zł, które wynika wyłącznie z faktu, iż powód mimo uzyskania zgody na udział w uroczystościach pogrzebowych w ubraniu pływalny m. nie miał możliwości zmiany ubrania więziennego na prywatne, mimo iż kilkukrotnie zgłaszał funkcjonariuszom Służby Więziennej uwagę na fakt, iż otrzymał od wicedyrektora B. zgodę na zmianę stroju. Odnosząc się do pozostałych zarzutów powoda dotyczących rzekomych uchybień pozwanego wskazać należy, iż w ocenie Sądu Rejonowego w działaniu strony pozwanej nie można znaleźć cech umyślnej bezprawności, które w sposób faktyczny oddziaływałyby na powoda, usprawiedliwiając tym samym jego roszczenie o zadośćuczynienie. Same subiektywne odczucia powoda nie są w tym względzie wy starczające do uznania naruszenia jego dóbr osobistych i przyznania mu żądanej kwoty, kiedy - co wskazano w stanie faktycznym podyktowane było wyłącznie względami bezpieczeństwa. Wobec reprezentowania powoda przez profesjonalnego pełnomocnika z urzędu Sąd orzekł o przyznaniu mu wynagrodzenia tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. W związku z powyższym Sąd Rejonowy zasądził na rzecz pełnomocnika z urzędu radcy prawnego W. C. (1), w oparciu o Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu. Wynagrodzenie w kwocie 600 zł za reprezentowanie praw powoda w niniejszym postępowaniu, ponadto wynagrodzenia pełnomocnika zostało powiększone o stawkę podatku od towarów i usług (138 zł). Wynagrodzenia zostało przyznane w oparciu o § 8 pkt 3) w związku z §4 ust. 3 wyżej cytowanego rozporządzenia. Apelację od wyroku Sądu Rejonowego w Strzelcach Opolskich wniosły obie strony procesu. Powód M. B. zaskarżył wyrok Sądu I instancji w części w której Sąd oddalił powództwo o zapłatę kwoty 15.000 zł ponad kwotę 2.000 zł, tj. w pkt II, jak również w punkcie IV, zarzucając mu: 1. naruszenie przepisów prawa materialnego tj. art. 448 k. c. w zw. z art. 24 § 1 k. c. w zw. z art 23 k. c. przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, polegające na: a. uznaniu, że działaniom funkcjonariuszy Służby Więziennej podczas uroczystości pogrzebowej nie można zarzucić cech bezprawności, podczas gdy ich postępowanie w tamtym czasie należy zakwalifikować jako naruszające dobra osobiste powoda, b. wyraźnie niewspółmiernym do doznanych przez powoda naruszeń dóbr osobistych, a tym samym nieodpowiednim ustaleniu należnego powodowi zadośćuczynienia na kwotę 2.000 zł podczas gdy w świetle charakteru naruszenia dóbr osobistych, dochodzona pozwem kwota 15.000 zł tytułem zadośćuczynienia będzie kwotą odpowiednią, jednocześnie nie stanowiącą nadmiernej korzyści, czy też źródła wzbogacenia dla powoda; 2. naruszenie przepisów prawa procesowego, mające wpływ na wynik sprawy, tj. art. 233 § 1 k. p. c. poprzez sprzeczną z zasadami logiki i doświadczenia życiowego ocenę materiału dowodowego w postaci projektu oceny okresowej powoda oraz przesłuchania powoda i uznanie, że zastosowane wobec powoda środki bezpieczeństwa były adekwatne i uzasadnione; podczas gdy zastosowane środki należy uznać za zdecydowanie zbyt daleko idące; --- STRONA 4 --- 3. naruszenie przepisów postępowania, mającego wpływ na wynik sprawy, tj. § 8 pkt. 3) w zw. z § 4 ust. 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu, dalej rozporządzenia, poprzez jego niewłaściwe zastosowanie przy rozstrzyganiu o kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu stawki wynikającej z § 8 pkt. 3) rozporządzenia, podczas gdy wartość przedmiotu sporu w niniejszej sprawie wynosiła 15.000 zł, w związku z czym winna zostać zastosowana stawka wynikająca z § 8 pkt. 5 rozporządzenia. Mając na uwadze powyższe powód wniósł o zmianę wyroku w zaskarżonej części poprzez zasądzenie na rzecz powoda od pozwanego kwoty 13.000,00 zł ponad zasądzone 2.000 zł, zasądzenie na rzecz pełnomocnika z urzędu powoda kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w kwocie 2.400 zł, powiększoną o należny podatek VAT w wysokości 23%, wynoszący 552 zł oraz zasadzenie od na rzecz pełnomocnika z urzędu powoda kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu za drugą instancję i oświadczam, że koszty te nie zostały uiszczone w całości ani w części. Strona pozwana zaskarżyła wyrok Sądu Rejonowego w Strzelcach Opolskich w części uznającej powództwo poprzez zasądzenie na rzecz powoda kwoty 2.000 zł (pkt I) zarzucając temu wyrokowi: 1. naruszenie przepisów prawa procesowego mające wpływ na treść wydanego orzeczenia, a to naruszenie art. 233 § 1 k.p.c. poprzez sprzeczność istotnych ustaleń Sądu z zebranym w sprawie materiałem dowodowym, wyrażającą się przyjęciem założenia, iż udział powoda w uroczystości pogrzebowej w ubraniu więziennym naruszył jego dobra osobiste podczas gdy w materiale dowodowym brak jest jakichkolwiek ustaleń, co do wyglądu ubrania więziennego w którym występował powód; 2. naruszenie prawa materialnego przez nieuzasadnione zastosowanie art. 24 k.c. na skutek uznania, iż udział powoda w ceremonii pogrzebowej w ubraniu więziennym naruszył jego dobra osobiste, w sytuacji gdy brak jest ustalenia, iż wygląd tego ubrania w całokształcie organizacji i przebiegu konwoju oraz pobytu powoda na cmentarzu, mógł sam w sobie naruszać te dobra. Wskazując na powyższe strona pozwana wniosła o zmianę wyroku w zaskarżonym zakresie poprzez uwzględnienie żądania odpowiedzi na pozew o oddalenie powództwa w całości, ewentualnie o uchylenie zaskarżanego wyroku i przekazanie sprawy sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpatrzenia i zasądzenie na rzecz pozwanego od powoda kosztów postępowania za obie instancje, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Sąd Okręgowy zważył, co następuje: Zarówno apelacja powoda jak i apelacja strony pozwanej nie zasługują na uwzględnienie. Sąd pierwszej instancji dokonał prawidłowych ustaleń faktycznych, z których wyciągnął trafne wnioski i właściwie je ocenił działając w granicach zastrzeżonej dla sądu swobodnej oceny dowodów. Z tych przyczyn Sąd Okręgowy niewadliwe ustalenia Sądu pierwszej instancji przyjął za własne stosownie do przepisu art. 382 k.p.c. Zarzuty podniesione przez apelujące strony nie uzasadniały wniosków apelacji, a więc zmiany odpowiadającego prawu rozstrzygnięcia. Podniesiony przez skarżących zarzut naruszenia przepisów prawa procesowego, w szczególności art. 233 k.p.c. sprowadzający się w istocie do zarzucenia Sądowi pierwszej instancji przekroczenia granic swobodnej oceny dowodów, nie mógł zasługiwać na uwzględnienie. W uchwale 7 sędziów z dnia 23 marca 1999 roku (III CZP 59/98, OSNC 1999 nr 7-8, póz. 124), Sąd Najwyższy wyraził pogląd, z którego wynika, iż sąd wyższej instancji, dokonując w kontekście zarzutów apelacyjnych kontroli oceny dowodów przeprowadzonych przez Sąd instancji niższej, nie ustala prawdziwości faktów. Weryfikacja tego sądu sprowadza się wyłącznie do ustalenia, czy nie doszło do przekroczenia granic swobodnej oceny dowodów. Same nawet poważne wątpliwości co do trafności oceny dokonanej przez sąd pierwszej instancji, jeżeli tylko nie wykroczyła ona poza granice zakreślone art. 233 § 1 k.p.c., nie powinny stwarzać podstawy do zajęcia przez sąd drugiej instancji odmiennego stanowiska. W rozpoznawanej sprawie nie ulega wątpliwości, iż brak jest nieprawidłowości o których mowa powyżej. Odnosząc się do wskazanych w apelacji zarzutów naruszenia prawa materialnego w pierwszej kolejności wskazać należy, iż Sąd I instancji prawidłowo zastosował treść art. 448 k.c. w zw. z art. 24 k.c., jako materialną podstawę roszczenia powoda. Zasadnicze --- STRONA 5 --- przesłanki rozstrzygnięcia o roszczeniu opartym na art. 448 k.c. obejmują ustalenie przede wszystkim rodzaju naruszonego dobra, intensywności naruszenia oraz jego skutków dla poszkodowanego, a także zachowania naruszyciela. Na powodzie spoczywał ciężar wykazania, że doszło do takiego naruszenia, a na pozwanym że jego zachowanie nie było bezprawne. Zakres odpowiedzialności za naruszenie dóbr osobistych określają przepisy art. 23, art. 24 i art. 448 k.c. i na ich podstawie ponosi odpowiedzialność za naruszenie dóbr osobistych także Skarb Państwa. Subiektywne przekonanie pozwanego, że nie miał wobec strony powodowej zamiaru naruszenia dobra osobistego nie uniemożliwia przyjęcia, że do takiego naruszenia doszło. Osoba szukająca ochrony przewidzianej w art. 24 k.c. nie musi zatem wykazywać winy sprawcy zagrożenia lub naruszenia dobra osobistego. Ciężar dowodu w zakresie braku bezprawności działania (art. 24 k.c.) spoczywa na osobie, której zarzucono naruszenie dobra osobistego. Musi ona wykazać, że była do takiego działania prawnie uprawniona. Przepis art. 24 § 1 k.c. statuuje bowiem domniemanie bezprawności działania sprawcy naruszenia dobra osobistego. Każde więc naruszenie lub zagrożenie takiego dobra należy wstępnie kwalifikować jako bezprawne. Domniemanie to może sprawca obalić, jeżeli wykaże, że zachodziła jedna z okoliczności wyłączających bezprawność działania. Z kolei ocena, czy doszło do naruszenia dobra osobistego nie może być dokonywana według miary indywidualnej wrażliwości zainteresowanego, a z zastosowaniem kryteriów obiektywnych. Odnosi się to zarówno do osoby, która twierdzi, że doszło do naruszenia jej dobra osobistego i poszukuje ochrony prawnej, jak i do podmiotu, który dobra te naruszył. W nawiązaniu do apelacji powoda wskazać należy, że obowiązujące prawo nie chroni przed każdym jakimkolwiek naruszeniem dóbr osobistych. Zatem każde działanie, z którym strona wiąże zarzut naruszenia dóbr osobistych należy badać w kontekście sytuacyjnym. (por. wyrok SN z dnia 13 czerwca 2002 r. w sprawie V CKN 1421/00, publik. LEX nr 1103625). Sąd Rejonowy w sposób właściwy, rozważny i odpowiadający prawu ocenił rozmiar krzywdy poniesionej przez powoda w związku z naruszeniem jego dóbr osobistych dokonanym przez stronę pozwaną w związku z brakiem zapewnienia powodowi możliwości uczestniczenia w pogrzebie pasierbicy w prywatnym ubraniu, mimo wyrażenia stosownej zgody przez administrację zakładu karnego, w którym powód odbywał karę pozbawienia wolności. Nie można uznać, że w warunkach osadzenia to na powodzie spoczywał obowiązek wyegzekwowania zgody na udział w pogrzebie w „cywilnym” ubraniu i nie może pozwanego ekskulpować sposób zorganizowania konwoju i ustalenia dotyczące terminu przewozu. Niewątpliwie powyższa okoliczność stanowiła dla powoda dodatkową dolegliwość związaną z odbywaniem kary pozbawienia wolności i skutkowała poczuciem krzywdy w związku z uczestnictwem powoda w pogrzebie bliskiej osoby na oczach licznie zgromadzonych uczestników w ubraniu więziennym. Zatem słusznie Sąd Rejonowy uznał zasadność przyznania powodowi zadośćuczynienia z tego tytułu uznając, że kwota 2.000 zł jest kwotą odpowiednią w rozumieniu art. 448 k.c. Kwota ta została uznana za adekwatną w stosunku do stopnia naruszenia dóbr osobistych powoda a nadto uwzględnia warunki, w jakich do niego doszło. Nie sposób bowiem nie wziąć pod uwagę, że brak wyposażenia powoda w prywatne ubranie nie wynikał ze złej woli funkcjonariuszy, a raczej z zaniedbania i pośpiechu, a sam powód również nie przejawił odpowiedniej inicjatywy, która zapobiegłaby zaniedbaniu służby więziennej w zakresie wyposażenia powoda w odpowiednie ubranie na pogrzeb bliskiej mu osoby. Nadto wskazać należy, że w przypadku kwestionowania wysokości przyznanego zadośćuczynienia dopuszczalna jest ingerencja sądu odwoławczego w tym zakresie jedynie wtedy, gdy strona apelująca wykaże, że przyznane uzasadnienie jest rażąco wygórowane lub rażąco zaniżone, a taka okoliczność w przedmiotowej sprawie nie została wykazana (tak m.in. wyrok Sądu Najwyższego z 18 listopada 2004 r., I CK 219/04, LEX nr 146356). W ocenie sądu odwoławczego wysokość należnego powodowi zadośćuczynienia określona przez Sąd Rejonowy znajduje uzasadnienie w realiach przedmiotowej sprawy i brak jest podstaw do jego zwiększenia z uwagi na pozostałe negatywne w odczuciu powoda zachowania funkcjonariuszy służby więziennej w czasie pogrzebu. To na funkcjonariuszach spoczywa powinność zapewnienia bezpieczeństwa i należytego wykonywania ich obowiązków służbowych i nie można im postawić zarzutu podjęcia działań niezgodnych z prawem w zakresie usytuowania pojazdu i miejsca postoju. Wbrew zarzutom powoda, który twierdził, że zależało mu na możności pożegnania ze zmarłą, funkcjonariusze wobec braku wskazań do wejścia na ceremonię w kościele, w ten sposób zapewnili powodowi w sposób możliwie pełny uczestnictwo w pochówku. Nie można również wymagać, aby w trakcie konwoju powód mógł mieć szeroki kontakt z pozostałymi uczestnikami pogrzebu. W powyższym zakresie bez potrzeby powtarzania argumentacji przywołanej przez Sąd I instancji wskazać należy, że sąd odwoławczy podziela ocenę, iż w pozostałym zakresie brak jest podstaw do uwzględnienia zarzutów apelacji powoda. Wobec tego, że zaskarżony wyrok odpowiada prawu, a zarówno apelacja powoda jak i apelacja strony pozwanej nie była zasadna, należało je oddalić zgodnie z art.385 k.p.c. --- STRONA 6 --- Nie zasługuje również na uwzględnienie wniosek powoda w zakresie zmiany rozstrzygnięcia w przedmiocie kosztów pomocy prawnej udzielonej powodowi z urzędu i zwiększenia ustalonego wynagrodzenia. W ocenie sądu odwoławczego roszczenie, którego dochodził powód jest niewątpliwie związane z warunkami odbywania kary pozbawienia wolności. Zatem podstawę ustalenia wynagrodzenia pełnomocnika powoda za pomoc z urzędu udzieloną M. B. powinien stanowić przepis § 14 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu (Dz.U. poz. 1715 ze zm.), jednak brak było podstaw do zmiany orzeczenia w tym przedmiocie wobec zaskarżenia tej części wyroku jedynie przez powoda. Wyżej wskazany przepis Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu w związku z treścią § 16 ust.1 pkt 1 tego rozporządzenia legł u podstaw ustalenia wysokości należnego pełnomocnikowi powoda wynagrodzenia za pomoc udzieloną powodowi z urzędu w trakcie postępowania odwoławczego, które powinno zostać powiększone o stawkę podatku VAT.