Wyrok I C 1266/15 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 28 września 2017 r. Sąd Okręgowy we Wrocła

--- STRONA 1 --- Sygn. akt I C 1266/15 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 28 września 2017 r. Sąd Okręgowy we Wrocławiu Wydział I Cywilny w składzie: Przewodniczący: SSO Aneta Fiałkowska – Sobczyk Protokolant: Błażej Łój po rozpoznaniu w dniu 21 września 2017 r. we Wrocławiu sprawy z powództwa V. P. przeciwko Skarbowi Państwa – Aresztowi Śledczemu we W. o zapłatę I. oddala powództwo; II. nie obciąża powoda kosztami procesu za I instancję. Na oryginale właściwy podpis. Sygn. akt I C 1266/15 UZASADNIENIE P. P. wniósł o zasądzenie od pozwanego Skarbu Państwa – Aresztu Śledczego we W. tytułem zadośćuczynienia kwoty 920 000 zł. W uzasadnieniu swojego żądania powód wskazał, że w trakcie pobytu w Areszcie Śledczym we W. w okresie od dnia 14 kwietnia 2012 r. do dnia 26 marca 2014 r. doszło do naruszenia jego dóbr osobistych. Powód przebywał w pomieszczeniach źle oświetlonych, a jedynie przez 24 dni był osadzony w celach należycie oświetlonych. Leczenie okulistyczne powoda było prowadzone niedbale. Zabraniano powodowi zabierać z celi jakichkolwiek dokumentów czy notatek na czas uczestnictwa w posiedzeniach sądowych oraz w spotkaniach z pełnomocnikiem czy konsulem. W dniu 18 października 2013 r. po powrocie z rozprawy sądowej powód poddany został wyjątkowo upokarzającej rewizji osobistej, w trakcie której pracownik służby więziennej przyglądał się miejscom intymnym powoda. Nigdy wcześniej po powrocie z prokuratury lub sądu powód nie był przeszukiwany. Wydawanie posiłków odbywało się z naruszeniem elementarnych zasad sanitarnych i podstawowych zasad higieny. Powód przebywał w celi, w której unosiły się opary farby olejnej. Wbrew swojej woli powód osadzony był w celach z osobami palącymi wyroby tytoniowe. Zgłaszane przez powoda zastrzeżenia co do warunków osadzenia były przez funkcjonariuszy Aresztu Śledczego we W. lekceważone. Powoda bezpodstawnie skierowano na badania psychologiczne i umieszczono w celi z osobami chorymi psychicznie. Łóżka piętrowe pozbawione były barierek i drabinek. Powodowi nie zapewniono prawidłowej opieki lekarskiej. Cele były zagrzybione i zarobaczone. Uniemożliwiono powodowi korespondowanie z matką. Zbyt dużo osób uczestniczyło jednocześnie w kąpielach w łaźni, w trakcie których osadzeni byli podglądani przez kobiety. W sali widzeń panował straszny hałas i trzeba było się przekrzykiwać. Brak było poczekalni dla osób odwiedzających. Tylko przez 20 dni powód miał zapewnioną ciepłą wodę. Toaleta pozbawiona była ścian i zasłony. Ze względu na narodowość powód pozbawiony został możliwości pracy, nawet nieodpłatnej. W lecie odczuwalne były upały, a w zimie chłód. --- STRONA 2 --- W odpowiedzi na pozew pozwany Skarb Państwa – Areszt Śledczy we W. wniósł o oddalenie powództwa oraz o zasądzenie od powoda na swoją rzecz kosztów procesu. Pozwany podniósł zarzut przedawnienia części roszczeń powoda. Uzasadniając swoje stanowisko w sprawie pozwany wskazał, że przedawnieniu uległy roszczenia za okres sprzed 3 lat od dnia skutecznego wniesienia pozwu. Pozwany zarzucił, iż brak jest jakiegokolwiek dającego się uzasadnić powiązania pomiędzy wysokością dochodzonej kwoty zadośćuczynienia a krzywdą, czy szkodą jakiej miał doznać powód. Roszczenie to nie znajduje uzasadnienia w realiach społeczno – gospodarczych. Powód nie wykazał w żadnym zakresie, iż dochodzone przez niego roszczenie uznać należałoby za zasadne. Pozwany zaprzeczył wszystkim zgłoszonym w pozwie aspektom naruszenia dóbr osobistych powoda. Pozwany w pełni respektuje prawo do obrony osadzonych i nie zakazuje zabierania dokumentów związanych z postępowaniem. Wszyscy osadzeni roznoszący artykuły żywnościowe przeszli w tym zakresie badania oraz szkolenie z zakresu bezpieczeństwa i higieny pracy oraz wyposażeni byli w odpowiednią odzież ochronną, a oddziałowi nadzorują czynności wydawania posiłków i sprawdzają, czy osadzeni je wydający są ubrani zgodnie z zasadami bezpieczeństwa i higieny pracy. Osób tymczasowo aresztowanych, a taką był do dnia 13 stycznia 2013 r. powód, nie poddaje się resocjalizacji, a jedynie kieruje się do nich ofertę zajęć zagospodarowujących czas wolny. Powód chętnie korzystał z zajęć świetlicowych, brał czynny udział w konkursach i akcjach charytatywnych, za co był regularnie nagradzany. Stan wyposażenia świetlic jest monitorowany, mniejsze uszkodzenia sprzętu są na bieżąco naprawiane, a w miarę możliwości finansowych dokonywane są zakupy nowego wyposażenia. Powód kilkukrotnie zmieniał deklaracje odnośnie palenia wyrobów tytoniowych i każdorazowo umieszczany był w celach zgodnie ze złożonymi deklaracjami. Dyrektor pozwanej jednostki dołożył wszelkich starań mających na celu właściwe rozmieszczenie powoda przy zachowaniu obowiązków zabezpieczenia prawidłowego toku postępowania karnego i zapewnienia bezpieczeństwa w areszcie. W związku z odbywaniem prawomocnej kary 25 lat pozbawienia wolności powód został skierowany do Ośrodka (...). Powód wyraził zgodę na badania psychologiczno – penitencjarne, które przeprowadzone zostały w okresie od dnia 11 lutego 2014 r. do dnia 18 lutego 2014 r. Powód był objęty opieką wychowawczą oraz psychologiczną i nie zgłaszał uwag odnośnie rozmieszczenia. Stan ścian w celach mieszkalnych, w których przebywał powód należy uznać za dobry. Stan powłok malarskich i tynków jest zróżnicowany i zależny w znacznej mierze od dbałości osadzonych. Odosobnione przypadki okresowego zawilgocenia ścian w okolicach zlewów wynikają z nadmiernego rozchlapywania wody podczas mycia. Do malowania celi w oddziale (...) została użyta farba, która posiada atest (...) i nie zawiera środków chemicznych szkodliwych dla zdrowia zarówno podczas malowania, jak i samego etapu schnięcia powłoki malarskiej. Poprawka powłoki malarskiej wykonana była w kąciku sanitarnym, który odizolowany jest od pozostałej części celi mieszkalnej i posiadał osobną, sprawną wentylację. W celach zapewnione jest oświetlenie o natężeniu wymaganym w normach dla miejsc przeznaczonych do czytania. Przesłony w oknach wykonane są z materiału przepuszczającego światło dzienne. Teren Aresztu objęty jest stałym dozorem sanitarnym i raz w tygodniu przy użyciu dozwolonych i dopuszczonych do stosowania środków przeprowadza się dezynsekcję, dezynfekcję i deratyzację pomieszczeń, w tym znajdujących się w celach materaców. Cele mieszkalne, w których przebywał powód wyposażone były w sprzęt kwaterunkowy zgodnie z obowiązującymi normami. Łóżka pomimo braku drabinek i dodatkowych zabezpieczeń spełniały wymagane przepisami warunki techniczne. Kąciki sanitarne oddzielone są od celi mieszkalnej osłoną, której szkielet wykonany jest z kształtowników stalowych z wypełnieniem z płyty paździerzowej oraz zasłonką z materiału zamykającą wejście do kącika, co zapewnia intymność. W celu zapewnienia możliwości utrzymania higieny, w oddziałach mieszkalnych zapewniony jest stały dostęp do zimnej wody oraz wyrażona jest zgoda na posiadanie czajników lub grzałek elektrycznych, przy pomocy których możliwe jest ogrzanie wody. Osadzeni mają zapewnioną raz w tygodniu ciepłą kąpiel. Łaźnia w Areszcie Śledczym we W. jest wyremontowana i spełnia wszystkie wymogi dotyczące tego typu pomieszczeń. Wyposażone są w przegrody gwarantujące osobom z nich korzystającym poszanowanie ich praw do prywatności i intymności. Kąpiel w łaźni ogólnej realizowana jest grupowo zgodnie z ustalonym w jednostce porządkiem wewnętrznym. Osadzeni korzystają z 21 sitek kąpielowych. Jedno sitko przypada na jednego osadzonego. Kąpiel prowadzona jest przez funkcjonariusza tej samej płci, co korzystająca z niej grupa osadzonych. Warunki w pozwanej jednostce penitencjarnej zapewnione powodowi w trakcie jego pobytu w jednostce odpowiadały i odpowiadają przepisom k.k.w. i przepisom wykonawczym wydanym na jego podstawie, a wszystkie jego prawa były respektowane, co potwierdzają rozstrzygnięcia wydane w zainicjowanych przez powoda postępowaniach skargowych. Powód nie legitymuje się jakimkolwiek rozstrzygnięciem wydanym przez sąd penitencjarny w podnoszonych przez niego kwestiach. Powód kierował skargi do Ministra Sprawiedliwości, jednakże procedura wyjaśniająca nie potwierdziła wysuwanych przez powoda zarzutów. Nawet jeśli pewne elementy odbywania kary pozbawienia wolności były dla powoda ponad miarę uciążliwe, nie oznacza to, że doszło do bezprawnego naruszenia jego dóbr osobistych. W okresie osadzenia powód miał nieograniczony dostęp do opieki medycznej. --- STRONA 3 --- Sąd ustalił następujący stan faktyczny: Powód V. P. osadzony był w Areszcie Śledczym we W. w okresie od dnia 11 kwietnia 2012 r. do dnia 26 marca 2014 r. Początkowo powód przebywał na oddziale (...) i w dniu 1 października 2012 r. został przeniesiony na oddział (...). Dnia 13 stycznia 2014 r. powoda przeniesiono na oddział (...). Od dnia 16 stycznia 2014 r. powód przebywał na oddziale (...). Na oddział (...) powód powrócił dnia 6 marca 2014 r. ( dowód: informacja o pobytach i orzeczeniach z dnia 28.09.2015 r., k. 54, okładka akt osobopoznawczych powoda części B k. 159, projekt oceny okresowej z dnia 1.11.2013 r., k. 191, notatka służbowa z dnia 01.10.2012 r., k. 165, notatka służbowa z dnia 13.01.2014 r., k. 197, notatka służbowa z dnia 14.01.2014 r., k. 199, notatka służbowa z dnia 17.01.2014 r., k. 200, notatka służbowa z dnia 06.03.2014 r., k. 203); W okresie pobytu w Areszcie Śledczym we W. powód nie zgłaszał funkcjonariuszom jakichkolwiek problemów bądź zastrzeżeń związanych z jego osadzeniem. W trakcie wizytacji cel mieszkalnych powód nie zgłaszał uwag co do ich metrażu, stanu technicznego lub wyposażenia. Wielokrotnie powód wyrażał zadowolenie z rozmieszczenia. W dniu 20 grudnia 2012 r. powód oświadczył, że zaczął palić wyroby tytoniowe i w związku z tym został przeniesiony do innej celi. W dniu 2 lutego 2014 r. powód ponownie zadeklarował palenie wyrobów tytoniowych. Powód wielokrotnie, najczęściej z własnej inicjatywy, uczestniczył w konsultacjach psychologicznych, w trakcie których nie stwierdzono u niego jakichkolwiek zaburzeń stanu psychicznego. W związku ze skazaniem na karę pozbawienia wolności w wymiarze 25 lat powód został skierowany w dniu 13 stycznia 2014 r. na badania psychologiczno – penitencjarne. Na przeprowadzenie badań powód wyraził zgodę. Badania przeprowadzono w dniach 11 – 18 lutego 2014 r. dowód: notatka służbowa z dnia 01.06.2012 r., k. 266, notatka służbowa z dnia 18.06.2012 r., k. 265, notatka służbowa z dnia 10.07.2012 r., k. 264, notatka służbowa z dnia 27.07.2012 r., k. 263, notatka służbowa z dnia 08.08.2012 r., k. 162, notatka służbowa z dnia 20.08.2012 r., k. 262, notatka służbowa z dnia 23.08.2012 r., k. 163, opinia psychologiczna z dnia 23.08.2012 r., k. 261, opinia psychologiczna z dnia 28.08.2012 r., k. 260, notatki służbowe z dnia 17.09.2012 r., k. 164, 259, notatka służbowa z dnia 10.10.2012 r., k. 258, notatka służbowa z dnia 11.10.2012 r. k. 165, notatka służbowa z dnia 25.10.2012 r., k. 167, notatka służbowa z dnia 28.10.2012 r., k. 168, notatka służbowa z dnia 07.11.2012 r., k. 169, oświadczenie powoda z dnia 20.12.2012 r., k. 371, notatka służbowa z dnia 20.12.2012 r., k. 171, notatki służbowe z dnia 10.01.2013 r., k. 172, 173, notatki służbowe z dnia 21.01.2013 r., k. 174, 175, notatka służbowa z dnia 04.02.2013 r., k. 176, notatka służbowa z dnia 05.02.2013 r., k. 177, notatka służbowa z dnia 08.02.2013 r., k. 178, notatka służbowa z dnia 08.03.2013 r., k. 179, notatki służbowe z dnia 12.03.2013 r., k. 180, 181, notatka służbowa z dnia 27.03.2013 r., k. 182, notatka służbowa z dnia 16.04.2013 r., k. 183, notatka służbowa z dnia 18.04.2013 r., k. 184, notatka służbowa z dnia 27.06.2013 r., k. 185, notatka służbowa z dnia 08.07.2013 r., k. 186, notatka służbowa z dnia 14.11.2013 r., k. 189, notatka służbowa z dnia 15.11.2013 r., k. 190, projekt oceny okresowej z dnia 1.11.2013 r., k. 191, notatka służbowa z dnia 06.12.2013 r., k. 193, notatka służbowa z dnia 02.01.2014 r., k. 195, wniosek do komisji penitencjarnej z dnia 13.01.2014 r., k. 196, notatka służbowa z dnia 13.01.2014 r., k. 197, notatka służbowa z dnia 14.01.2014 r., k. 199, notatka służbowa z dnia 17.01.2014 r., k. 200, notatka służbowa z dnia 20.01.2014 r., k. 240, oświadczenie powoda z dnia 02.02.2014 r., k. 350, orzeczenie psychologiczno – penitencjarne z dnia 19.02.2014 r., k. 238, 239, wniosek do komisji penitencjarnej z dnia 19.02.2014 r., k. 201, notatka służbowa z dnia 13.02.2014 r., k. 202, notatka służbowa z dnia 06.03.2014 r., k. 203, notatka służbowa z dnia 25.03.2014 r., k. 205); W dniu 12 kwietnia 2013 r. do Ministerstwa Sprawiedliwości wpłynęła skarga powoda na warunki osadzenia w Areszcie Śledczym we W.. Przedmiotem skargi był zbyt rzadkie i krótkie spacery, ograniczenie możliwości korzystania ze świetlicy oraz braku możliwości podjęcia jakiejkolwiek pracy. Pismem z dnia 24 kwietnia 2014 r. powód złożył skargę na osadzanie go w Areszcie Śledczym we W. w celach z osobami palącymi wyroby tytoniowe, podczas gdy on był osobą niepalącą, przebywanie w świeżo malowanej celi oraz brak możliwości podjęcia pracy. --- STRONA 4 --- Przeprowadzone przez Okręgowy Inspektorat Służby Więziennej we W. postępowania wyjaśniające nie stwierdziły żadnych uchybień w zakresie podniesionych przez powoda zarzutów dotyczących jego pobytu w Areszcie Śledczym we W.. ( dowód: skarga powoda z dnia 04.04.2013 r., k. 89, 90, skarga powoda z dnia 24.04.2014 r., k. 94, pismo Ministerstwa Sprawiedliwości z dnia 19.04.2013 r., k. 91, pismo Okręgowego Inspektoratu Służby Więziennej we W. z dnia 21.05.2013 r., k. 93, pismo Ministerstwa Sprawiedliwości z dnia 30.04.2014 r., k. 95, pismo Okręgowego Inspektoratu Służby Więziennej we W. z dnia 03.07.2014 r., k. 97); W trakcie osadzenia powoda warunki bytowe panujące w celach Aresztu Śledczego we W., w których przebywał nie były złe. W celach tych nie występowało zarobaczenie, pomimo, że w placówce zdarzały się przypadki występowania pluskiew. W jednej z dwuosobowych cel, w której powód przebywał w 2012 r. kącik sanitarny oddzielony od części mieszkalnej był za pomocą płyty oraz kotary, a w rogach celi pojawiały się wykwity pleśni. W zajmowanej przez powoda na przełomie lat 2012 i 2013 celi znajdowały się dziury w posadzce oraz brud na ścianach, który powód wraz ze współosadzonym we własnym zakresie usunął. W kranach była jedynie zimna woda, a w 2012 r. zdarzały się przerwy w dostawach wody bieżącej oraz jej zanieczyszczenia drobinami piasku. Raz w tygodniu osadzeni mieli możliwość skorzystania z ciepłej kąpieli w łaźni. Do kwietnia 2013 r. posiłki rozwożono na wózkach, które były w niewłaściwy sposób czyszczone. Przez pewien okres czasu osadzeni nie mieli możliwości korzystania ze świetlicy. ( dowód: zeznania świadka D. W. (1) rozprawa z dnia 02.03.2017 r. – nagranie od 00:06:16 – 00:07:44, zeznania świadka J. N. rozprawa z dnia 02.03.2017 r. – nagranie od 00:08:04 – 00:09:37, zeznania świadka A. S. (1) rozprawa z dnia 02.03.2017 r. – nagranie od 00:09:50 – 00:12:39, zeznania świadka K. S. rozprawa z dnia 02.03.2017 r. – nagranie od 00:12:48 – 00:13:59, zeznania świadka A. P. rozprawa z dnia 02.03.2017 r. – nagranie od 00:14:01 – 00:16:25, zeznania świadka R. Z. rozprawa z dnia 11.07.2017 r. – nagranie od 00:01:36 – 00:08:30, zeznania świadka O. P. rozprawa z dnia 20.07.2017 r. – nagranie od 02:30:41 – 02:32:42, zeznania świadka M. M. rozprawa z dnia 20.07.2017 r. – nagranie od 02:34:12 – 02:37:25); Powód nie skarżył się na warunki bytowe. Nie był traktowany inaczej niż pozostali osadzeni. ( dowód: zeznania świadka J. B. rozprawa z dnia 02.03.2017 r. – nagranie od 00:16:31 – 00:18:12, zeznania świadka A. M. rozprawa z dnia 21.09.2017 r. – nagranie od 00:01:12 – 00:04:09); Funkcjonariusze Aresztu Śledczego we W. pisemnie ustosunkowali się do podniesionych w pozwie zarzutów powoda całkowicie zaprzeczając okolicznościom w nim wskazanym. ( dowód: wyjaśnienia z dnia 29.09.2015 r., k. 56, notatka służbowa z dnia 29.09.2015 r., k. 57, pismo z dnia 23.09.2015 r., k. 58, pismo z dnia 28.09.2015 r., k. 59, wyjaśnienia z dnia 22.09.2015 r., k. 60, wyjaśnienia z dnia 28.09.2015 r., k. 66 – 68). Sąd zważył co następuje: Powództwo nie zasługiwało na uwzględnienie. W pierwszej kolejności należy odnieść się do podniesionego przez pozwanego zarzutu częściowego przedawnienia zgłoszonych przez powoda roszczeń. Stosownie do treści art. 442 1 § 3 k.c. roszczenia z tytułu szkody na osobie przedawniają się z upływem lat trzech od dnia, w którym poszkodowany dowiedział się o szkodzie i o osobie obowiązanej do jej naprawienia. Mając na względzie charakter zgłoszonych roszczeń przez powoda, o ewentualnej szkodzie i podmiocie zobowiązanym do jej naprawienia uzyskiwał on wiedzę już w dacie zaistnienia rzekomych zaniechań funkcjonariuszy Aresztu Śledczego we W. w zakresie zapewnienia powodowi godziwych warunków osadzenia. Stąd też przedawnieniu uległy roszczenia z tytułu zadośćuczynienia za krzywdy powstałe w okresie od dnia 11 kwietnia 2012 r. do dnia 18 czerwca 2012 r. Zgodnie z treścią art. 23 k.c. dobra osobiste człowieka, jak w szczególności zdrowie, wolność, cześć, swoboda sumienia, nazwisko lub pseudonim, wizerunek, tajemnica korespondencji, nietykalność mieszkania, twórczość naukowa, artystyczna, wynalazcza i racjonalizatorska, pozostają pod ochroną prawa cywilnego niezależnie od ochrony przewidzianej w innych przepisach. Wskazany w treści art. 23 k.c. katalog ma charakter otwarty, stąd też do dóbr osobistych podlegających ochronie zaliczyć można także uprawnienie do godnych warunków odbywania kary pozbawienia wolności. Jak natomiast stanowi art. 24 § 1 k.c. ten, czyje dobro osobiste --- STRONA 5 --- zostaje zagrożone cudzym działaniem, może żądać zaniechania tego działania, chyba że nie jest ono bezprawne. W razie dokonanego naruszenia może on także żądać, ażeby osoba, która dopuściła się naruszenia, dopełniła czynności potrzebnych do usunięcia jego skutków, w szczególności ażeby złożyła oświadczenie odpowiedniej treści i w odpowiedniej formie. Na zasadach przewidzianych w kodeksie może on również żądać zadośćuczynienia pieniężnego lub zapłaty odpowiedniej sumy pieniężnej na wskazany cel społeczny. W myśl art. 448 k.c. w razie naruszenia dobra osobistego sąd może przyznać temu, czyje dobro osobiste zostało naruszone, odpowiednią sumę tytułem zadośćuczynienia pieniężnego za doznaną krzywdę lub na jego żądanie zasądzić odpowiednią sumę pieniężną na wskazany przez niego cel społeczny, niezależnie od innych środków potrzebnych do usunięcia skutków naruszenia. Natomiast na mocy art. 445 § 1 k.c. w razie uszkodzenia ciała lub wywołania rozstroju zdrowia, sąd może przyznać poszkodowanemu odpowiednią sumę tytułem zadośćuczynienia pieniężnego za doznaną krzywdę. Krzywda (niemajątkowa szkoda na osobie) polega na ujemnych przeżyciach poszkodowanego, cierpieniach fizycznych (ból i inne dolegliwości) i psychicznych (ujemne uczucia przeżywane w związku z cierpieniami fizycznymi lub następstwami uszkodzenia ciała albo rozstroju zdrowia). Zadośćuczynienie pieniężne ma zaś na celu złagodzenie tych cierpień i powinno stanowić rekompensatę pieniężną za całą krzywdę doznaną przez poszkodowanego. Wskazany art. 445 § 1 k.c. stanowi w zakresie naruszenia dobra osobistego w postaci zdrowia człowieka lex specialis względem art. 448 k.c. Odpowiedzialność deliktowa Skarbu Państwa unormowana została natomiast w treści art. 417 k.c. oraz art. 417 2 k.c. Zgodnie z treścią art. 417 § 1 k.c. za szkodę wyrządzoną przez niezgodne z prawem działanie lub zaniechanie przy wykonywaniu władzy publicznej ponosi odpowiedzialność Skarb Państwa lub jednostka samorządu terytorialnego lub inna osoba prawna wykonująca tę władzę z mocy prawa. Art. 417 2 k.c. stanowi natomiast, że jeżeli przez zgodne z prawem wykonywanie władzy publicznej została wyrządzona szkoda na osobie, poszkodowany może żądać całkowitego lub częściowego jej naprawienia oraz zadośćuczynienia pieniężnego za doznaną krzywdę, gdy okoliczności, a zwłaszcza niezdolność poszkodowanego do pracy lub jego ciężkie położenie materialne, wskazują, że wymagają tego względy słuszności. Do katalogu przesłanek odpowiedzialności Skarbu Państwa za niezgodne z prawem działanie zalicza się bezprawność działania związanego z wykonywaniem władzy publicznej, powstałą szkodę oraz związek przyczynowy pomiędzy zaistniałą szkodą a bezprawnym działaniem. Natomiast przesłankami odpowiedzialności Skarbu Państwa na mocy art. 417 2 k.c. są wykonywanie władzy publicznej, powstanie szkody, adekwatny związek przyczynowy pomiędzy wykonywaniem władzy publicznej a powstaniem szkody oraz zasadność przyznania odszkodowania w świetle zasad słuszności. Każdorazowo przesłanki te muszą wystąpić łącznie. Kolejność badania przez sąd przesłanek odpowiedzialności deliktowej Skarbu Państwa w oparciu o treść art. 417 § 1 k.c. nie może być dowolna. W pierwszej kolejności konieczne jest ustalenie działania (zaniechania), z którego, wynikła szkoda oraz dokonanie oceny jego bezprawności, następnie ustalenie czy wystąpiła szkoda i jakiego rodzaju i dopiero po stwierdzeniu, że obie te przesłanki zachodzą, możliwe jest zbadanie istnienia między nimi normalnego związku przyczynowego (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 19 lipca 2012 r., sygn. akt II CSK 648/11). Z treści art. 41 ust. 4 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej wynika nakaz humanitarnego traktowania każdej osoby pozbawionej wolności bądź tymczasowo aresztowanej, co oznacza konieczność uwzględnienia minimalnych potrzeb każdego człowieka w ramach przyzwoitego poziomu życia w danym społeczeństwie. Wymaga to od władzy publicznej pozytywnych działań w celu zaspokojenia tych potrzeb, także osób pozbawionych wolności. Odbywanie kary pozbawienia wolności w świetle art. 3 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności (Dz. U. z 1993 r., nr 61, poz. 284 z późn. zm.) można uznać za nieludzkie w przypadku złego traktowania osadzonego, które jest zamierzone i stosowane nieprzerwanie przez dłuższy czas, jeśli spowodowało u niego obrażenia ciała albo intensywne cierpienie fizyczne lub psychiczne. Przy czym już samo długotrwałe przebywanie w przepełnionych celach, w warunkach uwłaczających ludzkiej godności, stanowi wystarczającą podstawę uznania, że doszło do poniżającego traktowania. Za przejaw poniżającego traktowania osadzonego można również uznać złe warunki sanitarne, niehigieniczność i brak prywatności przy korzystaniu z urządzeń sanitarnych, permanentną niemożliwość zaspokajania potrzeby snu spowodowaną niewystarczającą liczbą łóżek i nieustannie włączonym światłem, niedostateczne oświetlenie, uniemożliwiające czytanie, złą wentylację celi, szczególnie uciążliwą dla osób niepalących osadzonych z palącymi, czy warunki prowadzące do rozprzestrzeniania się chorób, bądź brak możliwości leczenia. Nie można wszakże zapominać, iż cierpienie i poniżenie muszą wykraczać poza nieunikniony ich element związany z daną formą zgodnego z prawem traktowania lub karania. --- STRONA 6 --- W obecnym kształcie procesu cywilnego podkreślić należy jego kontradyktoryjny charakter, czego wyrazem jest przede wszystkim dyspozycja art. 232 k.p.c., określająca obowiązek stron do wskazywania dowodów dla stwierdzenia faktów, z których wywodzą skutki prawne, co z kolei jest potwierdzeniem reguły art. 6 k.c., wyznaczającej sposób rozłożenia ciężaru dowodu. Przepis art. 6 k.c. ma charakter generalny, jednak podkreślić należy, iż ciężar dowodu w polskim procesie cywilnym wiąże się z obowiązkiem twierdzenia i obowiązkiem dowodzenia tych wszystkich okoliczności, które mogą być, stosownie do art. 227 k.p.c., przedmiotem dowodu. Wynika stąd, iż powód musi udowodnić fakty tworzące jego prawo, a pozwany fakty, które przeszkodziły powstaniu prawa powoda lub je zniweczyły. Podkreślić należy, iż zasady art. 6 k.c. i art. 232 k.p.c., nie określają jedynie zakresu obowiązku zgłaszania dowodów przez strony, ale rozumiane muszą być przede wszystkim w ten sposób, że strona, która nie przytoczyła wystarczających dowodów na poparcie swych twierdzeń, ponosi ryzyko niekorzystnego dla siebie rozstrzygnięcia, o ile ciężar dowodu co do tych okoliczności na tej stronie spoczywał. Wskazane w pozwie przypadki naruszeń dóbr osobistych powoda związanych z warunkami bytowymi w Areszcie Śledczym we W., ograniczeniem i złą jakością opieki medycznej przez jednostkę tą świadczoną, niewłaściwym zachowaniem funkcjonariuszy oraz niezasadną odmową zatrudnienia w ocenie Sądu nie zostały w znacznej większości udowodnione. Pamiętać należy bowiem, iż to na powodzie ciążył ciężar udowodnienia wystąpienia zdarzeń stanowiących naruszenie jego dóbr osobistych i dopiero w przypadku spełnienia tego kryterium, strona powodowa obciążona zostałaby ciężarem wykazania, iż zdarzenia te nie stanowiły jej bezprawnego działania. Zdaniem Sądu niewystarczającym do przychylenia się do żądania pozwu okazało się, w kontekście zaoferowanej przez pozwanego dokumentacji oraz zeznań części świadków (D. W. (1), J. N., A. S. (1), K. S., A. P.), którzy warunki bytowe panujące w Areszcie Śledczym we W. określali jako niezłe, a nawet dobre, stojące z nimi w sprzeczności przesłuchanie powoda, który ograniczył się jedynie do podtrzymania twierdzeń pozwu. Powód w żaden sposób w trakcie swojego przesłuchania nie opisał doznanych przez siebie krzywd i ich rozmiaru. Sąd nie dał wiary zeznaniom świadka A. S. (2), który wskazał, że miał z powodem styczność zarówno w Areszcie Śledczym we W., jak i Zakładzie Karnym (...) we W.. Świadek ten zeznał, że przebywał z powodem w jednej celi po październiku 2014 r., tymczasem powód z Aresztu Śledczego we W. do Zakładu Karnego (...) we W. przetransportowany został w dniu 26 marca 2014 r., a zatem w okresie wskazanym przez świadka powód nie mógł być z nim wspólnie osadzony w Areszcie Śledczym we W.. Stąd zeznań świadka A. S. (2) na temat warunków osadzenia we wspólnej z powodem celi nie można było uznać za wiarygodne w okolicznościach niniejszej sprawy. Bez znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszego postępowania pozostawały zeznania świadków D. W. (2) i K. D.. Osoby te nie były z powodem osadzone w jednej celi. Z tego względu nie można było ich zeznań uznać za przydatne w kontekście doznanej przez powoda krzywdy, która związana była przecież z warunkami osobistymi towarzyszącymi osadzeniu powoda. Irrelewantnymi pozostawały w niniejszym postępowaniu warunki, w jakich osadzeni byli owi świadkowie, albowiem nawet świadek D. W. (2) zeznał, iż poszczególne cele Aresztu Śledczego we W. różniły się od siebie standardem. Żaden z zeznających w sprawie świadków, którzy osadzeni byli w Areszcie Śledczym we W., nie zeznał o jakichkolwiek negatywnych okolicznościach dotyczących bezpośrednio powoda. Ewentualne zaś zastrzeżenia co do osadzenia w tej placówce kierowane były jedynie względem warunków bytowych w niej panujących i to też w mniejszym niż powód zakresie (zły stan techniczny pomieszczeń i sprzętów, sposób wydzielenia kącików sanitarnych, robactwo, brak dostępu do ciepłej wody). Świadkowie nie zarzucali funkcjonariuszom niewłaściwego zachowania, nie sygnalizowali naruszeń w zakresie przebiegu kąpieli w łaźni, czy ograniczeń w dostępie do służby zdrowia. Stąd w szczególności niepotwierdzonymi okazały się twierdzenia powoda o uniemożliwianiu zabierania dokumentów z celi, uwłaczającej godności rewizji osobistej, braku możliwości korespondowania z matką, nieprawidłowościach w trakcie kąpieli w łaźni, braku zapewnienia prawidłowej opieki lekarskiej oraz uciążliwej procedury odwiedzin. Tym niemniej ustosunkowując się do twierdzeń pozwu wskazać należy, iż jak wynika z jego treści przeprowadzona u powoda kontrola osobista była zgodna z przepisami k.k.w. Kontrola takowa mogła być przeprowadzona w każdym czasie i polegać na oględzinach ciała oraz została wykonana przez osobę tej samej płci co powód w oddzielnym pomieszczeniu pod nieobecność osób postronnych (art. 116 § 3 i 4 k.k.w.). Ponadto duża częstotliwość konsultacji psychologicznych, z których większość odbywała się na wniosek powoda nie pozwala na przyjęcie, iż powód miał ograniczony dostęp do służby zdrowia w Areszcie Śledczym we W.. Skoro bowiem wnioski powoda w zakresie konieczności wizyty u psychologa były realizowane, brak jest jakichkolwiek racjonalnych podstaw do przyjęcia, iż odmawiano powodowi prawa do konsultacji lekarskiej w przypadku konieczności podjęcia jego leczenia. Jak wynika natomiast z akt osobopoznawczych powoda, nie zgłaszał on ani administracji, ani żadnemu z funkcjonariuszy w trakcie swojego pobytu w Areszcie Śledczym jakichkolwiek skarg i zastrzeżeń w zakresie warunków, w jakich był osadzony ani sposobu --- STRONA 7 --- traktowania. Co więcej, powód w żadnym zakresie nie uskarżał się na jakiekolwiek aspekty pobytu w Areszcie Śledczym we W. odwiedzającym go świadkom J. B. i A. M.. Wprawdzie w pismach kierowanych do Ministra Sprawiedliwości powód skarżył się na rzadkie i krótkie spacery, ograniczenie możliwości korzystania ze świetlicy, osadzanie w celach z osobami palącymi wyroby tytoniowe, podczas gdy on był osobą niepalącą, przebywanie w świeżo malowanej celi oraz brak możliwości podjęcia pracy. W przeprowadzonych w wyniku tych skarg postępowaniach wyjaśniających ustalono, iż nie doszło do zarzucanych przez powoda naruszeń. Gdyby zatem w ocenie powoda w pozostałym zakresie naruszono jego dobra osobiste, znalazłoby to odzwierciedlenie w treści kierowanych przez niego do Ministra Sprawiedliwości skarg. Wobec niestwierdzenia przez Okręgowy Inspektorat Służby Więziennej we W. nieprawidłowości w zakresie pobytu powoda w Areszcie Śledczym we W. nie sposób uznać, iż doszło do naruszenia w zakresie objętym skargami kierowanymi do Ministra Sprawiedliwości naruszenia dóbr osobistych powoda, zwłaszcza że, jak już wskazano powód nie udowodnił okoliczności odmiennych. Powód dwukrotnie składał oświadczenia, iż jest osobą palącą wyroby tytoniowe, co wpływało na jego relokację pomiędzy celami Aresztu Śledczego we W.. Powód tym samym winien był nie tylko udowodnić, iż przebywał w celi z osobami palącymi, ale również w jakim miało to miejsce okresie. Także w tym przypadku powód nie sprostał ciężarowi udowodnienia swoich twierdzeń. Co więcej w treści pozwu powód nawet nie wskazał w jakich okresach przebywał w celi dla osób palących. Brak dostępu do bieżącej ciepłej wody bądź ograniczenia w dostawie wody zimnej oraz możliwość korzystania z ciepłych kąpieli jedynie raz w tygodniu, nie mogą zostać uznane za bezprawne działania Aresztu Śledczego we W.. Należy bowiem zwrócić uwagę na regulacje obowiązującego w dacie pobytu powoda w Areszcie Śledczym we W. rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 25 sierpnia 2003 r. w sprawie regulaminu organizacyjno – porządkowego wykonywania kary pozbawienia wolności (Dz. U. z 2003 r., nr 152, poz. 1493). Regulamin ten w § 30 precyzuje kwestie związane z higieną osobistą osadzonych. Regulacja ta przyznaje jedynie w ust. 3 uprawnienie do skorzystania z ciepłej kąpieli raz w tygodniu. W przedmiocie dostępu do bieżącej ciepłej wody w celach mieszkalnych regulamin milczy. Co istotne zgodność § 30 przywołanego rozporządzenia z Konstytucją oraz przepisami k.k.w. orzekł w wyroku z dnia 31 marca 2015 r. Trybunał Konstytucyjny (sygn. akt U 6/14, Dz. U. z 2015 r., poz. 498). Skoro przepis prawa nie nakładający na jednostki penitencjarne obowiązku zaopatrzenia cel mieszkalnych w bieżącą ciepłą wodę jest zgodny z przepisami prawa wyższego rzędu, w tym zawartymi w Konstytucji, to brak jest podstaw do uznania, że postępowanie Aresztu Śledczego we W. w tym przedmiocie było bezprawne. Nie można zapominać, iż godność człowieka podlega ograniczeniom, które są niezbędne (konieczne) w demokratycznym państwie prawnym. Odbywający karę pozbawienia wolności musi się bowiem liczyć z ograniczeniami swobód i praw mieszczącymi się w granicach prawa regulującego odbywanie kary pozbawienia wolności. Ponadto zakład karny nie ma obowiązku zapewnienia osadzonym warunków na przeciętnym poziomie społeczeństwa. Nawet złe warunki bytowe nie stanowią automatycznie naruszenia godności lub czci więźnia (wyrok Sądu Apelacyjnego w Krakowie z dnia 20 marca 2015 r., sygn. akt I ACa 30/15). Sąd nie ma wątpliwości, iż warunki, w jakich przebywał powód w Areszcie Śledczym we W. były dalekie od komfortowych. Tym niemniej uciążliwości na jakie narażony był powód w postaci ograniczonego korzystania z ciepłych kąpieli w łaźni, braku ciepłej wody bieżącej, ograniczeń w dostawach bieżącej wody i przypadków jej zanieczyszczenia drobinami piasku, niskim standardem cel mieszkalnych, czy nawet przewożeniem żywności na wózkach, które nie zawsze były czyszczone w sposób prawidłowy nie stanowiły w ocenie Sądu naruszenia dóbr osobistych skutkujących powstaniem u niego krzywdy. Mając powyższe na względzie, na podstawie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, Sąd uznał, iż nie doszło do naruszenia dóbr osobistych powoda w czasie osadzenia w Areszcie Śledczym we W. w okresie od dnia 19 czerwca 2012 r. do dnia 26 marca 2014 r. Z tych też względów powództwo podlegało oddaleniu w całości, o czym orzeczono w pkt I sentencji wyroku. Powód przebywa w zakładzie karnym, nie posiada żadnego majątku i jest wielce nieprawdopodobnym, iż zdoła go w najbliższej przyszłości zgromadzić. Zła sytuacja majątkowa skutkowała zresztą zwolnieniem powoda z obowiązku ponoszenia kosztów sądowych. Dlatego też w pkt II sentencji wyroku na podstawie art. 102 k.p.c. Sąd odstąpił od obciążenia powoda obowiązkiem zwrotu kosztów procesu na rzecz pozwanego.