Wyrok I C 1256/15 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 9 listopada 2017 r. Sąd Okręgowy we Wrocła

--- STRONA 1 --- Sygn. akt I C 1256/15 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 9 listopada 2017 r. Sąd Okręgowy we Wrocławiu Wydział I Cywilny w składzie: Przewodniczący: SSO Aneta Fiałkowska – Sobczyk Protokolant: Aneta Łokaj po rozpoznaniu w dniu 26 października 2017 r. we Wrocławiu sprawy z powództwa G. P. przeciwko Skarbowi Państwa – Zakładowi Karnemu (...) we W. i Zakładowi Karnemu w W. o zapłatę I. oddala powództwo; II. nie obciąża powoda kosztami procesu za I instancję; III. przyznaje ze Skarbu Państwa na rzecz adwokat M. B. kwotę 120 zł powiększoną o należny podatek VAT w wysokości 27,60 zł (łącznie 147,60 zł) tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej powodowi z urzędu. Na oryginale właściwy podpis. Sygn. akt I C 1256/15 UZASADNIENIE Pozwem wniesionym 20 lipca 2015 r. powód G. P. wniósł o zasądzenie od Skarbu Państwa – Zakładu Karnego w W. oraz Skarbu Państwa – Zakładu Karnego (...) we W. kwoty 200 000 zł. W uzasadnieniu pozwu powód wskazał, że żądana kwota stanowi zadośćuczynienie za odbywanie kary pozbawienia wolności w ww. jednostkach penitencjarnych począwszy od kwietnia 2007 r. do dnia wniesienia pozwu w nieludzkich warunkach bytowych, urągających ludzkiej godności, a także mającej charakter znęcania się nad chorym i niepełnosprawnym człowiekiem. Powód podniósł, że od 1993 r. następuje u niego stopniowe pogarszanie wzroku a nadto od urodzenia cierpi na niskie ciśnienie powodujące częste omdlenia. W ocenie powoda do rozwoju jego schorzeń znacznie przyczyniły się złe warunki bytowe w Zakładach Karnych. W efekcie najprawdopodobniej jeszcze w tym samym roku całkowicie utraci wzrok. Powód zarzucił, że cele, w przebywał i nadal przebywa są zaniedbane i w złym stanie technicznym, często których pojawia się w nich robactwo, nie jest zachowany ustawowy metraż przypadający na jednego osadzonego, nie ma dostępu do prasy, nie działa sygnalizacja wzywania oddziałowego, opieka medyczna jest niewydolna a służba więzienna jest nieudolna. W ocenie powoda, z uwagi na jego stan zdrowia winny mu być przydzielane cele zapewniające warunki przystosowane do jego niepełnosprawności, a dobór współosadzonych powinien odbywać się tak, aby miał zapewnioną pomoc z ich strony z uwagi na swoje schorzenia. --- STRONA 2 --- W odpowiedzi na pozew strona pozwana Skarb Państwa – Zakład Karny w W. i Zakład Karny (...) we W. wniosła o oddalenie powództwa w całości oraz o zasądzenie na rzecz strony pozwanej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego na rzecz Skarbu Państwa – Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa, według norm przepisanych. W pierwszej kolejności strona pozwana podniosła zarzut przedawnienia roszczenia powoda związanego ze zdarzeniami mającymi miejsce przez 20 lipca 2012 r. Następnie strona pozwana podniosła, że roszczenie powoda jest całkowicie bezpodstawne w świetle przesłanek wynikających z art. 24 k.c. w zw. z art. 448 k.c. Przede wszystkim powód nie wykazał, aby w takcie pobytu w Zakładach Karnych w W. i we W. doszło do naruszenia jego dóbr osobistych, a ponadto żądana przez niego kwota zadośćuczynienia jest zbyt wygórowana. Ponadto, zdaniem strony pozwanej w niniejszej sprawie nie zachodzą także przesłanki zapłaty powodowi odszkodowania w oparciu o art. 417 kc. Strona pozwana wyjaśniła, że powód odbywał karę pozbawienia wolności w Zakładzie Karnym (...) we W. w okresach od dnia 26 lipca 2011 r. do dnia 2 sierpnia 2011 r., od dnia 14 lutego 2014 r. do dnia 26 marca 2014 r. oraz od dnia 6 czerwca 2014 r. do dnia 7 września 2015 r., zaś w Zakładzie Karnym w W. w okresach od dnia 12 marca 2008 r. do dnia 9 grudnia 2009 r., od dnia 26 sierpnia 2010 r. do dnia 5 maja 2011 r., od dnia 2 sierpnia 2011 r. do dnia 14 lutego 2012 r., od dnia 1 marca 2012 r. do dnia 14 lutego 2014 r. oraz od dnia 7 września 2015 r. do chwili obecnej. Przy czym w Zakładzie Karnym (...) we W. od dnia 6 grudnia 2009 r. zjawisko przeludnienia nie występuje, podobnie jak nie występuje zjawisko przeludnienia w Zakładzie Karnym w W. w okresie nieprzedawnionym. Nawet jeśli powód w okresie przedawnionym odbywał karę pozbawienia wolności w Zakładzie Karnym w W. w warunkach przeludnienia, to w myśl art. 248 § 1 kkw, obowiązującego do dnia 5 grudnia 2009 r., w szczególnie uzasadnionych wypadkach dyrektor zakładu karnego lub aresztu śledczego mógł umieścić osadzonych, na czas określony, w warunkach, w których powierzchnia w celi na jedną osobę wynosiła mniej niż 3 m 2 . Postępowanie pozwanego wobec okresowo pojawiającego się przeludnienia zawsze pozostawało w zgodzie z obowiązującymi przepisami. Dalej strona pozwana wyjaśniła, że w obu jednostkach penitencjarnych powód miał zapewnione odpowiednie, zgodne z obowiązującymi przepisami, warunki sanitarno-techniczne, a także opiekę medyczną dostosowaną do jego potrzeb i zgłaszanych dolegliwości. Dobór współosadzonych do celi powoda dokonywany jest przez pozwanego zgodnie z prawem. Podczas pobytu w Zakładzie Karnym w W. powód był i jest traktowany przez administrację jednostki tak jak wszyscy pozostali osadzeni, czyli zgodnie z obowiązującymi przepisami oraz poszanowaniem jego praw i godności osobistej. Zgłaszane przez niego sprawy załatwiane były niezwłocznie i zgodnie z obowiązującymi procedurami. Niezależnie od powyższego strona pozwana podniosła zarzut nadużycia prawa podmiotowego przez powoda wskazując, że G. P. odbywa karę pozbawienia wolności za przestępstwo z art. 148 § 1 kk popełnione w warunkach recydywy. Dodatkowo strona pozwana wskazała, że roszczenie powoda jest głęboko sprzeczne z zasadami współżycia społecznego, a w szczególności narusza powszechne poczucie sprawiedliwości społecznej. W piśmie procesowym z dnia 26 lutego 2016 r. powód doprecyzował, że podstawę jego roszczeń stanowi naruszenie jego dóbr osobistych w postaci godności osobistej oraz prawa do leczenia i odpowiedniej terapii, przejawiającej się w niezapewnieniu powodowi odpowiednich warunków odbywania kary pozbawienia wolności w Zakładzie Karnym (...) we W. oraz w Zakładzie Karnym w W.. Powód wskazał, że osadzenie go w przeludnionych celach, pozbawienie go opieki medycznej adekwatnej do pogarszającego się stanu zdrowia oraz nie zapewnienie podstawowych środków utrzymania czystości i higieny osobistej jest źródłem traumatycznych przeżyć i negatywnych odczuć. Sąd ustalił następujący stan faktyczny sprawy : Powód G. P. odbywa karę dożywotniego pozbawienia wolności za przestępstwo z art. 148 § 1 k.k. popełnione w warunkach recydywy. W jednostkach penitencjarnych przebywa od 1980 r. (dowód: informacja o pobytach i orzeczeniach – k. 93-95); --- STRONA 3 --- W okresach od dnia 26 lipca 2011 r. do dnia 2 sierpnia 2011 r., od dnia 14 lutego 2014 r. do dnia 26 marca 2014 r. oraz od dnia 6 czerwca 2014 r. do dnia 7 września 2015 r., powód przebywał w Zakładzie Karnym (...) we W.. (dowód: informacja o pobytach i orzeczeniach – k. 93-95); W okresach od dnia 12 marca 2008 r. do dnia 9 grudnia 2009 r., od dnia 26 sierpnia 2010 r. do dnia 5 maja 2011 r., od dnia 2 sierpnia 2011 r. do dnia 14 lutego 2012 r., od dnia 1 marca 2012 r. do dnia 14 lutego 2014 r. oraz od dnia 7 września 2015 r. do dnia 1 marca 2016 r. powód był osadzony w Zakładzie Karnym w W.. (dowód: informacja o pobytach i orzeczeniach – k. 93-95); Od grudnia 2009 roku w Zakładzie Karnym w W. oraz w Zakładzie Karnym (...) we W. nie występuje zjawisko przeludnienia. (okoliczność znana Sądowi z urzędu ); Pomieszczenia Zakładu Karnego (...) we W., w których przebywał powód w ww. okresach były w dobrym stanie technicznym, z normalnymi śladami użytkowania. Okresowo w niektórych miejscach na ścianach pojawiały się ślady wilgoci. W celach mieszkalnych znajdował się sprzęt kwaterunkowy skompletowany według normy określonej w Rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości w sprawie warunków bytowych osób osadzonych w zakładach karnych i aresztach śledczych, przewidzianej dla cel mieszkalnych z węzłem sanitarnym. Wyposażenie odpowiadało liczbie zakwaterowanych w pomieszczeniu osób i było sprawne technicznie. W przypadku wystąpienia jakichkolwiek braków, czy usterek w celach mieszkalnych osadzeni mają możliwość zgłoszenia takiego faktu oddziałowym pełniącym służbę w oddziale lub kwatermistrzowi oddziałowemu. Wszystkie braki i usterki są usuwane niezwłocznie przez służbę kwatermistrzowską po ich zgłoszeniu. Ponadto w pomieszczeniu do dyspozycji osób pozbawionych wolności pozostawały niezbędne środki do utrzymania czystości w celi w postaci: zmiotki - 1 szt., szufelki - 1 szt., szczotki klozetowej - 1 szt. oraz proszku do szorowania, płynu do WC, płynu do mycia naczyń. Środki chemiczne do utrzymania czystości w celi wydawano na początku każdego miesiąca, a w razie dodatkowych potrzeb uzupełniano na bieżąco. W celach, w których przebywał powód w pawilonie (...) w pawilonie (...) oraz w pawilonie (...) (oddziały szpitalne), kąciki sanitarne oddzielone były od części mieszkalnej trwałą murowaną zabudową od podłogi do sufity. Natomiast w celach usytuowanych w pawilonie (...) w których przebywał powód, kącik sanitarny był oddzielone od części mieszkalnej trwałą zabudową z płyt drewnopodobnych zamontowanych na konstrukcji metalowej o wysokości od 160 do 180 cm (licząc od podłogi). Wszystkie pomieszczenia przeznaczone do pobytu w nich osób osadzonych w Zakładzie Karnym (...) we W. były w pełni skanalizowane. Wszystkie pawilony penitencjarne Zakładu Karnego (...) we W. były wyposażone w instalację ogrzewczą - ciepło dostarczano centralnie, z sieci miejskiej. W sezonie grzewczym sterowanie dopływem czynnika grzewczego odpowiadało zmianom zewnętrznych warunków klimatycznych. Instalację odpowietrzano w miarę potrzeb. W trakcie pobytu powoda w celi nr (...) w pawilonie (...) w pewnym momencie pojawiły się insekty. W dniu 15 grudnia 2014 r. były przeprowadzone zabiegi dezynsekcyjne. W pozostałych celach, podczas pobytu G. P. w Zakładzie Karnym (...) we W. nie odnotowano zgłoszeń świadczących o wystąpieniu insektów. W celu zapobiegania pojawiania się owadów pasożytniczych i ich unieszkodliwiania, Dyrektor Zakładu Karnego (...) we W. podpisał umowę z firmą specjalistyczną, świadczącą usługi w zakresie przeprowadzania zabiegów dezynsekcji. Po otrzymaniu zgłoszenia o wystąpieniu nieprawidłowości, likwidację insektów przeprowadzano niezwłocznie. Do użytku w celi mieszkalnej, do zagospodarowania na przeznaczonym dla osadzonego osobnym miejscu do spania, skazanemu wydano pościel, a mianowicie koc (2 szt.), prześcieradło (2 szt.), poszewkę na poduszkę oraz materac trzyczęściowy wraz z poduszką. Wydane składniki wyposażenia były w odpowiednim stanie użytkowym, czyste i suche. Zastrzeżeń, co do ich stanu powód nie zgłaszał. Koce wymieniano w zależności od potrzeb. W przypadku zużycia, uszkodzenia lub trwałego zabrudzenia przedmiotów --- STRONA 4 --- wyposażenia - na podstawie zgłoszenia przekazanego oddziałowemu, funkcjonariuszowi odpowiedzialnemu za sprawy gospodarcze, lub wychowawcy - były one wymieniane na inne tego samego rodzaju. W celach, w których był osadzony powód nie działała instalacja przyzywająca funkcjonariuszy. Przeprowadzone w marcu 2011 r., listopadzie 2011 r., listopadzie 2013 r., marcu 2014 r., listopadzie 2014 r. oraz marcu 2015 r. okresowe kontrole przewodów kominowych w Zakładzie Karnym (...) we W. każdorazowo wykazywały drożność tych przewodów i ich przydatność do dalszej eksploatacji. (dowód: pismo z dnia 7 grudnia 2015 r. – k. 83-84; protokoły z okresowej kontroli przewodów kominowych – k. 85-90; zeznania świadka A. P. – e-protokół z dnia 29 września 2016 r., 00:15:23-00:19:06; zeznania świadka J. W. – e-protokół z dnia 29 września 2016 r., 00:09:19-00:15:23; zeznania świadka P. H. – e-protokół z dnia 29 września 2016 r., I Cps 49/16, 00:01:16-00:16:52); W lutym 2015 r. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny we W. przeprowadził kontrolę cel nr (...), (...) w pawilonie (...) Oddziała (...) w Zakładzie Karnym (...) we W., w związku z pismem interwencyjnym skierowanym przez jednego z osadzonych w tym Zakładzie Karnym. W dniu przeprowadzenia kontroli stwierdzono uchybienia w zakresie stanu technicznego: brudne ściany i sufity, uszkodzona stolarka okienna, ubytki parkietu na podłogach, zaplamione (miejscami uszkodzone) materace na niektórych łóżkach. Kontrolowane w celach osadzonych koce i pościel były w dobrym stanie, bez oznak zniszczenia lub nieprzyjemnego zapachu, nie stwierdzono śladów świadczących o obecności pluskiew ani innych insektów. W celi nr (...) stwierdzono nadmierną eksploatację kącika sanitarnego, tj. pranie odzieży przez osadzonych i rozwieszanie jej na sznurkach w celi. Na ścianie celi nr (...) stwierdzono ślady wynikające z przenikania wilgoci do pomieszczenia. Z wyjaśnień przedstawiciela Zakładu Karnego złożonych w trakcie kontroli wynikało, że pogorszenie stanu infrastruktury w ww. celach mieszkalnych nastąpiło na skutek szkód dokonywanych przez osadzonych, zaś wymiana materaca, koca lub pościeli jest dokonywana na zgłoszenie osadzonego odnośnie niewłaściwego stanu tych przedmiotów. Na podstawie okazanej mu dokumentacji Inspektor stwierdził, że w obiekcie dokonywana jest wymiana zużytych materacy (oddawanie do utylizacji) i wyposażenie lóżek w celach w nowe materace. Wykonywane są zabiegi dezynfekcyjne, dezynsekcyjne i deratyzacyjne, a dezynsekcja w celach jest wykonywana po otrzymaniu zgłoszenia od osadzonego o fakcie pojawienia się insektów. (dowód: pismo z dnia 13 marca 2015 r. – k. 25); W Zakładzie Karnym (...) we W. powód był traktowany przez funkcjonariuszy Służby Więziennej na równi z innymi osadzonymi. Ze względu na wadę wzroku powód otrzymywał pomoc od współosadzonych przy wykonywaniu czynności dnia codziennego, takich jak przynoszenie posiłków, przygotowywanie śniadania, sporządzanie pism, przemieszczenie się do budki telefonicznej, wybieranie numerów telefonu itp. W trakcie rutynowych kontroli cel przeprowadzanych przez funkcjonariuszy SW rzeczy osobiste powoda, podobnie jak innych osadzonych, niejednokrotnie zmieniały swoje pierwotne miejsce położenia. (dowód: zeznania świadka J. W. – e-protokół z dnia 29 września 2016 r., 00:09:19-00:15:23; zeznania świadka P. H. – e-protokół z dnia 29 września 2016 r., I Cps 49/16, 00:01:16-00:16:52); W Zakładzie Karnym (...) we W. pomoc medyczna dla skazanych świadczona jest – w zależności od potrzeb - zarówno w formie ambulatoryjnej, jak i w formie szpitalnej. W ambulatorium odbywają się codzienne dyżury lekarskie w zakresie podstawowej opieki medycznej. Dodatkowo Zakład Karny (...) we W. zatrudnia na potrzeby osadzonych kilkunastu specjalistów z różnych dziedzin medycyny. Przyjęcia następują według zgłoszeń osadzonych, zgodnie z panującym w Zakładzie Karnym (...) we W. porządkiem wewnętrznym, a tzw. „nagłe przypadki” są rozpatrywane niezwłocznie. (dowód: zeznania świadka M. K. – e-protokół z dnia 29 września 2016 r., 00:04:18-00:09:19); Powód od wielu lat jest leczony z powodu pogarszającego się widzenia. W trakcie pobytu w Zakładzie Karnym (...) we W. powód miał zapewnioną właściwą opiekę medyczną, adekwatną do zgłaszanych dolegliwości. W razie zgłoszenia takiej potrzeby powód miał możliwość skorzystania z wizyt lekarskich. --- STRONA 5 --- W czasie pobytu w oddziale wewnętrznym Szpitala Zakładu Karnego (...) we W. od 2 lipca 2014 r. do 11 sierpnia 2014 r., na podstawie dostępnej dokumentacji i badań okulistycznych, rozpoznano u powoda stan po zapaleniu nawrotowym błony naczyniowej oka prawego, stare ciało obce wewnątrzgałkowe oka prawego i praktyczną ślepotę tego oka. Dodatkowo rozpoznano: zaćmę początkową i zmiany degeneracyjne siatkówki oka lewego, nadwzroczność obu oczu i starczowzroczność. W trakcie pobytu w ww. Szpitalu, na prośbę powoda, wykonane były konsultacje okulistyczne. Zaplanowano także dalsze konsultacje w Poradni Okulistycznej (...) Szpitala (...) we W.. W książce zdrowia osadzonego znajdują się adnotacje dotyczące odmowy poddania się zabiegowi operacyjnemu w klinice okulistycznej w B. w marcu 2010 roku. W dniu 2 lipca 2014 roku z powodu zasłabnięcia, z bradykardią i niedociśnieniem powód został przyjęty do oddziału wewnętrznego Szpital Zakładu Karnego (...) we W.. W czasie pobytu w oddziale wykonano kompletną diagnostykę kardiologiczną i neurologiczną nie stwierdzając podłoża prezentowanych objawów i zgłaszanych przez powoda dolegliwości. Z powodu braku podstaw do prezentowanego stanu zdrowia, dokonano przeszukania sali chorych i rzeczy powoda. Znaleziono pojemnik z atomizerem opatrzony nalepką sugerującą, iż jest to klej biurowy. Po usunięciu naklejki z pojemnika okazało się, że jest to opakowanie leku - nitrogliceryny w sprayu. Lek ten powoduje nagłe spadki ciśnienia krwi i bradykardię. (dowód: zaświadczenia lekarskie – k. 28-31; opinia sądowo-lekarska – k. 337-338; zeznania świadka M. K. – e-protokół z dnia 29 września 2016 r., 00:04:18-00:09:19; zeznania świadka J. W. – e-protokół z dnia 29 września 2016 r., 00:09:19-00:15:23; zeznania świadka P. H. – e-protokół z dnia 29 września 2016 r., I Cps 49/16, 00:01:16-00:16:52); W piśmie z dnia 7 maja 2015 r. skierowanym do Dyrektora Zakładu Karnego we W. powód wskazał, że podczas pobytu w tej jednostce penitencjarnej funkcjonariusze prowokowali go osadzając ze skazanymi parającymi się wandalizmem i okradaniem współosadzonych, ponad 15 razy zmieniali mu celę nie bacząc na jego stan zdrowia, rozrzucali i niszczyli jego rzeczy w trakcie kontroli, szantażowali go odwetem za składanie skarg, pozbawili go kolacji wigilijnej i śniadania w pierwszy dzień Świąt w 2014 r. ( dowód: pismo z dnia 7 maja 2015 r. – k. 124); Pismem z dnia 15 lipca 2015 r. powód wraz z innym osadzonym skierowali Skargę do Prezesa Sądu Okręgowego we Wrocławiu, w której zarzucili łamanie standardów odbywania kary pozbawienia wolności, braku opieki medycznej oraz braku reakcji Dyrektora Zakładu Karnego (...) we W. na zgłaszane zagrożenia. (dowód: skarga z dnia 15 lipca 2015 r. – k. 119-121); Pismem z dnia 20 lipca 2015 r. powód zwrócił się do Dyrektora Zakładu Karnego (...) we W. z wnioskiem o udzielenie mu (w związku z radykalnym pogorszeniem stanu jego wzroku) pomocy w pisaniu i czytaniu, podpisywaniu wszelkich pism sądowych, wniosków, skarg, pism itp. oraz pomocy przy wybieraniu nr telefonów, przy dokonywaniu zakupów w kantynie a także zapewnieniu mu asekuracji na schodach i omijaniu napotkanych przeszkód wskazując, że do radykalnego pogorszenia się stanu jego wzroku doszło na skutek nagannych działań podległych Dyrektorowi służb więziennych mających charakter znęcania się nad osadzonym, jak również na skutek całkowitego zaniechania udzielenia mu niezbędnej pomocy. (dowód: oświadczenie z dnia 20 lipca 2015 r. – k. 122); Kolejnym pismem z dnia 20 lipca 2015 r. powód poinformował Dyrektora Zakładu Karnego (...) we W. o niewłaściwym jego zdaniem postępowaniu funkcjonariuszy służby więziennej względem niego nieadekwatnym do jego stanu zdrowia, a także o złych warunkach sanitarno-technicznych celi, w której przebywał. (dowód: pismo z dnia 20 lipca 2015 r. – k. 125); Orzeczeniem lekarza orzecznika ZUS z dnia 27 lipca 2015 r. G. P. został uznany za całkowicie niezdolnego do pracy do dnia 25 marca 2017 r. Lekarz uznał, że powód nie jest niezdolny do samodzielnej egzystencji. (dowód: orzeczenie lekarza orzecznika ZUS – k. 43); --- STRONA 6 --- Orzeczeniem (...) ds. Orzekania o Niepełnosprawności we W. z dnia 26 października 2015 r. powód został zaliczony do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności począwszy od dnia 19 czerwca 2015 r. Orzeczenie wydano do dnia 31 października 2016 r. Wskazano w nimi m.in., że G. P. nie wymaga stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby. (dowód: orzeczenie o stopniu niepełnosprawności z dnia 26 października 2015 r. – k. 115-116); W październiku 2015 r. powód zwrócił się do Dyrektora Zakładu Karnego w B.z prośbą o skierowanie go na kurs orientacji przestrzennej. Prośba ta została przekazana do Dyrektora Zakładu Karnego w W.. (dowód: pismo z dnia 3 listopada 2015 r. – k. 126; prośba – k. 127); W marcu 2017 r., po konsultacjach i badaniach, powód miał ustalony termin leczenia operacyjnego zaćmy oka lewego w (...) Szpitalu (...) we W. na dzień 28 marca 2017 r. W dniu 16 marca 2017 r. powód złożył oświadczenie o rezygnacji z tego leczenia uznając, że nie będzie miał zapewnionej stałej opieki okulistycznej pooperacyjnej. Powód został poinformowany, że w czasie pobytu w Areszcie Śledczym we W. jest możliwość regularnego codziennego podawania mu zaleconych leków oraz dowożenia na zalecone konsultacje i kontrole pooperacyjne. (dowód : książeczka zdrowia powoda – koperta k. 363). Sąd zważył, co następuje : Powództwo nie zasługiwało na uwzględnienie. W niniejszej sprawie powód domagał się zasądzenia od Skarbu Państwa –Zakładu Karnego w W. oraz Skarbu Państwa Zakładu Karnego (...) w W. zadośćuczynienia w kwocie 200 000 zł za krzywdę wynikającą z niezapewnienia mu właściwych warunków bytowych podczas odbywania kary pozbawienia wolności, na skutek czego miało dojść do pogorszenia się stanu zdrowia powoda, a także do naruszenia dóbr osobistych powoda w postaci godności oraz prawa do odbywania kary w humanitarnych warunkach. Ze względu na stanowisko strony pozwanej zaprezentowane w odpowiedzi na pozew, w pierwszej kolejności wymagał rozważenia podniesiony w sprawie zarzut przedawnienia roszczeń powoda. Roszczenia te bowiem powód wywodził z faktu naruszenia dóbr osobistych, jakie miały miejsce w czasie jego pobytu w ww. jednostkach penitencjarnych w okresie od kwietnia 2007 r. do momentu wytoczenia powództwa, tj. do dnia 20 lipca 2015 r. Podstawę prawną żądania zgłoszonego przez powoda stanowił przepis art. 23 k.c. w zw. z art. 24 k.c. i art. 448 k.c. Zgodnie z art. 23 k.c. dobra osobiste człowieka, jak w szczególności zdrowie, wolność, cześć, swoboda sumienia, nazwisko lub pseudonim, wizerunek, tajemnica korespondencji, nietykalność mieszkania, twórczość naukowa, artystyczna, wynalazcza i racjonalizatorska, pozostają pod ochroną prawa cywilnego niezależnie od ochrony przewidzianej w innych przepisach. Przepis art. 24 k.c. określa z kolei środki ochrony dóbr osobistych, wskazując że ten, czyje dobro osobiste zostaje zagrożone cudzym działaniem, może żądać zaniechania tego działania, chyba że nie jest ono bezprawne. W razie dokonanego naruszenia może on także żądać, ażeby osoba, która dopuściła się naruszenia, dopełniła czynności potrzebnych do usunięcia jego skutków, w szczególności ażeby złożyła oświadczenie odpowiedniej treści i w odpowiedniej formie, a na zasadach przewidzianych w kodeksie może on również żądać zadośćuczynienia pieniężnego lub zapłaty odpowiedniej sumy pieniężnej na wskazany cel społeczny. W zakresie żądania zadośćuczynienia z tytułu naruszenia dóbr osobistych cytowany art. 24 k.c. odsyła więc do przepisów o czynach niedozwolonych, w szczególności do art. 448 k.c., w myśl którego w razie naruszenia dobra osobistego sąd może przyznać temu, czyje dobro osobiste zostało naruszone, m.in. odpowiednią sumę tytułem zadośćuczynienia pieniężnego za doznaną krzywdę. Zdaniem Sądu stwierdzić należy, że skoro przepis art. 24 k.c. przewiduje, że odpowiedzialność majątkową za naruszenie dóbr osobistych możliwa jest na zasadach przewidzianych w kodeksie cywilnym, a więc odsyła m in. do art. 448 k.c., to do majątkowego roszczenia o zasądzenie zadośćuczynienia z tytułu naruszenia dóbr osobistych na podstawie art. 448 k.c. w zw. z art. 24 k.c. należy stosować terminy przedawnienia przewidziane dla roszczeń o naprawienie szkody wyrządzonej czynem niedozwolonym. --- STRONA 7 --- Kwestię przedawnienia roszczeń o naprawienie szkody wyrządzonej czynem niedozwolonym reguluje obecnie art. 442 1 k.c. Zgodnie z tym przepisem, roszczenie o naprawienie szkody wyrządzonej czynem niedozwolonym ulega przedawnieniu z upływem lat trzech od dnia, w którym poszkodowany dowiedział się o szkodzie i o osobie obowiązanej do jej naprawienia. Jednakże termin ten nie może być dłuższy niż dziesięć lat od dnia, w którym nastąpiło zdarzenie wywołujące szkodę. Powyższy przepis został wprowadzony do kodeksu cywilnego na mocy ustawy z 16 lutego 2007 r. o zmianie ustawy – Kodeks cywilny (Dz. U. z 2007, Nr 80, poz. 538), która weszła w życie 10 sierpnia 2007 roku. Dokonana zmiana polegała na uchyleniu wcześniej obowiązującego przepisu art. 442, zgodnie z którym roszczenie o naprawienie szkody wyrządzonej czynem niedozwolonym ulegało przedawnieniu z upływem lat trzech od dnia, w którym poszkodowany dowiedział się o szkodzie i o osobie obowiązanej do jej naprawienia. (W każdym wypadku roszczenie przedawniało się z upływem lat dziesięciu od dnia, w którym nastąpiło zdarzenie wyrządzające szkodę). Przepis art. 442 1 k.c. stosuje się jednak nie tylko do roszczeń powstałych po nowelizacji kodeksu cywilnego, ale także do wcześniej powstałych roszczeń z tytułu czynów niedozwolonych i nieprzedawnionych w dniu wejścia w życie ustawy nowelizującej kodeks cywilny, a więc 10 sierpnia 2007 roku. Natomiast komentowany przepis nie znajdzie zastosowania do roszczeń deliktowych, które na podstawie wcześniej obowiązującej regulacji prawnej uległy przed tym terminem przedawnieniu (por. art. 2 powołanej wyżej ustawy z 16 lutego 2007 r. o zmianie ustawy - Kodeks cywilny, Dz. U. Nr 80, poz. 538). Powód wniósł pozew w niniejszej sprawie 20 lipca 2015 r., a jego zarzuty dotyczą przebywania jako osadzonego w Zakładzie Karnym w W. oraz w Zakładzie Karnym (...) we W. w okresie od kwietnia 2007 r. do 20 lipca 2015 r. Stosując przepis art. 442 1 k.c. (dawniej art. 442 § 1 k.c.) oraz trzyletni termin przedawnienia objętych żądaniem roszczeń, należy stwierdzić, iż roszczenie powoda o zadośćuczynienie z tytułu czynu niedozwolonego jakim miało być naruszenie jego dóbr osobistych przez stronę pozwaną jest przedawnione odnośnie do zdarzeń mających miejsce przed dniem 20 lipca 2012 r. W tym miejscu należy też zważyć, biorąc pod uwagę treść sformułowanych przez powoda zarzutów odnośnie warunków bytowych w pozwanej jednostce penitencjarnej, że powód już w trakcie, kiedy mogło dochodzić do wskazanych przez niego zaniedbań, musiał mieć wiedzę zarówno co do swojej szkody, jak i osoby zobowiązanej do jej naprawienia. Musiał bowiem zdawać sobie sprawę, co naruszało jego dobra osobiste i kto jest za to odpowiedzialny. Skoro zaś powód wystąpił z pozwem 20 lipca 2015 roku, podniesiony przez stronę pozwaną zarzut przedawnienia majątkowych roszczeń powoda dotyczących okresów pobytu w Zakładzie Karnym w W. oraz w Zakładzie Karnym (...) we W. przed dniem 20 lipca 2012 r. należało uznać za zasadny. Właściwą chwilą dla określenia początku trzyletniego biegu przedawnienia jest bowiem moment „dowiedzenia się o szkodzie”, gdy poszkodowany „zdaje sobie sprawę z ujemnych następstw zdarzenia wskazujących na fakt powstania szkody”; inaczej rzecz ujmując, gdy ma „świadomość doznanej szkody” (por. uchwałę składu 7 sędziów Sądu Najwyższego z 11 lutego 1963 r., sygn. akt III PO 6/62, OSNCP 1964, nr 5, poz. 87). W tej sytuacji dalszej ocenie Sądu podlegały jedynie zdarzenia mające miejsce we wskazanych przez powoda jednostkach penitencjarnych w okresie od 20 lipca 2012 r. do 20 lipca 2015 r. Jak wykazało postępowanie dowodowe w tym czasie powód przebywał zarówno w Zakładzie Karnym w W., jak i w Zakładzie Karnym we W.. Jak już wyżej wskazano podstawę prawną zgłoszonych przez powoda żądań stanowią przepisy art. 23 w zw. z art. 24 w zw. z art. 448 k.c. Zgodnie z art. 23 k.c. dobra osobiste człowieka, jak w szczególności zdrowie, wolność, cześć, swoboda sumienia, nazwisko lub pseudonim, wizerunek, tajemnica korespondencji, nietykalność mieszkania, twórczość naukowa, artystyczna, wynalazcza i racjonalizatorska pozostają pod ochroną prawa cywilnego niezależnie od ochrony przewidzianej w innych przepisach. Przepis art. 24 k.c. określa z kolei środki ochrony dóbr osobistych, wskazując że ten, czyje dobro osobiste zostaje zagrożone cudzym działaniem, może żądać zaniechania tego działania, chyba że nie jest ono bezprawne. W razie dokonania naruszenia może on także żądać, ażeby osoba, która dopuściła się naruszenia, dopełniła czynności potrzebnych do usunięcia jego skutków, w szczególności aby złożyła oświadczenie odpowiedniej treści i w odpowiedniej formie, a na zasadach przewidzianych w kodeksie może on również żądać zadośćuczynienia pieniężnego lub zapłaty odpowiedniej simy pieniężnej na wskazany cel społeczny. W zakresie żądania zadośćuczynienia z tytułu naruszenia dóbr osobistych cytowany art. 24 k.c. odsyła więc do przepisów o czynach niedozwolonych, w szczególności do art. 448 k.c., w myśl którego w razie naruszenia dobra osobistego Sąd może przyznać temu, czyje dobro osobiste zostało naruszone, m. in. odpowiednią sumę tytułem zadośćuczynienia za doznaną krzywdę. Dodać należy, że podstawę --- STRONA 8 --- odpowiedzialności Skarbu Państwa stanowi przepis art. 417 k.c., zgodnie z którym za szkodę wyrządzoną przez niezgodne z prawem działanie lub zaniechanie przy wykonywaniu władzy publicznej ponosi odpowiedzialność Skarb Państwa lub jednostka samorządu terytorialnego lub inna osoba prawna wykonująca tę władzę z mocy prawa. W pierwszej kolejności należy wskazać, że to na powodzie, jako żądającym ochrony dóbr osobistych spoczywał ciężar dowodu, iż dobra te zostały naruszone przez działania pozwanego Skarbu Państwa, reprezentowanego przez wymienione w pozwie statio fisci. Zgodnie bowiem z regułą wynikającą z art. 6 k.c. ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z faktu tego wywodzi skutki prawne. Przerzucenie ciężaru dowodu na pozwanego w procesie o ochronę dóbr osobistych, przewidziane w art. 24 k.c. dotyczy tylko bezprawności działania zagrażającego dobrom osobistym lub powodującego ich naruszenie – w razie udowodnienia przez powoda ich faktycznego naruszenia przez wskazane jednostki organizacyjne Skarbu Państwa, pozwany w celu uniknięcia odpowiedzialności musiałby wskazać, że działania powodujące naruszenie były zgodne z prawem. W świetle całokształtu materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie Sąd doszedł do przekonania, że nie było podstaw do uwzględnienia roszczenia zgłoszonego przez powoda. Powód podnosił w pozwie, że w pozwanych jednostkach penitencjarnych przebywał w nieludzkich warunkach bytowych, urągających ludzkiej godności, przyczyniających się do rozwoju jego schorzeń okulistycznych i kardiologicznych. Powód zarzucał, że cele były przeludnione, zaniedbane, w złym stanie technicznym, często pojawiało się w nich robactwo, nie działała sygnalizacja wzywania oddziałowego. Dodatkowo powód wskazywał na niewydolność opieki medycznej a nadto na niewłaściwe traktowanie go przez służbę więzienną, nie biorącą pod uwagę jego niepełnosprawności spowodowanej prawie całkowitą utratą wzroku. W ocenie powoda, z uwagi na jego stan zdrowia winny mu być przydzielane cele zapewniające warunki przystosowane do jego niepełnosprawności, a dobór współosadzonych powinien odbywać się tak, aby miał zapewnioną pomoc z ich strony. Odnośnie zarzutu powoda przebywania w przeludnionych celach w obu jednostkach penitencjarnych w relewantnym okresie to jest on całkowicie bezpodstawny. Co prawda w orzecznictwie przyjmuje się, że osadzenie skazanego odbywającego karę pozbawienia wolności w przeludnionych celach, to jest nie zapewniających normy powierzchni na jednego osadzonego wynoszącej 3 m 2 , może stanowić naruszenie dóbr osobistych i rodzić odpowiedzialność Skarbu Państwa na podstawie art. 24 i art. 448 k.c. (tak m.in. Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 18 października 2011, III CZP 25/11, OSNC z 2012 r., nr 2, poz. 15). Niemniej Sądowi z urzędu jest wiadomym, że począwszy od 6 grudnia 2009 r. Zakładzie Karnym (...) we W., jak i w Zakładzie Karnym w W. zjawisko przeludnienia nie występuje i zachowana jest ustawowa norma 3 m 2 przypadająca na jednego osadzonego. Również zarzuty powoda w zakresie niewłaściwego stanu techniczno-sanitarnego cel, w których przebywał okazały się nieuzasadnione. Odnośnie warunków bytowych panujących w celach Zakładu Karnego w W. w omawianym okresie powód, poza swoimi twierdzeniami, nie zaoferował żadnego materiału dowodowego, który potwierdziłby stawiane przez niego zarzuty w tym zakresie. Ustalając natomiast warunki techniczno-sanitarne panujące w Zakładzie Karnym (...) we W. Sąd głównie wziął pod uwagę zeznania świadków P. H., A. P. J. W. oraz dowody z dokumentów w postaci pisma zastępcy kierownika D. Kwatermistrzowskiego Zakładu Karnego (...) z dnia 7 grudnia 2015 r., protokołów z okresowej kontroli przewodów kominowych oraz pisma (...) Inspektora Sanitarnego we W. z dnia 13 marca 2015 r. Na podstawie tych źródeł dowodowych Sąd ustalił, że powód miał zapewnione odpowiednie warunki bytowe. Cele, w których przebywał w Zakładzie Karnym (...) we W. były standardowo wyposażone w sprzęt kwaterunkowy oraz posiadały wydzielony kącik sanitarny, w którym znajdowała się toaleta i sprzęt do utrzymania czystości. Stan sanitarno – techniczny tychże cel był właściwy, z normalnymi śladami użytkowania. Dotyczy to także kwestii wentylacji. Powód przepisowo otrzymywał też niezbędne środki higieny oraz środki czystości. W toku postępowania dowodowego nie potwierdziły się również zarzuty powoda odnośnie tego, że był niewłaściwie traktowany przez funkcjonariuszy Służby Więziennej z uwagi nas swoją niepełnosprawność. Odnośnie Zakładu Karnego w W. powód nie przedstawił jakiegokolwiek materiału dowodowego wskazującego na nieodpowiednie zachowania funkcjonariuszy Służby Więziennej względem niego, w tym zwłaszcza mające cechy utrudniania funkcjonowania osobie niepełnosprawnej, czy też wręcz znęcania się nad nią. Podobnie brak jest materiału dowodowego wskazującego na niewłaściwe, naruszające dobra osobiste powoda postawy funkcjonariuszy Służby Więziennej w Zakładzie Karnym (...) we W.. Z zeznań świadka P. H. i J. W. wynika, że powód był traktowany przez strażników więziennych w sposób normalny, tak jak inni współosadzeni. Nie potwierdził się też zarzut powoda odnośnie rzekomo nieprawidłowego doboru współosadzonych do cel, przez co powód nie mógł liczyć na pomoc w związku ze swoją --- STRONA 9 --- niepełnosprawnością. Świadek P. H. zeznał, że w czasie kiedy przebywał z powodem w jednej celi w Zakładzie Karnym (...) we W., pomagał mu w czynnościach dnia codziennego, ułatwiając mu funkcjonowanie. Świadek ten wskazywał, że przynosił powodowi posiłki, przygotowywał mu śniadania, pomagał mu przy sporządzaniu pism, przemieszczenie się m.in. do budki telefonicznej, wybieranie numerów telefonu itp. Nie znalazł również potwierdzenia podnoszony przez powoda zarzut niewłaściwej opieki medycznej w jednostkach penitencjarnych we W. oraz W.. Jak wynika z zeznań świadka M. K. oraz z dokumentacji zgromadzonej w aktach sprawy powód miał zapewnioną właściwą opiekę medyczną dostosowaną do zgłaszanych przez niego dolegliwości. Z zeznań świadków oraz zgromadzonej w aktach sprawy dokumentacji wynika, że powód od wielu lat jest leczony z powodu pogarszającego się widzenia. W czasie pobytu w oddziale wewnętrznym Szpitala Zakładu Karnego (...) we W. od 2 lipca 2014 r. do 11 sierpnia 2014 r. rozpoznano u powoda stan po zapaleniu nawrotowym błony naczyniowej oka prawego, stare ciało obce wewnątrzgałkowe oka prawego i praktyczną ślepotę tego oka. Dodatkowo rozpoznano: zaćmę początkową i zmiany degeneracyjne siatkówki oka lewego, nadwzroczność obu oczu i starczowzroczność. W trakcie pobytu w ww. Szpitalu, na prośbę powoda, wykonane były konsultacje okulistyczne. Zaplanowano także dalsze konsultacje w Poradni Okulistycznej (...) Szpitala (...) we W.. W książce zdrowia powoda odnotowano, że G. P. zarówno w 2010 r., jak i w 2017 r. odmówił poddania się zabiegowi operacyjnemu okulistycznemu. W dniu 2 lipca 2014 roku z powodu zasłabnięcia, z bradykardią i niedociśnieniem powód został przyjęty do oddziału wewnętrznego Szpital Zakładu Karnego (...) we W.. W czasie pobytu w oddziale wykonano kompletną diagnostykę kardiologiczną i neurologiczną nie stwierdzając podłoża prezentowanych objawów i zgłaszanych przez powoda dolegliwości. Z powodu braku podstaw do prezentowanego stanu zdrowia, dokonano przeszukania sali chorych i rzeczy powoda. Znaleziono pojemnik z atomizerem opatrzony nalepką sugerującą, iż jest to klej biurowy. Po usunięciu naklejki z pojemnika okazało się, że jest to opakowanie leku - nitrogliceryny w sprayu. Lek ten powoduje nagłe spadki ciśnienia krwi i bradykardię. W świetle powyższego, biorąc pod uwagę podłoże schorzeń okulistycznych, czy też kardiologicznych u powoda, brak jest podstaw do uznania, aby schorzenia te rozwinęły się u niego z uwagi na niewłaściwe warunki bytowe. W tej sytuacji Sąd nie widział podstaw do uwzględnienia wniosku pełnomocnika powoda o dopuszczenie dowodu z opinii biegłych lekarzy okulisty i neurologa uznając, że przeprowadzenie tego dowodu spowodowałoby nieuzasadnione okolicznościami sprawy przedłużenie postępowania. Oczywiście Sąd wziął pod uwagę wynikające z zeznań świadków P. H. i J. W. a także z przesłuchania powoda pewne niedogodności, jakie musiał znosić powód odbywający karę pozbawienia wolności w Zakładzie Karnym (...) we W., takie jak okresowo pojawiające się robactwo, uszczerbki w stanie technicznym cel i ich wyposażenia, nie działająca sygnalizacja przyzywająca strażników, okresowo pojawiająca się wilgoć na ścianach itp. Podkreślić jednak należy, że samo niezadowolenie z warunków bytowych w zakładzie karnym oraz odczuwanie negatywnych emocji związane jest z samą istotą odbywania kary izolacyjnej, wynikającym z tego ograniczeniem w sferze prywatności, brakiem swobody dokonywania wyborów, koniecznością przebywania w towarzystwie innych, przypadkowych osób, świadomością izolacji i perspektywą dalszego jej trwania. Nie sposób także pominąć tego, że kara pełni w systemie społecznym funkcję sprawiedliwościową i zmierza do wyrównania swoistej krzywdy, jaką powód wyrządził popełniając przestępstwa. Innymi słowy, to że odbywając karę powód może mieć poczucie pewnego dyskomfortu jest właśnie istotą dolegliwości karnej i funkcją kary, jaka ma u niego wywołać przeświadczenie, że naruszanie ładu społecznego i prawnego zawsze będzie wiązać się z nieuchronną reakcją Państwa stojącego przecież na straży tego ładu. Dopóki zaś stopień tych dolegliwości nie przekracza tego co mieści się w istocie kary i nie osiąga stopnia traktowania nieludzkiego (a tego powód nie wykazał) brak jest zdaniem Sądu podstaw do zasądzenia zadośćuczynienia. W tej sytuacji w świetle całokształtu poczynionych rozważań Sąd doszedł do przekonania, że roszczenia powoda nie zostały przez niego tak co do zasady jak i wysokości udowodnione i z tej przyczyny powództwo w całości zostało oddalone o czym orzeczono w punkcie I sentencji wyroku. --- STRONA 10 --- W punkcie II sentencji wyroku Sąd, na podstawie art. 102 k.p.c. nie obciążył powoda kosztami procesu za I instancję mając na uwadze przede wszystkim na uwadze, że powód odbywa karę pozbawiania wolności i nie osiąga żadnych dochodów. I nie ma majątku. W punkcie III sentencji wyroku Sąd przyznał pełnomocnikowi reprezentującemu powoda w toku niniejszego postępowania, to jest adwokatowi M. B., od Skarbu Państwa koszty nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w wysokości ustalonej na podstawie § 14 pkt 26 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz. U. z 2016 r., poz. 1714 ze zam.), powiększonych o należny podatek VAT, stosownie do § 4 ust. 3 powołanego rozporządzenia, tj. w kwocie 147,60 zł.