Postanowienie I C 125/14 ie Zs JAN NS

--- STRONA 1 --- Sygn. akt: I C 125/14 ie Zs JAN NS] WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 22 grudnia 2015r. Sąd Okręgowy w Tarnowie, Wydział I Cywilny w składzie : Przewodniczący : SSR (del.) Piotr Wicherek Protokolant : st sekr. sąd. Alina Boruch po rozpoznaniu w dniu 22 grudnia 2015r. w Tarnowie na rozprawie sprawy z powództwa przeciwko Skarbowi Państwa - Dyrektorowi Zakładu Karnego w o zapłatę 18 oddala powództwo; JI: zasądza od powoda na rzecz Skarbu Państwa — Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa kwotę 120 zł (sto dwadzieścia złotych) tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego; III. przyznaje od Skarbu Państwa — Sądu Okręgowego w Tarnowie na rzecz adw. kwotę 147,60 zł (sto czterdzieści siedem złotych 60/100) tytułem wynagrodzenia za udzielenie powodowi pomocy prawnej z urzędu. --- STRONA 2 --- Sygn. akt I C 125/14 UZASADNIENIE wyroku z dnia 22 grudnia 2015 r. Powód domagał się zasądzenia od Skarbu Państwa — Dyrektora Zakładu Karnego w kwoty 200.000 zł z ustawowymi odsetkami od dnia wniesienia pozwu do dnia zapłaty tytułem zadośćuczynienia za naruszenie dóbr osobistych i za krzywdę doznaną w wyniku rozstroju zdrowia wywołanego przez niegodne z. prawem działanie i zaniechanie strony pozwanej w trakcie odbywania przez niego kary pozbawienia wolności. Nadto wniósł o ustalenie odpowiedzialności strony pozwanej za szkody mogące powstać w przyszłości w jego stanie zdrowia oraz o zasądzenie na rzecz jego pełnomocnika kosztów zastępstwa procesowego za pomoc prawną udzieloną mu z urzędu (k. 2-2v, 14-14v, 51-55). Uzasadniając swoje żądanie powód wskazał, że w okresie od dnia 2 lipca 2008 r. do grudnia 2008 r., a następnie — po przerwie w karze — w okresie od 2 czerwca 2012 r. do 1 lutego 2014 r. odbywał karę pozbawienia wolności w Zakładzie Karnym w Podniósł, iż strona pozwana nie zapewniła mu odpowiednich warunków odbywania kary pozbawienia wolności, gdyż cele, w których przebywał były przeludnione, nie było w nich wentylacji i dostępu do ciepłej wody, a z prysznica mógł skorzystać tylko raz na tydzień. Strona pozwana nie wywiązywała się również z obowiązku zapewnienia mu właściwej diety oraz nie zapewniła mu odpowiedniej opieki zdrowotnej, skutkiem czego było przedawkowanie przez niego w dniu 7 lipca 2013 r. leku przepisanego mu przez lekarza więziennego w niewłaściwej dawce. Konsekwencją niewłaściwych warunków odbywania kary pozbawienia wolności i nieodpowiedniej opieki medycznej było zaś pogorszenie się stanu jego zdrowia. Podczas pobytu w zakładzie karnym ujawniły się bowiem u niego takie schorzenia jak: migotanie przedsionków i niewydolność serca, nadciśnienie tętnicze oraz wole guzowe tarczycy po leczeniu radiojodem. Ze schorzeniami tymi wiązały się zaś zarówno dolegliwości fizyczne jak i psychiczne, a mianowicie odczuwanie bólu, konieczność pozostawania pod stałą kontrolą specjalistów, stosowania specjalnej diety, przyjmowania leków i prowadzenia oszczędnego trybu życia. Nadto schorzenia te uniemożliwiają mu podjęcie jakiejkolwiek pracy. Powód wskazał również, iż przed osadzeniem w pozwanym zakładzie karnym był w pełni zdrowy i zdolny do pracy, zaś o tym, że cierpi na powyższe schorzenia, pomimo tego że związane z nimi dolegliwości fizyczne ujawniły się już w trakcie pobytu w zakładzie karnym, dowiedział się dopiero na kilka miesięcy przed wniesieniem pozwu. W odpowiedzi na pozew strona pozwana wniosła o oddalenie powództwa i zasądzenie na rzecz Skarbu Państwa — Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych (k. 71-84). W pierwszej kolejności podniosła — powołując się na art. 442! k.c. - zarzut przedawnienia roszczenia powoda za okres sprzed trzech lat wstecz licząc od dnia wniesienia pozwu, tj. za okres do dnia 29 stycznia 2011 r. Skoro bowiem powód wiedział o hipotetycznej szkodzie już w dacie jej powstanie i znał podmiot obowiązany do jej 1 --- STRONA 3 --- naprawienia, to jego roszczenie za okres do dnia 29 stycznia 2011 r. uległo przedawnieniu i merytorycznej ocenie może podlegać jedynie jego roszczenie za okres od tej daty do lutego 2014 r., kiedy to powód opuścił zakład karny. Niezależnie od powyższego strona pozwana podniosła, iż powód nie wykazał przesłanek jej odpowiedzialności, tj. bezprawności jej działania, szkody oraz związku przyczynowego między ewentualną szkodą a działaniem lub zaniechaniem z jej strony. Nie wskazał w jakim okresie czasu przebywał w przeludnionych celach, numerów tych cel ani liczby osadzonych razem z nim współwięźniów i nawet jeśli okresowo przebywał w przeludnionych celach, to nie sposób przyjąć, że miało to miejsce w związku z bezprawnym działaniem dyrektora zakładu karnego, gdyż odbywało się zgodnie z obwiązującym do dnia 5 grudnia 2009 r. arl. 248 kkow. oraz obowiązującym po tej dacie rozporządzeniem Ministra Sprawiedliwości z dnia 25 listopada 2009 r. Poza tym ewentualny problem osadzenia powoda w przeludnionych celach dotyczy okresu objętego zarzutem przedawnienia, gdyż nigdy nie wydano w stosunku do niego decyzji w trybie art. 110 $ 2 bk.k.w. Podniosła także, iż powód miał zapewnione odpowiednie warunki bytowe i sanitarne. Cele w których przebywał były wyposażone w odpowiedni i adekwatny do liczby osadzonych sprzęt kwaterunkowy oraz były właściwie oświetlone i wentylowane, co potwierdzają pozytywne wyniki przeprowadzanych corocznie okresowych kontroli przewodów kominowych, spalinowych i wentylacyjnych. W każdej celi znajdował się kącik sanitarny i osadzeni otrzymywali środki czystości niezbędne do utrzymania zarówno w nim, jak ii w celach czystości. Korzystanie przez nich z kąpieli odbywało się zaś zgodnie z $ 30 ust.3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 25 sierpnia 2003 r. w sprawie regulaminu organizacyjno — porządkowego wykonywania kary pozbawienia wolności. Powód miał też zapewnioną właściwą opiekę medyczną nie tylko ze strony lekarzy zatrudnianych przez zakład karny, lecz również ze strony innych specjalistów, do których był kierowany. Stosowane w stosunku do niego leczenie było właściwe i adekwatne do stwierdzonych u niego schorzeń. Przestrzegane były także zalecenia lekarzy co do stosowania przez powoda diety lekkostrawnej z ograniczoną ilością soli w podawanej żywności. Zdaniem strony pozwanej to sam powód poprzez niestosowanie się do zaleceń lekarskich i odmowę przyjmowania leków oraz prowadzenie niehigienicznego trybu życia przed osadzeniem w zakładzie karnym, palenie papierosów i nadużywanie alkoholu doprowadził do pogorszenia się stanu jego zdrowia, zaś jego twierdzenia odnośnie związku pomiędzy stanem jego zdrowia a pobytem w zakładzie karnym oparte są jedynie na przypuszczeniach. Strona pozwana zwróciła również uwagę na to, że kilkukrotne skargi powoda m.in. na warunki bytowe i lecznicze w pozwanym zakładzie karnym zostały uznane za niezasadne zarówno przez ograny nadrzędne więziennictwa, jak i przez sąd penitencjarny. Podkreśliła także, iż roszczenie powoda jest sprzeczne z zasadami współżycia społecznego, gdyż decydując się na popełnienie przestępstwa powinien był liczyć się ze związanymi z tym konsekwencjami, w tym z dolegliwościami związanymi z odbywaniem kary pozbawienia wolności. Zarzuciła także, iż fakt że powód domaga się zadośćuczynienia w formie pieniężnej, podczas gdy mógłby dochodzić zaspokojenia 2 --- STRONA 4 --- swoich roszczeń w innej formie, świadczy o tym, że nie kieruje się chęcią odwrócenia skutków naruszenia dóbr osobistych, lecz jedynie interesem finansowym. Sąd ustalił następujący stan faktyczny: Powód przebywał w Zakładzie Karnym w w okresie od 1 lipca 2008 r. do 1 lutego 2014 r., przy czym w okresie od 31 maja 2011 r. do 2 czerwca 2012 r. korzystał z przerwy w odbywaniu kary pozbawienia wolności. W okresie od 15 października 2008 r. do 31 marca 2009 r. obowiązywało zarządzenie Dyrektora Zakładu Karnego w o tymczasowym umieszczeniu więźniów w warunkach, w których powierzchnia celi na jedną osobę wynosiła mniej niż 3 m. Zgodnie z tym zarządzeniem przypadająca na jednego skazanego powierzchnia celi była nieznacznie tylko mniejsza od zagwarantowanej przepisami O zarządzeniu tym oraz o stanie przeludnienia w celach był informowany na bieżąco Wydział Penitencjarny Sądu Okręgowego w Tarnowie. W grudniu 2009 r. wprowadzony został wymóg wydawania odrębnej decyzji o umieszczeniu skazanych w warunkach przeludnienia. Taka decyzja była doręczana skazanemu i o jej wydaniu informowany był sąd penitencjarny. W Zakładzie Karnym w prowadzony jest rejestr takich decyzji. W rejestrze tym brak jest wzmianki by względem powoda została wydana decyzja o umieszczeniu go w celi, której powierzchnia na jedną osobę wynosi mniej niż 3 m”, w związku z czym powód nie mógł być osadzony w celach przeludnionych. Dowód: - zaświadczenie Dyrektora ZK w zdnia 16.01.2014 r. -k. 3 - zarządzenie Dyrektora ZK w zdnia 15.10.2008 r. — k. 88-00 - pisma do Wydziału Penitencjarnego SO w -k.91 - notatka służbowa —k. 92 - zeznania świadka —k.3llv-312 Budynek, w którym znajduje się Zakład Karny w został wybudowany na początku XX wieku. Cele mieszkalne są wyposażone w wyodrębniony, zabudowany kącik sanitarny, oddzielony od celi trwałymi ścianami i drzwiami. Jedynie w celach izolacyjnych, które są celami pojedynczymi, kącik sanitarny nie jest oddzielony od reszty pomieszczenia. W celach znajdują się środki higieniczne i sprzęt kwaterunkowy. Do listopada 2014 r., z uwagi na infrastrukturę techniczną budynku, w celach nie było ciepłej wody, lecz jedynie woda zimna. Zgodnie z wytycznymi rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie regulaminu organizacyjno — porządkowego wykonywania kary pozbawienia wolności osadzeni mają zapewnioną raz w tygodniu jedną ciepłą kąpiel, po zakończeniu której mogą pobrać z łazienek oddziałowych ciepłą wodę do prania własnych ubrań w celi, po uprzednim zgłoszeniu takiej potrzeby oddziałowemu. Ze względu na warunki architektoniczne budynku pomieszczenia, w których przebywają osadzeni, jak też funkcjonariusze, nie są w wyposażone w instalację wentylacyjną. Wymiana powietrza odbywa się poprzez mikrowentylację w oknach, a przede wszystkim poprzez wietrzenie okienne. Więźniowie są informowani o konieczności wentylacji. Zarządzeniem z dnia 20 czerwca 2013 r. Dyrektor Zakładu Karnego w w celu 3 --- STRONA 5 --- zachowania właściwych warunków higieniczno — sanitarnych w czasie występowania podwyższonej temperatury powietrza, wprowadził odstępstwa od obowiązujących reguł wykonywania kary pozbawienia wolności, zezwalając na czasowe otwieranie drzwi cel mieszkalnych, umożliwiające obieg powietrza w czasie występowania wysokich temperatur powietrza. W związku ze skargami osadzonych miały miejsce inspekcje Inspektora Nadzoru Budowlanego, który stwierdzał, że zakład karny nie ma obowiązku wprowadzania wentylacji w pomieszczeniach, gdyż wymóg ten dotyczy jedynie budynków projektowanych, budowanych, przebudowywanych i tych w których następuje zmiana przeznaczenia pomieszczeń. Pomimo braku wymogów prawnych co do wykonania wentylacji grawitacyjnej, wykonana została wentylacja grawitacyjna w kilku pomieszczeniach, które następnie zostały zaadaptowane na cele. W przypadku braku odpowiedniego wietrzenia cel na ścianach przy oknie pojawiają się zaczernienia. Są one na bieżąco usuwane i z reguły ustępują po starciu ich szmatką. W razie potrzeby oraz w miarę posiadanych środków finansowych cele są malowane. Co miesiąc przeprowadza się przeglądy cel dotyczące stanu technicznego i sanitarnego, zaś raz w roku dokonywana jest generalna kontrola wszystkich pomieszczeń. Drobne usterki usuwane są na bieżąco. Dowód: - notatki służbowe — k. 93-94, 121 - protokół kontroli z dnia 28.02.2014 r. —k. 95-101 - zarządzenie Dyrektora ZK w z dnia 20.06.2013 r. -k. 122-123 - zeznania świadka —k.312-313 Jadłospisy obowiązujące w Zakładzie Karnym w sporządza się zgodnie z wytycznymi rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości dotyczącego żywienia osób osadzonych w zakładach karnych i aresztach śledczych, przy zachowaniu określonych w tym rozporządzeniu norm kalorycznych, białka, tłuszczów, węglowodanów i gramatury warzyw. Wydanie posiłków odsadzonym poprzedzone jest ich kontrolą organoleptyczną. Osadzeni w Zakładzie Karnym w mogą korzystać z diety lekkostrawnej i dwóch typów diety cukrzycowej. Skazani korzystający z diety lekkostrawnej otrzymują chleb pszenny, a przygotowywane dla nich posiłki zawierają ograniczoną ilość soli (6g/dobę). Nadto w diecie tej ograniczane są tłuszcze, przyprawy i nie ma w niej potraw smażonych. O zastosowaniu diety decyduje lekarz więzienny, przy czym może być to lekarz każdej specjalności. On też przedstawia propozycję diety dla osadzonego, a ostateczną decyzję w tym przedmiocie podejmuje kierownik ambulatorium. 'W Zakładzie Karnym w przyjmuje trzech lekarzy ogólnych, przy czym każdy z nich posiada specjalizację — jeden jest chirurgiem, drugi laryngologiem, a trzeci pediatrą. Nadto przyjmują następujący lekarze specjaliści: psychiatra, neurolog, balneoklimatolog, reumatolog, laryngolog i pulmonolog. Istnieje również możliwość zapewnienia wizyty okulistycznej i dermatologicznej poza zakładem karnym, przy czym zdarza się, że dermatolog przyjeżdża na wizyty do zakładu karnego. W nagłych wypadkach osadzeni są wożeni do lekarzy innych specjalności i leczeni są na oddziałach szpitalnych w warunkach konwoju albo w szpitalu więziennym. Dowód: 4 --- STRONA 6 --- - notatka służbowa — k. 108 - zeznania świadka —k.3llv-312 - zeznania świadka —k.313-314 Od samego początku pobytu w pozwanym Zakładzie Karnym powód był objęty opieką medyczną. Już w grudniu 2008 r., a więc po 6-ciu miesiącach pobytu w Zakładzie Karnym w w związku z wystąpieniem dolegliwości bólowych w klatce piersiowej, uczuciem duszności i braku powietrza powód został przewieziony na Izbę Przyjęć Szpitala im. Św. Łukasza w , skąd został skierowany na Oddział Wewnętrzny ZOZ Aresztu Śledczego w „ gdzie był leczony w okresie od 24 grudnia 2008 r. do 28 kwietnia 2009 r. Rozpoznano wówczas u niego wole guzkowe nadczynne w okresie eutyreozy, utrwalone migotanie przedsionków, niedomykalność zastawki trójdzielnej I stopnia i niedomykalność zastawki mitralnej II oraz skierowano go na dalsze leczenie jodem radioaktywnym, które przeprowadzono w 2009 r. w Pracowni Medycyny Nuklearnej Kliniki Endokrynologii Szpitala Uniwersyteckiego w A Leczenie to doprowadziło do ustąpienia nadczynności hormonalnej tarczycy, pozostały jednak powikłania w postaci utrwalonego migotania przedsionków i łagodnej niewydolności serca. W dniu 26 listopada 2010 r. powód był leczony ambulatoryjnie w Izbie Przyjęć Wojewódzkiego Szpitala Specjalistycznego w z powodu skoku nadciśnienia tętniczego, zaś w okresie od 13 do 24 stycznia 2011 r. był ponownie hospitalizowany na Oddziale Wewnętrznym ZOZ Aresztu Śledczego w gdzie stwierdzono u niego dodatkowo, poza uprzednio rozpoznanymi dolegliwościami, nadciśnienie tętnicze. W okresie od 6 do 10 czerwca 2011 r. powód przebywał na Oddziale Chorób Wewnętrznych i Kardiologii Szpitala ZOZ w gdzie dodatkowo rozpoznano u niego przewlekłą niewydolność krążenia, zaś w dniu 30 lipca 2012 r., w związku z bólami w klatce piersiowej, został skierowany na Izbę Przyjęć Szpitala im. E. Szczeklika w W 2010 r. powód został zaliczony do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności datowanej od 2008 r. Orzeczony stopień niepełnosprawności ma charakter okresowy i datuje się do 30 czerwca 2017 r. W związku ze stwierdzonymi u powoda dolegliwościami wdrożono względem niego leczenie farmakologiczne, w tym m.in. poddano go terapii przeciwzakrzepowej polegającej na doustnym przyjmowaniu antykoagulantu — Acenocumarol. Poza tym regularnie wykonywano mu badania krwi, w tym badania monitorujące krzepliwość krwi (wskaźnik INR). Od dnia 17 października 2012 r. wdrożono względem powoda dietę lekkostrawną. Powód nie stosował się do zaleceń lekarskich i wielokrotnie odmawiał zażywania zaleconych leków, bądź też chował je, jak również odmawiał przyjmowania posiłków, stosując protesty głodowe. W okresie od 7 do 8 lipca 2013 r. powód przebywał na Oddziale Chorób Wewnętrznych Szpitala im. E. Szczeklika w w związku z przedawkowaniem leku Acenocumarol. W wypisie ze szpitala zalecono mu stosowanie diety z ograniczeniem soli i tłuszczów zwierzęcych. 'W Zakładzie Karnym w leki wydawane są skazanym w imiennych saszetkach, w dawkach dziennych. Tylko skazani zażywający leki psychotropowe są 3 --- STRONA 7 --- kontrolowani pod kątem tego, czy zażyli leki, pozostali zaś skazani nie zawsze są kontrolowani, gdyż służba więzienna zakłada, że osadzeni chcą się leczyć, a nie zrobić sobie krzywdę. Zdarzały się przypadki świadomego przedawkowania leków przez skazanych. Dowód: - karty informacyjne leczenia szpitalnego — k. 40-47 - odpis wyroku Sądu Rejonowego w z dnia 08.12.2011 r., sygn. akt IV U 32/11 — k. 60-61 - opinia sądowo — lekarska z dnia 11.03.2011 r. —k. 63-65 - orzeczenie o stopniu niepełnosprawności z dnia 11.09.2013 r. —k. 66-67 - notatki lek. 1—k. 102-103, 115, 124 - notatka służbowa — k. 108 - kserokopia książeczki zdrowia powoda wraz z dokumentacją medyczną — k. 129-308 - zasadnicza opinia biegłego dr med. z dnia 02.02.2015 r. — k. 333- 334 - zeznania świadka —k.313-314 Postanowieniem z dnia 18 lutego 2010 r. Sąd Okręgowy w odmówił udzielenia powodowi przerwy w odbywaniu kary uznając, że stwierdzone u niego schorzenia mogą być leczone w warunkach zakładu karnego. Orzeczenie to zastało utrzymane w mocy przez Sąd Apelacyjny w , który również stwierdził, że stan zdrowia powoda, dzięki długotrwałej hospitalizacji, uległ na tyle poprawie, że może być leczony w zakładzie karnym, gdzie pozostaje pod stałą specjalistyczną opieką lekarską. W lutym 2013 r. powód złożył skargę na nieprawidłową opiekę medyczną. Skarga została uznana za bezzasadną z uwagi na to, iż to powód, pomimo objęcia go stałą opieką medyczną, nie stosował się do zaleceń lekarskich, odmawiając zażywania zaleconych leków i przyjmowania posiłków. W lipcu 2013 r. powód złożył skargę, w której zarzucił, iż Zakład Karny w nie stosuje się do zaleceń szpitalnych, dostarczając mu zbyt słone pieczywo. Jednocześnie odmówił przyjmowania dostarczanych mu posiłków, co skutkowało ukaraniem go karą dyscyplinarną umieszczenia w celi izolacyjnej na okres 14 dni. Decyzja Dyrektora Zakładu Karnego w w przedmiocie ukarania powoda karą dyscyplinarną została utrzymana w mocy postanowieniem Sądu Okręgowego — Wydział Penitencjarny w Tarnowie, który stwierdził, że wymierzenie powodowi tej kary było zasadne w świetle bezpodstawności jego twierdzeń o przesolonym pieczywie. W sierpniu 2013 r. powód złożył kolejną skargę tym razem wskazując na to, iż cele nie spełniają podstawowych warunków bytowych i sanitarnych. Po wyjaśnieniach Dyrektor Zakładu Karnego wskazał powodowi, że skarga jest niezasadna. W grudniu 2013 r. powód skarżył zaś decyzję Dyrektora Zakładu Karnego w odnośnie odmowy przyznania mu pomocy finansowej przy zwalnianiu z zakładu karnego. Dowód: - odpis postanowienia Sądu Apelacyjnego w z dnia 12.03.2010 r., sygn. akt II AKzw 102/10 —k. 57-59 - postanowienie Sądu Okręgowego w Tarnowie z dnia 24.09.2013 r., sygn. akt III Kow 14158/13/sk — k. 104-105 - sprawozdania z postępowania skargowego z dnia 04.03.2013 r. i z dnia 11.10.2013 r. - k. 113-114, 118-120 - pismo do Wydziału Penitencjarnego SO w Tarnowie —k. 125-126 6 --- STRONA 8 --- Podczas pobytu w Zakładzie Karnym w powód był prawidłowo leczony w zakresie zdiagnozowanych u niego schorzeń kardiologicznych i endokrynologicznych. Leczenie to było zgodnie z obowiązującymi standardami medycznymi. Wystarczającym było kontynuowanie tego leczenia przez lekarza więziennego, nie mającego specjalizacji z zakresu endokrynologii i kardiologii, gdyż nie zachodziła potrzeba prowadzenia dalszego leczenia pod bezpośrednią opieką specjalistyczną. Schorzenia kardiologiczne i endokrynologiczne, na które cierpi powód, nie pozostają w żadnym związku z jego pobytem w Zakładzie Karnym w i nie sposób wiązać przyczyn pogorszenia się stanu zdrowia powoda z warunkami jego osadzenia w pozwanym zakładzie karnym. Są to schorzenia pierwotne, wynikające z uwarunkowań organizmu. Migotanie przedsionków przeważnie jest uwarunkowane genetycznie i najczęstszym jego skutkiem, spośród przyczyn pozasercowych, jest nadczynność tarczycy. Nadczynność tarczycy, jak i wole guzowe nadczynne rozwijają się zaś bardzo powoli, stopniowo i ich objawy są często przez długi okres czasu niezauważalne dla chorego. Jednym z następstw nadczynności tarczycy jest zaś nadciśnienie tętnicze. Niedomykalność zastawek mitralnej i trójdzielnej, w tak niewielkim stopniu jak zdiagnozowano to u powoda, nie jest natomiast chorobą. Zdiagnozowane u powoda schorzenia kardiologiczne i endokrynologiczne nie stanowiły przeszkody do przebywania przez powoda w warunkach zakładu karnego, nawet w sytuacji obecności pleśni i grzybów na ścianach celi oraz złej wentylacji. Schorzenia te nie pozostają bowiem w związku z ekspozycją na zarodniki grzybów i pleśni. Obecność grzybów i pleśni może natomiast prowadzić do wystąpienia reakcji alergicznych ze strony układu oddechowego, takich jak zapalenie śluzówki górnych i dolnych dróg oddechowych, lecz u powoda nie stwierdzono tego typu zaburzeń. Aplikowana powodowi dawka leku przeciwzakrzepowo Acenocumarol była odpowiednio dobrana do stanu jego zdrowia. Jej wysokość była ustalana i modyfikowana zgodnie z obowiązującymi standardami kardiologicznymi, tj. w oparciu o badania wskaźnika INR. Przewlekłe leczenie tym lekiem nie wymaga stałych konsultacji specjalistycznych. Nie ma również standardów określających ilość takich konsultacji. Zalecanym jest stosowanie tego leku przy niewydolności serca. Choć leczenie tym lekiem obciążone jest pewnym ryzykiem skutków ubocznych, to jednak ważniejsze są terapeutyczne efekty jest stosowania, gdyż jego przyjmowanie pozwala uniknąć udarów i zatorów mózgu. Przedawkowanie tego leku jest stosunkowo częstym powikłaniem i nie jest błędem lekarskim. Bardzo często istnieją trudności z dostosowaniem dawki u danego chorego, gdyż dawki tego leku wahają się od % tabletki dziennie do niekiedy 3 tabletek dziennie, a nadto w trakcie leczenia ulegają one zmianie wraz ze zmianą wskaźnika INR. Niezbędnym warunkiem prawidłowego leczenia tym lekiem jest dobra współpraca chorego i przestrzeganie przez niego zaleceń. Jedną z przyczyn przedawkowania tego leku przez powoda mogło być zatem nieprzestrzeganie przez niego zaleceń lekarskich i chowanie leków. Przedawkowanie tego leku przez powoda spowodowało przejściowe nadmierne obniżenie krzepnięcia krwi, bez wystąpienia istotnych powikłań, takich Jak 7 --- STRONA 9 --- duże krwawienie wymagające interwencji chirurgicznej, czy krwawienie do OUN z następstwami neurologicznymi. Na skutek jego przedawkowania powód nie doznał więc trwałych negatywnych następstw. Podczas pobytu w pozwany zakładzie karnym powód otrzymywał dietę lekkostrawną o odpowiedniej kaloryczności i brak jest zastrzeżeń co do prawidłowości jej stosowania. Dieta niskosolna jest zalecana przy schorzeniach kardiologicznych, natomiast schorzenia endokrynologiczne nie wymagają takiej diety, gdyż zaleca się przy nich ograniczenie spożycia sodu. Poza tym nie ma innych szczególnych zaleceń dietetycznych przy tych schorzeniach. Znaczne przekroczenie zawartości soli w diecie powoduje zatrzymanie wody w organizmie, co może prowadzić do obrzęków i ogólnego złego samopoczucia. Obecnie stosowanie tej diety nie ma większego znaczenia, gdyż efekty złej diety można korygować farmakologicznie. Zdiagnozowane u powoda schorzenia stanowią przeciwwskazane do wykonywania przez niego ciężkich prac. Prawdopodobieństwo, że powód wyleczy się i będzie w pełni zdrowy jest niewielkie. Powód będzie musiał kontynuować leczenie oraz wykonywać systematycznie badania, co niewątpliwie obniży komfort jego życia. Dowód: - opinie biegłego dr med. zasadnicza z dnia 02.02.2015 r., pisemne uzupełniające z dnia 13.03.2015 r. i z dnia 08.05.20154 r. oraz ustna uzupełniająca z dnia 11.08.2015 r. —k. 333-334, 354-355, 380-381, 396-387 Powyższych ustaleń sąd dokonał na podstawie dowodów z dokumentów, opinii biegłego sądowego z zakresu chorób wewnętrznych i kardiologii oraz zeznań świadków i powoda. Dokumenty, które legły u podstaw ustaleń, sąd uznał w całości za autentyczne i wiarygodne. Żadna ze stron nie kwestionowała przedmiotowych dowodów od strony ich formy czy treści, jak również nie ujawniły się jakiekolwiek okoliczności, które dawałyby podstawę do dokonania z urzędu negatywnej oceny tych dokumentów. Sąd w całości podzielił wnioski wynikające z opinii biegłego . Opinia ta sporządzona została w oparciu o akta sprawy, z wykorzystaniem i po szczegółowej analizie zgromadzonej dokumentacji lekarskiej powoda. Cechowała się rzetelnością i fachowością oraz logicznością i jasnością wniosków, które zostały uzasadnione przez biegłego w sposób prawidłowy i przekonujący. Należy też podnieść, iż opinia ta została sporządzona przez kompetentną osobę, posiadającą odpowiednią wiedzę i doświadczenie z zakresu dziedziny medycyny, będącej przedmiotem jego specjalności i biegły w sposób wyczerpujący udzielił odpowiedzi na pytania sądu. Co prawda powód zarzucał zarówno opinii zasadniczej, jak i pisemnym opiniom uzupełniającym niekompletność i nierzetelność, lecz biegły w pisemnych opiniach uzupełniających w przekonywujący sposób ustosunkował się do tych zarzutów. Wskazał bowiem w sposób jasny i precyzyjny dlaczego uważa, że zdiagnozowane u powoda schorzenia kardiologiczne i endokrynologiczne nie pozostają w związku z jego pobytem w Zakładzie Karnym w „ dodatkowo motywując swe 8 --- STRONA 10 --- wnioski w tym przedmiocie opisem schorzeń na jakie cierpi powód oraz przyczyn ich występowania. Wyjaśnił również dlaczego uważa, że przedawkowanie przez powoda leku Acenokumarol nie było błędem lekarskim, odnosząc się w tej kwestii dodatkowo do informacji zawartych w dokumentacji lekarskiej powoda oraz do zagadnień związanych z dawkowaniem tego leku, rodzaju schorzeń uzasadniających jego zastosowanie i celowości jego przyjmowania. Biegły wyjaśnił także kwestie związane ze stosowaną względem powoda dietą oraz wpływu warunków panujących w celach na stan zdrowia powoda. Przytaczaną przez biegłego argumentację cechuje logika, rzeczowość, jasność, uwzględnianie możliwie najszerszego spektrum istotnych dla prezentowanych ocen okoliczności i czynników i dlatego uznał ją sąd za w pełni przekonywającą. Znamiennym jest przy tym, że powód po zapoznaniu się z ustną opinią uzupełniającą nie wnosił już żadnych zarzutów pod jej adresem, akceptując jej treść. Sąd przesłuchał w charakterze świadków pracowników Zakładu Karnego w : funkcjonariuszy służby więziennej — i oraz lekarza więziennego — Zeznania tych świadków sąd uznał za wiarygodne, gdyż są ze sobą spójne, a nadto korespondują z pozostałym rzeczowym materiałem dowodowym sprawy. Natomiast Sąd pominął dowód z zeznań samego powoda : był bowiem wezwany na posiedzenie Sądu w dniu 10 listopada 2015 roku, celem przesłuchania, pod rygorem pominięcia tego dowodu. W dniu tym się nie stawił, a jego pełnomocnik z urzędu twierdził, ze w przeddzień rozprawy przebywał rzekomo w szpitalu, ale mimo wypisu ze względu na stan zdrowia nie był w stanie stawić się do Sądu. Dodać przy tym należy, że nie była to jest pierwsza nieobecność na rozprawie, Jednak w dniu 10 listopada Sąd nie mając możliwości weryfikacji twierdzeń pełnomocnika powoda odroczył rozprawę nakazując pełnomocnikowi złożenie w terminie 7 dni zaświadczenia lekarskiego stwierdzającego fakt choroby powoda w dniu dzisiejszej rozprawy i niemożność jego stawienia się w Sądzie pod rygorem pominięcia dowodu z jego zeznań. Jednakże pełnomocnik powoda przesłał jedynie zaświadczenie do lekarza internisty, nie będącego nawet lekarzem sądowym, które stwierdza jedynie, ze powód pozostaje w opiece lekarskiej POZ z powodu przewlekłego migotania przedsionków, i niewydolności krążenia oraz wymaga stałego leczenia. Zaświadczenie to nie wskazywało zatem w żaden sposób, na niemożność stawienia się w Sądzie na wezwanie , nawiasem mówiąc zostało wydane w tym samym dniu 10 listopada 2015 roku, kiedy była i rozprawa w Sądzie, skoro zatem mógł w tym dniu powód iść do lekarza, to zapewne przy odrobinie dobrej woli byłby w stanie dotrzeć i do Sądu. Tak czy owak zatem jego niestawiennictwo w dniu 10 listopada zostało uznane za nieusprawiedliwione i dowód z jego przesłuchania wobec tego został pominięty. Sąd rozważył, co następuje: Powództwo jest w ocenie Sadu pierwszej instancji nieuzasadnione. Powód swoje roszczenie o zasądzenie kwoty 200.000 zł uzasadnił naruszeniem jego dóbr osobistych podczas odbywania kary pozbawienia wolności, które miało przejawiać się: złymi warunkami 9 --- STRONA 11 --- socjalno — bytowymi w celach i przeludnieniem, brakiem właściwej opieki medycznej i nieprzestrzeganiem zaleceń co do stosowanej względem niego diety, podając, że roszczenie to znajduje oparcie w art. 23, 24 i 448 k.c. oraz rozstrojem zdrowia wywołanym przez niegodne z prawem działanie i zaniechanie strony pozwanej w trakcie odbywania przez niego kary pozbawienia wolności podając, że roszczenie to znajduje oparcie w art. 417 k.c. w zw. z art. 444i 445 k.c. Na wstępie rozważyć należało podniesiony przez stronę pozwaną zarzut przedawnienia roszczenia powoda za okres przed 29 styczniem 2011 r. Zgodnie z art. 442! $ 1 k.c. roszczenie o naprawienie szkody wyrządzonej czynem niedozwolonym ulega przedawnieniu z upływem lat trzech od dnia, w którym poszkodowany dowiedział się o szkodzie i o osobie obowiązanej do jej naprawienia. Jednakże termin ten nie może być dłuższy niż dziesięć lat od dnia, w którym nastąpiło zdarzenie wywołujące szkodę. Jeżeli szkoda wynikła ze zbrodni lub występku, roszczenie o naprawienie szkody ulega przedawnieniu z upływem lat dwudziestu od dnia popełnienia przestępstwa bez względu na to, kiedy poszkodowany dowiedział się o szkodzie i o osobie obowiązanej do jej naprawienia (art. 442' $ 2 k.c.). W razie wyrządzenia szkody na osobie, przedawnienie nie może skończyć się wcześniej niż z upływem lat trzech od dnia, w którym poszkodowany dowiedział się o szkodzie i o osobie obowiązanej do jej naprawienia (art. 442! $ 3 k.c.). Jak wskazuje się w orzecznictwie przepis ten znajduje zastosowanie również w związku z roszczeniem o zapłatę zadośćuczynienia z uwagi na naruszenie dóbr osobistych (art. 24 k.e. w zw. z art. 448 k.c.) przy czym dotyczy to także roszczeń więźniów związanych z naruszeniem dóbr osobistych w wyniku osadzenia w placówkach penitencjarnych w których panowały nieodpowiednie warunki (por. uzasadnienie wyroku s. apel. w Łodzi z dnia 14 sierpnia 2012 r. I ACa 577/12, LEX nr 1237042). Do kategorii roszczeń, które ulegają przedawnieniu w trybie art. 442! k.c. zalicza się też roszczenia majątkowe o zadośćuczynienie z art. 445 k.c. i art. 448 k.c.” (por. wyrok s. apel. w Lublinie z dnia 21 stycznia 2014 r. I ACa 663/13, LEX nr 14223 86). W ocenie Sądu Okręgowego zgodzić się należy ze stroną pozwaną, iż roszczenie powoda za okres sprzed trzech lat wstecz licząc od dnia wniesienia pozwu, tj. za okres do dnia 29 stycznia 2011 r. uległo przedawnieniu. Przedmiotowe roszczenie wiąże się z pobytem powoda w Zakładzie Karnym w w okresie od 1 lipca 2008 r. do 31 maja 2011 r. i od do 2 czerwca 2012 r. do 1 lutego 2014 r. Pozew został natomiast wniesiony w dniu 30 stycznia 2014 r. (k. 4). Z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie wynika, że powód już w trakcie pobytu w Zakładzie Karnym w miał świadomość naruszenia jego dóbr osobistych. Już bowiem podczas jego ponad 4- miesięcznego leczenia na Oddziale Wewnętrznym ZOZ Szpitala Aresztu Śledczego w (w okresie od 24.12.2008 r. do 28.04.209 r.) zdiagnozowano u niego schorzenia, na które obecnie się powołuje, zaś jego tłumaczenia, że wiedzę o doznanej szkodzie uzyskał dopiero w związku z orzeczeniem jego niepełnosprawności (vide: pismo powoda z dnia 22.12.2014 r. —k. 316-321) są nieprzekonujące, tym bardziej że pozostają w sprzeczności z jego twierdzeniami w tym przedmiocie zawartymi w pozwie. Podkreślić 10 --- STRONA 12 --- również należy, że uznanie — jak wnioskował o to powód - w świetle art. 5 k.c. zarzutu przedawnienia za nadużycie prawa może nastąpić w wyjątkowych okolicznościach, co Jest podyktowane samą istotą przedawnienia jako instytucji stabilizującej obrót prawny, mobilizującą wierzyciela do dochodzenia swoich praw w we właściwym czasie. Tylko opóźnienie okolicznościami niezależnymi od powoda, jego szczególną sytuacją życiową mogą uzasadniać przyjęcie, że zasady słuszności przemawiają za zastosowaniem art. 5 k.c. Na takie okoliczności poza twierdzeniem, że nie miał świadomości naruszenia jego dóbr osobistych bezpośrednio po ich naruszeniu oraz że zarówno w trakcie pobytu w Zakładzie Karnym, jak i w okresie przerwy, koncentrował się na leczeniu, powód nie powołuje się. Nadto podkreślić należy, że już od wielu lat świadomość praw osadzonych jest duża, gdyż wielu więźniów występuje z roszczeniami cywilnymi związanymi z warunkami osadzenia i pogorszeniem wskutek tego stanu zdrowia. Skoro więc powód przez ponad 4 lata przebywał w Zakładzie Karnym i przez okres niespełna roku przebywał na wolności i już po 6 miesiącach od osadzenia go w Zakładzie Karnym w zaczął odczuwać dolegliwości, w związku z którymi był kilkukrotnie hospitalizowany i z którymi wiązało się wdrożenie względem niego leczenia farmakologicznego i okresowych badań, to nie można przyjąć, że nie miał świadomości doznanej szkody i możliwości wcześniejszego zgłoszenia swoich roszczeń. Zauważyć również należy, że skoro powód - jak się twierdzi - nie miał świadomości naruszania jego dóbr osobistych w chwili pobytu w zakładzie karnym, tj. w okresie za który żąda zadośćuczynienia i to pomimo odczuwanych wówczas dolegliwości, to wątpliwe jest jego roszczenie. Istota naruszenia dóbr osobistych polega bowiem na negatywnych przeżyciach psychicznych w związku z ingerencją w podstawowe wartości aksjologicznie związane z osobą ludzką konsekwencją których jest poczucie krzywdy uzasadniające przyznanie rekompensaty pieniężnej. Niezależnie od powyższego zauważyć należy, że zarzut przedawnienia nie mógł przesądzić ostatecznie o bezzasadności całości roszczenia powoda, zwłaszcza, że nie obejmował całego jego okresu pobytu w Zakładzie Karnym w Dlatego też koniecznym stało się zbadanie zasadności podnoszonych przez powoda zarzutów, celem ustalenia czy ze względu na nieodpowiednie warunki odbywania kary pozbawienia wolności lub też błędy w leczeniu (bezprawne działania i zaniechania) doszło do naruszenia dóbr osobistych powoda i do wyrządzenia mu szkody w postaci pogorszenia się jego stanu zdrowia podczas pobytu w pozwanym zakładzie karnym. Zgodnie z art. 448 k.c. w razie naruszenia dobra osobistego sąd może przyznać temu, czyje dobro zostało naruszone, odpowiednią sumę tytułem zadośćuczynienia pieniężnego za doznaną krzywdę. Do właściwego objaśnienia treści przepisu art. 448 k.c. koniecznym jest sięgnięcie do regulacji art. 23 — 24 k.c., statuujących ustawową ochronę dóbr osobistych. Przepis art. 23 k.c. w sposób przykładowy podaje, jakie dobra osobiste człowieka pozostają pod ochroną prawa cywilnego (zdrowie, wolność, cześć, swoboda sumienia, nazwisko lub pseudonim, tajemnica korespondencji, nietykalność mieszkania, twórczość). Oczywistym jest, iż ludzie różnią się między sobą w ocenie zaistniałych sytuacji faktycznych. Dlatego też dokonując oceny, czy określone zdarzenie doprowadziło do naruszenia dóbr osobistych konieczne jest odwołanie się do kryteriów obiektywnych, 11 --- STRONA 13 --- w oderwaniu od indywidualnej miary wrażliwości wskazanej przez osobę domagającą się ochrony (tak np. Sąd Najwyższy w wyroku z 5 kwietnia 2002 r., II CKN 953/00, Lex 55098). Z kolei z treści art. 24 k.c. jednoznacznie wynika, iż ochronie prawa cywilnego podlega dobro osobiste naruszone lub zagrożone, ale jedynie w warunkach bezprawności. Bezprawność działania wyłącza np. działania w ramach porządku prawnego, zgoda pokrzywdzonego, działanie w ramach uzasadnionego interesu. Dla dochodzenia ochrony na gruncie art. 24 k.c. strona musi jedynie wykazać, że jej dobro osobiste zostało naruszone — nie musi natomiast wykazywać bezprawności, gdyż ciężar dowodu braku bezprawności spoczywa na podmiocie, któremu zarzucono naruszenie dobra osobistego. Brak bezprawności zachowania sprawia, że nie jest możliwe zasądzenie zadośćuczynienia, chyba że zachodzi szczególny przypadek odpowiedzialności Skarbu Państwa, o którym mowa w art. 417? k.e. (została wyrządzona szkoda na osobie przez zgodne z prawem wykonywanie władzy publicznej, a okoliczności wskazują na konieczność zadośćuczynienia ze względów słusznościowych). Z treści pozwu - jak to już powyżej wskazano — wynika, że powód wiąże swoje roszczenie z utratą zdrowia na skutek nieprawidłowego leczenia w Zakładzie Karnym w i niewłaściwej opieki medycznej oraz nieprzestrzegania zaleceń co do stosowanej przez niego diety, co odnosi się do podstawy odpowiedzialności art. 417 k.c. i zadośćuczynienia z art. 445 $ 1 k.c. oraz z naruszeniem jego dóbr osobistych w związku z koniecznością odbywania kary pozbawienia wolności w złych warunkach, co stanowi podstawę żądania zadośćuczynienia w oparciu o przepis art. 23 i 24 w zw. z art. 448 k.c. Co prawda jako podstawę prawną swojego roszczenia powód wskazywał dodatkowo przepis art. 444 k.c., lecz całościowa analiza pozwu oraz dalszych pism procesowych powoda prowadzi do wniosku, że roszczenie swe opierał na doznaniu szkody niemajątkowej. Przeprowadzone postępowanie dowodowe nie dostarczyło podstaw do przyjęcia, że doszło do naruszenia dóbr osobistych powoda jakimi są godność i zdrowie, jak również nie dostarczyło podstaw do uznania, że można przypisać funkcjonariuszom Skarbu Państwa odpowiedzialność za obecny stan zdrowia powoda. Mając na uwadze całokształt warunków bytowych panujących w Zakładzie Karnym w . nie można przyjąć aby warunki te naruszały godność osobistą powoda. Wyposażenie cel było zgodne z normami przewidzianymi rozporządzeniem Ministra Sprawiedliwości z dnia 17 października 2003 r. w sprawie warunków bytowych osób osadzonych w zakładach karnych i aresztach śledczych (Dz. U. z 2014 r., poz. 200). Nie doszło również do naruszenia przepisów rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 25 sierpnia 2003 r. w sprawie regulaminu organizacyjno — porządkowego wykonywania kary pozbawienia wolności (Dz. U. z 2003 r. nr 152, poz. 1493). Każda cela była wyposażona w podstawowy sprzęt kwaterunkowy, zaś kąciki sanitarne były oddzielone od reszty pomieszczenia trwałymi ścianami i drzwiami. Skazani otrzymywali środki higieny niezbędne do utrzymania czystości w celach. Mieli dostęp do bieżącej wody, zaś raz w tygodniu mogli korzystać z ciepłej kąpieli. Co prawda w celach była jedynie zimna woda, lecz przepisy nie wymagały zagwarantowania skazanym dostępu do 12 --- STRONA 14 --- ciepłej wody, który to wymóg dotyczył tylko osadzonych kobiet. Poza tym dostępność jedynie zimnej wody była wynikiem ograniczeń związanych z infrastrukturą techniczną budynku Zakładu Karnego w - Pozwana jednostka penitencjarna podejmowała jednak kroki w kierunku modernizacji w tym kierunku i ostatecznie w 2014 r. udało się doprowadzić ciepłą wodę do cel. Możliwość skorzystania z jednej kąpieli w tygodniu była zaś zgodna z dyspozycją $ 30 ust. 3 powołanego rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 25 sierpnia 2003 r., który stanowi, iż skazany korzysta co najmniej raz w tygodniu z ciepłej kąpieli. Poza tym należy zauważyć, że po zakończeniu kąpieli skazany mógł pobrać z łazienek oddziałowych ciepłą wodę do prania własnych ubrań w celi, po uprzednim zgłoszeniu takiej potrzeby oddziałowemu, co zasadniczo niwelowało niekorzystne skutki związane z dostępem w celach jedynie do zimnej wody, Co się tyczy natomiast braku wentylacji w celach, to było to związane z faktem, iż budynek Zakładu Karnego w pochodzi z początku XX wieku, w związku z czym już same warunki architektoniczne tego budynku uniemożliwiały jej wykonanie. Także przepisy nie nakładały na stronę pozwaną obowiązku wprowadzenia wentylacji w celach. Zwrócić przy tym należy uwagę, że problem braku wentylacji w celach dotyczył nie tylko skazanych, gdyż również pomieszczenia administracyjne zakładu karnego były pozbawione wentylacji. Wietrzenie cel odbywało się przez mikrowentylację w oknach oraz poprzez otwieranie okien, o czym skazani byli na bieżąco informowani. Warunki higieniczne w celach w dużym stopniu zależały więc od samych skazanych, skutkiem nieprzestrzegania przez nich obowiązku systematycznego otwierania okien i korzystania z mikrowentylacji w oknach mogło być zaś tworzenie się wilgoci czy też grzybów na ścianach. Problem ten dotyka jednak nie tylko skazanych, gdyż także w domach mieszkalnych, zwłaszcza tych budowanych w odległych czasach, czy też w budynkach użyteczności publicznej zdarza się wilgoć i grzyby na ścianach. Nie sposób przy tym nie zwrócić uwagi na to, iż władze pozwanego Zakładu Karnego podejmowały działania zmierzające do poprawienia warunków bytowych skazanych poprzez usuwanie wykwitów grzybów i remonty cel, a zwłaszcza ich malowanie. Nadto, pomimo braku wymogów prawnych co do wykonania wentylacji grawitacyjnej w pozwanym zakładzie karnym, wykonana została taka wentylacja w kilku pomieszczeniach, które następnie zostały zaadaptowane na cele. Dodatkowo właściwej cyrkulacji powietrza w celach w czasie występowania wysokich temperatur powietrza sprzyjało zarządzenie Dyrektora Zakładu Karnego w z dnia 20 czerwca 2013 r. zezwalające na czasowe otwieranie drzwi cel mieszkalnych w upalne dni. Zwrócić należy też uwagę na to, że zakład karny poddawany jest cyklicznym kontrolom stosownych służb, takich jak sanepid, czy nadzór budowlany oraz ze strony sędziego penitencjarnego. Powód nie wskazał zaś, aby którakolwiek z kontroli wskazywała na nieprawidłowości w zapewnieniu więźniom prawidłowych warunków bytowania. Co prawda w sierpniu 2013 r. powód złożył skargę, w której kwestionował warunki bytowe i sanitarne w celach, lecz skarga ta — w świetle powyżej przytoczonych okoliczności - została uznana przez Dyrektora Zakładu Karnego w za niezasadną. W tym miejscu zauważyć należy, że skargę tą powód złożył w końcowym okresie swego pobytu w pozwanym zakładzie karnym (na 6 miesięcy przed 13 --- STRONA 15 --- jego opuszczeniem), natomiast przez pierwsze 5 lat osadzenia w tej placówce nie zgłaszał żadnych zastrzeżeń co do panujących w niej warunków bytowych i socjalnych. Powyższe rodzi zaś wątpliwości co do pobudek jakimi powód kierował się przy składaniu tej skargi oraz adekwatności podniesionych w niej zarzutów do rzeczywiście panujących w zakładzie karnym warunków. Przechodząc z kolei do kwestii związanej z przeludnieniem w celach, zauważyć należy — jak słusznie wskazała to strona pozwana — iż powód nie wskazał okresów czasu w jakich miał być osadzony w celach, w których powierzchnia na jedną osobę wynosiła mniej niż 3 m”, numerów tych cel, ani liczby osadzonych razem z nim współwięźniów, co uniemożliwiało weryfikację twierdzeń powoda co do odbywania przez niego kary pozbawienia wolności w Zakładzie Karnym w w warunkach przeludnienia. Niezależnie od tego podkreślić należy, że nawet w sytuacji przyjęcia, że powód był osadzony w przeludnionych celach nie można by było postawić stronie pozwanej zarzutu bezprawnego naruszenia jego dóbr osobistych w związku z czasowym ograniczeniem powierzchni w celi przypadającej na jednego osadzonego. W dniu 15 października 2008 r. Dyrektor Zakładu Karnego w wydał decyzję o umieszczeniu osadzonych, przebywających w celach wprost wskazanych w tym zarządzeniu, na czas określony, w warunkach w których powierzchnia celi na jedną osobę wynosi mniej niż 3 m*, informując o tej decyzji sąd penitencjarny. Decyzja ta była zgodna z obowiązującym w dacie jej wydania art. 248 $ 1 k.k.w. i $2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 19 kwietnia 2006 r. w sprawie trybu postępowania właściwych organów w wypadku, gdy liczba osadzonych w zakładach karnych lub aresztach śledczych przekroczy w skali kraju ogólną pojemność tych zakładów (Dz. U. nr 65, poz. 459) i choć Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z dnia 26 maja 2008 r. (SK 25/07) stwierdził niezgodność art. 248 $lkkw z art. 40, art. 41 ust. 4 i art. 2 Konstytucji, to stosowanie tego przepisu po dacie wydania tego wyroku było legalne, gdyż zgodnie z decyzją Trybunału Konstytucyjnego stracił on moc obowiązującą z upływem 18 miesięcy od dnia ogłoszenia wyroku, a więc z dniem 6 grudnia 2009 r. Ewentualne osadzenie w tym okresie czasu powoda w celi przeludnionej nie miałoby więc charakteru bezprawnego. Zauważyć również należy, że dla uznania, że przebywanie w przeludnionej celi stanowi naruszenie godności człowieka konieczne jest ustalenie, że stopień zagęszczenia jest tego rodzaju, iż wywołuje u skazanych poważne dolegliwości lub pociąga za sobą dodatkowe cierpienia wykraczające poza te, które wynikają z samego faktu pozbawienia wolności. Tymczasem z przedłożonego przez stronę pozwaną zarządzenia Dyrektora Zakładu Karnego w , zawierającego wykaz cel, w których zezwolono na umieszczenie skazanych z większą ilością współwięźniów niżby to wynikało z normy 3 m* dla jednego osadzonego w tym czasie, wynika, że przeludnienie było nieznaczne, gdyż na skazanego przypadała powierzchnia niewiele mniejsza od zagwarantowanej przepisami, a poza tym dotyczyło ono stosunkowo krótkiego okresu czasu (5,5 miesiąca). Po dniu 6 grudnia 2009 r. dalsze decyzje w kwestii umieszczenia skazanych w celach, w których powierzchnia na jedną osobę wynosiła mniej niż 3 m” następowało zgodnie z art. 110 k.k.w. Umieszczenie skazanego w takiej celi musiało być poprzedzone uprzednią decyzją dyrektora zakładu karnego i — jak wynika 14 --- STRONA 16 --- to z zeznań świadka oraz ze sporządzonej przez niego notatki służbowej — w stosunku do powoda nigdy nie została wydana taka decyzja. Świadek ten dodatkowo wskazał, że ewentualna decyzja w tym przedmiocie była wydawana skazanemu, którego dotyczyła, powód zaś zarzucając stronie pozwanej osadzenie go w warunkach przeludnienia nie przedstawił żadnego dowodu na udowodnienie faktu wydania w stosunku do niego takowej decyzji, chociażby w postaci dokumentów potwierdzającego treść tej decyzji. Zauważyć też należy, że w dokumentacji zakładu karnego brak jest skarg powoda w tym zakresie, Nadto roszczenia powoda odnośnie osadzenia go w warunkach przeludnienia uległy — jak to już na wstępie rozważań prawnych wskazano - przedawnieniu za okres do dnia 29 stycznia 2011 r., zaś odnośnie późniejszego okresu czasu pobytu powoda w pozwanym zakładzie karnym nie zostały przez niego w żaden sposób udowodnione. W świetle powyższego nie ulega wątpliwości, że Zakład Karny w dążył do podwyższania standardu warunków w jakich przebywali więźniowie. Choć warunki te odbiegały od tych jakich oczekiwał powód to jednak nie można postawić stronie pozwanej zarzutu celowego narażania powoda na przebywanie w złych warunkach higienicznych, jak również nie sposób przyjąć by warunki te naruszały godność osobistą powoda. Dodać również należy, że na zmniejszony — w wymiarze społecznym — rozmiar ewentualnej krzywdy powoda niewątpliwie wpływ ma też okoliczność, iż powód został zmuszony do pobytu w zakładzie karnym na skutek własnych, bezprawnych działań. Dopuszczając się w przeszłości popełnienia przestępstwa musiał liczyć się z możliwością poniesienia słusznej kary pozbawienia wolności oraz niedogodnościami, jakie są związane z jej odbywaniem. Można zatem powiedzieć, że powód na skutek własnego zachowania i dokonanych w przeszłości wyborów znalazł się w zakładzie karnym. W takim przypadku powszechnie przyjęte i akceptowane w społeczeństwie normy muszą oddziaływać na ocenę, czy zaistniałe w jednostce penitencjarnej nieprawidłowości muszą rodzić w każdym przypadku i niejako automatycznie prawo do żądania zadośćuczynienia, skoro przebywanie powoda w tego rodzaju miejscu odosobnienia jest wynikiem jego uprzedniego, nagannego postępowania. Przeprowadzone postępowanie dowodowe nie dostarczyło również podstaw do przyjęcia, że warunki, w jakich powód odbywał karę pozbawienia wolności miały wpływ na jego stan zdrowia oraz że do pogorszenia jego stanu zdrowia doszło w związku z nieprawidłową opieką medyczną i nieprzestrzeganiem przez służbę więzienną zaleceń co do stosowanej względem niego diety. Z opinii biegłego wyraźnie bowiem wynika, że przebywanie przez powoda w warunkach izolacji i związane z tym ewentualne niedogodności (wilgoć, pleśń, grzyby na ścianach) nie spowodowały pogorszenia stanu zdrowia powoda. Stwierdzone u powoda schorzenia kardiologiczne i endokrynologiczne były przez cały okres pobytu powoda w Zakładzie Karnym w leczone zgodnie z wymogami wiedzy medycznej. Powód był objęty opieką lekarską i to nie tylko ze strony lekarzy więziennych, lecz również specjalistycznych placówek leczniczych, niepozostających w stosunku zależności od strony pozwanej. Był również poddawany odpowiednim badaniom i otrzymywał leki adekwatne do rodzaju 15 --- STRONA 17 --- stwierdzonych u niego schorzeń. Fakt przedawkowania przez niego jednego z aplikowanych mu leków nie był wynikiem błędu lekarskiego, czy też jakichkolwiek zaniedbań ze strony personelu medycznego Zakładu Karnego w lecz — jak wynika to z dokumentacji medycznej powoda i opinii biegłego — był konsekwencją nieprzestrzegania przez niego zaleceń lekarskich. Istotne jest przy tym to, że przedawkowanie przez powoda wspomnianego leku nie skutkowało żadnymi trwałymi i negatywnymi następstwami w stanie jego zdrowia. Powód otrzymywał również posiłki przyrządzane stosownie do jego stanu zdrowia. Niezależnie od tego podkreślić należy — w ślad za opinią biegłego — że stosowanie tej diety było wskazane jedynie z uwagi na stwierdzone u powoda schorzenia kardiologiczne i można było ją zastąpić stosowym leczeniem farmakologicznym. Zauważyć także należy, że gdyby twierdzenia powoda odnośnie nieprawidłowej opieki medycznej i nieprzestrzegania zaleceń co do stosowanej przez niego diety były zasadne, to zostałyby uwzględnione składane przez niego w tym przedmiocie do organów więziennictwa, skargi. Także gdyby stan zdrowia powoda rzeczywiście pozostawał w związku z jego pobytem w Zakładzie Karnym w to niewątpliwie uwzględniono by jego wniosek o udzielenie mu przerwy w odbywaniu kary pozbawienia wolności. Ze względu na fakt, że powództwo zostało skierowane przeciwko Skarbowi Państwa i dotyczy szkody na osobie konieczne jest w niniejszej sprawie wzięcie pod uwagę regulacji z art. 417? k.c., który to przepis pozwala na przyznanie odszkodowania także w przypadku wyrządzenia szkody w sposób legalny. Przepis ten formułuje zasadę, która zakłada możliwość przyznania odszkodowania także wówczas, gdy nie można władzy publicznej zarzucić uchybienia, jednakże ze względu na podjęcie czynności winteresie ogólnym, wyjątkowy charakter szkody i ograniczoną liczbę poszkodowanych, oczywiście niesłusznym byłoby obciążenie skutkami szkody wyłącznie poszkodowanego. Uzasadnieniem tej odpowiedzialności jest wistocie zadośćuczynienie celom humanitarnym (por. E. Gniewek, Komentarz do Kodeksu cywilnego, Wydanie 5, publikacja elektroniczna Legalis). W ocenie Sądu sytuacja tego rodzaju nie występuje w analizowanej sprawie, Otóż bowiem nie sposób uznać, że którykolwiek z funkcjonariuszy Skarbu Państwa dopuścił się działania lub zaniechania, które można byłoby uznać za wyrządzenie powodowi szkody. Znaczące pogorszenie stanu zdrowia powoda nastąpiło w wyniku samoistnej choroby, na którą żaden z funkcjonariuszy Skarbu Państwa nie miał wpływu, a wręcz przeciwnie — funkcjonariusze służby więziennej Zakładu Karnego w podejmowali działania, które chorobie tej miały zapobiec poprzez prawidłowe leczenie. W tej sytuacji nie można uznać, że powodowi wyrządzono szkodę i brak jest podstaw do przyznania mu od Skarbu Państwa jakiegokolwiek odszkodowania. Dlatego też — przy braku podstaw do przypisania Skarbowi Państwa odpowiedzialności za naruszenie dóbr osobisty powoda, w tym za pogorszenie jego stanu zdrowia — jego roszczenia w całości musiały zostać uznane za nieuzasadnione, a tym samym powództwo musiało podlegać oddaleniu. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 98 $ 1 k.p.c., zgodnie z zasadą odpowiedzialności za wynik procesu, nakładając na powoda — jako stronę 16 --- STRONA 18 --- przegrywającą proces — obowiązek zwrotu stronie pozwanej kwoty 120 zł tytułem poniesionych przez nią kosztów zastępstwa procesowego. Koszty te zostały ustalone, zgodnie z dyspozycją przepisu art. 99 k.p.c., według przepisów o wynagrodzeniu adwokata, czyli na podstawie przepisu $ 11 pkt 25 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (i. jedn. Dz. U. z 2013 r., poz. 461). Na podstawie przepisu art. 11 ust. 3 ustawy o Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa (t. jedn. Dz. U. z 2013 r., poz. 1150, ze zm.) koszty te zasądzono na rzecz Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa. W niniejszej sprawie powód był zwolniony od kosztów sądowych. Zgodnie jednak z art. 108 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (Dz. U. z 2014 r., poz. 1025, ze zm.) zwolnienie od kosztów sądowych nie zwalnia strony od obowiązku zwrotu kosztów procesu przeciwnikowi. W ocenie sądu brak było podstaw do odstąpienia od obciążania powoda tymi kosztami. Sama bowiem niekorzystna sytuacja ekonomiczna nie stanowi podstawy do zastosowania art. 102 k.p.c. i zwolnienia od obowiązku zwrotu kosztów przeciwnikowi. Takie zwolnienie byłoby uzasadnione jedynie wtedy gdyby pojawiły się dalsze szczególne okoliczności i łącznie z trudną sytuacją ekonomiczną uzasadniałyby zastosowanie zasady słuszności. W przypadku powoda nie sposób dopatrzeć się takich dodatkowych okoliczności. Zgodzić się należy też z poglądem Sądu Najwyższego wyrażonym w uzasadnieniu wyroku z dnia 26 listopada 2003 r. (I PK 585/02, Lex nr 527066), że prawo do sądu nie oznacza przyzwolenia na konstruowanie wszelkich możliwych roszczeń i woluntarystyczne określenie ich wysokości, gdyż strona winna mieć świadomość tak formułowanych roszczeń także w zakresie kosztów postępowania. Wobec powyższego w ocenie Sądu Okręgowego powód powinien był zostać obciążony obowiązkiem zwrotu kosztów procesu stronie pozwanej. Sąd przyznał też stosownie do treści art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. - Prawo o adwokaturze (t. jedn. Dz. U. z 2015 r., poz. 615, ze zm.) od Skarbu Państwa — Sądu Okręgowego w Tarnowie na rzecz adwokata z urzędu powoda kwotę 147,60 zł tytułem wynagrodzenia za udzielenie powodowi pomocy prawnej z urzędu. Wysokość tego wynagrodzenia została ustalona na podstawie $2 ust. 3 w zw. $11 ust. 1 pkt 25 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. 17