Wyrok I C 125/09 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 14 luty 2012 r. Sąd Okręgowy w Nowym Sączu

--- STRONA 1 --- Sygn akt I C 125/09 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 14 luty 2012 r. Sąd Okręgowy w Nowym Sączu I Wydział Cywilny w składzie: Przewodniczący: SSO Małgorzata Franczak - Opiela Protokolant: sekr. sąd. Jolanta Furman po rozpoznaniu w dniu 12 lutego 2012 r. w Nowym Sączu sprawy z powództwa W.D. przeciwko Skarbowi Państwa - Zakładowi Karnemu w Nowym Sączu o zapłatę 1. zasądza od pozwanego Skarbu Państwa - Zakładu Karnego w Nowym Sączu na rzecz powoda W.D. kwotę 4000 zł (cztery tysiące złotych) z należnymi ustawowymi odsetkami od dnia 16.07.2009 r. do dnia zapłaty 2. w pozostałym zakresie powództwo oddala 3. zasądza od powoda W.D. na rzecz pozwanego Skarbu Państwa - Zakładu Karnego w Nowym Sączu kwotę 1808, 50 zł.( tysiąc osiemset osiem złotych 50/100 ) tytułem częściowego zwrotu kosztów postępowania 4. zasądza od pozwanego Skarbu Państwa - Zakładu Karnego w Nowym Sączu na rzecz powoda W.D. wynagrodzenie w kwocie 442,80 (czterysta czterdzieści dwa złote 80/100) w tym 82,80 zł podatku VAT - tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej powodowi z urzędu przez adw. A.P. Kancelaria Adwokacka w T. 5. nakazuje ściągnąć na rzecz Skarbu Państwa Sądu Okręgowego w Nowym Sączu od powoda W.D. z zasądzonego na jego rzecz roszczenia kwotę 532,50 (pięćset trzydzieści dwa złote 50/100) tytułem części wydatków tymczasowo poniesionych przez Skarb Państwa. UZASADNIENIE wyroku z dnia 14 lutego 2012 r. W pozwie skierowanym przeciwko Skarbowi Państwa - Zakładowi Karnemu w Nowym Sączu W.D. domagał się zasądzenia od pozwanego tytułem zadośćuczynienia kwoty 76.000 zł wraz z ustawowymi odsetkami od dnia wniesienia pozwu tj. od dnia 16 lipca 2009 r. do dnia zapłaty. W uzasadnieniu wskazał, iż podczas wykonywanej przez niego kary pozbawienia wolności pozwany nie zapewnił warunków bytowych, które prawo nakazuje zapewnić osobie izolowanej, przez co poniżył powoda i stworzył zagrożenie dla jego zdrowia. W okresie od 29 listopada 2006r. do 21 lutego 2007r, oraz w okresie od 21 marca 2008 r. do 26 listopada 2008 r. powód przebywał bowiem w celi razem ze współwięźniami palącymi papierosy, przez co zmuszony był do wdychania szkodliwego dymu papierosowego co niekorzystnie wpłynęło na stan jego zdrowia i doprowadziło do jego naruszenia. Powód podczas przyjęcia do Zakładu Karnego składał oświadczenie, iż jest osobą niepalącą, a informacja ta została odnotowana w jego aktach osobowych. Na skutek tego pojawiły się u powoda schorzenia pulmologiczne, w tym nieustanne problemy z oddychaniem i częsty kaszel. Na pogorszenie stanu zdrowia powoda, wpłynęło ponadto znaczne przeludnienie cel związane z tym złe warunki higieniczne i bytowe. W celach panowała pleśń, a pomieszczenia były zawilgocone. Cele były zimne, w związku z czym więźniowie byli zmuszeni przebywać w nich w kurtkach. Zastrzeżenia wzbudzało również wyposażenie cel, w tym naczynia w jakich podawano osadzonym posiłki. W odpowiedzi na pozew, Skarb Państwa - Zakład Karny w Nowym Sączu wniósł o oddalenie powództwa w całości oraz zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego. W uzasadnieniu wskazał, że w trakcie swojego pobytu powód nigdy nie sygnalizował problemów zdrowotnych związanych z przebywaniem w celi z palaczami. Powód nie sprecyzował także, w jakich celach panowało przeludnienie, które były źle wietrzone, zimne, zawilgocone czy pokryte pleśnią. Wbrew twierdzeniom pozwu, wszystkie cele u pozwanego posiadają wentylację grawitacyjną nadto wymiana powietrza odbywa się za pomocą okien. Systematycznie dokonywane są okresowe przeglądy kominiarskie w celu stwierdzenia drożności przewodów --- STRONA 2 --- kominowych wykorzystywanych dla celów wentylacji. W pozwanym Zakładzie Karnym zapewniona jest też opieka medyczna, jak również odpowiednie warunki dla utrzymania higieny. Cele wyposażone są zgodnie z przepisami w niezbędny sprzęt. Sąd ustalił następujący stan faktyczny. W.D. przebywał w Zakładzie Karnym w Nowym Sączu w okresie od 29 listopada 2006 r. do 21 lutego 2007 r. oraz do 21 marca 2008 r. do 26 listopada 2008 r. Powód przebywał kolejno w celach o nr .. na piętrze budynku A. Następnie przebywał w celi o nr... na jego kondygnacji i kolejno w celach o nr .... pawilonu B. W niektórych celach okresowo występowało przeludnienie. Cele nr.... przeznaczone były na 12 miejsc, podczas gdy przebywało tam przejściowo do 14 osadzonych, z kolei cela nr.... przeznaczona była na 6 miejsc, a przebywało w niej 7 skazanych. W celi nr... dysponującej 2 miejscami przebywało okresowo 3 osadzonych (bezsporne) Zakład Karny jest jednostką typu zamkniętego, przeznaczoną dla recydywistów penitencjarnych. Jako więzienie budynek użytkowany jest od 150 lat. Cele mieszkalne Zakładu Karnego są do siebie podobne- zarówno co do ich wyposażenia w sprzęt kwaterunkowy jak też oświetlenia, wentylacji i układu kącika sanitarnego. W razie uwag co do wyposażenia czy zauważonych usterek dział kwatermistrzowski podejmuje natychmiastowe działania. Część cel ma zapewnioną wentylację grawitacyjną jednakże obowiązujące przepisy nie nakładają obowiązku instalowania wentylacji w celach w budynkach już istniejących. Każda cela ma zapewniony swobodny dostęp do okna, cele wietrzone są dodatkowo podczas spacerów osadzonych. Pomieszczenia mieszkalne wyposażone są oświetlenie o odpowiedniej mocy. Od 2000 r. w zakładzie istnieje nowoczesna, automatyczna kotłownia służąca do ogrzewania pomieszczeń i wody. Co roku, w okresie jesiennym, dokonywane są okresowe przeglądy kominiarskie. Każdy z osadzonych dysponuje odrębnym łóżkiem, a także zestawem naczyń i sztućców, które wykonane są z tworzywa sztucznego według znormalizowanego wzoru, uwzględniającego obowiązujące atesty. (dowód: zeznania powoda k. 192v, zeznania świadka J.K. k. 80) Powód miał zapewniony dostęp do opieki medycznej, z której systematycznie korzystał. Zakład zatrudnia jednego lekarza oraz czasowo, stosownie do aktualnych potrzeb, lekarzy specjalistów. Każdy nowo osadzony podlega wstępnemu badaniu lekarskiemu, w trakcie którego prowadzony jest wywiad odnośnie schorzeń i dolegliwości, w tym chorób. W zakładzie wyodrębnione są cele dla palących i niepalących, przydział do tych cel dokonywany jest przez dział penitencjarny zakładu, w zależności od oświadczenia osoby osadzonej. (dowód: zeznania powoda k. 290, zeznania świadka H.B. k. 79) W trakcie wywiadu przy drugim z kolei przyjęciu do pozwanego zakładu karnego powód podawał, że nie pali papierosów. U powoda przeprowadzono wówczas standardowe prześwietlenie płuc w celu wykluczenia gruźlicy. Z uwagi na fakt, że przy pierwszym badaniu radiolog nie wykluczył powiększonych węzłów chłonnych w dniu 26 czerwca 2008r. przeprowadzono u powoda ponowne badanie, które poza obecnością drobnych zrostów opłucnowych, nie wykazało istotnych zmian. W trakcie przebywania w zakładzie karnym powoda regularnie poddawano konsultacjom lekarskim. W związku ze swoim uzależnieniem od alkoholu, w kwietniu 2008r. powód był konsultowany psychiatrycznie i otrzymał odpowiednie leki. Kolejna konsultacja lekarska miała miejsce w lipcu 2008 r. w związku z obrażeniami jakich doznał powód po uderzeniu przez współwięźnia. Kolejny kontakt miał miejsce w sierpniu 2008r. w związku z zachorowaniem grypopochodnym któremu towarzyszyła podwyższona temperatura ciała, a w związku z tym powód leczony był antybiotykiem . Podczas przeziębienia we wrześniu 2008r. powód był konsultowany przez internistę, zaś w listopadzie 2008r, zgłosił się ze zmiana na skórze i została mu wówczas przepisana maść. W trakcie pobytu w zakładzie karnym, nie stwierdzono konieczności stosowania względem powoda specjalnej diety. (dowód: zeznania powoda k. 290, 291, zeznania świadka H.B. k.79, książka zdrowia powoda k. 285, teczka osobopoznawcza akt osobowych część B) Rozmieszczenie osadzonych w zakładzie karnym uwarunkowane jest wieloma czynnikami. Pod uwagę bierze się między innymi fakt uprzedniej karalności, stopień demoralizacji, uczestnictwo w podkulturze przestępczej. Zakład karny zobowiązany jest do przyjęcia wszystkich skierowanych do odbycia kary. (dowód: zeznania świadka K.M. k.126v) U powoda W.D. w 2000r. rozpoznano zapalenie błony śluzowej żołądka. W 1973 r. powód dwukrotnie przebył gorączkę reumatyczną w związku z czym przebywał w szpitalu uzdrowiskowym, a w 1981r w szpitalu w L. Przed osadzeniem w zakładzie karnym powód leczył się kardiologicznie, a do 2004 r. pozostawał pod stałą opieką psychiatryczną. Od połowy lat 90-tych nie palił papierosów. (dowód: zeznania powoda k 289v, zeznania świadka H.B. k80, karty informacyjne leczenia szpitalnego powoda k 62-65) Po przyjęciu do zakładu karnego powód przebywał w celach z osobami palącymi. W razie braku tytoniu lub papierosów, zdarzało się, że skręty przygotowywane były przez osadzonych z gazet, wysuszonych torebek herbacianych czy też niedopałków znalezionych w trakcie spaceru. W czasie swojego osadzenia, powód bezskutecznie zgłaszał wychowawcy prośby o przeniesienie do cel przeznaczonych dla niepalących. Prośby te czynione były ustnie i zbywane przez wychowawcę stwierdzeniem, że zakład karny nie dysponuje inną celą. Powód nie zgłaszał pisemnych skarg co do warunków odbywania kary. --- STRONA 3 --- (dowód: zeznania powoda k. 290, zeznania świadków S. B . k 127, K.F. k 224-225, D.G. k 226, K.P. k 242v, J.C. k 227, Ł.Z. k 279v) W trakcie pobytu w pozwanej jednostce powód łatwo popadał w konflikty, był kłótliwy, za wszelką cenę starając się udowodnić swoje racje. Kilkukrotnie sporządzane były wnioski o ukaranie dyscyplinarne. (dowód: akta osobowe- teczka osobopoznawcza) Powód posiada wadę wzroku, która związana jest z wiekiem i występuje fizjologicznie u człowieka w określonym wieku, po 40 roku życia. Dolegliwość ta nie miała związku z pobytem powoda w pozwanym zakładzie karnym i warunkami odbywania kary. Podjęte w zakładzie leczenie było prawidłowe i nie miało związku z pogorszeniem zdolności widzenia. (dowód: opinia biegłego - okulisty A.R. z dn. 20.06.2011r. k. 355-356) Nie ma podstaw do rozpoznania u powoda choroby wrzodowej. Nie występowały u niego również objawy upośledzenia funkcji przewodu pokarmowego pod postacią zaburzenia trawienia i wchłaniania. W okresie pobytu powoda w pozwanym zakładzie karnym waga powoda wzrosła o 33 kg. Sporadyczna potrzeba zażywania leku typu Ranigast była objawem łagodnej despepsji ( w tym tzw zgagi) i dotyczy całej populacji, również osób zdrowych. Nie ma podstaw do przyjęcia, że dolegliwości despeptyczne powoda podczas przebywania w zakładzie karnym były inne niż na wolności. (dowód: opinia biegłego - specjalisty chorób wewnętrznych i gastroenterologii M.W. z dn. 1.08.2011r. k 363- 364) Powód ma uogólnione zmiany zwyrodnieniowe w stawach i kręgosłupie związane z wiekiem, które nie mają związku z przebytą w młodości gorączką reumatyczną. Nie powodują one też upośledzenia funkcji ruchowej, jak też następstw chorobowych związanych z przebywaniem w celach zimnych i niedogrzanych. W okresie pobytu w pozwanej jednostce zgłaszane dolegliwości reumatologiczne były incydentalne i nie miały charakteru nawracającego, nie spowodowały następstw chorobowych. Infekcje z podwyższona temperaturą ciała nie były zjawiskiem nadzwyczajnym- zdarzają się również u zdrowych osób przebywających w korzystnych warunkach otoczenia. Sam fakt spania na niewygodnym łóżku może powodować przejściowe kłopoty z kręgosłupem, czego nie można traktować jako chorobę kręgosłupa. Przebywanie w celi, gdzie więźniowie palą papierosy nie ma istotnego wpływu na występowanie chorób stawowych. (dowód: opinia biegłego - reumatologa internisty L.R. z dn. 21.11.2011r. k. 389-392) Powyższy stan faktyczny, Sąd ustalił w oparciu o przedłożone do sprawy dokumenty urzędowe, które sporządzone zostały przez uprawnione organy w zakresie posiadanych przez nich kompetencji, których autentyczność i wiarygodność nie była przez żadną ze stron kwestionowana, nie budziła też wątpliwości Sądu, a także w oparciu o zeznania świadków: z jednej strony pracowników pozwanego zakładu karnego, z drugiej osadzonych w tymże zakładzie oraz opinie biegłych specjalistów. Okoliczności bezsporne Sąd ustalił na podstawie twierdzeń stron niniejszego postępowania, które nie spotkały się z zaprzeczeniami strony przeciwnej i dlatego mając na uwadze wyniki całej rozprawy Sąd uznał je za przyznane (art 230 kpc) Zeznania świadków H.B., J.K. oraz K.M. - pracowników strony pozwanej Sąd ocenił jako wiarygodne, gdyż wzajemnie ze sobą korespondowały. Wymienione osoby posiadały wiedzę na temat procedur stosowanych w zakładzie karnym przy rozmieszczaniu w celach osadzonych, a także wyposażenia tychże cel. Sąd podzielił zeznania świadków S.B, K.F., D.G., J.C., K.P. i Ł.Z.. Świadkowie opisywali warunki odbywania kary w pozwanym zakładzie, przy uwzględnieniu okresów w jakich przyszło im współegzystować z powodem. Spójne były zeznania K.F., D.G., J.C., K.P., i Ł.Z. w zakresie w jakim potwierdzali zeznania powoda, iż przebywał on w celach z więźniami palącymi, podczas gdy w zakładzie karnym istniały cele dla niepalących. K.P. i Ł.Z. przyznali też, że powód skarżył się wychowawcy na te warunki, żalił się że nie może wytrzymać w więzieniu. Wszyscy wymienieni wyżej świadkowie potwierdzili, że powód w okresie przebywania z nimi w celach, nie palił. Zwraca uwagę, iż część świadków warunki bytowania panujące w pozwanym zakładzie karnym ocenili jako ogólnie dobre. Zarzuty powoda jakoby w celach panowały złe warunki higieniczne, nie znalazły potwierdzenia w zgromadzonym materiale dowodowym. Przeczy im nie tylko treść zeznań J.K. ale także korespondujące z nimi relacje K.F., D.G. czy J.Cz. Świadkowie nie zauważyli by cele w pozwanym zakładzie karnym były, jak twierdził powód, zawilgocone czy zapleśniałe i odbiegały znacząco od warunków panujących w zakładzie karnym w T. Osadzeni nie byli też zmuszeni przebywać w celach w kurtkach oraz spać w kurtkach i spodniach. Świadkowie wskazywali wprawdzie na dolegliwości związane z brakiem wentylacji, ale równocześnie zwracali uwagę, że wietrzenie odbywało się przez okno, które zapewniało dostęp światła do celi, uzupełniany zresztą istniejącym oświetleniem. Żaden ze świadków nie skarżył się także na brak odpowiedniego wyposażenia celi, wskazując - co zresztą potwierdził powód- że każdy osadzony dysponował odrębnym łóżkiem, choć zazwyczaj było one rozchwiane i zniszczone. Zastrzeżeń nie było również do sposobu sprawowania opieki medycznej. Uwagi co do panujących w zakładzie warunków odbywania kary i związanych z nimi trudności opisał S.B. przy czym zeznania ostatniego ze świadków Sąd uznał w znacznym stopniu za przejaskrawione. Podobnie jak świadkowie osadzeni, również sam powód swoje zeznania skupił na wykazaniu trudności wynikających z faktu osadzenia w zakładzie karnym, a przede wszystkim na skutkujące pobytem w pozwanej jednostce skutki zdrowotne. Powód podkreślał swoje twierdzenia podniesione w pozwie, przy czym ostatecznie przyznał, że nie był pozbawiony możliwości skorzystania z konsultacji lekarskich, czy zasobów biblioteki zakładowej, więźniom --- STRONA 4 --- systematycznie zapewniane były posiłki, a zastrzeżenia budziła jedynie ich jakość. Za wiarygodne Sąd uznał zeznania powoda co do osadzenia go wspólnie z osobami palącymi oraz fakt zgłaszania tego problemu wychowawcy, zeznania te znalazły potwierdzenie w relacjach wymienionych wyżej świadków w tym K.P., I Ł. Z. Zasadnicze znaczenie w kwestii ustalenia wpływu warunków odbywania kary na stan zdrowia powoda miały opinie biegłych, w tym okulisty, reumatologa i biegłego z zakresu chorób wewnętrznych. Każda z opinii została wydana na podstawie szczegółowej analizy dokumentacji powoda oraz danych z akt sprawy, przy uwzględnieniu podnoszonych przez powoda twierdzeń, charakteru i przyczyn zgłaszanych dolegliwości, a w przypadku biegłego reumatologa- również na podstawie bezpośredniego jego badania. Wnioski z opinii przedstawione przez biegłych były logiczne i obiektywne; wyprowadzone zostały w oparciu o fachową wiedzę i ich doświadczenie zawodowe. Z tych względów, w ocenie Sądu, każda z przedłożonych opinii była rzetelna, profesjonalna i tym samym przekonująca. Sąd nie znalazł podstaw do zakwestionowania wymienionych opinii, żadna z nich nie była też w jakiejkolwiek ich części kwestionowana. Sąd zważył, co następuje: Powództwo okazało się częściowo zasadne. Stosownie do treści art 23 kc, dobra osobiste człowieka, jak w szczególności zdrowie, wolność, cześć, swoboda sumienia, nazwisko lub pseudonim, wizerunek, tajemnica korespondencji,nietykalność mieszkania, twórczość naukowa, artystyczna, wynalazcza i racjonalizatorska, pozostają pod ochrona prawa cywilnego niezależnie od ochrony przewidzianej w innych przepisach. Udzielenie ochrony za naruszenie dóbr osobistych uzależnione jest od wykazania dwóch przesłanek i przysługuje jedynie wówczas, gdy doszło do naruszenia tych dóbr, a działania sprawcy naruszenia były bezprawne tj. sprzeczne z porządkiem prawnym i zasadami współżycia społecznego. Dowód, że dobro osobiste zostało zagrożone lub naruszone, ciąży na osobie poszukującej ochrony prawnej na podstawie art 24 kc., natomiast na tym, kto podjął działanie naruszające dobro osobiste innej osoby - z uwagi na istniejące domniemanie bezprawności- spoczywa ciężar wykazania, że nie było ono bezprawne (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 17 czerwca 2004r. sygn V CK 609/03 lex nr 109404) Konieczność przestrzegania dóbr osobistych nabiera szczególnego znaczenia wówczas, gdy państwo działa w ramach imperium, realizując swoje działania represyjne. Wykonywanie tych zadań nie może bowiem ograniczać tych dóbr, gdyż prawa te mają charakter absolutny. Fakt skazania i orzeczenia kary pozbawienia wolności nie powoduje umniejszenia standardów traktowania takiej osoby jako podmiotu któremu przysługuje ochrona dóbr osobistych. Zgodnie bowiem z treścią art 30 Konstytucji, przyrodzona i niezbywalna godność człowieka jest wartością nienaruszalną, a jej poszanowanie i ochrona stanowi obowiązek władz publicznych. Z kolei zgodnie z jej art 41 ust 4 każdy pozbawiony wolności powinien być traktowany w sposób humanitarny. Bezspornym jest, że w pewnych okresach odbywania kary pozbawienia wolności objętych żądaniem pozwu, powód przebywał w celach przeludnionych, w których powierzchnia przypadająca na jednego osadzonego nie zawsze odpowiadała normie minimalnej 3 m², wynikającej z art 110 § 2 kkw, przy czym przeludnienie to nie było nadmierne. W okresie objętym żądaniem pozwu, obowiązywała zresztą norma przewidująca odstępstwo od standardu powierzchni mieszkalnej celi na jednego osadzonego przewidzianego w art 110 § 2 kkw. Artykuł 248 kkw umożliwiał bowiem dyrektorowi zakładu karnego lub aresztu śledczego, w szczególnie uzasadnionych wypadkach, umieszczanie osadzonych, na czas określony, w warunkach w których powierzchnia w celi na jedną osobę wyniosła poniżej 3 m². W orzecznictwie podnosi się jednak, iż samo stwierdzenie naruszenia normy z art 248 kkw, bez oceny całokształtu zachowań pozwanego względem powoda pod kątem nałożonych stosownymi normami wymogów zakazujących niehumanitarnego traktowania - przy analizie przesłanki bezprawności działania, koniecznej do przyjęcia odpowiedzialności naruszyciela dóbr osobistych- nie jest pełne i nie decyduje każdorazowo o uznaniu tych warunków za naruszające te dobra ( Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 2 października 2007 r., sygn II CSK 269/07, lex nr 440384). Może mieć to miejsce dopiero w sytuacji, gdy oprócz przeludnienia w celi zajdą inne dodatkowe okoliczności. Podnosząc zarzut przebywania w warunkach przeludnienia powód wskazywał, że warunki w jakich przyszło odbywać mu karę pozbawienia wolności, nie uwzględniały jego preferencji odnośnie przebywania w celach dla osób niepalących, co powodowało u niego bóle głowy, duszności czy kaszel. Przepisy rangi ustawowej, zawierające generalne regulacje dotyczące problematyki używania tytoniu i wyrobów tytoniowych, zamieszczone zostały w ustawie z dnia 9 listopada 1995 r. o ochronie zdrowia przed następstwami używania tytoniu i wyrobów tytoniowych(Dz.U. z 1996r. nr 10 poz 55 ze zm.). Ustawa ta konkretyzuje konstytucyjną zasadę prawa do ochrony zdrowia (art 68 uat 1 Konstytucji RP), określając zasady postępowania, mające zapewnić realizację celu ustawy, jakim jest przeciwdziałania uzależnieniu od używania tytoniu i wyrobów tytoniowych oraz ochrona zdrowia przed jego następstwami. W art 3 ust 1 tej ustawy ustanowione zostało, jako podlegające ochronie, prawo niepalących do życia w środowisku wolnym od dymu tytoniowego. Realizacji tego prawa służyć ma m.in. określony w art 5 zakaz palenia wyrobów tytoniowych poza pomieszczeniami wyodrębnionymi i odpowiednio przystosowanymi, obejmujący także zakłady pracy czy inne obiekty użyteczności publicznej. W zakresie odnoszącym się do zakładów karnych kwestia ta, w chwili pobytu powoda w pozwanym zakładzie karnym, regulowana była nieobowiązującym już aktualnie rozporządzeniem Ministra Sprawiedliwości z dnia 26 listopada 1996 r. w sprawie określania zasad dopuszczalności używania wyrobów tytoniowych w obiektach zamkniętych podległych Ministrowi --- STRONA 5 --- Sprawiedliwości (Dz.U. nr 140 poz 658 ze zm) wydanym na podstawie cyt ustawy, które przewidywało dalsze odstępstwa od zakazu palenia wyrobów tytoniowych w miejscach użyteczności publicznej. Przepis § 2 wymienionego rozporządzenia przewidywał, że w zakładach typu zamkniętego dopuszcza się możliwość używania wyrobów tytoniowych w celach mieszkalnych przez osoby pozbawione wolności, przy czym dla osadzonych używających wyrobów tytoniowych wyznacza się odrębne cele mieszkalne. Treść powołanych przepisów nie daje podstaw do przyjęcia, że ustawodawca dopuścił nieograniczoną możliwość palenia tytoniu na terenie zakładu karnego typu zamkniętego. Zakaz palenia bowiem w całej rozciągłości obowiązuje, przy czym dla osadzonych używających wyrobów tytoniowych, zarządzający jednostką jest obowiązany zapewnić odrębne cele mieszkalne. Nakaz ten w określonym zakresie jest zatem bezwzględny, przy jego stanowieniu ustawodawca miał bowiem na względzie zabezpieczenie interesów osób niepalących. Z przepisów tych wynika więc jednoznacznie, że pozwana jednostka naruszyła ustawowy zakaz, a tym samym jej działanie było bezprawne jako naruszające dobro osobiste powoda jakim jest prawo do życia w środowisku wolnym od dymu tytoniowego. Pozwany, mimo ciążącego na nim obowiązku wynikającego z art 6 kc., nie zdołał obalić tego domniemania, w tej kwestii nie jest bowiem wystarczające powołanie się na brak reakcji ze strony powoda na zaistniałe warunki rozlokowania, co jak wynika z zeznań W.D. i potwierdzających jego zeznania twierdzeń K.P. - nie miało zresztą miejsca. Powód był dwukrotnie wypytywany przy przyjęciu do zakładu o jego stosunek do palenia papierosów, a skoro tak, kwestia ta winna być brana pod uwagę przy rozmieszczeniu osadzonych na równi z kryteriami mającymi na celu zapewnienie bezpieczeństwa osadzonym. Niezależnie od powyższego, nawet zaniechanie przez powoda dalszego przeciwstawiania się nieprzestrzeganiu przepisów przez pozwanego, nie świadczy o jego domniemanej zgodzie, która miała wykluczać bezprawność działania pozwanej, istotne są bowiem przyczyny tej bezczynności (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 12 grudnia 2006r. sygn II CSK 280/06 lex nr 232817). W tym zakresie powód przyznał, że zgłaszane przez niego zastrzeżenia zostały zlekceważone zbywającymi odniesieniami funkcjonariusza pozwanego zakładu, iż jednostka nie dysponuje takimi możliwościami ze względu na ogólne przeludnienie. Okoliczność ta w żadnym wypadku nie uchyla jednak niezgodnego z prawem umieszczenia niepalących osób pozbawionych wolności razem z tymi palącymi, gdyż w istocie- mając na uwadze powszechny w polskim więziennictwie fakt przeludnienia- w istocie doprowadzałaby do tego, że wyjątek przekształca się w regułę, która nie zasługuje na aprobatę. Niewątpliwie bierna ekspozycja na dym tytoniowy powoduje te same problemy jak palenie bezpośrednie i może przyczynić się do chorób, wśród których są schorzenia przewlekłe, takie jak problemy kardiologiczne czy pulmologiczne. O ile jednak powód nie wykazał aby działanie pozwanego doprowadziło do uszczerbku na zdrowiu w postaci schorzeń fizycznych, o tyle przebywanie w warunkach dymu tytoniowego niewątpliwie wiązało się negatywnymi przeżyciami natury psychicznej, jak choćby obnizenie nastroju. W tym kontekście nie można pominąć okoliczności jakie towarzyszyły wykonywanej przez powoda karze pozbawienia wolności. Z ustaleń wynika, że powód odbywał karę w celach dla palących, mimo, że w dniu przyjęcia do zakładu karnego oświadczył, że jest osoba niepalącą, a w jej trakcie bezskutecznie podjął inicjatywę zmianę takiego stanu rzeczy, która pozostała jednak bez odzewu. Przebywanie w celi z osobami palącymi, a nierzadko również uzależnionymi od dymu tytoniowego, stanowiło wręcz formę przemocy nad powodem zmuszanym do niechcianej ekspozycji na dym. Ma to znaczenie tym większe jeśli się uwzględni fakt, iż W.D. przebywał w warunkach zakładu karnego zamkniętego, w którym cele mieszkalne pozostają zamknięte cała dobę, a poruszanie się osób po terenie zakładu ograniczone jest tylko do niezbędnych potrzeb (art 88b kkw). Zauważyć również należy, iż stan taki jest szczególnie dotkliwy, w sytuacji gdy - tak jak w niniejszej sprawie - trwał przez dłuższy okres czasu. W tej sytuacji, umieszczenie powoda w celach z osobami palącymi należało uznać za naruszające jego dobro osobiste w postaci zdrowia. Niewątpliwie bowiem Skarb Państwa poprzez wykonywanie kary pozbawienia wolności w sposób sprzeczny z prawem, dopuścił się czynu niedozwolonego w rozumieniu art 417 § 1 kc. Stosownie do jego treści, za szkodę wyrządzona przez niezgodne z prawem działanie lub zaniechanie przy wykonywaniu władzy publicznej ponosi odpowiedzialność skarb Państwa lub jednostka samorzadu terytorialnego lub inna osoba prawna wykonująca te władzę z mocy prawa. W orzecznictwie podnosi się, że przesłanką odpowiedzialności odszkodowawczej na podstawie art 417 kc. jest nie tylko szkoda w rozumieniu art 361§ 2 kc ale może też być również zadośćuczynienie pieniężne za doznaną krzywdę w przypadkach wskazanych w art 445 i 448 kc (vide: uchwała składu siedmi sędziów Sądu Najwyższego z dnia 18 października 2011r. sygn III CZP 25/11 lex nr 960463). Braku zapewnienia powodowi przewidzianych prawem warunków nie mozna w żaden sposób usprawiedliwiać, jak starał sie to czynic pozwany, ograniczona ilościa miejsc w zakładach penitencjarnych. Obowiazkiem państwa jest bowiem takie zorganizowanie systemu penitencjarnego, aby zapewnic szacunek dla dóbr osobistych osób osadzonych i to bez wzgledu na pojawiajace sie trudności finansowe czy logistyczne. (por wyrok Sądu Apelacyjnego w Poznaniu z dnia 24 listopada 2010r. sygn I ACa 881/10 lex 756733) Postępowanie nie wykazało jednocześnie by w okresie przebywania powoda w pozwanej jednostce naruszone zostały inne warunki odbywania kary pozbawienia wolności. Zgodnie z ówczesną treścią art 110 § 2 zd 2 kkw cele wyposażone były w odpowiedni sprzęt zapewniający skazanemu osobne miejsce do spania, odpowiednie warunki higieny, dostateczny dopływ powietrza i odpowiednia do pory roku temperaturę, według norm określonych dla pomieszczeń mieszkalnych, a także oświetlenie odpowiednie do czytania i wykonywania pracy. W rozpoznawanej sprawie pozwany Skarb Państwa- Zakład karny w ocenie Sądu, nie naruszył tego przepisu. Strona pozwana na bieżąco czyniła wszystko by zapewniać odpowiednie warunki odbywania kary. Więźniowie mieli odpowiednie warunki do utrzymania higieny, a nadto spełnione były normy techniczne w celach mieszkalnych, w tym --- STRONA 6 --- określone przepisami minimum co do wyposażenia. W celach, w których przebywał powód zapewnione było także odpowiednie oświetlenie, zgodne z wewnętrznymi przepisami, a dopływ światła czy powietrza zapewniały tez okna. Nie można również uznać, że w celach brak było jakiejkolwiek informacji. W celach istniała bowiem nie tylko wentylacja grawitacyjna a dopływ powietrza zapewniany był równiez przez okna, do których osadzeni mieli swobodny dostęp. Nie bez znaczenia pozostaje przy tym, iż osadzenie w zakładzie karnym immanentnie wiąże się z pewnymi pewnymi dolegliwościami, która sama w sobie jest środkiem represyjnym. Zakłady karne mają jednak służyć przede wszystkim izolacji skazanych, nie zaś zapewnianiu warunków bytowych odpowiadających średniej stopie życiowej społeczeństwa. Powszechnie wiadomym jest również, że w polskim więziennictwie od kilkunastu lat panują trudne warunki, które w miarę posiadanych środków finansowych są stopniowo poprawiane. Naruszenie dobra osobistego w postaci zdrowia powoda we wskazanym wyżej zakresie aktualizuje odpowiedzialność pozwanego określoną w art 448 kc. w ramach odpowiedzialności z tytułu czynów niedozwolonych. Stosownie zaś do jego treści, w razie naruszenia dobra osobistego sąd może przyznać temu czyje dobro osobiste zostało naruszone, odpowiednią sumę tytułem zadośćuczynienia pieniężnego za doznaną krzywdę lub na jego żądanie zasądzić odpowiednią sumę pieniężną na wskazany przez niego cel społeczny, niezależnie od innych środków potrzebnych do usunięcia skutków naruszenia. W orzecznictwie Sądu Najwyższego ugruntowany jest pogląd, zgodnie z którym sąd nie ma obowiązku zasądzania zadośćuczynienia w każdym przypadku naruszenia dóbr osobistych (vide wyrok Sądu Najwyższego z dnia 19 kwietnia 2006 r sygn II PK 245/05 OSNP 2007/7-8/101), a podstawowym kryterium decydującym o możliwości zasądzenia zadośćuczynienia jest stopień winy naruszyciela, rodzaj naruszonego dobra oraz poczucie pokrzywdzenia poszkodowanego. W wyroku z dnia 12 grudnia 2002 r sygn V CKN 1581/00 OSNC 2004/4/53 wskazano, iż decyzja o zasądzeniu zadośćuczynienia winna być poprzedzona także zbadaniem nasilenia złej woli naruszyciela i celowości zastosowania tego środka W tym kontekście działanie pozwanej jednostki polegające na regularnym lokowaniu powoda w celach z osobami palącymi, mimo jego kategorycznej deklaracji o osadzeniu z niepalącymi, musi zostać ocenione jako zawinione. Pozwana przez cały okres pobytu powoda nie dążyła w żaden sposób do trwałej poprawy pod tym kątem warunków odbywania kary przez powoda. W takiej sytuacji przyznanie odpowiedniej sumy zadośćuczynienia należało uznać za zasadne. Niewątpliwie jednak żądanie zasądzenia od skarbu państwa kwoty zadośćuczynienia w wysokości 76000 zł było wygórowane - tak z uwagi na sposób i okoliczności naruszenia wskazanego dobra osobistego, jak i z tego względu, że większość zarzutów powoda odnośnie warunków bytowych w zakładzie karnym okazało się w rezultacie nieuzasadnione. Powód nie wykazał bowiem by pobyt w zakładzie w jakikolwiek sposób wpłynął na jego stan zdrowia fizycznego a w okresie przebywania w nim - nienależycie wyposażone były cele w których przebywał czy nie były zapewnione odpowiednie warunki higieniczne. Żądanie powoda nie znajduje odzwierciedlenia w ustaleniach faktycznych również z tego względu, iż jak wynika z dokumentacji zakładu karnego - podczas pobytu powód przejawiał postawy roszczeniowe, stąd przekonanie sądu o tym, iz zaniechanie przez niego dalszego sygnalizowania rzekomo dotkliwego problemu, motywowane było w rzeczywistości niższym stopniem dolegliwości, niż deklarowane przez niego w toku niniejszego postępowania. W konsekwencji, uwzględniając całokształt okoliczności faktycznych sprawy takich jak rodzaj naruszonego dobra, krzywda doznana przez powoda w związku z intensywnością naruszenia, a także fakt iz nie wszystkie działania pozwanej były bezprawne Sąd uznał iż kwota 4000 zł będzie kwota w pełni adekwatną, która powinna w całości zrekompensować niematerialne szkody jakich doznał wskutek niezgodnego z prawem działania pozwanej jednostki skarbu państwa. Kwota ta jest odpowiednia w stosunku do wykazanego okresu przebywania w narażonych na zadymienie celach oraz sposobu i okoliczności związanych z naruszeniem wskazanego dobra osobistego powoda. Mając na uwadze powyższe, Sąd uwzględnił żądanie powoda zadośćuczynienia do kwoty 4000 zł i zgodnie z żądaniem pozwu, kwotę te zasądził od dnia wniesienia pozwu tj, 16 lipca 2009 r. oddalając powództwo w pozostałym zakresie. Mając na uwadze ostateczne rozstrzygnięcie, w tym zakres w jakim powód uległ w stosunku do zgłoszonego żądania, a także wysokość kosztów i sytuacje majątkową powoda, o kosztach Sąd orzekł na zasadzie art 102 kpc Sąd zasądzał od powoda W.D. na rzecz pozwanego Skarbu Państwa- Zakładu Karnego kwotę 1808,50 zł tytułem częściowego zwrotu kosztów postępowania (50%). Równocześnie, stosownie do § 6 pkt 6 oraz § 2 ust 3 i § 21 rozporządzenia ministra sprawiedliwości z dnia 28 września 2001 roku w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz.U. nr 163 poz 1348 ze zm) Sąd zasądził od pozwanego Skarbu Państwa - Zakładu Karnego na rzecz powoda W.D. wynagrodzenie w kwocie 442,80 zł w tym 82,80 zł tytułem podatku VAT- tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej powodowi z urzędu przez adw. A.P. podczas czynności wykonywanych w drodze pomocy prawnej przez Sąd rejonowy w Tarnowie w dniu 27 kwietnia 2010 r w wysokości 10 % przysługującej stawki. Nadto stosownie do treści art 113 ust 2 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (Dz.U. z 2010r. nr 90 poz 594 ze zm) Sąd nakazał ściągnąć na rzecz Skarbu Państwa- Sądu Okręgowego w Nowym Sączu od powoda z zasądzonego na jego rzecz roszczenia kwotę 532,50 zł tytułem części wydatków (50%) tymczasowo poniesionych przez Skarb Państwa, na które złożyły się koszty związane ze stawiennictwem świadków (96 zł) oraz wydatki na opinie biegłych (1028,30)