Wyrok I C 1243/11 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 22 czerwca 2012 r Sąd Okręgowy we Wrocławi

--- STRONA 1 --- Sygn akt I C 1243/11 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 22 czerwca 2012 r Sąd Okręgowy we Wrocławiu wydział I cywilny w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia SO Agnieszka Hreczańska - Cholewa Protokolant: Aneta Łokaj po rozpoznaniu w dniu 14 czerwca 2012 r we Wrocławiu na rozprawie sprawy z powództwa A.Ż. Przeciwko Skarbowi Państwa – Dyrektorowi (...) w W. o zapłatę : I. oddala powództwo; II. zasądza od powoda A.Ż. Na rzecz strony pozwanej Skarbu Państwa – Dyrektora (…) w W. kwotę 3600 zł tytułem zwrotu kosztów procesu; III. przyznaje ze Skarbu Państwa adwokatowi W.B. Kwotę 5049 zł tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu; IV. kosztami sądowymi obciąża Skarb Państwa UZASADNIENIE Powód A.Ż. Po sprecyzowaniu żądania pozwu w piśmie z dnia 18.02.2011 r (k.130) domagał się zasądzenia od strony pozwanej–Skarbu Państwa-Dyrektora (…) w W kwoty 100000 zł z ustawowymi odsetkami od dnia wytoczenia powództwa. W uzasadnieniu żądania pozwu wskazał, że powód od 2003 r odbywał karę pozbawienia wolności w (…) w W. w celach wieloosobowych. Od stycznia 2003 r w jednostce utrzymywało się przeludnienie, panowały złe warunki sanitarne, bytowe i żywieniowe. W celach, w których przebywał pozwany wydzielone były muszle klozetowe przez murowaną ścianę z dykty z otworem wejściowym przesłoniętym częściowo kotarą. Odbywanie kary pozbawienia wolności w tych warunkach przy niewystarczającej ilości łóżek i nieodpowiednią wentylacją stanowi przejaw poniżającego traktowania, prowadzącego do naruszenia godności osób pozbawionych wolności oraz ich prawo do intymności. Na skutek przeludnienia w celach pod doznał uszczerbku na zdrowiu, gdyż opieka medyczna była niedostateczna i sprowadzała się do wydawania bez ograniczeń leków przeciwbólowych i uspokajających. Powód, powołując się na regulację kodeksu karnego wykonawczego wskazał, że ustawodawca przewidział normę powierzchni, jaka winna przypadać na skazanego i wynosi ona 3 m². Normy tej strona pozwana nie zachowała. Nadto cele muszą być wyposażone w miejsce do spania, odpowiednie warunki higieniczne, dostateczny dopływ powietrza oraz światła. Strona pozwana Skarb Państwa-Dyrektor (…) w W wniósł o oddalenie powództwa. (k. 134 oraz 144). W uzasadnieniu stanowiska w sprawie strona pozwana podniosła, że w (…) w W toalety w celach wieloosobowych są zawsze oddzielone murowaną ścianą i są zamykane na drzwi, nadto więźniowie co miesiąc otrzymywali dla każdej celi środki czystości. Zarzucała, że nie jest także prawdą, że powód nie mógł --- STRONA 2 --- korzystać z opieki medycznej i aby z tego powodu doznał uszczerbku na zdrowiu. (…) w W. zatrudnia wielu lekarzy o kilku specjalizacjach, posiada gabinety zabiegowe, aptekę, laboratorium, izbę chorych oraz w razie konieczności ma możliwość korzystania ze szpitali więziennych we W. Z ostrożności procesowej strona pozwana podniosła także zarzut przedawnienia, wskazując iż powód odbywał u niej karę pozbawienia wolności do dnia 23.12.2009r Strona pozwana zarzuciła także, że powód nigdy nie składał skarg w związku z przeludnieniem a nadto przebywał poza nią przez ok 10 godzin w związku z zatrudnieniem. Nadto powód mógł korzystać z codziennych spacerów, z biblioteki, uczestniczyć w nabożeństwach. Wyrokiem dnia 30.05.2011 Sąd Okręgowy we Wrocławiu oddalił powództwo, wskazując, że powód nie wykazał ażeby warunki, w jakich odbywał karę pozbawienia wolności odbiegały od tych, w jakich tę karę odbywali inni skazani i że rozmiar cierpień powoda związany jest z samą istotą odbywania kary pozbawienia wolności i jej konsekwencjami w postaci izolacji, ograniczenie w sferze prywatności, brakiem swobody dokonywania wyborów, koniecznością przebywania w towarzystwie przypadkowych osób, świadomością izolacji i dalszego jej trwania, co nie uzasadnia zasądzenia zadośćuczynienia, które, zgodnie z art 448 kc ma charakter fakultatywny. Wyrokiem dnia 21.09.2011 Sąd Apelacyjny we Wrocławiu uchylił wyrok do ponownego rozpoznania, nakazując sądowi przy ponownym rozpoznaniu sprawy przesłuchać strony na okoliczności związane z ich twierdzeniami. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy Sąd ustalił następujący stan faktyczny: A.Ż. Odbywał karę pozbawienia wolności w (...)w W w okresie od 30.05.1995 do 06.02.1996 i od 16.01.2003 do dnia 16.07.2009 We wskazanych okresach był osadzany w celach wieloosobowych o powierzchni ok 16 m², w których przebywało od 5 do 7 osób. O fakcie przeludnienia w celach dyrektor jednostki informował sędziego penitencjarnego. W okresie odbywania kary pozbawienia wolności u strony pozwanej powód nie składał skarg, nie wnosił o przeniesienie go do innych cel. Cele w jakich przebywał powód wyposażone były w wydzielony murowaną ścianą kącik sanitarny wyposażony w toaletę oraz środki do utrzymania czystości, które dostarczano skazanym raz w miesiącu. Osadzeni otrzymywali także szufelki, zmiotki, kubły na śmieci i worki na odpadki. To na nich spoczywał obowiązek utrzymania czystości w celach. Bez ograniczeń osadzeni mieli dostęp do środków higienicznych. Powód miał swoje łóżko, komplet pościeli, taboret szafkę na ubrania. W celi znajdował się stół dla czterech osadzonych bądź stolik więzienny dla dwóch osób. Istniała możliwość posiadania telewizora i odtwarzacza. Temperatura w celach jest monitorowana na bieżąco, awarie są usuwane bez zwłoki. Cele są oświetlane za pomocą światła naturalnego a także doświetlane sztucznie. W celach pięcioosobowych zamontowane są dwie górne lampy. Trzy posiłki dziennie wydawane w (…) przygotowane są w kuchni (…) na podstawie jadłospisu układanego przez funkcjonariusza służby wyżywieniowej z uwzględnieniem odpowiedniej wartości kalorycznej posiłków. Posiłki przewożone są z kuchni do cel na wózkach w termosach przeznaczonych do transportu posiłków i następnie są rozdawane bezpośrednio do naczyń w celach. W przypadku pojawienia się insektów fakt ten był zgłaszany przez więźniów administracji, która zamawiała specjalistyczną usługę. W chwili obecnej powód leczy się na (…) - kiedyś dźwignął zbyt duży ciężar i kontuzja się odnowiła. (dowód: akta osobowe powoda; informacja o wyrokach – k. 19-30 informacja (…) w W. -k. 160-169 informacja udzielona wydziałowi penitencjarnemu – k. 170-219 zeznania świadka R.C. (1) – k 315 i n zeznania świadka J.F. - k. 336 i n) W (…) w W funkcjonuje Zakład Opieki zdrowotnej , w którym zatrudnieni są lekarze i pielęgniarki częściowo jako funkcjonariusze, częściowo na zasadach kontraktowych. Jeśli zachodzi potrzeba istnieje możliwość wykonania badań specjalistycznych w placówkach specjalistycznych, gdzie osadzeni są przewożeni lub w (…) we W W trakcie pobytu w (…) powód zgłaszał się do ambulatorium więziennego i korzystał z pomocy medycznej w tym konsultacji lekarzy specjalistów. Powód przyjmował leki przepisane mu m.in. przez (…) w związku ze (…), po których czuł się w miarę dobrze. (dowód: książka zdrowia powoda; zeznania świadka R.C. (2)- k.316 i n przesłuchanie powoda -k.336) W (…) w W więźniowie mogą korzystać z oferty zajęć o charakterze kulturalnym, oświatowym, readaptacyjnym, sportowym i religijnym, które odbywały się poza celami więziennymi. Powód mógł także wziąć udział w kursach przygotowujących do pracy po odbyciu kary kary pozbawienia wolności. W latach 2005-2009 powód był zatrudniony w charakterze robotnika budowlanego w Przedsiębiorstwie (…) w W. świadcząc pracę poza terenem (…) W dniu 23.07.2008 powód doznał wypadku przy pracy, na skutek czego --- STRONA 3 --- w okresie od 23.07.2008 do 02.08.2008 przebywał na zwolnieniu lekarskim. Ostatecznie ZUS dokonał rozliczenia z powodem należnych mu za ten okres świadczeń. (Dowód: informacja (…) w W -k.160-169; informacja udzielona wydziałowi penitencjarnemu -k. 170-219; akta osobowe powoda; zeznania świadka J.F.-k. 317 i n) Sąd zważył, co następuje: Podstawę materialnoprawną żądania powoda stanowi przepis art 23 w zw z art 24 w zw z art 417 kc. Zgodnie z przepisem art 23 kc dobra osobiste człowieka, jak w szczególności zdrowie, wolność, cześć, swoboda sumienia itd. pozostają pod ochroną prawa cywilnego niezależnie od ochrony przewidzianej w innych przepisach. Zdaniem sądu osadzenie powoda w celach nie spełniających normy powierzchniowej przewidzianej przepisami prawa, a co się z tym wiąże przeludnionej, stanowiło naruszenie dóbr osobistych powoda w postaci jego godności. Powód po osadzeniu go zarówno w (…) w W przebywał w celach nie spełniających norm powierzchniowych. Przepis art 110 kkw stanowi bowiem, iż skazanego osadza się w celi mieszkalnej wieloosobowej lub jednoosobowej. Powierzchnia w celi mieszkalnej, przypadająca na skazanego, powinna wynosić nie mniej niż 3m². Cele wyposaża się w odpowiedni sprzęt kwaterunkowy zapewniający skazanemu osobne miejsce do spania, odpowiednie warunki higieny, dostateczny dopływ powietrza i odpowiednią do pory roku temperaturę, według norm określonych dla pomieszczeń mieszkalnych, a także oświetlenie odpowiednie do czytania i wykonywania pracy. Zgodnie z art 30 Konstytucji RP przyrodzona i niezbywalna godność człowieka jest nienaruszalna a jej poszanowanie i ochrona jest obowiązkiem władz publicznych. Nienaruszalność należy traktować jako zakaz pozbawiania godności człowieka, jak też jej ograniczania zarówno przez osoby prywatne jak i władze publiczne czy organy państwowe (vide komentarz do art 30 Konstytucji RP (Dz.U.97.78.483), [w] W. Skrzydło konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej, Komentarz Zakamycze 2002 wyd IV) zaś wskazany obowiązek powinien być realizowany przez władze publiczne przede wszystkim wszędzie tam, gdzie Państwo działa w ramach imperium realizując swoje zadania represyjne, których wykonanie nie może prowadzić do większego ograniczenia praw człowieka i jego godności, niż to wynika z zadań ochronnych i celu zastosowanego środka represji. Wymóg zapewnienia przez Państwo godziwych warunków odbywania kary pozbawienia wolności jest jednym z podstawowych wymogów nowożytnego państwa prawa, znajdującym wyraz w normach prawa międzynarodowego. Stanowi o tym wprost art 10 ust 1 ratyfikowanego przez Polskę Międzynarodowego Pakt Praw Osobistych i Publicznych z dnia 19 grudnia 1966r głoszący, że każda osoba pozbawiona wolności będzie traktowana w sposób humanitarny i z poszanowaniem przyrodzonej godności człowieka. Także art 3 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka i Podstawowych Wolności z dnia 4 12 1950 ratyfikowanej przez Polskę w 1993 wprowadza m.in. obowiązek władzy publicznej zapewnienia osobom osadzonym w (…) godziwych i humanitarnych warunków odbywania kary pozbawienia wolności, nie naruszających godności ludzkiej. Łączy się z tym wynikający z art 8 ust 1 Konwencji nakaz poszanowania życia prywatnego obywateli i ich prawa do intymności, co w odniesieniu do osób osadzonych w (…) oznacza obowiązek zapewnienia takich warunków bytowych i sanitarnych, w których godność ludzka i prawo do intymności nie doznają istotnego uszczerbku. Odpowiednikami powyższych norm prawa międzynarodowego są art 40, 41 ust 4 i 47 Konstytucji RP wprowadzające wyżej wskazane zasady na grunt prawa polskiego. Wedle art 40 nikt nie może być poddany torturom ani okrutnemu, nieludzkiemu lub poniżającemu traktowaniu i karaniu, zakazuje się stosowania kar cielesnych. Art 41 w ust 4 stanowi zaś, że każdy pozbawiony wolności powinien być traktowany w sposób humanitarny. W art 47 zapisano zaś, że każdy ma prawo do ochrony prawnej życia prywatnego, rodzinnego, czci i dobrego imienia oraz do decydowania o swoim życiu osobistym. Odpowiednia norma prawna zawarta jest też w kodeksie karnym wykonawczym – w art 4 czytamy, że „kary i środki karne, zabezpieczające i zapobiegawcze wykonuje się w sposób humanitarny z poszanowaniem godności ludzkiej skazanego. Skazany zachowuje prawa i wolności obywatelskie. Ich ograniczenie może wynikać jedynie z ustawy oraz z wydanego na jej podstawie prawomocnego orzeczenia”. Wypada także odnotować w tym miejscu przepis art 1 ust 3 pkt 3 ustawy z dnia 26 kwietnia 1996r o służbie więziennej (tekst jednolity: Dz.U. Z 2002r nr 207 poz 1761 ze zm), który stanowi, że do podstawowych zadań Służby więziennej należy „ zapewnienie osobom skazanym na kary pozbawienia wolności lub tymczasowo aresztowanym przestrzegania ich praw, a zwłaszcza humanitarnych warunków, poszanowania godności, opieki zdrowotnej i religijnej”. W uzasadnieniu projektu kodeksu karnego stwierdzono „ Myślą przewodnią nowego prawa karnego musi być ochrona godności człowieka zarówno jako pokrzywdzonego jak i sprawcy przestępstwa (...)” (s.1) Stąd art 3 kk stanowi: „Kary oraz inne środki przewidziane w tej ustawie stosuje się --- STRONA 4 --- z uwzględnieniem zasad humanitaryzmu, w szczególności z poszanowaniem godności człowieka” Można przyjąć, iż przepis art 4 § 1 jest rozwinięciem tego włąśnie przepisu kk (T. Szymanowski, Godność sprawcy przestępstwa w nowym prawie karnym, „Przegląd Więziennictwa Polskiego” 1995, nr 10, s 29 i n) Zauważyć należy, że godność osobowa jest tożsama z pojęciem człowieczeństwa, jest nieodłącznym atrybutem każdej osoby ludzkiej. „Godność ludzka skazanego”, o której mówi przepis art 4 § 1 kkw oznacza godność osobową (podobnie jak określenie „godność” użyte w przepisie art 3 kk czy w przepisie art 1 ust 3 pkt 3 ustawy o służbie więziennej) [fragment przytoczony za komentarzem do art 4 kkw, (Dz.U.97.90.557), [w] Z. Hołda, K. Postulski, Kodeks Karny Wykonawczy, Komentarz lex, Arche 2008) Zatem godność ludzka to również odbywanie słusznej kary izolacyjnej w warunkach przyzwoitych, normalnie dostępnych osobie wolności niepozbawionej. Konkludując- samo osadzenie w przeludnionej celi jest wystarczające do przyjęcia naruszenia dóbr osobistych skazanego. Przeludnienie pociąga bowiem za sobą – brak minimum przestrzeni ruchowej, co jest jednym z elementów naruszenia dobra osobistego w postaci godności człowieka- osadzonego. Takich warunków nie można uznać za uzasadniony i normalny element odbywania kary pozbawienia wolności, co wynika z art 110 § 2 kkw. Przepis art 24 kc stanowiący podstawę roszczeń z tytułu naruszenia dóbr osobistych mówi, że ten czyje dobro osobiste zostaje zagrożone cudzym działaniem, może żądać zaniechania tego działania, chyba że nie jest ono bezprawne. W razie dokonanego naruszenia może on także żądać, ażeby osoba, która dopuściła się naruszenia, dopełniła czynności potrzebnych do usunięcia jego skutków, w szczególności ażeby złożyła oświadczenie odpowiedniej treści i w odpowiedniej formie. Na zasadach przewidzianych w kodeksie może on również żądać zadośćuczynienia pieniężnego lub zapłaty odpowiedniej sumy pieniężnej na wskazany cel społeczny. Przepis ten nie wymaga dla przyjęcia odpowiedzialności winy sprawcy oraz przewiduje domniemanie bezprawności jego działania naruszającego dobra osobistego, co powoduje, że dochodzący ochrony nie musi tej przesłanki udowadniać, natomiast na sprawcy ciąży obowiązek wykazania, że jego działanie było zgodne z prawem- tak w wyroku z 28 lutego 2007 r uznał Sąd Najwyższy (V CSK 431/06 lex 255593, vide też komentarz do kc S. Dmowski, S. Rudnicki W-wa 1998 Wyd Pr str 69 teza 6), a Sąd orzekający ten pogląd podziela. Zatem na powodzie spoczywał w sprawie niniejszej ciężar udowodnienia, że odbywał karę pozbawienia wolności w warunkach przeludnienia, w celach, w których na skazanego przypadało mniej niż 3m¹² powierzchni, co w rozpoznawanej sprawie było bezsporne. Przebywanie przez powoda w przeludnionych celach w okresie przekraczającym rok nie może być uznane za stan przejściowy. W szczególnie bowiem uzasadnionych wypadkach, określonych w art 248 kkw i przy zachowaniu trybu postępowania wskazanego w tym przepisie oraz w przewidzianych w nim przepisach wykonawczych, może dojść do ograniczenia wielkości powierzchni celi na jednego skazanego poniżej 3 m², jednakże jedynie na czas określony. Okoliczność utrzymywania się przeludnienia wszystkich (…) w Polsce, w tym również (…) w W jak i budżet państwa polskiego przeznaczony na poprawę warunków bytowych w więziennictwie w Polsce, nie zwalniają zatem strony pozwanej z odpowiedzialności i nie mogą prowadzić do wniosku, że podjęte przez nią działania były zgodne z prawem. Pamiętać bowiem należy, iż pozwanym w sprawie nie jest konkretny (…), który być może dołożył starań do przekształcenia wszystkich wolnych pomieszczeń na cele mieszkalne, ale Skarb Państwa jedynie przez ten (…) reprezentowany i który poprzez tenże (..) do odbywania kary w warunkach pogwałcenia zasady poszanowania godności skazanego dopuścił. Podsumowując tę część rozważań ponownie podkreślić trzeba, iż warunki odbywania kary pozbawienia wolności przez powoda w (…) w W wyrażające się w nieprzestrzeganiu normy powierzchni mieszkalnej stanowią naruszenie jego dóbr osobistych w postaci jego godności. Powyższe nie oznacza jednak,że zasadne jest żądanie powoda zasądzenie na jego rzecz kwoty 100 000 zł tytułem zadośćuczynienia. Ocena zasadności tego żądania wymaga ustalenia, czy ten środek ochrony jest adekwatny do rozmiaru i rodzaju naruszonego dobra a także stopnia winy sprawcy naruszenia. Przepis art 448 kc stanowi, m.in., że w razie naruszenia dobra osobistego sąd może przyznać temu czyje dobro zostało naruszone odpowiednią sumę tytułem zadośćuczynienia pieniężnego za doznaną krzywdę, a zatem Sąd nie ma obowiązku zasądzenia zadośćuczynienia na podstawie art 448kc w każdym przypadku naruszenia dóbr osobistych, bowiem przepis ten ma charakter fakultatywny i przysługuje obok innych środków wskazanych w cytowanym wcześniej art 24 kc, o ile środki te nie wyczerpują uprawnień osoby, której dobro naruszono. Od oceny sądu opartej na analizie okoliczności konkretnej sprawy zależy przyznanie pokrzywdzonemu ochrony w tej właśnie formie. Przy stosowaniu tego przepisu Sąd bierze pod uwagę również winę sprawcy naruszenia dóbr osobistych i jej stopień. Powód skarży się na krzywdę, której doznał ze strony (…) w związku z przeludnieniem cel. Przeludnienie cel pozostaje w ścisłym związku z kwestią prawa do swobody i intymności. Należy w tym miejscu wyraźnie podkreślić, że swoboda i intymność nie mogą być w pełni zachowane w warunkach wykonywania kary pozbawienia wykonalności bowiem to właśnie brak swobody i intymności stanowi podstawową represję tego rodzaju kary. Cele (…) rzadko kiedy są jednoosobowe, a z reguły przebywa w nich więcej niż dwóch --- STRONA 5 --- więźniów. Nie ma też wymogów, aby z założenia cele były jednoosobowe. Nie sposób przyjąć, że naruszenie dobra osobistego powoda w postaci prawa do intymności i prywatności nastąpiło tylko z powodu przeludnienia panującego w celach. Naruszenie wspomnianych praw, jako wpisane w założenia i cele kary pozbawienia wolności, stanowi jej podstawową dolegliwość, natomiast przebywanie we wspólnych celach dwóch osób więcej nie zmniejsza możliwości zachowania intymności w sposób drastyczny (skoro zachowanie intymności w celach wieloosobowych i tak jest niemożliwe) Należy w tym miejscu przytoczyć pogląd wyrażony przez Sad Najwyższy w wyroku z dnia 2 10 2007 II CSK 269/07 w którym zgadza się Sąd rozpoznający sprawę, że samo osadzenie w przeludnionej celi nie jest wystarczającą podstawą do uwzględnienia żądania zasądzenia zadośćuczynienia (por także wyrok SN z dnia 19.04.2006 OSNO 2007.7- 8.101) Warunki w jakich przebywał powód nie mogą być oceniane jako niegodziwe, gdyż osoba osadzona musi liczyć się z ograniczeniami i dolegliwościami, o czym już wyżej wspomniano. Możliwość zasądzenia na rzecz powoda zadośćuczynienia w rozpoznawanej sprawie można rozpatrywać gdyby naruszenie norm metrażowych byłoby połączone z jednoczesnym naruszeniem takich standardów zapewnienie każdemu osadzonemu oddzielnego miejsca do spania albo oddzielenie węzła sanitarnego od ogólnej przestrzeni celi. W niniejszej sprawie brak podstaw do przyjęcia, iż powód odbywał karę pozbawienia wolności w warunkach niegodziwych. Cele, w jakich przebywał powód wyposażone były w wydzielony murowaną ścianą kącik sanitarny wyposażony w toaletę oraz środki do utrzymania czystości, które dostarczano skazanym raz w miesiącu. Osadzeni otrzymywali także szufelki, zmiotki, kubły na śmieci i worki na odpadki. To na nich spoczywał obowiązek utrzymania czystości w celach. Bez ograniczeń osadzeni mieli dostęp do środków higienicznych. Powód miał swoje łóżko, komplet pościeli, taboret, szafkę na ubrania. W celi znajdował się stół dla czterech osadzonych bądź stolik więzienny dla dwóch osób. Istniała możliwość posiadania telewizora i odtwarzacza. Temperatura w celach jest monitorowana na bieżąco, awarie są usuwane bez zwłoki. Cele są oświetlane za pomocą światła naturalnego a także doświetlane sztucznie. W celach pięcioosobowych zamontowane są dwie górne lampy. Trzy posiłki dziennie wydawane w (...)przygotowywane są w kuchni zakładu na podstawie jadłospisu układanego na podstawie funkcjonariusza służby wyżywieniowej z uwzględnieniem odpowiedniej wartości kalorycznej posiłków. Posiłki przewożone są z kuchni do cel na wózkach w termosach przeznaczonych do transportu posiłków a następnie są rozdawane bezpośrednio do naczyń w celach. W przypadku pojawienia się insektów fakt ten był zgłaszany przez więźniów administracji, która zamawiała specjalistyczną usługę. W chwili obecnej powód leczy się na (…) - kiedyś dźwignął zbyt duży ciężar i kontuzja się odnowiła. Podstawowym kryterium decydującym o możliwości przyznania zadośćuczynienia winien być m.in. stopień winy naruszyciela. Jeżeli chodzi o stopień winy, to tę przesłankę odpowiedzialności za niezapewnienie osadzonym warunków zgodnych z art 110 § 2 kkw upatrywać należy poza jednostkami organizacyjnymi, które bezpośrednio odpowiadały za warunki w jakich powód odbywa karę pozbawienia wolności. Jednostki te nie mogą odmówić przyjęcia skazanego, a gospodarkę finansową prowadzi w oparciu o prawo budżetowe. Co więcej jednostki te w miarę możliwości podejmują działania w celu poprawienia warunków, w jakich osadzeni odbywają karę, Biorąc pod uwagę te działania w ogóle trudno jest mówić o złej woli działania jednostek skarbu państwa. Niedofinansowanie więziennictwa, tak jak wielu innych aspektów publicznej działalności państwa, w tym przede wszystkim działań podejmowanych na rzecz osób nie naruszających porządku prawnego (służba zdrowia szkolnictwo, opieka społeczna, publiczna służba zdrowia) jest efektem wieloletnich zaszłości determinowanych poprzednimi warunkami ustrojowymi i odczuwanymi jeszcze skutkami transformacji systemu społeczno – ekonomicznego. W takich zaś realiach zasądzenie na rzecz powoda zadośćuczynienia za naruszenie jego dóbr osobistych, które nie wynikało z celowego i nacechowanego złą wolą działania jakiegokolwiek podmiotu odpowiedzialnego za warunki odbywania kary pozbawienia wolności, leżałoby w sprzeczności z powszechnym poczuciem sprawiedliwości, od czego nie można abstrahować przy orzekaniu o zadośćuczynieniu. Warunki w jakich powód odbywał karę były takie same jak dla innych więźniów, więc w żaden sposób nie można ich uznać za przejaw jakiejkolwiek indywidualnej dyskryminacji (por wyrok są we Wrocławiu z dnia 06.12.2007 I ACa 499/07) Nadto należy wskazać, że roszczenie obejmujące okres pobytu powoda w (…) w W od maja 1995 do lutego 1996 oraz od stycznia 2003 do września 2006 przedawnieniu. Zgodnie z obowiązującym w tym czasie art 442kc roszczenie o naprawienie szkody wyrządzonej czynem niedozwolonym ulega przedawnieniu z upływem trzech lat od dnia w którym poszkodowany dowiedział się o szkodzie i osobie obowiązanej do jej naprawienia. Sąd nie dał wiary twierdzeniom powoda, w świetle prawnie rozbudowanej części złożonych przez niego pism procesowych, że nie wiedział, kto jest obowiązany do naprawienia szkody, skoro przebywał w przeludnionych (…) Na zakończenie rozważań należy jeszcze wskazać, że powód nie wykazał, ażeby wskutek przebywania w przeludnionych celach doznał uszczerbku na zdrowiu i aby opieka zdrowotna w(...) strony pozwanej była niedostateczna. Jak wynika z treści zeznań świadka RC(1) w(...) w W funkcjonuje zakład opieki zdrowotnej, w którym zatrudnieni są lekarze i --- STRONA 6 --- pielęgniarki częściowo jako funkcjonariusze, częściowo na zasadach kontraktowych.. Jeśli zachodzi potrzeba istnieje możliwość wykonania badań specjalistycznych w placówkach specjalistycznych, gdzie osadzeni są przewożeni lub w (…) we W. W trakcie pobytu w (…) powód zgłaszał się do ambulatorium więziennego i korzystał z pomocy medycznej w tym konsultacji lekarzy specjalistów. Sam powód zeznał, że był konsultowany z lekarzem specjalistą psychiatrą, który wdrożył stosowne leczenie. Powód nie wykazał ażeby podczas pobytu w (…) w W chorował i nie udzielono mu pomocy lub odmówiono konsultacji. Jest rzeczą oczywistą, iż to lekarz pierwszego kontaktu podejmuje decyzję o potrzebie takiej konsultacji, podobnie o przepisanych lekach. Powód nie wykazał, jakie leki przyjmował i że ich działanie było nieskuteczne. Ogólnikowe twierdzenie, że podawano jedynie leki przeciwbólowe to zbyt mało ażeby uznać roszczenie powoda w tym zakresie za uzasadnione. Wobec faktu, iz w toku procesu powód nie zgłaszał żadnych konkretnych dolegliwości poza (…) brak było podstaw do dopuszczenia opinii biegłego na okoliczność czy na skutek pobytu w (…) w W powód doznał rozstroju zdrowia. Dowód z opinii biegłego ma bowiem na celu potwierdzenie bądź wykluczenie konkretnej okoliczności a nie ustalenie, czy w ogóle u powoda taki rozstrój zdrowia wystąpił i w jakim zakresie. Wprawdzie powód wskazał, że obecnie leczy się na (…) ale stan ten wiąże się z odnowioną kontuzją nabytą podczas dźwigania znacznego. Powód winien mieć w końcu świadomość, iż w warunkach wolnościowych okres oczekiwania na poradę specjalistyczną w publicznej służbie zdrowia wacha się od kilku tygodni do kilku miesięcy, często też nie jest możliwe umówienie wizyty do lekarza pierwszego kontaktu w dniu w którym chory stwierdza u siebie symptomy zachorowania. W żadnym więc wypadku sytuacja w zakresie opieki zdrowotnej powoda w czasie odbywania kary pozbawienia wolności nie tylko nie odbiega od sytuacji pozostałych klientów publicznej służby zdrowia, ale w zakresie dostępności do lekarzy specjalistów jest nawet lepsza. Z tych też przyczyn oddalono powództwo w punkcie I sentencji wyroku jest niezasadne. Orzeczenie o kosztach w punkcie II wyroku Sąd wydał kierując się normą art 98 kpc zgodnie z treścią której strona przegrywająca sprawę obowiązana jest zwrócić przeciwnikowi (…) żądanie koszty niezbędne do celowego dochodzenia praw i celowej obrony.