Wyrok I C 1243/11 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 22 czerwca 2012 r. I . Sqd Okrqgowy we Wro

--- STRONA 1 --- ~ : Sygn. akt I C 1243/11 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 22 czerwca 2012 r. I . Sqd Okrqgowy we Wrociawiu Wydzia} I Cywilny w skhadzie nastgpujqcym : Przewodniczqcy SSO Agnieszka Hreczafiska  Cholewa Pr0t0ko1antAneta Lokaj po rozpoznaniu w d_niu 14 czerwca 2012 r. we Wroclawiu sprawy Z powédztwa A. Z. przeciwko Skarbowi Pzufistwa  Dyrektorowi {...] WW. 0 zaplatqz I. oddala powédztwo; II. zasqdza od powoda A. Zna rzecz strony pozwanej Skaybu Paflstwa — Dyre1<tora (...) w W.kw0tQ 3600 z1ty'tu}em zwrotu kosztéw procesu; III. przyznaje ze Skarbu Pafistwa adwokatowi W. B.kW0tQ 5 049 2} tyu}ern nieoplaconej pornocy prawnej udzielonej z urzqdu; IV. kosztarni sqdowyrrli obciqia Skarb Pafistwa. --- STRONA 2 --- IC 1243/11 UZASADNIENIE Powod A. 2., po sprecyzowaniu izgdania pozwu w piémie 2. dnia 18.02.2011 1'. ( k. 130] domagal sie zasqdzenia 0d strony pozwanej ~ Skarbu pafistwa — Dyrektora (...) W W. kwoty 100 000 2:} z ustawowymi odsetkami od dnia wytoczenia powédztwa. W uzasadnieniu Zqdania pozwy wskazal, fie powéd od 2003 r. odbywal kare pozbawienia wolnoéci w (...) w W. w celach wieloosobowych. Od stycznia 2003 1'. W jednostce utrzymywaio sie przeludnienie, panowa}y zle warunki sanitarne, bytowe i iywieniowe. W celach, W ktorych przebywai pozwany wydzielone byly muszle klozetowe przez murowana éciane z dykty z " otworem wejéciowym przeslonietym czeéciowo kotarq. Odbywanie kary pozbawienia wolnoéci W tych warunkach przy niewystarczajecej iloéci loiek i nieodpowiednigwentylacjal stanowi przejaw poniiajecego traktowania, prowadzqcego do naruszenia godnoéci osob pozbawionych wolnoéci oraz ich prawo do intymnoéci. Na skutek przeludnienia w celach pod dozna} uszczerbku na zdrowiu, gdyi opieka medyczna byla niedostateczna i sprowadzala sie do wydawania bez ograniczefi lekéw przeciwbélowych i uspokajajqeych. Powod, powohljqc sie na regulacje kodeksu karnego Wykonawczego wskaza}, ie ustawodawca przewidzial norme powierzchni, jaka Winna przypadaé na skazanego i wynosi ona 3 m.kW., Normy tej strona pozwana nie zachowala. Nadto eele muszq bye wyposaione W miejsce do spania, odpowiednie warunki higieniczne, dostateezny doplyw powietrza oraz éwiatla. ‘ Strona pozwana Skarb pafistwa 4 Dyrektor (...) W W. wniésl 0 oddalenie powédztwa. ( k. 134 oraz 144). W uzasadnieniu stanoW1'sI<a W sprawie strona pozwana podniosla, 2e w (...)w W. toalety W celach wieloosobowych sq zawsze oddzielone murowanq écianq i sq zamykane na drzwi, nadto wieéniowie co miesiegc otrzymywali dla kaédej celi érodki czystoéci do utrzymania czystoéci. Zarzueala, ie nie jest takie prawda, fie powod nie még} korzystaé z opieki medycznej i aby z tego powodu doznal uszczerbku na zdrowiu. (...) W W. zatrudnia wielu Iekarzu 0 kilku speejalizacjach, posiada gabinety zabiegowe, apteke, laboratorium, izbe chorych oraz W razie konieeznoéci ma mofliwoéé korzystania ze szpitali Wieziennych we W.. Z ostroinoéci procesowej strona pozwana podniosla takie zarzut przedawnienia, wskazujge, ie powod odbywal u niej kare pozbawienia wolnoéei do dnia 23.12.2009 r. Strona pozwana zarzucila takie, 2e powod nigdy nie sldadai skarg W zwiezku z przeiudnieniem a nadto przebywal poza niq przez ok. 10 godzin W zwiqzku z zatrudnieniem. Nadto powod mogl korzystaé z codziennych spacerow, z biblioteki, uczestniezyé W naboiefistwach. Wyrokiem dnia 30.05.2011 1". Sqd Okregowy we Wroclawiu oddalil powodztwo, Wskazujagc, fie powod nie wykazal, aieby warunki, W jakich odbywal kare pozbawienia wolnoéei odbiegaly od tych, W jaldch ta kare odbywali inni skazani i ze rozmiar cierpiefa powoda zwiqzany jest z same istote; odbywania kary pozbawienia wolnoéci i jej konsekwencjami w postaci izolacji, ograniczenie W sferze prywatnoéci, brakiem swobody dokonywania wyboréw, koniecznoéciq przebywania W towarzystwie przypadkowyeh osob, éwiadomoécia. izolacji i dalszego jej trwania, co nie uzasadnia zasqdzenia zadoééuczynienia, ktore, zgodnie z art. 448 k.p.c. ma charakter fakultatywny. ' Wyrokiem dnia 21.09.2011 r., Sad Apelacyjny we W1oclawiu uchylil wyrok do ponownego rozpoznania, nakazujzgc sqdowi przy ponownym rozpoznaniu sprawy przesluchaé strony na okolicznoéci zwiqzane z ich twierdzeniami.  Przy ponownym rozpoznaniu sprawy Sad ustalil nastepujqcy stan faktyczny:  A. Z. odbywal kart; pozbawienia wolnoéci w (...) w W.w okresie od 30.05.1995 r. do 06.02.1996 1'. i 0d 16.01.2003 1'. do dnia 16.07.2009 1‘. We wskazanych okresach by} osadzany W celach Wieloosobowych 0 powierzchni 0k. 16 rn.kw., w ktorych przebywalo od 5 do 7 oséb. O fakcie przeludnienia W celach dyrektor jednostki informowal sedziego penitencjarnego. W okresie odbywania kary pozbawienia wolnoéci u strony pozwanej powéd nie skiadal skarg, nie wnosil 0 przeniesienie go do innych eel. Cele, W jakich przebywai powod wyposaione byiy w wydzielony murowanq écianq kqcik sanitarny wyposaiony w toalete oraz érodki do utrzymania czystoéci, ktore dostarczano skazanym raz W miesiqcu. Osadzeni otrzymywali takie szufelki, zmiotki, kubly na émieci i worki na odpadki. To na nich spoczywal obowiqzek utrzymania czystoéci w celach. Be: ograniczefi osadzeni mieli dostep do érodkéw higienicznych. Powéd mia} swoje Iéiko, kornplet poécieli, taboret, szafke na ubrania. W celi znajdowa} sie stol dla czterech osadzonych bqdi stolik wiezienny dla dwéch osob. Istniala moéliwoéé posiadania telewizora i odfwarzacza. Temperature w celach jest rnonitorowana na bieiqco, awarie sq usuwane bez zwloki. Cele sq oéwietlane za pomoczg éwiatla naturalnego a takz'e doéwietiane sztucznie. W celach pieeioosobowych zamontowane sq dwie gorne Iarnpy. Trzy posilki dziennie Wydawane w (...) przygotowywane sq W kuchni (...) na podstawie jadlospisu uldadanego przez funkcjonariusza shliby wyiywieniowej z uwzglednieniem odpowiedniej wartoéci .kaIoryeznej posiikow. Posiiki przewoione sq z kuchni do cel na wézkach W termosach przeznaezonych do transportu posi}k6W i nastepnie sq rozdawane bezpoérednio do naczyfi W celach. W przypadku pojawienia sie insektéw fakt ten by} --- STRONA 3 --- zglaszany przez Wieéniow administracji, ktora zamawiala specjalistyczna usiuge. W chwili obeenej powod leczy sie na (...) — kiedyé dfiwignal zbyt duty oieéari kontuzja sie odnowiia. ( doW0d: akta osobowe powoda; informacja o wyrokach — k. 19 — 30; informaeja (...) W W.— k. 160  169; H informaeja udzielona Wydzialowi Penitencjarnemu ~ k. 1 70 — 219; zeznania éwiadka R. C. (1) ~ k. 315 i n.; zeznania swiadka J. F. — k. 317 i n; przesluchanie powoda  k. 336 i n.) . W (...)W W. funkcjonuje Zaklad Opieki zdrowotnej, W ktorym zatrudnieni sa lekarze i pielegniarki czesciowo jako funkcjonariusze, czeéciowo na zasadach kontraktowych. Jeéli zaehodzi potrzeba istnieje moiliwosé wykonania badafi specjalistycznych w placowkach specjalistycznych, gdzie osadzeni sa przewoieni Iub W (...)we W.. W trakcie pobytu w (...) powod zglaszal sie do ambulatorium Wieziennego i korzystat z pornocy medycznej w tym konsultacji Iekarzy specjalistow. Powéd przyjmowal leki przepisane mu m.in. przez (...) W zwiazku ze (...), po ktorych czu} sie w miare; dobrze. ( dowodz ksiaika zdrowia powoda; Zeznania swiadka R. C. (2)  k. 316 i n.) Przesluchanie powoda — k. 336) W (...) W W. Wiefiniowie moga korzystaé z oferty zajeé 0 charakterze kulturalnym, oswiatowym, readaptacyjnym, sportowym i religijnym, ktore odbywaly sie poza celami Wieziennymi. Powod mogl takze Wziaé udzia1W kursaeh przygotoW1.1jacych do pracy po odbyciu kary pozbawienia Wolnoéci. W latach 2005 — 2009 r. powod by} zatrndniony W charakterze robotnika budowlanego W Przedsiebiorstwie (...) W W., swiadczae prace poza terenem (...). W dniu 23.07.2008 r. powod doznal Wypadku przy pracy, na skutek ezego W okresie od 23.07.2008 r. do 02.08.2008 1'. przebywal na zwolnieniu lekarskim. Ostateeznie ZUS dokona} rozliczenia z powodem naieinyeh mu za ten okres éwiadczefi.  ( Dowod: informaeja {...) W W.» k. 160 ~ 169; ' informacja udzielona Wydzialowi Penitencjarnemu — k. 1 70 — 219; akta osobowe poWoda; zeznania swiadka J. F. — k. 317 i 11.) Sad zWai'y}, co nastepuje: Podstawe materialnoprawna iadania powoda stanowil przepis art. 23, W zW. z art. 24 W zW. z art. 417 k.c. Zgodnie z przepisem art. 23 k.c. dobra osobiste czlowieka, jak W szczegolnoéei zdrowie, Wolnoéé, czeéé, swoboda sumienia itd. pozostaja pod ochrona prawa cywilnego niezaleinie od ochrony przewidzianej W innych przepisaeh. Zdaniem Sadu osadzenie powoda w celach nie spelniajacych normy powierzchniowej przewidzianej przepisami praWa, a co sie z tym Wiaie przeludnionej, stanowilo naruszenie dobr osobistyeh powoda W postaei jego godnoéci. Powod po osadzeniu go zarowno W (...) W W. przebywal W celach nie spelniajaeyoh norm powierzchniowych. Przepis art. 110 Kodeksu karnego wykonawczego stanowi bowiem, ii skazanego osadza sic; W celi mieszkalnej Wieloosobowej lub jednoosobowej. Powierzchnia W eeli mieszkalnej, przypadajaca na skazanego, powinna Wynosié nie mniej nii 3 rn 2. Cele Wyposaia sie W odpowiedni sprzet kwaterunkowy zapewniajacy skazanemu osobne miejsce do spania, odpoW"iedni'e Warunki higieny, dostateczny dopiyw powietrza i odpowiednia do pory roku temperature, Wediug norm okreslonych dia pomieszczefi mieszkalnych, a takie oéwietlenie odpowiednie do czytania i wykonywania pracy. Zgodnie z art. 30 Konstytucji RP przyrodzona i niezbywalna godnoéé czlowieka jest nienaruszalna, a jej poszanowanie i ochrona jest obowiazkiem Wladz publicznych. Nienaruszalnoéé naieiy traktowaé jako zakaz pozbawiania godnoéci cziowieka, jak tei jej ograniczania za1"c'>Wno przez osoby prywatne jak i Wladze publiczne czy organy pafistwowe (vide Komentarz do art. 30 Konstytucji Rzeczypospolitej Poiskiej (Dz.U.97.78.483), [W:] W. Skrzydto, Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej. Komentarz, Zakamycze, 2002, wyd. IV). Zas Wskazany obowiazek powinien byé realizowany przez wladze publiczne przede Wszystkim Wszedzie tam, gdzie Pafistwo dziaia W ramach imperium realizujac swoje zadania represyjne, ktorych Wykonanie nie moie prowadzié do wiekszego ograniczenia praw czlowieka i jego godnoéci, nit to wynika z zada1'1 ochronnych i celu zastosowanego érodka represji. Wymég zapewnienia przez Pafistwo godziwych warunkow odbywania kary pozbawienia Wolnoéci jest jednym 2: podstawowych wymogow nowoiytnego pafistwa prawa, znajdujacyln uyraz W notmach prawa miedzynarodowego. Stanowi 0 tym wprost art. 10 ust. 1 ratyfikowanego przez Polske Miedqtnarodowego Paktu Praw Osobistych i Publicznych z dnia 19 grudnia 1966 r. gloszacy, ie kaida osoba pozbawiona Wolnoéci bedzie traktowana W sposéb humanitarny i z poszanowaniem przyrodzonej godnoéci czlowieka. Takie art. 3 Europejskiej Konwencji Praw Cziowieka i Podstawowych Woinosei z dnia 4 grudnia 1950 r., ratyfikowanej przez Polske W 1993 1". wprowadza miedzy innymi pbowiazek Wtadzy publicznej zapewnienia osobom osadzonym W (...)g0dziwych i humanitarnych Warunkow odbywania kary pozbawienia Woinoéci, nie naruszajacych godnoéci ludzkiej. Laczy sie z tym wyriikajacy z art. 8 ust. 1 Konwencji nakaz poszanowania fzyeia prywatnego obywateli i ich prawa do intymnoéei, co W odniesieniu do 2 --- STRONA 4 --- osob osadzonych W (...) oznacza obowiazek zapewnienia takich Warunkow bytowych i sanitarnych, W ktorych godnosé ludzka i prawo do intymnosci nie doznaja istotnego uszczerbkn. ' Odpowiednikami powyiszyeh norm prawa miedzynarodowego sa art. 40, 41 ust. 4 i 47 Konstytucji RP Wprowadzajace Wyiej Wskazane zasady na grunt prawa polskiego. Wedle art. 40 nikt nie moxie bye poddany torturom ani okrutnemu, nieludzldemu Iub poniéajacemu traktowaniu i karaniu; zakazuje sie stosowania kar cielesnych. Artykul 40 W ustepie 4 stanowi zaé, fie kaidy pozbawiony Wolnosci powinien byé traktowany W sposob humanitarny. W artykule 47 zapisano zas, fie kafidy ma prawo do ochrony praWnej iycia prywatnego, rodzinnego, czci i dobrego imienia oraz do decydowania 0 swoim iyciu osobistym. Odpowiednia norm prawna zawarta jest tei w Kodeksie karnym wykonawczym — W art. 4 czytamy, Ze ,,l<ary, érodki karne, zabezpieczajace i zapobiegawcze wykonuje sie W sposob humanitarny, z poszanowaniem godnosci ludzkiej skazanego. Zakazuje sie stosowania tortur lub nieiudzkiego albo poniéajacego traktowania i karania skazanego. Skazany zachowuje prawa i woinoéci obywatelskie. Ich ograniczenie moée wynikaé jedynie z ustawy oraz z wydanego na jej podstawie prawomocnego orzeczenia”. Wypada takze odnotowaé W tym miejscu przepis art. 1 ust. 3 pkt 3 ustawy z dnia 26 kwietnia 1996 r. 0 Stuibie Wieziennej (tekst jednolityz Dz. U. z 2002 r. Nr 207, poz. 1761 ze zm.), ktory stanowi, ie do podstawowych zadan Sluiby Wieziennej naleiy "zapewnienie osobom skazanym na kary pozbawienia wolnosci Iub tymezasowo aresztowanym przestrzegania ich praw, a zwlaszcza humanitarnych warunkow, poszanowania godnosci, opieki zdrowotnej i religijnej". W uzasadnieniu projektu Kodeksu Karnego stwierdzono: "Myéla przewodnia nowego prawa karnego musi bye ochrona godnosci czlowieka zarowno jako pokrzywdzonego, jak i sprawcy przestepstwa (...)" (s. 1). Staci art. 3 k.k. stanowi: "Kary oraz inne srodki przewidziane W tej ustawie stosuje sie z uwzglednieniem zasad humanitaryzmu, W szczegolnosci z poszanowaniem godnosci cziowieka." Moina przyjaé, it przepis art. 4 § 1 jest rozwinieciem tego Wiaénie przepisu k.k. [T. Szyrnanowski, Godnosé sprawcy przestepstwa W nowym prawie karnym, "Przeglad Wieziennictwa Polskiego" 1995, nr 10, s. 29 i n.]. Zauwaiyé naleiy, Ze godnosé osobowa jest tofasama z pojeciem czlowieczenstwa, jest nieodiaeznym atrybutem kaidej osoby ludzkiej. ,,Godno§:é ludzka skazanego", o ktorej mowi przepis art. 4 § 1 k.k.W., oznaeza godnosé osobowa (podobnie jak okreélenie "godnoér':" uiyte W przepisie art. 3 k.k., czy W przepisie art. 1 ust. 3 pkt 3 ustawy 0 Sluibie Wieziennej) [fragment przytoczony za Komentarzem do a1't.4 kodeksu karnego Wykonawczego (Dz.U.97.90.557), [wz] Z. Holda, K. Postulski, Kodeks karny Wykonawczy. Komentarz, LEX / Arohe, 2008 ) Zatem godnoéé Iudzka to rowniei odbywanie shlsznej kary izolacyjnej W Warunkaeh przyzwoitych, normalnie dostepnych osobie Wolnosci niepozbawionej. Konkludujac  samo osadzenie W przeludnionej celi jest wystarczajace do przyjecia naruszenia dobr osobistyoh skazanego. Przeludnienie pociaga bowiem za soba  brak minimum przestrzeni ruehowej, co jest jednym z elementow naruszenia dobra osobistego W postaci godnosci czlowieka — osadaonego. Takich Warunkow nie moina uznaé za uzasadniony i normalny element odbywania kary pozbawienia Wolnosci, co wynika z art. 11o§2 k.k.W. Przepis artykul 24 k.o., stanowiacy podstawe roszczefi z tytuiu naruszenia dobr osobistych, m6Wi, ie ten, czyje dobro osobiste zostaje zagroione cudzym dzialaniem, moie Zadaé zaniechania tego dziaiania, chyba fie nie jest ono bezprawne. W razie dokonanego naruszenia moie on takie Zadaé, aieby osoba, ktora dopuéeila sie naruszenia, dopelnila czynnoéci potrzebnych do usuniecia jego skutkow, W szczegolnosci aieby zloiyla oéwiadczenie odpowiedniej tresci i w odpowiedniej formie. Na zasadach p1"zeW1'dzianych W kodeksie mote on réWniei iadaé zadoséuczynienia pienieiuego lub zaplaty odpowiedniej sumy pienieinej na Wskazany eel spoleczny. Przepis ten nie wymaga dla przyjecia odpowiedzialnosci Winy sprawcy oraz przewiduje domniemanie bezprawnosci jego ‘dzialania naruszajacego dobra osobistego, co powoduje, ie dochodzacy ochrony nie musi tej przesianki udowadniaé, natomiast na sprawcy eiaiy obowiazek Wykazania, fie jego dziaianie bylo zgodne z prawem — tak W wyroku z 28 lutego 2007 1'. uznal Sadu Najwyziszy (V CSK 431/06 LEX nr 255593, vide tei Komentarz do KC S. Dmowski, S. Rudnicki Wwa 1998r Wyd.Pr. str. 69 teza 6).), a Sad orzekajacy ten poglad podziela. Zatem na powodzie spoczywal W sprawie niniejszej cieiar udowodnienia, ie odbywal kare pozbawienia wolnosci w warunkaeh przeludnienia, W ceiach, W ktorych na skazanego przypadalo mniej nii 3 ITI2 powierzchni, co W rozpoznawanej sprawie bylo bezsporne. Przebywanie przez powoda w przeludnionych celach w okresie przekraczajacym rok nie mote byé uznane za stan przejsciowy. W szezegolnie bowiem uzasadnionych wypadkach, okreélonych W art. 248 k.k.W. i przy zachowaniu trybu postepowania iwskazanego w tym przepisie oraz W przewidzianych W nim przepisach Wykonawczych, moie dojéé do ograniczenia Wielkoéci powierzchni celi na jednego skazanego poniiej 3 1112, jednakae jedynie na czas okreslony. Okolieznoéé utrzymywania sie przeludnienia wszystkich (...)W Polsce, W tym W rowniei _(...)W W. jak i budiet Panstwa Polskiego przeznaczony na poprawe Warunkow bytowych W Wieziennietwie W Polsce, nie zwainiaja zateIn strony pozwanej z odpowiedzialnosci i nie moga prowadzié do Wnioskn, ii podjete przez nia dziaiania’ byiy zgodne z prawem. Pamietaé bowiem naleziy, ii pozwanym W sprawie nie jest konkretny (...), ktory bye mote doloiyl starafi do przeksztaicenia Wszystkich Wolnych pomieszczefi na cele mieszkalne, ale Skarb Panstwa jedynie przez ten (...)reprezentoWany i ktory poprzez tenie (...) do odbywania kary W Warunkach pogwalcenia zasady poszanowania godnosei skazanego dopuécil. Podsumowtljac te czeéé rozwaian ponownie podkreélié trzeba, ii Warunki odbywania kary pozbawienia Wolnosci przez powoda W (...) W W. wyrafcajace sie W nieprzestrzeganiu ustawowej normy powierzchni l 3 --- STRONA 5 --- mieszkalnej stanowia naruszenie jego dobr osobistych W postaci jego godnosci. Powyisze nie oznaeza jednak, fie zasadne jest fiadanie powoda I zasadzenia na jego rzecz kwoty 100 000 zl tytutem zadoséuczynienia. Ocena zasadnosci tego Zadania wymaga ustalenia, ezy ten srodek ochronny jest adekwatny do rozmiaru i rodzaju naruszonego dobra a takie stopnia Winy sprawcy naruszenia. Przepis art. 448 1<.e. stanowi, miedzy innymi, Ze W razie naruszenia dobra osobistego sad moie przyznac’: temu czyjje dobro zostalo naruszone odpowiednia sume tytulem zadoééuczynienia pienieinego za doznana krwde, a zatem Sad nie ma obowiazku zasadzenia zadoééuczynienia na podstaWie art. 448 k.c. W kaidym przypadku naruszenia dobr osobistyoh, bowiem przepis ten ma charakter fakultatywny i przysluguje obok innyeh érodkow Wskazanyeh w cytowanym wczesniej art. 24 k.c., o ile érodki te nie wyczerpuja uprawnieri osoby, ktorej dobro naruszono. Od oceny Sadu opartej na analizie okolicznoéci konkretnej sprawy zalezizy przyznanie pokrzywdzonemu ochrony w tej Wlasnie formie. Przy stosowaniu tego przepisu sad bierze pod uwage rowniez wine sprawcy naruszenia dobr osobistych i jej stopiefi. “ . i Powod skariy sie na krzywde ktorej doznal ze strony (...) W zwiazku z przeludnieniem eel. Przeludnienie eel pozostaje W scislym zwiazku z kwestia prawa do swobody i intymnosci. Naleéry W tym miejscu wyraénie podkreslié, 2e swoboda i intymnoéé nie moga byé W pelni zachowane w Warunkach wykonywania kary pozbawienia Wykonalnoéci bowiem to Wlasnie brak swobody i intymnosci stanowi podstawowa represje tego rodzaju kary. Cele (...) rzadko kiedy sa jednoosobowe, a z reguly przebywa w nich Wiecej nii: dwoch udeiniow. Nie ma tei wymogow, aby z zaloienia cele byly jednoosobowe. Nie sposob przyjaé, 2e naruszenie dobra osobistego powoda W postaci prawa do intymnosci i prywatnosci nastapilo tylko z powodu przeludnienia panujacego W celach. Namszenie Wspomnianych praw, jako wpisane W zaloéenia i cele kary pozbawienia Wolnosci, stanowi jej podstawowa dolegliwosé, natomiast przebywanie we Wspdlnyeh celach dwoch osob Wiecej nie zmniejsza moiliwoéci zachowania intymnosci W sposéb drastyczny (skoro zachowanie tej intymnoéci W eelaeh Wieloosobowych i takjest niemoiliwe). Naleiy W tym miejscu przytoczyé poglad wyraiony przez Sad Najwyiszy W Wyroku z dnia 02.10.2007 r. II CSK 269/07, W ktorym zgadza sie Sad rozpoznajaey sprawe, fie samo osadzenie W przeludnionej celi nie jest wystarczajaca podstawa do uwzglednienia Zadania zasadzenia zadoséuczynienia(po1'. talkie wyrok SN z dnia 19.04.2006 r., OSNO 2007 7 ~ 8,101). Warunki, W jakieh przebywal powod nie moga byé ocenione jako niegodziwe, gdyfi osoba osadzona musi liezyé sie z ograniczeniami i dolegliwoéciami, o ezym jui Wyiej Wspomniano. Moiliwosé zasadzenia na rzeez p0Woda zadoséuczynienia W rozpoznawanej sprawie moina rozpatrywaé gdyby naruszenie norm metraiowych byloby polaczone z jednoczesnym naruszeniem takich standardow zapewnienie kaidernu osadzonemu oddzielnego miejsca do spania albo oddzielnie Wezla sanitarnego od ogolnej przestrzeni celi." W niniejszej sprawie brak podstaw do przyjecia, fie poWod odbywal lcare pozbawienia Wolnosci W niegodziwyeh Warunkach. Cele, W jakich przebywal powod Wyposaione byly W Wydzielony murowana sciana kacik sanitarny Wyposaiony W toalete oraz srodki do utrzymania czystosci, ktore dostarozano skazanym raz W miesiao11.0sadzeniotrzymywalitakie szufelki, zmiotki, kubly na émieci i World 11a odpadki. To na nich spoezywal obowiazek utrzymania czystosoi W celach. Bez ograniczefi osadzeni mieli dostep do srodkéw higienicznych. Powod mial swoje loiko, komplet poscieli, taboret, szafke na ubrania. W celi znajdowal sie stol dla czterech osadzonych badi stolik Wiezienny dla dwoch osob. Istniala moiliwosé posiadania telewizora i odtwarzacza. Temperature W celach jest monitorowana na bieiaeo, awarie sa usuWane bez zwloki. Cele sa oéwietlane za pomoca swiatla naturalnego a takie doswietlane sztucznie. W celaoh piecioosobowych zamontowane sq dwie gorne lampy. Trzy posilki dziennie Wydawane W (...) przygotowywane sa W knchni zakladu na podstawiejadlospisu ukladanego przez funkcjonariusza sluiby Wyiywieniowej z uwzglednieniem odpowiedniej wartoéci kalorycznej posilkow. Posilki przewoione sa z kuchni do eel na Wozkach w termosach przeznaczonych do transportu posilkow i nastepnie sa rozdawane bezpoérednio do naczyfi w celach. W przypadku pojawienia sie iosektow fakt ten byl Zglaszany przez Wieiniow administracji, ktora zamawiala specjalistyczna usluge. W chwili obecnej poWod leczy sie na (...) ~ kiedyé diwignal zbyt duiy cieiar i kontuzja sie odnowila. Podstawowym kryterium decydujaeym o moiliwosci przyznania zadoséuczynienia Winien byé n1.in. stopiefi Winy naruszyciela. Jeieli chodzi 0 stopien Winy, to te przeslanke odpowiedzialnosci za niezapewnienie osadzonym warunkéw zgodnych z art. 110 par. 2 k.k.w. upatrywaé naieiy poza jednostkami organizacyjnymi, ktore bezposreclnio odpowiadaly za warunki, W jakich powod odbywa kare pozbawienia wolnoéci. Jednostki te nie moga odmowié przyiecia skazanego a gospodarke finansowa prowadzi W oparciu o prawo budietowe. Co wiecej jednostki te, w miare moiliwosci podejmuja dzialania W celu poprawienia Warunkéw, W jakich osadzeni odbywaja kare. Biorac pod uwage te dzialania W ogole trudno jest mowié 0 ziej woli dzialania jednostek Skarbu Paiistwa. Niedofinansowanie Wieziennietwa, tak jak Wielu innych aspektéw publicznej dzialalnosci Pafistwa, W tym przede Wszystkim dziaiafi podejmowanych na rzecz osob nie naruszajacych porzadku prawnego ( sluiba zdrowa, szkolnietwo, opieka spoleczna, publiczna sluiba zdrowia) jest efektem wieloletnich zaszloéci determinowanych poprzednimi Warunkami ustrojowymi i odczuwalnymi jeszcze skutkami transformacji systemu spoleczno W ekonomicznego. W takieh zas realiaeh zasadzenie na rzecz powoda zadoséuezynienia za naruszenie jego dobr osobistych, ktore nie Wynikalo z celowego i nacechowanego zla Wola dzialania jakiegokolwiek podmiotu odpowiedzialnego za Warunki odbywania kary pozbawienia Wolnosci, lefialoby W sprzecznosei z 4 --- STRONA 6 --- powszechnym poezueiem sprawiedliwosci, 0d czego nie mozna abstrahowaé przy orzekaniu o zadoséuczynieniu. Warunki, W jakioh powod odbywal kare byly takie same, jak dla innych Wiezniow, Wiec W zadensposob nie mozna ich uznaé za przejaw jakiejkolwiek indywidualnej dyskryminacji (por. wyrok Sadu Apelaeyjnego We Wroclawiu z dnia 06.12.2007 1". I A Ca 499f07). Nadto nalezy Wskazaé, ze roszozenie obejmujace okres pobytu powoda W (...) W W. od maja 1995 r. do Iutego 1996 r. oraz od stycznia 2003 r. do Wrzesnia 2006 r. przedawnieniu. Zgodnie z obowiazujacym W tym okresie czasu art. 442 k.e. roszezenie 0 naprawienie szkody wyrzadzonej czynem niedozwolonym ulega przedawnieniu z uplywem trzech lat od dnia, W ktorym poszkodowany dowiedzial sie o szkodziei osobie obowiazanej do jej naprawienia. Sad nie dal Wiary twierdzeniom powoda, w swietle prawnie rozbudowanej czeéci zlozonych przez niego pism procesowych, ze nie wiedzial, kto jest obowiazany do naprawienia szkody, skoro przebywal W przeludnionych (...). Na zakoficzenie rozwazafi nalezyjeszcze Wskazaé, ze powod nie Wykazal, azeby Wskutek przebywania W przeludnionych celach doznal uszczerbku na zdrowiu i aby opieka zdrowotna W (...) strony pozwanej byla niedostateczna. Jak wynika z treéci zeznafi swiadka R. C. (1)W (...)W W. funkcjonuje Zaklad Opieki zdrowotnej, w ktorym zatrudnieni sa lekarze i pielegniarki czesciowo jako funkcjonariusze, czesciowo na zasadach kontraktowych. Jeéli zachodzi potrzeba istnieje mozliwosé wykonania badafi specjalistycznych W piacowkach specjalistycznych, gdzie osadzeni sq przewozeni lub w (...)we W..,W trakcie pobytu W {...) powéd zgiaszal sie do ambulatorium Wieziennego i korzystal z pomocy medycznej W tym konsultacji lekarzy specjalistow. Sam powod zeznal, ze by} konsultowany z lekarzem specjalista psychiatra, ktory Wdrozyl stosowne leczenie. Powod nie wykazai, azeby podczas pobytu w (...) w W. chorowal i nie udzielono mu pomocy lub odmowiono konsultacji. Jest rzecza oczywista, iz to lekarz pierwszego kontaktu podejmuje deeyzje o potrzebie taldej konsultacji, podobnie 0 przepisanych lekach. Powod nie Wykazal, jakie leki przyjmowal i ze ieh dzialanie bylo nieskuteczne. Ogolnikowe twierdzenie, ze podawano jedynie leki przeeiwbolowe to zbyt malo azeby nznaé roszczenie powoda w tym zakresie za uzasadnione. Wobec faktu, iz W toku procesu powod nie zglaszal zadnyoh konkretnych dolegliwosci, poza (...), ‘brak bylo podstaw do dopuszczenia opinii biegiego na okolicznosé czy na skutek pobytu W (...) W W. powod doznai rozstroju zdrowia. Dowéd z opinii bieglego ma bowiem na celu potwierdzenie badz Wykluczenie konkretnej okolicznosci a nie ustalenie, czy W ogole u powoda taki rozstroj zdrowia wystapil i W jakim zakresie. Wprawdzie powod Wskazal, ze obecnie leczy sie na (...), ale stan ten Wiaze z odnowiona kontuzja nabyta. podczas dzwigniecia znacznego. PoW6d Winien mieé W koncu swiadomosé, iz W Warunkach Wolnosciowych okres oczekiwania na porade specjalistyczna w publicznej sluzbie zdrowia Wacha sie od kilku tygodni do kilku miesiecy, czesto tez nie jest mozliwe umowienie Wizyty do lekarza pierwszego kontaktu W dniu, W ktorym chory stwierdza u siebie symptomy zachorowania. W zadnym Wiec Wypadku sytuacja W zakresie opieki zdrowotnej powoda W czasie odbywania kary pozbawienia Wolnosoi nie tylko nie odbiega od sytuaoji pozostalych klientow publioznej sluzby zdrowia, ale w zakresie dostepnosci do lekarzy speojalistow jest naWet lepsza. Z tych tez przyczyn oddalono powddztwo W punkcie I sentencji wyroku jako niezasadne. Orzeczenie 0 kosztaeh W punkcie II wyroku Sad Wydal kierujac sie norma art. 98 k.p.c., zgodnie z treseia ktorej strona przegrywaj aea sprawe obowiazana jest zwrocié przeciwnikowi (...) zadanie koszty niezbedne do celowego dochodzenia praw i celowej obrony. 1 5