Teza / krótkie omówienie
wniosku dekretowego obejmujqcego przedmiotowa, nieruohomoéé. W ocenie pozwanego brak jest zatem rozstrzygnigcia W zakresie ewentualnego ustanowienia prawa uiytkowania wioczystego co do gruntu, na ktorym po1o2ony jest bud
Treść orzeczenia
--- STRONA 1 ---
Sygn. akt I C 1240.110 I_\la podstouvle ostawy 2 dnia 6.09.2091 r. o ffDS1${J1:: WYROK . £10 Ifliflrmacir publncgne; Dz. 112 poz. H98 2 usiin. zm PF1B1<3Z6fiornformaq{2 pubéicznq w fomaie dokumentu Pub w formic przetworzonej IMIENIU RZE ZYP SPOLITEJ POLSKIEJ _. W C 0 .... ......... ‘ |mi@ i nazwisko wniosiuadawoy IIIIII n ........ adres wnioskudawcy Dnia 21 stycznia 2014 roku Sqd Okrggowy w Warszawie I Wydzial Cywiluy w nastopujqcym sk1adziei Przewodniczqcy: Sqdzia SO Joanna Piwowarun Kolakowska Protokolant: stazysta Monika Spionek po rozpoznaniu w dniu 07 stycznia 2014 roku w Warszawie na rozprawie sprawy z powédztwa T. L., K. Z. M. P., J. P., R. P., A. P., E. S., M. T. i Z. N. ' przeciwko Skarbowi Pafisiwa reprezentowanemu przez Wojewodq (...) i Ministra Infrastruktury i Rozwoju zastopowanemu przez Prokuratoriq Generalnq Skarbu Pafistwa o odszkodowanie 1. Zasqdza od pozwanego Skarbu Pafistwa reprezentowanego przez Ministra Infrastruktury i Rozwoju na rzecz powodow: T. L. kwotq 180.070,00 21 (sto osimndziesigt tysiocy siedemdziesiqt z1otych) wraz 2 ustawowymi odsetkami od dnia 21 stycznia 2014 roku do dnia zap1aty, _ K. Z. M. P. kwotq 180.070,00 21 (sto osiemdziesiagc tysiqcy siedemdziesiagc 21otych) wraz 2 ustawowymi odse1;ka.mi od dnia 21 stycznia 2014 roku do dnia zaplaty, ' J. P. kwotq 1S0.070,00 21(sto osiemdziesiqt tysigcy siedemdziesiqt 21otych) wraz 2 ustawowymi odsetkami od dnia 21 stycznia 2014 roku do dnia zaplaty, R. P. kwoteg 60.023,30 21 (szeéédziesiqt tysiqcy dwadzieécia trzy _ 21ote trzydzieéci groszy) wraz 2 ustawowymi odsetkami od dnia 21 stycznia 2014 roku do dnia zap1aty, A. P. kwotq 60.023,30 zl (szeéédziesiqt tysiqcy dwadzieécia trzy ziote trzydzieéci groszy) wraz 2 ustawowymi odsetkami od dnia 21 stycznia 2014 roku do dnia zaplaty, E. S. kwotq 720.280,00 21 (siedemset dwadzieécia tysiqcy dwieéoie osiemdziesiqt zkotych) wraz z ustawowymi odsetkami od dnia 21 stycznia 2014 roku do dnia zapiaty, ' _ M. T. kwotq 1.428.820,00 21 (jeden milion czterysta dwadzieécia osiem tysiqcy osiemset dwadzieécia ziotyoh) wraz 2 ustawowymi odsetkami od dnia 21 stycznia 2014 roku do dnia zaplaty,
--- STRONA 2 ---
Z. N. kwotr; 1.428.820,00 21 (ioden milion czterysta dwadzieéoia osiem tysiocy osiemset dwadzieécia 21otych) wraz 2 ustawowymi odsetkami od dnia 21 stycznia 2014 roku do dnia 2ap1aty. g_ _ . . _ Oddala powddztwa W po2osta1ym zakresie. 3‘ _ _ Zasqdza tytu1em zwrotu kosztow procesu od pozwanego Skarbu Pafistwa reprezentowanego przez Ministra Infi'astruktury i Rozwoju na rzecz powodowz T. L. kwotc; 378,14 21 (11zysta siedemdziesiqt osiem z1otych czternaécie groszy), K. Z. M. P. kwotg 378,14 21 (trzysta siedemdziesiqt osiem z1otych czternaécie gr0SZy), l I. P. kwotq 63,84 21 (szeéédziesiagc trzy 21ote osiemdziesiqt cztery grosze), R. P. kwotq 904,74 21 (dziewiqéset cztely z1ote siedemdziesiqt cztery grosze), A. P. kwotq 904,74 21 (dziewioéset cztery z1ote siedemdziesiqt cztezy grosze), E. S. kwotq 1.81 1,14 21 (jeden tysiqc osiemsetjedenaécie zlotych czternaécie groszy), M. T. kwotg 75.1 15,64 21(siede111dz.iesia_tpiqc'> tysiqcy sto piqtnaécie z1otych szeéédziesiqt cztery grosze), Z. N. kwotq 75.115,64 21 (siedemdziesiqt piqé tysiqcy sto piqtnaécie z1otych szeéédziesiajc cztery grosze). 4. _ Nakazuje éciqgnqé 2 roszczefi. zasqdzonych na rzecz powodéw w punkcie 1. na rzeoz Skarbu Pafistwa Sqdu Okrqgowego w Warszawie tytu1em nieuiszczonychhoplat od pozwu w zakresie ich przegranej od powodow: T. L. kwotg 8.093 ,24 21 (osiern tysiocy dziewiqédziesiqt trzy z1ote dwadzieécia cztery grosze), K. Z. M. P. kwotq 8.093,24 21 (osiem tysiooy dziewiqédziesiqt trzy 21ote dwadzieécia cztery grosze),
--- STRONA 3 ---
J. P. kwotq 8093,24 21 (osiem tysiqcy dziewiqédziesiajc trzy 21otc dwadzieécia cztery grosze), R. P. kwoto 1.697,90 21 (jeden tysiap szeééset dziewiqédziesiqt siedem 21otych dziewioédziesiqt groszy), A. P. kwotq 1.697,90 21 (jeden tysiap szeééset dziewiqédziesiagc . siedem 21otych dziewiqédziesiqt groszy), E. S. kwotr; 27.372,5l 21 (dwadzieéoia siedem tysicgcy trzysta siedemdziesiagc dwa z1ote piqédziesiag jeden groszy). I C 1240/10 UZASADNTENIE Pozwem 2 dnia 21 grudnia 2010 roku powodowie T. L., K. Z. M. P., J. P., R. M. — P., K. P. (1), A. P. i E. S. wnieéii o zasqdzenie od pozwanego Ska:bu Pafistwa — Wojewody (...) na rzecz T. L., K. Z. M. P. i J. P. kwot po 341.913,00 21, na rzecz R. M. — P., K. P. (1) i A. P. kwot po 113.971,00 z1oraz na rzecz E. S. kwoty 1.367.652,00 21 wraz 2 ustawowymi odsetkami od dnia wniesienia pozwu do dnia zaplaty, a nadto o zasqdzenie od Skarbu Pafistwa na r2ec2 ka2dego z powodow kosztéw procesu wedlug norm przepisanych. W uzasadnieniu pozwu powodowie powolali siq na okolicznoéé, is sq nastqpcami prawnymi przedwoj ennych w1aécicie1i (...) nieruchomoéci po1o2onyoh przy ulicy (...) (aktualnie (...)) w W., ktore obj qte by1y d2ia1aniem dekretu (...) 2 dnia 26 pa2d2iernika 1945 roku. Wskazali, 2e dochodzone pozwem kwoty stanowiq odszkodowanie 2 t}/111111 sprzedafcy czqéci lokali o 1qc2nej powierzchni 621,66 mi, polozonyoh w wyiej wymienionym budynku przy ulicy (...) w W. oznaozonych numerami: (...) Powodowie wywodzili swoje roszczenie odszkodowawcze 2 faktu wydania . wadliwych decyzji administracyjnyoh w postaci deoyzji z dnia 15 stycznia 1968 roku Ministerstwa Gospodarki Komunalnej utrzymujapej W mooy decyzjq 2 dnia 05 paidziernika 1967 roku Prezydiurn Rady Narodowej (...) ' odmawiajzgoej poprzednikom prawnym powodow ustanowienia uzytkowania wieczystego, ktére doprowad2i1y do ‘ przej écia w1asnoéci budynku na Skarb Pafistwa, po czym na Gminq (...), a nastopnie sprzedazy ozqéci lokali ' po1o2onych wbudynku przy ulicy (...) w W. osobom trzecim ( pozew — k. 2 I O). ' Zarzqdzeniem 2 dnia 10 sierpnia 2011 roku pozew K. P. (1) zosta12wrc'acony na podstawie art. 1302§ 1 k.p.c., a powyisze zarzqdzenie up1"awomocni1o sio 2 dniern 26 sierpnia 2011 roku (zarzqdzenie — Ic. 163 '— I64, zwrotne ' potwierdzenie odbioru — k. 165). W odpowiedzi na pozew pozwany Skarb Pafistwa reprezentowany pr2e2 Wojewodg (...), a zastgpowany przez Prokuratoriq Generalnq Skarbu Pafistwa wni6s1 0 oddalenie powédztwa W caioéci oraz o zasqdzenie od powodow na rzecz pozwanego kosztow postqpowania, w tym kosztéw zastqpstwa prooosowego na rzecz Skarbu Pafistwa ~ ProkuratoriiGenera1nej Skarbu Pafistwa. Pozwany 2akwestionowa1powod2two zaréwno co do zasady, jak i wysokoéci. W pierwszej kolejnoéoi pozwany Wskaza1, 22 strona powodowa nie wyka2a1a, aby 2akoficzy1o siq postopowanie dekretowe w przedmiocie wniosku dekretowego obejmujqcego przedmiotowa, nieruohomoéé. W ocenie pozwanego brak jest zatem rozstrzygnigcia W zakresie ewentualnego ustanowienia prawa uiytkowania wioczystego co do gruntu, na ktorym po1o2ony jest budynek. Nie rozstrzygniota pozostaje takze kwestia przyznania nieruchomoéci zamiennej. Pozwany podkreélil, 2e powodowie nie wykazali Zadnej z przeslanek warunkujapych odpowiedzialnoéé odszkodowawcza, Skarbu Pansiwa. W szczegolnoéci nie udowodnili, 2e istniejape lokale,odpowiadaja.lo1<a1om rzeczywiécie istniejatcym w 1967 roku oraz nie sprecyzowali, jaka by1a ioh konfiguracja i rozmieszczenie w tamtym okresie. Zaznaczyi takze, i2 po wojnie koszt odbndowy budynku ponios1y osoby trzecie, co powinno mieé wplyw na ustalenie wysokoéci szkody poniesionej przez powodow. Pozwany podnios1 takze, i2 w przedrniotowej sprawie w . charakterze reprezentanta Skarbu Pafistwa powinien vvystqpowaé Minister Infrastruktury (odpowiedé napozew — k. 73 _ 77) , . Pozwem 2 dnia 17 czerwca 2011 roku. w sprawie oznaczonej sygnatllra, akt 11 C 4761' 11 tutejszégo Sa_du powodowie M. T. i Z. N. wnieéli o zasqdzenie od pozwanego S1garbu Pafistwa reprezentowanego przez Ministra Infrastruktury na r2ec2 ka2dego 2 nich kwot po 1.700.000,00 21 wraz 2 odsetkami ustawowymi od dnia wydania wyroku w pierwszej instancji do dnia 2ap1aty tytu1em czoéci odszkodowania za sprzedaz lokali mieszkalnych numer (...) w budynku ' po1o2onym przy ulicy (...) w W. ora2 lokali mieszkalnych numer (...) w budynku po1o2onym przy ulicy (...) W W.. Powodowie '2a2a,da1i takie zasqdzenia na ich rzecz kosztow procesu, W tym kosztow zastqpstwa prooesowego wedhlg norm przepisanych. Powodowie wywodzili swoje roszczenie 2 faktu wydania wadliwych decyzji administraoyjnych,
--- STRONA 4 ---
co dopr0Wad2i1o do powstania nieodwracalnych skutkow prawnych W postaci sprzedazy Wy2ej Wymienionych lokali osobom trzecim. Podkreélili, 2e na mocy umow 2 dnia 06 czerwca 2011 roku i 15 czerwca 2011 roku nabyii ud2ia1 W wysokoéci 9715 W prawach i roszczeniaoh do nieruchomoéci po1o2onej W W. przy ulicy (...) oraz Wszystkie ud2ia1y W prawach i roszczeniach do nieruohornoéci po1o2onej W W. przy ulicy (...) (pozew — k. I ~10 akt sprawy 0 sygn. H C 476/H). Pozwany Skarb Pafistwa neprezentowany przez Ministra Infrastruktury, a zastopowany przez Prokuratoric; Generalnq Skarbu Pafistwa Wnios1o oddalenie powodztwa W ca1o§ci oraz ' 0 zasqdzenie od powodow na rzecz pozwanego kosztow postgpowania, W tyrn kosztdw zastqpstwa procesowego na r2ec2 Skarbu Pafistwa — Prokuratorii Generalnej Skarbu Pafistwa. Pozwany 2akwestionoWa1 powodztwo zarowno co do zasady, jak i wysokoéci, przedstawiajqc podobne argumentyjak W przywolanej Wyzej odpowiedzi na pozew. Dodatkowo podkre§li1, 2e przedmiotowe budynki byly W I945 roku zniszozone W 68%, a nastopnie odbudowane przez osoby trzecie, w tyrn (...), co powinno mieé wplyw na wysoko§é dochodzonego W sprawie odszkodowania. Pozwany zaznaczyl takie, i2 powodowie nabyli uprawnienie do dochodzenia odszkodowania 2 tytu1u sprzedanych lokali W budynkach przy ulicy (...) WW. za 1qc2nq kwote; 450.000,00 21, tymczasem dochodzone przez nich w sprawie roszczenie odszkodowawcze zamyka sio kwotq 3.400.000,00 21. W zwizgzku 2 tym pozwany wniosl o oddaienie powodztwa podnoszap zarzut naruszenia przez powodow art. 5 k.c. i wskazuj a_c, 2e ich zachowaniejest sprzeczne 2 powszechnie aprobowana, sprawiedliwoéciq spo1ec2na, Ponadto W ocenie pozwanego, istotq powodztwa o odszkodowanie jest wynagrodzenie poszkodowanemu lub jego nastqpcy prawnemu 2aistnia1ej szkody, a nie uzyskiwanie przychodu w drodze sqdowej jak to ma miej sce W przypadku powodow (odpowiedé na pozew — k. 95 — 100 akt sprmigv 0 sygn. II C 4 76/] 1). W dniu 25 paidziernika 2011 roku sprawy o sygn. I C 1240/10 i II C 476/11 tutejszego Sqdu zostaly polqczone do Wspélnego rozpoznania i rozstrzygniqcia pod sygn. I C 1240/10 (k. 148 sprawy 0 sygn. If C 4 76/I I). W piémie procesowym 2 dnia 08 paédziernika 2013 roku powodowie T. L., K. Z. M. P., J. P., R. M. —P., A. P. i E. S., Wobec treéci sporzqdzonej przez biog1ego opinii, zmodyfikowali 2a,danie po2Wu W ten sposob, 2e Wnieéli o zasqdzenie na ich rzeoz 1a_o2nie lcwoty 1.3 80.53 6,60 21, w tym na rzecz: E. S. kwoty 720.280,00 21, T. L. kwoty 180.070,00 21, K. Z. M. P. kwoty l80.070,00 21, J. P. kwoty 180.070,00 21, R. M. — P. kwoty 60.023,30 21 i A. P. kwoty 60.023 ,30 21 Wraz 2 ustawowymi odsetkami od dnia Wniesienia pozwu do dnia 2ap1aty. W po2osta1ej czoslci Wskazani powodowie cofnqli pozew (pismoprocesowe — k. 460 — 461). Na. rozprawie W dniu 08 pa2'd2iornika 2013 roku pehiomocnik pozwanego Skarbu Pafistwa zastopowanego przez Prokuratorio Skarbu Pafistwa o§Wiado2y1, 2e nie Wyraia 2gody na cofniocie po2Wu W zakresie okreélonym W piémie procesowym powodow 2 dnia 08 pa2d2iernika 2013 roku (protokdl rozprawy » k. 467). Postanowieniem 2 dnia 07 stycznia 2014 roku Sqd na podstawie art. 67 § 2 k.p.c. usta1i1, i2 jednostka, organizacyjnq w1a§ciWa, do reprezentowania Skarbu Pafislwa W niniejszej sprawie jest Minister Infrastruktury i Rozwoju, W zwiqzku 2 utworzeniem na mocy rozporzqdzenia Rady Ministrow 2 dnia 27 Iistopada 2013 roku (Dz. U. 2 2013 roku, poz. 1390) Ministerstwa Infrastruktury i Rozwoju, do ktorego Wlapzone zosta1y komorki organizacyjne dotychczasowego Ministerstwa Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej. W dalszym toku postqpowania strony podtrzymaly swoje dotychczasowe stanowiska w sprawie (pisma procesowe — k. 4 73 — 477, 497 508, 514 — 525, 623 — 624, protokdf rozprawy wraz z zalqcznikiem k. 639 — 641). Sqd Okrggowy ustalil nastgpujqcy stan faktyczny: Whnécicielami nieruchomoéci p1o2onej W W. przy u1icy(...)(po2niej (...) i (...) natomiast obecnie (...) i (...)) oznaczonej numerem hipotecznym (...) W W. przed dniem Wej écia W Zycie dekretu (...) byli K. P. (2), E. G. i K. B., kaidy 2 nich po 113 czoéci. Spadekrpo K. P. (2) nab}/1y 2 mocy ustawyjej dzieci: T. L., K. Z. M. P., J. P. i W. P. po U4 czqéci kaide 2 nich. . Z kolei spadek po W. P. naby1a 2 mocy ustawy Zona R. M. — P. oraz dzieci K. P. (1) i A. P. po 1.13 spadku ka2de 2 nich. Spadok po E. G. nabyla W ca1o§ci E. S. ( odpisy poiianowiezi 0 stwierdzeniu nabycia spadku k. 18 — 20, okolicznoéci niekwestionowane). Przedmiotowa nieruohomoéé 2osta1a_obj Qta d2ia1a.n_iem dekretu 2 dnia 26 paidziernika 1945 roku o W1asno§ci i u2ytkoWaniu gruntéw na obszarze (...) (D2. U. Nr 50, poz. 279), na podstawie art. 1 ktorego Wszystkie gi1mtyIe2qce W
--- STRONA 5 ---
graiiicach rniasta W. pr2es21y na W1asno§é gminy (...) 2 dniem 21 listopada 1945 roku, a po iikwidacji gmin W 1950 roku na W1asnosZé Skarbu Panstwa na podstawie art. 32 ust. 2 ustawy 2 dnia 20 marca 1950 roku o terenowyoh organach jednolitej W1adzy pafistwowej (Dz.U. Nr 14, poz. 130). Nastepnie przedmiotowy grunt 2 dniem 27 maja 1990 roku sta1 sit; w1asno§cia, Dzielnicy Gminy (...), coznajduje potwierdzenie W deoyzji Wojewody (...) numer (...) _2 dnia 30 styczznia 1992 roku, a na podstawie art. 20 ust. 1 ustawy 2 dnia 15 marca 2002 roku 0 ustroju (...)pr2es2ed1 na W1asno§é (...) ( okolicznoécf bezsporne, uzasadnienie decyzji — k. 21 7). Na podstawie Wniosku 2 dnia 11 grudnia 1947 roku na dzialce 0 numerze hipotecznym (...) urzqdzono dwie ksiogi wieozyste: KW numer (...) oraz KW numer (...). Ksioga wieczysta numer (...) obejmoWa1a nieruchomoéé p01o2onq przy ulioy (...) W W. o powierzchni 17 arow i 37,79 m2 zabudowanq domem frontowym trzypietrowym i dwiema oficynami: dwupietrowq i jednopietrowq, z kolei ksiega wieczysta nmner (...) obejmowa1a nieruchomosé polozonq przy ulicy (...) W W. 0 powierzchni 19 arow i 3 m 2 zabudowanq dwupiotrowym budynkiem mieszkalnym. Obecnie przedmiotowa nieruchomoéé po1o2ona jest W obrqbie (...) i obejmuje dzialki ewidencyjne numer (...) i d2ia1ke numer (...), przy czym grunt dziaiek ewidencyjnyoh numer (...)znajd1qe sie W we wsp61112ytkoWaniu Wieczystym Wlaécicieli lokali znajduj qcych sie W budynkach posadowionych na przedmiotowym gruncie ( dowady : zaéwiadczenie k. I 6 I8 akt sprawy 0 sygn. H C 4 76/I I, decyzja Ir. 21 — 30). Przed Woj nq nieruohomosé przy ulicy (...) by1a zabudowana budynkiem giéwnym — dwupietrowym smnowiqcym poprzecznq oficyne, dwoma budynkami dwupietrowymi stanowiqcymi skrzyd1a budynku g1ownego, dwoma parterovrymi budynkami gospodarozymi oraz jednym budynkiem gospodarczym dwupietrowym. W czasie d2ia1a1’1 Wojennych budynki uleg1y uszkodzeniom, a po zakoficzeniu Wojny przeznaczono je do adaptaoji na sta1e C616 mieszkalne, przy czym grunt Wraz 2 pa1aoem 2osta1 Wydzielony i oznaczony numerem (...) W zaéwiadczeniu 2 dnia 13 lutego I946 roku Wskazano, 2e W budynku frontowym dwpiqtrowym przy uiicy (...) drugie piqtro 2056:110 oa1koWicie Wypalone, ' a ozeéé écian Wewnetrznych Wyburzona, natomiast sam budynek posiada 25% przedwojennej Wartoéci. Z kolei 2 zaéwiadczenia 2 dnia 03 lutego 1947 roku wynika, 2e oficyna poprzeczna przy ulicy (...) 2osta1a zniszczona W 58,65 %. W sprawozdaniu Urzodu Miejskiego W (...) 2 dnia 14 stycznia 1948 roku stwierdzono, 2e wszystkie budynki znajdujape sie na przedmiotowej nieruchomoéci ulegly us2kod2eniom1a,c2nie W wysokosci 68,05% ( dowody .' zaéwiadczenia k. 1 78 180, 479, sprmvozdanie k. I81' — 181v, 482, pisma k. 102 1' 104 akt sprorwy 0 sygn. H C 476/1' 1 , dokumenry — k. 484 — 491). _ Po zakoficzeniu Wojny pr2edWo_j ennym w1aécicie1om nieruchomosci przy ulicy (...) przywrécono posiadanie na podstawie ty11.11u Wykonawczego Sqdu Grodzkiego W W.. Pismem 2 dnia 22 lutego 1948 roku K. B. W imieniu W1asnym oraz pozostalyoh Wspédwlaécicieli nioruchomoéci (...) W zwiqzlm 2 ozeéciowym odbudowaniem 2 W1asnych érodkow finansowyoh domu frontowego W celu Z3k0fiCZC111a odbudowy i wykonania dodatkowego I11 pietra 2Wr6_ci1 siq do Za.r2a_du Miasta (...) 0 udzielenie promesy na czasowzt Wlasnoéé tej nieruchomoéci. Budynek 2osta1 odbudowany i na podstawie pozwolenia Wydanego K. B. na uzytkowanie 2 dnia 28 grudnia 1948 roku Wyd2ia1 Inspekoji _ _ Budowlanej Zarzqdu Miej skiego W (...) ud2ieli1pozWolenia na uzytkowanie 3 — piotrowego budynlcu frontowego. W koficu lat czterdziestych i W latach pieédziesiqtych budynki mieszkalne znaj dujape sie przy ulicy (...) zostaly czeéciowo zajete przez osoby prywatne na podstawie decyzji przyd2ia1oWych. Lokatorzy wykonali na sWoj koszt remont lokali ( dowody : ankieta k. 183 — 184, rachunki k. 185 — 186, pismo k. I87, a'ecyzja Ir. 188 — I88 v, zaéwiadczenie k. I15 akt‘ sprawy 0 sygn. II C 476/J1, podanie k. 248, pozwolenie na u2y2‘k0wam'e k. 250, zaéwiadczenie k. 25]). Decyzjq 2 dnia 12 kwietnia 1948 roku nr (...)Prezydent Miasta (.._.)na podstawie art. 7 dekretu 2 dnia 26 pa2d2iemika 1945 roku o rozbiorce i naprawie budynkoxv zniszczonyoh i uszkodzonych wskutek wojny (Dz.U. 2 1947 roku, Nr 37, poz. 181) przydzielil budynek dwupietrowej ofioyny poprzecznej usytuowanej na nieruchomoéci przy ulicy (...) W W. (obecnie (...), W ktorym po1o2one sq lokale numer (...)) (...), jednoczeénie w decyzji tej stwierdzono, i2 do skutkow naprawy zastosowanie Inajq art. 9 i 10 tegoi dekretu. (...) prowadzi1a roboty remontowe budynku od dnia 03 sierpnia 1948 roku, na co zostaly zaangaiowane érodki W wysokoéci 50.000.000,00z1kredytu skarbowego. Z zaswiadczenia 2 dnia 29 grudnia 1958 roku Wynika, 2e (...) odbudoWa1a budynek znaj dujqcy sie na posesji przy ulicy (...) ( dowody . decyzja k. 453, zadwiadczenie k. I01 akt sprawy 0 sygn. H C 476/11*, zaéwiqdczenie ~ k. 4 78, pismo k. 481). Decyzjq 2 lipca 1965 roku budynek t2W. P. znaj dujqcy sie przy ulicy (...) 2osta1Wpisa_ny do rejestru zabytkow (a‘0w6a‘: decyzja k. 54]). _ " W dniu 29 grudnia 1947 roku przedwoj enni W1a§cicie1e nieruchomoéci z1o2yli Wniosek 0 przyznanie Wlasnoéci czasowej do gruntu przy uiioy (...) W W.. W dniu 14 maja I948 roku 2osta1a Wydanaprzez Prezydenta (...) promesa l.d2. (...) przyznania praWa W1asnoéoi ozasowej nieruchomoéci przy ulicy (...) W W. W trybie art. 7 dekretu 2 dnia 26 pa2d2iernika 1945 roku K. B., K. P. (2) i E. G.. W zwiqzku 2 tym K. B. poc2yni1 nak1a.dy zwiqzane 2 odbudowa,
--- STRONA 6 ---
usadowionego na gruncie budynku. Orzeczeniem 2 dnia 19 paédziernika 1954 roku Prezydium Rady Narodowej W(...) odmoWi1o K. B., K. P. (2) i E. G. przyznania prawa W1asnosci c2asoWej do grunt nieruohomoéci po1o2one_i W W. przy u1icy(...), na ktorej znajdujq sie budynki: fiontowy murowany 3 pietrowy, oficyna lewa murowana 3 pietrowa i budynek W ghgbi l pietrowy murowany. PoWy2sze orzeczenie 2osta1o utrzymane W mocy decyzjq Ministerstwa Gospodarki Komunainej 2 dnia 09 grudnia 1954 roku,jednak2e deoyzjqz dnia 27 sierpnia 1957 roku Ministerstwo ' Gospodarki Komunalnej uchyli1o poprzednie decyzje o odmowie przyznania prawa W1asnoéci czasowej ( dowody . promesa 1:. I 16 — 1 19 akr sprawy 0 sygn. II C 476/I1, decyzje k. 124, I28 akr sprawy 0 sygn. If C 476/1'1). Orzeczeniem administracyjnym numer (...) Prezydium Rady Narodowej W (...) 2 dnia 05 paidziemika 1967 roku odmoWi1o dotychczasowym w1as1cicielom: K. B., K. P. (2) i E. G. ustanowienia u2ytkoWania Wieczystego do gruntu nieruchomoéci (...) po1o2onej przy ulicy (...) objetej ksiegq Wieczystq numer (...), W konsekwencji czego wszystkie budynki znajdujqce sie na powyzszym gruncie przeszly na wlasnoéé Paiistwa. PoWy2s2e orzeozenie 2osta1o utrzymane w mocy przez Ministra Gospodarki Komunainej na podstawie decyzji 2 dnia 15 stycznia 1968 roku numer (...)( dowdd .' decyzja In 2! — 30). Deoy2ja,2 dnia 23 czerwca 2008 roku numer (...) Minister Infrastrukniry stwierdzil, 2e orzeczenie administracyjne Prezydium Rady Narodowej W (...) 2 dnia 05 paidziernika I967 roku oraz utrzymujzica je W mocy deoyzja Ministra Gospodarki Komunalnej 2 dnia 15 stycznia 1968 roku W czesci wchodzqcej obecnie W sk1ad d2ia1ki ewidencyjnej ' numer (...) 2 obrebu (...) wydane zostaly 2 namszeniem prawn, a W po2osta1ej ozesci stWierd2i1 ioh niewaiznoéé ( dowéd : decyzja k. 2] 30). Na podstawie umoww fonnie aktu notarialnego zawartych W dniach 02 paidziernika 1951 roku, 27 grudnia 1951 roku i 15 wrzeénia 1952 roku K. B. 2by1ca1osé przyslugujqcych mu uprawniefi do nieruohomosci oznaczonej numerem KW (...) wynoszqcych 1a,c2nie 5/15 na r2ec2 C. K.. Na mocy umow sprzedz12y W fonnie aktu notarialnego zawartych W dniach 13 grudnia 1951 roku oraz 20 stycznia 1953 roku K. P. (2) spr2eda1a C. K. 1a,o2nie 2115 niepodzielnej ozeéci ogoiu praw do gruntu stanowiqcego nieruchomosé opisana, W ksiedze Wieozystej numer (...) oraz W1asno§é 2! 15 budynkow znajdujqoych sie na. tym gruncie. Z kolei na podstawie umow sprzedaiy W formic aktu notarialnego zawartych W dniach 27 grudnia 1951 roku oraz 20 stycznia 1953 roku E. G. zbyla. na r2ec2 C. K. 1:1o2nie 21’15 niepodzielnej czeéci ogoiu praw do gruntu stanoiviqcego nieruchomosé opisanq W ksiedze Wieozystoj numer (...) oraz W1asno§é 2115 bud}/nkoW znajdujqoych sie na tym gruncie. Na mooy powyiszych umow C. K. sta1 sie W1asoicielem 9715 niepodzielnej czesci og6111 praW do placu stanowiqcego nieruchomosé opisanq W KW numer (...) oraz W1a§oicie1em 9115 czeéci budynkow znajdujapych sie na tym gruncie (dawociv: akty notarialne 1'2 19 ~ 39 akt ' sprcmy 0 sygn. II C 476/II). Spadek po C. K. nabyla W ca1osoi M. K., natomiast spadek po niej nabyli H. D. i M. D. (I) W 273 czeéci oraz M. D. (2) W 113 czesci. Umowqz dnia 06 czerwca 2011 roku sporzqdzonqw formie aktu notarialnego H. D., M. D. (1) i M. Z. 2 domu D. zbyli na r2ec2 M. T. i Z. N. po 1.12 dla kaidego 2 nabywcdw caie na1e2a@e do nich ud2ia1y W prawach i roszczeniach do nieruohomoéci po1o2onej W W. przy ulioy (...), objotej ksiega, Wieozyst.=1, nurner (...), a W szczegolnoéci 2 tyrulu odszkodowania za sprzedane przez Miasto (...) lub Skarb Pafistwa lokale usytuowane W budynkaoh usadowionych na przedmiotowej nieruchornosci ( dowody : postanowienia k. 4O ~ 41 aka‘ sprcmgv 0 sygn. H C 476/I I, akt notarialny k. 42 4 52 akt sprawy 0 sygn. II C 476/11). Na mocy umowy 2 dnia 20 Wrzeénia 1955 roku K. B., K. P. (2) i E. G. sprzedali A. Z. (1) 2 pietrowy budynek znaj dujqoy siq na nieruchomoéci opisanej W ksiedze wieczystej numer (...), po1o2onej przy ulicy (...) i przenieéli na niq W1asnos’:c':tego budynku oraz przelali Wszystkie swoje prawa i roszczenia 0 przyznanie prawa Wiasnoéci czasowej do gruntu, a W przypadku odmowy i przej sicia budynku na W1asno§é Pafistwa ~ prawa do przewidzianego W dekrecie 2 dnia 26 paédziernika 1945 roku odszkodowania. Wskazana powy2ej umowa zosta1a potwierdzona przez A. Z. (1) W dniu 14 paidziemika 1955 roku (a'0w0dy.' akty notarialne I11 53 59 akt sprawy 0 sygn. H C 476/11). ‘ W dniu 18 listopada 2009 roku A. Z. (1) i M. T. zawariy przedwstepnq umowe sprzedaiy W foijmie aktu notarialnego, na podstawie ktorej A. Z. (1) 2oboWiac2a1a sie zawrzeé W terminie do 31 grudnia 2019 roku umowe sprzedazy, na rnooy ktorej sprzeda M. T. Wszystkie przyshigujape jej udzialy w prawach i roszczeniach do nieruchomoéci objetej ksiegq wiet*.zystqnu1ner(...), a wynikajqoe 2 art. 7 § 1 4 dekretu 2 dnia 26 pa2d2iernika 1945 roku. Umowq 2 dnia 15 czerwca 2011 roku A. Z. (1) spr2eda1a M. T. i Z. N. Wszystkie przyshlgujacce jej ud2ia1y W prawach i roszczeniach do odszkodowania 2 jakiegokolwiek tytulu W ochiiesieniu do nieruchomoéci bqdqoej przedmiotem umowy przedwstepnej sprzedazy 2 dnia 18 listopada 2009 roku, W szozegolnoéci Wszystkie przyslugujape A. Z. (1) udzialy W prawach i roszczeniaoh W stosunku do Miasta (...) lub Skarbu Pafistwa 2 tytuhl, m.in., odszkodowania 2a sprzedane przez Miasto (...) (iego poprzednika prawnego) lub Skarb Pafistwa Iokale
--- STRONA 7 ---
mieszkaine usytuoWane W budynku przy ulioy (...) W W., a M. T. i Z. N. nabyli WIW udzialy W 112 czesci kazde 2 nioh ( dowady .' akty notariaine k. 60 4 72 akt sprawy 0 sygn. II C 476/11). . Nieruohomoéoi przy ulicy (...) (kiedyé (...)) sa, aktualnie zabudowane dwoma budynkami mieszkalnymi. Powierzchnia uzytkowa budynku garzy ulioy (...) Wynosi 2.489,17 m 2, 2 kolei powierzohnia u2ytkoWa budynku przy uiicy (...) wynosi 2.932,87 m . Usytuowane W budynku przy ulicy (...) lokale o numerach (...) o1a,c2nej powierzchni 621,66 mg oraz lokale o numeraoh (...) znajdujape sie W budynku przy u1icy(...) o 1a,c2nej poWier2c11ni 988 n1 2 zostaiy Wykupione przez osoby prywatne na podstawie aktow notarialnych, ktoryoh zawaroie nastapi1o na podstawie decyzji administracyjnyoh o sprzedazy lokali ( dowody : zaiwiadczenie .1; 31', wydruki z ksiqg wieczystych k. 32 — 60, 543 — 618, opinia bieglego rzeczoznawcy majqtkowego k. 256 312). Decyzja, 2 dnia 12 marca 2012 roku numer (...) Prezydent Miasta (...) po rozpoznaniu Wniosku K. B. o przyznanie prawa Wlasnoéci czasowej (uzytkowania Wieczystego) do gnmtu poiozonego przy ulioy (...) ustanoWi1praWo uzytkowania Wieczystego do udziahl wynoszqcego 0,7570 czeéoi gruntu o powierzchni 759 m 2 oznaozonego jako d2ia1ka ewidencyjna numer (...) W obrebie (...), polozonego W W. przy ulicy (...) na r2ec2 M. T. i Z. N. w udziaie Wylioszapym 0,22710 dla ka2dego 2 nich, na r2ec2 T. L., K. Z. M. P. i J. P. W udziale Wynoszqcym 0,03 785 ozeéoi dla kaidej 2 nioh, na rzecz R. M. — P., K. P. (1) i A. P. W udziale wynoszapym 0, (...)c2escid1a kazdego 2 nich oraz na rzecz E. S. w udziale wynos2a,cym 0,15140 czesci. Jednoczeénie organ od1nowi1 ustanowienia prawa u2ytkoWania Wieczystego do udzialu wynoszapego 0,2430 czqéci gruntu oddanego W u2§/tkowanie Wieczyste w1a§cicielom Iokaii mieszkahiyoh numer (...) znajdujqcych sie W budynku przy u1icy(...) ( dowody : decyzja k. 215 221',.postan0wiem'e lc. 223 224). . ' Decyzja, 2 dnia 27 o2erWca 2013 roku numer (...) Prezydent Miasta (...) ustanoWi1 prawo u2ytkoWania wieozystego do ud2ia11i Wynoszapego 0,6810 ozoéci gruntu o powierzchni wynoszqcej 672 m 2, oznaozonego jako d2ia1ka ewidencyjna numer (...) W obrebie (...) po1o2onego W W. przy ulioy (...) (obecnie (...)) na. rzeoz A. Z. (1). Jednoozesnie organ ten odmoWi1ustanoWienia prawa uzytkowania Wieczystego do ud2ia1u wynoszqcego 0,3190 czesoi gruntu oddanego W u2ytkoWa_nie Wieozyste W1af§oicie1om lokali mieszkalnych znqiduj qcyoh sie W budynku przy ulioy (...) ( dowdd : decyzja k. 454 — 459). ' Na podstawie proto1<o1u 2 dnia 28 Wrzeénia 2012 roku Miasto (...) pr2eka2a1o uprawnionym M. T., Z. N., T. L., K. P. (2), J. R. M. —_P., K. P. (1), A. P. i E. S. niesprzedana, czesé budynku po1o2onego przy ulicy (...) W W. na d2ia1ce ewidenoyjnej numer (...) 2 obrebu (...) o powierzchni 759 m 2 ( dowdd : protokdi k. 52 7 — 540). Aktualna Wartosé rynkowa sprzedanych lokali numer (...) po1o2onyoh W budynku przy ulioy (...) W W. 2 uwzglednieniem oboiagenia ioh szozegélnym trybem najmu, wed1ug poziomu oen aktualnych, a stanu na d2ie1i 15 stycznia 1968 roku Wynosi 3.601 .400,00 21. Z koiei aktualna waltoéé rynkowa sprzedanych lokali nurner (...) po1o2onyc11 W budynku przy ulicy (...) (kiedys (...)) . W W. 2 uwzgiqdnieniem obciagenia ich szozegéhiym tlybem najmu, Wed1ug poziomu oen aktualnych, a stanu na dziefl 15 stycznia 1968 roku Wynosi 696.800,00 21. Po daoie sporzqdzenia opinii na rynku nieruchomosci nie dos21o do Wyrainiej szych ruchdw cenowych, ktore mog1yby mien’: Wplyw na oszaoowanq Wartoéé lokali ( dowoafy .' opinia biegiego rzeczoznawcy majqtkowego k. 256 — 312, opinia uzupelniqjqca z dniu 23 Iutego 2013 roku k. 340 — 345, opinia uzupelniajqca 2 dnia 06 maja 2013 roku k. 389). _ Powyiszy stan faktyozny Sod usta1i1 na podstawie powoianych Wyzej dokumentow, ktorych autentycznoéci i zgodnoéci 2 rzeczywistym stanem rzeczy nie kwestionowala Zadna 2e stron procesu uznajap je za spojny, Wiarygodny i nie budzgoy Wqtpliwoéci material dowodowy. Zasluguje na podkreslenie, 2e 2adna 2e stron nie podWa2a1a Wiarygodnoéci Wymienionych wyiej dokumentow 21o2onych do akt niniejszej sprawy, ani dokumentow W 2a1a,c2onych aktaoh sprawy o sygn. II C 476111, ktora zostala poiqczona do 1acc2nego rozpoznania 2e sprawq niniej szq, a zatem Wynikajqce 2 nioh okoiicznoéci na1e2a1o uznaé 2a bezspome. Powy2s2e dowody Wzajemnie sir; u2upe1niaja,i potwierdzaja, i brakjest zdaniem Sa,du, pr2es1anek do odméwienia im mocy dowodowej i wiarygodnoéci W zakresie, W jakim sta.noWi1y one podstawe ustaleri faktycznych W niniejszej sprawie. Wobec niekwestionowania 21o2onych do akt kserokopii dokumentow brak by1o podstaw do 2a,dania 21o2enia Wy2ej Wymienionyoh dokumentow W oryginale. Sod uzna1, 2e sporzqdzona W sprawie opinia bieghago rzeczoznawcy majqtkowego S. O. (k. 256 312) orazjego opinie l.lZl.1p6i‘I‘li&j8,_C6 (k. 340 — 345, 389) zashtguja, na przypisanie im pe1ne_j mocy dowodowej, ponieWa2 2osta1y spor2a,d2one pr2e2 osobo posiadajaps, fachowa, wiedze i doéwiadczenie. Wyks2ta1oen1e bieg1ego oraz jego empiria stanowia, dla Sa_du gwarancje rzetelnoéci i dlatego Wnioski Wyp1yWaja,ce 2 treéoi sporzqdzonych przez niego opinii przyjete zostaiy jako Wiarygodny dowod mogapy stanowié podstawe ustalefi faktycznych W zakresie Wartoéci ' rynkowej sprzedanyoh lokali mieszkalnyoh znaj dujqcyoh sio W budynku na nieruohomoéci po1o2onej przy ulicy (...)
--- STRONA 8 ---
(kiedys (..;)) W W. 2 uwzglednieniem ustawowych ograniczefi W zakresie mo2liWo§ci dysponowania nimi 'i pobierania czynszu. O rzetelnoéci bieg1ego S. 0. éwiadczy, W ooenie Sada, tak2e fakt zwiazany 2 tym, 2e popehiiwszy W opinii b1ad rachunkowy, pr2y2na1 on poWy2s2a okolicznosié i przedstawil odpowiednia korekte, nie bqdao do tego zobowiazywanym przez Sad. Warto tak2e podkreélié, 2e W zasadzie 2adna 2e stron postepowania nie kwestionowala przyjetych przez bieg1ego kryteriow i metodologii Wyceny przedmiotowych iokali. Jedyny 2ar2ut, jaki przedstawfla strona pozwana sproWadza1 sie do proby Wykazania, 2e Wyceniane przez bieg1ego lokale nie byiy Wyodrebnione na dziefi Wydania decyzj i, tj. dziefi 15 stycznia 1968 roku. Zdaniem Sadu zarzut ten W okolioznoéciach sprawy nie ma Zadnego znaozenia i nie podWa2a Wnioskow Wyplywajaoych 2 opinii bieg1ego. Nie ulega bowiem watpliwoéci, 2e na skutek wydania deoyzji 2 dnia 15 stycznia 1968 roku powodowie utraoili faktyczna mozliwoéé dysponowania powierzchnia mieszkalna budynkow przy ulioy () (kiedyé ()) W W. i W ten sposob poniesli szkodq rzeozywista. Powy2s2ej okolicznoéci nie 1nog1oby zmienié ustalenie, 2e na dziefi wydania powyiszej decyzji lokale nie by1y jeszcze Wyodrobnione, badi 2e ich powierzohnia by1a inna ni2 przyjeta W aktach notarialnych sprzedazy na rzecz osob trzecioh. Faktem relewantnym W niniejszej sprawie jest bowiem 1a,c2na ' wielkoéé powierzchnimieszkalnej budynkow przy u1icy(...)(kiedyé (...)), do ktdrej prawo utracili powodowie Wskutek Wadliwej decyzji organu, ktéra to powierzchnia nie by1a kwestionowana przez pozwanego, a nie fakt, czy owa powierzchnia byia na dziefi 15 stycznia 1968 roku podzielona na odrebne lokale mieszkalne. Wskazaé przy tym nalezy, 2e na date powyirszej decyzji lokale nie by1y jeszcze wyodrebnione prawnie, a ewentualnie jedynie faktycznie, natomiast Wobeo niekwestionowania przez pozwanego, 2e na date 15 stycznia 1968 roku istnia1a powierzchnia ' obejmujaoa stanowiace przedmiot sprawy lokale (k. 466), powy2s2e zarzuty 2g1oszone przez pozwanego pozbawione sa, usprawiedliwionych podstaw. Sad odda1i1natomiast zawarty W piémie procesowym 2 dnia 29 paidziernika 2013 roku (k. 473 — 477) Wniosek pozwanego o dopuszczenie dowodu 2 opinii bieg1ego sadowego na okolicznoéé ustalenia kosztéw odbudowy 2e zniszczeii Wojennych ca1ego budynku po1o2onego przy ulicy (...) (aktualnie (...)) W W. Wed1ug stanu na dziefi 05 paidziernika 1949 roku i Wed1ug cen na dziefi sporzadzenia opinii oraz ustalenia kosztow odbudowy 2e 2nis2c2efl Wojennyoh lokali numer (...) W budynku po1o2onym przy ulicy (...) W W. Wedlug stanu na dzieri 05 pa2d2iernika 1949 roku i Wading cen na dziefi sporzadzenia opinii. Sad dos2ed1 bowiem do przekonania, co zostanie Wyjasnione W dalszej czeéoi ro2wa2ar’1, 2e nak1ady poczynione przez osoby trzecie na sporne lokale W budynkach przy ulioy (...) (aktua1nie(...)) W W. nie podlegaja odliczeniu od ustalonego W stanie faktyoznym niniojszej sprawy odszkodowania naleinego poWodom. Stad te2 Wniosek pozwanego o powo1anie bieg1ego dla stwierdzenia Wy2ej Wymienionych okolicznoéoi by1 bezprzedmiotowy, a jego uwzglodnienie spoWodoWa1oby jedynie nieuzasadnione pr2ed1u2anie postepowania Wobec tego, 2e nie dotyc2y1 okolicznoéoi maj qcej znaczenie dla rozstrzygniocia sprawy W rozumieniu art. 227 k.p.c. Sad Okrogowy zwaiyi, co nastgpuje: V W pierWs2ej kolejnoéci stwierdzié naleiy, 2e W niniejszej sprawie zastosowanie znaj duje przepis art. 160 § l i 2 k.p.a. Zgodnie bowiem 2 art. 5 ustawy 2 dnia 2004 roku o zmianie ustawy Kodeks cywilny oraz niektoryoh ustaw (D2. U. Nr 162, poz. 1692) Wprowadzajacej noWe regulaoje dotyczace odpowiedziainoéci za szkody Wyrzadzone W 2Wiq,zku 2 wykonywaniom W1ad2y publicznej, zmiany nia Wprowadzone nie maja zastosowania do zdarzefi i stanow prawnyoh powstaiych przed Wejéciem W Zycie ustawy. Jak Wypowied2ia1sie zaé Sad Najwyzszy W uohwale pohiego skiadu Izby Cywilnej 2 dnia 31 marca 201 1 roku (III CZP 112/10, V _ LEXnumer 751460) do roszozefi o naprawienie szkody Wyrzadzonej ostatecma decyzja administracyjna Wydana p1zed dniem 01 wrzesnia 2004 roku, ktorej niewainosé lub wydanie 2 naruszeniem art. 156 § 1 k.p.a. stwierdzono zarowno przed, jak i po tym dniu, ma zastosowanie art. 160 § 1, 2, 3 i 6 k.p.a. Je2e1i ostateczna Wadliwa decyzja administracyjna zostala Wydana przed dniem Wej écia w iycie Konstytucji, odszkodowanie przys111gujace na podstawie art. 160 § 1 k.p.a. nie obejmuje korzysci utraconych Wskutekjej Wydania, choéby ich utrata nastapi1a po Wejéciu W Zycie Konstyt11cji. , W konsekwenoji stwierdzié nale2y, 2e W myél poWo1anej uchWa1y W omawianych przypadkaoh nie zachodzi konieoznoéé Wyozerpania administracyjnego trybu dochodzenia odszkodowania przewidzianego W art. 160 § 4 k.p.a. Przepis art. 160 k.p.a. W brzmieniu obowiazujapym na dzieti poprzedzaj acy wejscie W Zycie ustawy 2 dnia 17 c2erWoa 2004 roku stanoWi1 W § 1, 2e stronie, ktora ponios1a's2kode na skutek Wydania decyzji 2 naruszeniern przepisu art. 156 § 1 albo stwierdzenia niewaznoéci takiej deoyzj i, s1u2y roszczenie o odszkodowanie 2a p0I1i6Si0l13,_ rzeozywista szkodq, chyba 2e ponosi on:1 Wine 2a powstanie okolicznosci wymienionych w tym przepisie. Z kolei § 2 tego przepisu sta11oWi1, 2e do odszkodowania stosuje sie przepisy kodeksu cywilnego 2 Wy1a_c2eniern art. 418 tego kodeksu. Wedle § 3 art. 160 k.p.a. odszkodowanie pr2ys1uguje od organu, ktory Wyda1decy2je 2 naruszeniem przepisu art. 156 § 1 k.p.a., chyba 2e W1l1Q 2a powstanie okolioznoéci Wymienionych W tym przepisie ponosi inna strona postepowania
--- STRONA 9 ---
dotyczapego tej deoyzji; W tym ostatnim przypadku roszczenie o odszkodowanie s1u2y W stosunku do strony Winnej powstania tych okolioznosoi. Zgodnie natomiast 2 § 6 art. 160 k.p.a. roszozenie o odszkodowanie przedawnia sie 2 up1yWem trzeoh lat od dnia, W ktorym stala sie ostateczna deoyzja stwierdzaj aoa niewatnoéé deoyzji Wydanej 2 naruszeniem przepisu art. 156 § 1 k.p.a. a1bo deoyzja, W ktorej organ stWierd2i1, W myél art. 158 § 2 k.p.a., 2e 2as1<ar2ona deoyzja 2osta1a Wydana 2 naruszeniem przepisu art. 156 § 1 k.p.a. Przepis art. 160 k.p.a. nie 2aWiera Zadnej regulacji dotyozqcej pr2es1anek odpowiedzialnoéci odszkodowawozej 2a szkode Wyrzadzona, Wadliwa deoyzja administraoyjna,, odsylajqc W tym zalcresie do przepisow kodeksu cywilnego. Przechodzao do ooeny zaistnienia pr2es1anek odpowiedzialnoéci strony pozwanej wywodzonej 2 faktu wydania deoyzji o odrnowie ustanowienia uzytkowania Wieczystego, stwierdzié Wobec powy2s2ego nalezy, 2e rzeoza strony powodowej by1o wykazanie Vbezpoéredniego, normalnego zwiazku przyczynowego pomiqdzy poWsta1a, szkoda a Wydana, deoyzja administracyjna, dotknieta, wada. Jak Wynika 2 utrwalonego orzecznictwa Sadu Najwyzszrego Wydanego na gruncie art. 160 k.p.a., stwierdzenie Wydania decyzji 2 ra2acym naruszeniem prawa przesadza jedynie 0 bezprawnosci i winie funkcj onariusza pafistwowego przy wykonywaniu powierzonej mu czynnoéci (talc Sqd . Nqjwyzszy W wyroku z dnia 03 mcgja 1985 roku, H CR 121/85, OSNC 1986, nr 4, poz. 53). Analizujac i oceniajap oa1oks2ta1t okolicznoéci sprawy Sad dos2ed1 do przekonania, 2e pomiedzy bezprawnym orzeczeniem administraoyjnym o odmowie ustanowienia uiytkowania Wieozystego a szkoda istnioje normalny 2Wia2ek przyczynowy W rozumieniu art. 361 § 1 k.c. Szkoda, ktorej naprawienia domagaja sie powodowie, jest bowiem uszozerbek majatkowy, jaki poWsta1na skutek bezprawnego rozporzadzenia lokalami i W efekcie doproWad2i1 do ostateoznego odj ecia im prawa ich W1asno§oi 0 konkretnej Wartoéoi majatkowej. W niniej szej sprawie niezaprzeozalnie ma miej sce sytuaoja iaficucha zdarzefi prowadzacych do szkody, a W1QC zachodzi W1eloo21onowy zwiazek przyczynowy, gdy kaidy 2 elomentow Ifaricucha przyozynowego mo2e byé przypisany innemu zdarzeniu o innych oeohaoh podmiotowych i czasowych. Ustalenie odpowiedzialnoéoi 2a ka2de 2e zdarzeii tworzacych 6W iaricuoh przyozynowoéoi wymaga dokonania oceny normalnoéci relacji porniedzy poszozegolnymi ogniwami 1afioucha, gdy2 ka2de kolejne ogniwo Winno byé normalnym nastepstwern poprzodniego. Jakjuz kilkakrotnie wypoWiada1 sie W tym zakresie Sad Apelacyjny W Warszawie _ (talc m. in. w wyrokach z dnia 30 lzpca 2008 roku, I AC'a I 7]/08, nie publ., z dnia 1'6 stycznia 2009 roku, IACa 693/08, nie publ, z dnia 28 hjpca 201' I roku, I./1Ca 1159/09, niepubl, z dnia 27 czerwca 2012 roku, IACa 1346/I 1, nie publ), a takie przedstawioiele doktryny (m. in. Maciq Kaliriski W: Odszkodowanie za utratg lokafi w budynkach not gruntach warszawskich, Rejem‘, numer 3 z 2006 roku) odmowa przyznania W1asno§ci czasowej ka2d0ra2oWo 2Wieks2a1a prawdopodobiefistwo deoyzji o zbyciu lokali, zas wydanie tych deoyzji ka2dora2oWo ZW1Q1€SZa10 prawdopodobiefistwo utraty prawa u2ytkoWania Wieczystego do gruntu i prawa W1asno§ci do czeéci budynku. Pizyj eoie, 2e szkoda powodow jest normalnym nastopstwem bezprawnej decyzji dekretowej nie wyklucza zatem istnienia adekwatnego 2Wia_2ku przyczynowego pomiqdzy szkoda a kolejnym ogniwem W tym 1a1icuohu zdarzefl — deoyzjami 0 sprzeda2y lokali. Wydanie tych decyzji by1o 2a§ konieczne dla zawaroia uméw oywilnoprawnyoh, gdy2 deoyzje okreélaly Warunki zawarcia tych umow i stanowily zezwolenie na ich zawaroie. Stad te2 r1ale2y pr2yja_é, 2e normalna konsekwencja, takiej deoyzji by10 jej wykonanie przez zawarcie umowy przenoszacoj prawo W1asnoéci na osobe trzecia, co doproWad2i1o do utraty W1asnoéci lokalu po stronie dotychczasowego Wlasoiciela gruntu. Powy2s2e poglady potwierd2i1 Sad Najwyzszy W Wyroku 2 dnia 04 paidziemika 2012 roku (I CSK 665/11' nie publ.) W stanie faktycznym analogioznym jak W sprawie niniejszej, przyjmuj ac, 2e pierwotna Wadliwa decyzja o odmowie przyznania wlasnoéci czasowej by1a przyczyna, p0Zl’1i6jSZ6j, tak2e Wadliwej decyzji o sprzedazy lokali i choé nie dos21o do wyeliminowania 2 obrotu 2adnej 2 nich 2 uwagi na trwa1e skutki prawne, to obie‘ sta1y sie przyczyna, utraty prawa W1asno§oi do sprzedanyoh skutecznie lokali i prawa uiytkowania Wieczystego do zwiqzanej 2 nimi ozeéci gruntu. Ten poglad opiera siq na obiektywnym rozumowaniu, 2e gdyby nie dos21o do sprzedazy lokali na podstawie wydanyoh decyzji administracyjnyoh, powodowie nie utraciliby prawa majatkowego, obejmujacego ich Wartoéé. PoWy2s2ej oceny nie zrnienia poglad wyrazony W uchwale Naczelnego Sadu Administraoyjnego 2 dnia 09 Iistopada 1998 roku( OPK 4/98, OMS‘/1 z 1999 roku, Nr 1, poz. I3) ' _ i zaaprobowany przez Sad Najwyiszy W Wyroku Z dnia 27 listopada 2002 roku ( I CKN 1215/00, LEX numer 78330), 2e deoyzja 0 spr2eda2y najemcy lokaiu mieszkahlego jako przedmiotu odrebnej w1asnosci 2 ustanowieniem uzytkowania Wieozystego u1amkoWej czesoi gruntu pod budynkiem nale2y do kategorii aktow administracyjnyoh powodujaoych posrednie skutki cywiinoprawne. Zwiazek przyczynowy, 0 jakim mowa W art. 361 § 1 kc, nie Wykluoza bowiem sytuacji, W ktorych szereg 2dar2ef1 mo2e byé przyczyna szkody i zdarzenia te pozostaja 2e szkoda, W bli2s2ej lub dalszej korelaoj i, alejest ona adekwatnym nastepstwem ka2dego 2 nich. Przeprowadzone rozumowanie
--- STRONA 10 ---
sine qua non polegaj ace na zadaniu pytania, czy szkoda powodow nastapi1aby takze wtedy, gdyby nie" wydano " Wadliwych decyzji o sprzedaiy lokali, proWad2i bowiem do jednoznacznej konkiuzji, 2e nie mog1oby dojéé do zbycia lokalu bez Wydania tego aktu administracyjnego. ' NaIe2y tai<2e odpowiedzieé na pytanie, czy ma tutaj znaczenie uk1ad aktow administracyjnych, W ktorym centralne ogniwo stanowi decyzja nadzorcza uznaj aca za niewazna decyzje dekretowa, lecz W zakresie sprzedanych Iokali stwierdzajaca zaismienie nieodwracalnych skutkéw prawnych, a zatem przyjmujaca 2a1o2enie, 2e nie rno2e doj éé W tym zakresie do Wzruszenia nastepstw decyzji 2a pomocq dostepnych na gruncie postepowaniaadministracyjnego érodkow prawnych. Do tego aspektu sprawy odWo1a1sie Sad NajWy2s2y W wyroku 2 dnia 15 Iutego 2013 roku (I CSK 332/12, LEXnumer 1308003), WSk8Zl.1j8,_C, 2e skutek ex tune W przypadku stwierdzenia niewainosoi decyzji dekretowej powoduje, 2e definitywne bezprawie administracyjne W postaci decyzji sprzedazowych nastapi1o W okresie przyslugiwania poprzednikom prawnym powodow uprawnienia do uzyskania praWa majatkowego zgodnie 2e 21o2onym Wnioskiem. Nie mo2na jednak traoié 2 pola widzenia tego, 2e skoro W niniej szej sprawie ta fikcja prawna ,,od2ycia” wniosku dekretowego W ca1osei nie zaistniala, ale dosz1o do stwierdzenia Wydania decyzji o odmowie ustanowienia uzytkowania wieozystego 2 ra2a_oy1n naruszeniem prawa, to nie jest to W Zaden sposob mniejsze bezprawie, ani tym bardziej takie, ktore pozbawione byé winno rekompensaty. W tym przypadku skutek Wsteozny decyzji nadzorczej o jedynie czeéciowo niewainoéciowym charakterze stworzyi bowiem fikcje prawna, 2e budynki nie stanoWi1y nigdy Wlasnoéci Skarbu Pafistwa W caloéci i nie mog1o dojsé w nich do rozporzadzenia poszczegolnymi lokalami. W konsekwencji zatem na1e2y przyj aé, 2e te sytuacje sa, 2e soba rownowaine 2 punktu Widzenia oceny istnienia zwiazku przyczynowo — skutkowego. Zauwaiyé nale2y, i2 W wystepujacym W okoiicznoéciach niniejszej sprawy 1afiouchu zdarzefi, ktore doprowadziiy do pozbawienia powoddw prawa W1asno§ci spornych lokali, podWa2ona 2osta1ajedynie deoyzja o odmowie ustanowienia uiytkowania Wieczystego i utrzymujaca jaw mocy decyzja organu odWo1aWc2ego. Nie stwierdzono natomiast niewazinoéci poszczegolnych decyzji sprzedaiowych, ktorych Wydanie umo21iWi1o zawarcie umow sprzedazy W formic aktow notarialnych. Nie ma to jednak W sprawie Wiekszego znaczenia. Podkreélié bowiem naleiy, i2 W Wyroku 2 dnia 27 listopada 2002 roku ( I CKN 1215/00, LEX numer 78330) Wydanym na gruncie podobnego stanu faktycznego Sad Najwyzszy Wska2a1na to, 2e \viqz.;mie szkody 2 decyzjami spr2eda2oWymi nie jest uzasadnione, gdy2 decyzje te nie zostaly prawnie podwaione. Zreszta, glosatorzy tego Wyroku Wskazywali jednoznacznie na to, 2e przypisanie deoyzjom o sprzedaiy charakteru ogniw poérednich nie podWa2a adekwatnoéci 2Wia2ku czynnika sprawczego W postaci decyzji dekretowej W sytuacji relacji kauzalnych Wieloc21onowych, gdzie ocenie 2 punktu widzenia normalnoéci podlega koincydenoja Wielu czynnikow kauzalnych — W ich Wzajemnym powiazaniu ( tak Leszek Bosek w glosie do powolanego wyzej wyroku z dnia 27 Iistopada 2002 roku, USP 2 2004 roku, numer 7 8, poz. 99 iAna'rzej Koch w glosie do tego wyroku, OSP z 2004 roku, numer 1'1, poz. .139). Nie mo2na bowiem pominaé faktu, 2e gdyby nie Wydano odmownej decyzji dekretowej 2 dnia 05 paidziernika 1967 roku i utrzymujacej jaw mocy decyzji 2 dnia 15 styoznia 1968 roku, Paiistwo nie u2yska1oby praW W1a§cicie1skich do budynkow przy ulicy (...), a tym samym nie mog1oby Wydaé decyzji spr2eda2oWych i 2aWr2eé urnow sprzedaiy czeéci lokali W tych budynkach. Skutkiem bowiem decyzji o odmowie ustanowienia na r2ec2 poprzednikdw prawnych powodow prawa wlasnoéci czasowej nieruchomoéoi przy ulicy (...) ' (aktualnie (...)) by1o, stosownie do art. 8 dekretu 2 dnia 26 paidziemika 1945 roku o Wlasnoéci i u2ytkoWaniu gruntow na obszarze (...), odjqcie poprzednikom prawnym powodow prawa W1asnoéci usadowionych tam budynkow, a stwierdzenie jej niewainoéci niweczylo ten skutek (tak Naczelny Sad Administracyjny W uchwaie 2 dnia 09 listopada 1998 roku, OPK 4/98 ONSA 1999/ 1/13). Gdyby natomiast nie 2osta1y Wydane decyzje spr2eda2oWe to sfaorne lokale nie zostalyby zbyte na rzecz osob trzecich. Wydanie decyzji spr2eda2oWej by1o bowiem konieczne dla 2aWarcia umowy cywilnoprawnej, gdyi decyzja okresla1a warunki zawarcia tej umowy i stanoWi1a zezwolenie na jej zawarcie. Sta_d te2 naIe2y przyj ad, 2e norma1na,konsekwencja,takiej decyzji by1o jej wykonanie przez zawarcie umowy przenoszacej prawo W1asnosoi na osobe trzeoia, co doproWad2i1o do utraty wiasnoéci lokaiu po stronie dotychczasowego Wlaéciciela gruntu. 4 Tym samym dokonana poWy2ej zgodnie 2 zaleceniami Sadu Naiwyzszego zawartymi W uchwale 2 dnia 21 marca 2003 roku (HI CZP 6/03, OSNC z 2004 roku, NP 1, poz. 4), W ramach dowodow przedstawionych przez strony zgodnie 2 zasada kontradyktoryjnoéci ocena ca1okszta1tu okolicznosci sprawy prowadzi do Wniosku, 2e uszozerbek majatkowy po stronie poWodoW jest normalnym nastepstwem wydania decyzji o odmowie ustanowienia u2ytkoWania Wieczystego gruntu przy ulicy (...) (aktualnie (...)) W W., co skutkoWa1o odj eciem owczesnym W1as'cicie1om praWa W1asno§oi usadowionych na gruncie budynkow (ml:rez SqdNajwy2szy w przywolanym wyzqf wymku 2 dnia 27 Iistopada 2002 roku 1' w wyroku 2 dnia I5 lutego 2013 roku, I CSK 332/12). Nale2no powodom odszkodowanie W zakresie damnum emergens zosta1o obiiczone W oparciu o omowione poWy2ej dowody 2 opinii bieg1ego. Sad u2na1, 2e miarodajna, dla ustalenia wysokosci odszkodowania bedzie Wartoéé sprzedanych lokali okreélona Wedhlg ich stanu na d2ie1'1 wydania tej decyzji, ktora spoWodoWa1a szkode, a cen
--- STRONA 11 ---
aktualnych, a to zgodnie z tresleis‘ art. 363 § 2 k.c. Wysokosé odszkodowania winna zatem wyréwnaé réznicq . pomiqdzy obecnym stanern maj qtkowym poszkodowanego, a tym stanem, jaki by istnial gdyby nie nastqpi1o zclarzenie wyw0h1jape szkodq. Przywolrana teoria réznicy pozwala okreslié szkodojako réinicq dwéch stanéw w sferze maj qtkowej: hipotetycznego i obecnego — w chwiii orzekania, bqdqcego nastqpstwem zdarzenia, ktére szkodo wywoiaio (talc Sqd Najwyzszy w wyroku z dnia 08 czerwca 2004 roku, I CK 644/03, LEX rmmer 424269). W tym zakresie Sad podziela jednoczeslnie utrwalonqjlzz liniq orzecznictwa zapoczqtkowanq orzeczeniem Sqdu Najwyzszego z dnia 27 listopada 2002 roku (1 CKN 1215/00, LEXnumer 78330), ii zachodzi w takim przypadku koniecznoéé brania pod uwagq wszystkich ograniczeri prawnych, ktolym podiegalaby przedmiotowa nieruchomosé, gdyby nie dosz10 dojej bezprawnego przejocia przez Pafistwo. Ten wymog wziql zaé pod uwago bieg1y S. O. w swojej opinii uwzglqdniajqc przy szacowaniu wartosvci spomych lokali fakt obciagenia ich szczegolnym trybem najmu. Takie ograniczenie wynika1o z wprowadzenia publicznej gospodarki lokalami na podstawie dekretu z dnia 21 grudnia 1945 roku (Dz.U. z 1950 roku, V ' Nr 34, poz. 434). W éwietle powyiszego, gdyby nie doszio do utraty przez éwczesnego wlaéciciela prawa whasnoéci budynkow i znajduj apych sic; w nich lokali, to dysponowzdby on Iokalami obciagonymi przymusowym prawem najmu, co 0bniZa1oby ich wartosé, bowiem wkasciciel musiaiby wyiozyéookreslonq kwotq na zapewnienie mieszkania _ dotychczasowemu najemcy, cheap uzyskaé lokal wolny od obciqzenia takim prawem. SaLd nie znalazl natomiast podstaw do pomniejszenia naleznego powodom odszkodowania 0 wartoéé nakhadéw poczynionych na remont budynkéw przy ulicy (...) w koficu lat czterdziestych i w latach piqédziesiqtych ubieghago wieku. Powyzsza konstatacja wynika z nastgpujqcych powodow. Po pierwsze Sqd nie widzi mozliwosci zastosowania w niniejszej sprawie zasady wyréwnania korzyéci z uszczerbkiem (compensatio Zucri cum damno). Jak’ wskazuje sin; W nauce prawa zasada kompensacji szkody z uzyskanymi przez poszkodowanego korzysciami wynika z ogélnego zaloienia, ze poszkodowany W koflcowym rezultacie naprawienia szkody nie powinien onzymaé wiqcej niz wynosi sama szkoda. Problem kompensacji powstaje wéwczas, gdy zdarzenie wywolujape szkodr; jest jednoczeénie irédkam korzysci dla poszkodowanego. Normatywnq _ poclstawq zastosowania compensatio lucri cum damno, stanowiapego ozqéé ustalania prawnie relewantnego uszczerbku, jest art. 361 § 2 k.c. Celem tej konstrukoji jest zapewnienie funkcji kompensacyjnej odszkodowaniai unikniqcie wzbogacenia poszkodowanego. Wyréwnanie korzysci z uszczerbkiem nie oznacza zatem zrnniej szenia odszkodowania ani jego miarkowania tylko stanowi element ustalania zakresu prawnie relewantnego uszczerbku w mieniu poszkodowanego (tak Sqd Nqjwyzszy w wyroku z dnia 21 sierpnia 2013 roku, I1 CSK 681/2, LEX mmzer 1365638). W orzecznictwie jednoznacznie podkreéla siq, 2e zasada compensatio lucri cum damno mote byé zastosowana tylko wobec nastcgpstw zdarzenia zobowiqzujapego do wynagrodzenia szkody, a wiqc tylko wtedy, gdy uszczerbek i korzyéé wynikly ze zdarzenia zobowiqzujqcego do wynagrodzenia szkody, sq wiqc wynikiem tego samego zdarzenia. Ta tozsamoéé zdarzenia jest warunkiem zastosowania zasady wyréwnania korzysci 2 uszczerbkiem. Jeieli warunek ten nie zachodzi, tj. jezeli korzysé i uszczerbek wynildy z roznych zdarzefi, zastosowanie omawianej zasady jest niedopuszczakne, gdyz byioby to sprzeozne z celem odszkodowania (tak Sqd Najwyzszy w uchwalach z dnia 27 marca 1961 roku, I CO 27/60, OSPEKA 1962 roku, nr 4, poz. 105, z dnia 23 kwiemia 1965 roku, III PO 3/65, OSPiKA 1966 roku, nr 1, poz. 1). W konsekwencji zdarzenie szkodzqce, za ktére ponosi odpowiedzialnosé okresiony podmiot, musi stanowié koniecznq przeslanlco uzyskania przez poszkodowanego korzysci, a korzysé uzyskana podlega zaliczeniu na poczet " odszkodowania tylko wéwczas, gdy zaspokaja ten sam interes poszkodowanego powsta1y wskutek danego zdarzenia, czyli gdy wskazane odszkodowanie zmierza do restytucji W tym samym zakresie (tak Sqd Najwyzszy w wyroku z dnia 02 sierpnia 1963 roku, 0SPiKA 1964 roku, poz. 220). Nie budzi réwniez wqtpliwoéci, ze zasada wyréwnania korzyéci z uszczerbkiem moie mien’: zastosowanie zaréwno w przypadku uzyskania korzysci bezpoérednio od sprawcy, jak i osoby trzeciej, przy czym W tym ostatnim przypadku dominuje stanowisko, ze nie uwzglodnia siq éwiadczefi otrzymanych od osoby trzeciej jeieli wywodzq siq one z innych tytuléwv prawnych i shlzq odmiennym celom jak odszkodowanie (tak Sqd Najwyészy w wyroku z dnia 21 sierpnia 2013 roku, II CSK 681/2, LEX numer 1365638). Zauwaiyé nalezy, ii w przedmiotowej sprawie strata po stronie powodowej powstaia na skutek wydania wadliwej decyzji administracyjnej. Natomiast okolicznosé w postaci dokonania przez osoby rrzecie nak1ad6w na nieruchomoéci budynkowe nie Inia1 iadnego zwiqzku z rzeczonq decyzjac Wynika to z faktu, ze nak1ady w postaci remontu budynkéw zostaly poczynioné w koricu lat czterdziestych i w latach piqédziesiqtych, czyli przed wydaniem decyzji szkodzqcej i w okresie, gdy w1asno§é budynkow przyshngiwahjeszcze poprzednikom prawnym powodéw, a czyniqcy naldady mieli wiedzq, i2 nie sq whaslcicielami niemchomoéci. W rezultacie uzasadniona jest teza, Ze w okolicznoéciach sprawy, odszkodowanie i uzyskane korzyéci nie sq skutkiem tego samego zdarzenia prawnego, co wyklucza moiliwosé zastosowania zasady wyréwnania korzysci z uszozerbkiem. Korzyéci jakie przypadly poprzednikom prawnym powodéw na skutek czqsciowej odbudowy i remontu budynkéw, wynikaly z poniesienia naldadow na rzeoz, ktére w éwietle art. 4 dekrelu z dnia 11 paidziernika 1946 roku — Prawo rzeczowe (Dz.U. 2 1946 roku, Nr 57, poz.
--- STRONA 12 ---
319 ze zm.)sta1y sit; jej czqsciarni sldadowymi. ' ' ' ' ' ' ‘ Nie moina zatem traktowaé tych nakiadow W sposob abstrakcyjny, W oderwaniu od utraconej rzeczy. Said podzielii przy tym przedstawione W uzasadnieniu wyrolcu Sqdu Apelaoyjnego w Warszawie 2 dnia 16 kwietnia 2013 roku W sprawie I ACa 1195112 rozwaiania na tle anaiogicznego stanu faktycznego, Ze ewentualne roszczenia rozliczeniowe zwiqzane z tymi nakiadami majq przy tym charakter obligacyjny, a Wiqc nie podaczajq za rzeczq (por. wyroki Sqdu Najwyzszego z dnia 07 marca 199? roku, II CKN 5'?/96, z dnia 05 grudnia 1997 roku, I CKN 558/97). Oznacza to, ie przej scie Wiasnoéci 11a inny podmiot nie powoduje zmiany dluznika. O ile zatem nakiady dokonane byiy w okresie gdy poprzednicy prawni powodéw byli wiascicielami budynkéw, to nie ulega wqtpliwoéci, ii: mogq byé pod pewnymi warunkami i W pewnym zakrosie, skierowane przeoiwko nim roszczenia rozliczeniowe. Sytuacji tej nie zmieniio pozbawienie powodow budynkow decyzjqdekretowq, gdyz formalnie nadal byli diuznikami. Roszczenia dotyczqce naktadéw nie pozostqiztw zwiaczku prawnym z trescizt owej decyzji. Wynika z tego, Ze kwestia istnienia i realizacji uprawniefi wynikajqcych z dekretu (...) lezy W innej ptaszczyinie niz rozliczenie nakiadow na budynek dekretowy. Rozstrzygnigcie W przedmiocie wniosku dekretowego nie wpiywa na sytuacjq dotychczasowych wiaécicieli budynku w aspekcie ich odpowiedzialnoéci za naktady na to nieruchomoéé i nie zmniejsza zakresu pasywow W ich majqtku. Prawidlowe rozstrzygniqcie dekretowe w 1968 roku nie zaleiaio od rozliczenia nakiadow. Gdyby hipotetycznie poprzednicy powodow takie orzoczenie uzyskali mogliby sprzedaé prawo uiytkowania Wieczystego z \v1asnosciq budynkow, a nabywca nie byiby obciagony obowigzkiem zwrotu Wartoéci nakiadéw. EWent11ah1osé zatem wystqpienia 2 roszczeniami rozliczeniowymi nie mogla z istoty rzeczy rzutowaé na cone; nieruchomosci. W konsekwencji obecnie nie mote obnizaé rozmiaru szkody. Natomiast daczenie do zmniejszenie wymiaru szkody 0 wartosé nakiadow, jak wskazai Sqd Apelacyjny W Warszawie w powoianym orzeczeniu, wydaje siq zmierzaé do obejscia zakazu potrapania 2 wierzytehiosciq wynikajqcq z czynu niedozwolonego statuowanego art. 505 pkt 3 k.c. Kwestiq wtérnqjest przy tym zagadnienie komu, mogioby obecnie sluiyé roszczenie Z lytulu dokonanych nakiadow. Podkreélié taki/e trzeba, Ze odmowa ustanowienia prawa uzytkowania Wieczystego ijednoczeénie przej scie budynkow przy u1icy(...) (aktualnie (...)) na Skarb Pafistwa W 1968 roku dokonaio siq Wobec budynkéw jut odbudowanych i wyremontowanych, stanowiqcych wiasnoéé poprzednikow prawnyoh powodow. Okreélenie wysokoéci szkody winno ten fakt uwzglgdniaé, co oznacza, Ze badaniu powinna podlegaé wartosé budynku z poniesionymi nafi nakiadami na odbudowg i remont (tak SqdApe1ac;1y'ny w Warszawie w wyroku z dnia 16 kwiemia 2013 roku, IACQ 1195/I2, m'epubl.). ' u Ponadto, mimo ice decyzja stwierdzajqca niewaznosé ma skutek ex tune i wyeliminowaia 2 obrotu prawnego (W znacznej czqsci) decyzjq \?V3.Ciii\V3,_, to zdaniem Sqdu Okrogowego, nie moina pominqé faktu, i2 W wyniku funkcjonowania Wadliwej decyzji przez okres kilkudziesigciu lat pozwany, a nastqpnie Miasto (...), czerpaio korzysci z budynku, W tym takze z poczynionych naktaddw. Nalezy takie uwzgiqdnié okolicznoéé, Ze pozwany nie wykazal W toku postegpowania, aby Skarb Pafistwa czynii jakiekolwiek nakiady na spome budynki. Przede wszystkim jednak Sqd Okrqgowy zauwaia, ie przedmiotern rozstrzygniqcia jest Zqdanie odszkodowania za poszczegolne sprzedane lokale, a zatem pozwany powinien udowodnié, is poczynione zostaly nakiady na te wtasnie lokale. Niewystarczaj ace, W ocenie Satdujest twierdzenie, Ze wykonywane byiy rernonty. Muszq sit; one bowiem odnosié do konkretnych Iokali, a nie nieruchomoéci jako caiorlei. Brak jest zatem jakichkolwiek rnaterialnoprawnych podstaw do pomniej szenia o poczynione na budynki i wyodrqbnione W nich lokale nakiady wysokoéci szkody dochodzonej 0d Skarbu Pafistwa. A Argumentem przemawiaj apym za nieuwzglqdnianiem nakladow poczynionych na budynek potozony przy ulicy (...) (aktualnie (...)) przydzielony (...) przez Prezydenta Miasta (...) decyzjzt z dnia 12) kwietnia 1948 roku jest rowniei koniecznosé uwzglgdnienia regulacji dekretu z dnia 26 paidziernika 1945 roku 0 rozbiorce i naprawie budynkow zniszczonych i uszkodzonych wskutek Wojny (Dz.U. z 1947 roku, Nr 37, poz. 181), ktory stanowii podstawq wydania w1W decyzji. Zgodnie z art. 1 § 4 dekretu o rozbioroobudynkiem uszkodzonym jest budynek, ktéry wskutek przyczyn, o ktorych moWa W ustqpie poprzedzajgcyrn, znajduje sio w stanie niezdatnym w catosici lub czqéci do ulytkowania, moie byé jednak Wediug orzeczenia Wladzy budowlanej doprowadzony do stanu uzywalnosci. 'StosoWnie natomiast do art. 7 dekretu o rozbiorce budynki uszkodzone, a nienaprawione przez W:ifi§CiCi6ifl rnogly byé naprawione, m.in., przez Pafistwo, zwiqzki smnorzqdu terytoriahlego czy pafistwowe instytucje i przedsiobiorstwa, a w daiszej kolejnoéci, na podstawie zarzqdzenia prezydium rady narodowej miasta przekazane do naprawy osobom prawnym nie wymienionym, jak rdwniez osobom fizycznym. Artyku19 § 1 delcretu 0 rozbiérce Wskazywai z kolei, Ze osoba naleiqca do kategorii, wymienionych W art. 1*‘, uzyskuje z tytuhl naprawy po jej ukoflczeniu prawo uzytkowania nieruchomoéci, ktorej czqéé skladowq stanowi naprawiony budynek, na takq ozqsé okresu amortyzacji budynku, ktéra odpowiada procentowi jego uszkodzenia. 0 uzyskaniu
--- STRONA 13 ---
prawa uzytkowania i o terminie jego trwania orzekaia wtadza budowlana z Wyiqezeniem zwykiej drogi sqdowej. W § 5 artykui 9 przywolanego dekretu Wskazywai, Ze z Ch\Vi1€[Wyg2l§1'l1QCifl uzytkowania nieruehomosé wimla byé ' zwrocona Wiaécicielowi Wolna od obeiqzefi z tytuiu dokonanej naprawy. Na podstawie zawartego W rzeczonym dekreeie upowaznienia, W dniu 04 lipea 1947 roku wydane zostaio zarzqdzenie Ministra Odbudowy o ustaleniu okresow amonyzacji naprawianyeh budynkow (M.P. z 1947 roku, Nr 109, poz. 715) W ktorym ustalono, Ze okresy arnortyzaeji budynkow, stanowiqce podstawe przy obliczaniu terminow uzytkowania budynkow, naprawionych przy zastosowaniu art. 7 dekrete z dnia 26 paidziernika 1945 roku o rozbiorce i naprawie budynkdw zniszczonych i uszkodzonych Wskutek wojny bedq Wynosié: dla budynkow, ktorych ozesci noéne lub konstrukcyjne, poza fundamentami, Wykonane sq eaikowicie z drzewa — 35 lat, a dla pozostaiych budynkow — 50 lat. Przenoszap powyzsze na grunt niniejszej sprawy wskazaé trzeba, iz sporny budynek przy ulicy (...) (kiedys (...)) W W. ulegi znacznym zniszczeniom w czasie dziatafi wojennych. W sprawozdaniu Urzedu Miejskiego w (...) z dnia 14 styeznia 1948 roku stwierdzono, ze wszystkie budynki znajdujape sie na nieruchomoéci (...) i 20A ulegiy uszkodzeniom iagzzznie W wysokoéci 68,05%. Nie ulega takze wqtpliwoéci, ze przedrniotowy budynek przy uiicy (...) zostai po wojnie remontowany przez (...). W tej zaé sytuacji, biota; pod uwage regulacje dekretu 0 rozbiorce, skoro budynek by’; zniszczony W 68,05% to czyniqcemu nakiady na ich remont przyshlgiwaio prawo uzytkowania tego budynku przez okres 34 lat. Jezeli zatem odbudowa budynku przez (...) zakoiiczyia sic; na pocz/qtku lat piqédziesizttyeh ubiegiego Wieku to nie moze budzié Wagpliwosci, ze okres uiytkowania przedmiotowego budynku, do ktorego uprawniony by1 czyniqcy nakiady juz uplynajr. W swietle zaé przywotanego wyzej art. 9 § 5 dekretu 0 rozbiorce W takim stanie rzeezy nieruchomoéé Winna byé zwrocona wiaécicieiowi wolna od obeiqzefi z tytuiu dokonanej naprawy. Zdaniem Sddu mozliwosoi zastosowania regulacji dekretu 0 rozbiorce w stosunku do (...), ktora Wyremontowaia budynek przy ulicy (...) nie moze zniweczyé fakt, ze nie zostaia dopelniona przewidziana dekretem procedure, tzn. nie zostaio Wydane orzeczenie Wiadzy budowlanej o uzyskaniu prawa uzytkowania i 0 terminiejego trWania. Orzeozenie to miaioby bowiem jedynie charakter deklaratoryjny, natomiast mozliwoéé ,,odmieszkania” i warunki na jakich nastepowaia Wynikaly z powoianego wyzej dekretu. Jednoczeénie Wskazaé trzeba, iz faktem jest, ze czyniqcy nakiady uzyskaijuz pozytek W postaei Wartoéci ezerpanej z korzystania z naprawionego budynku przez wfw okres, co stanowiio ekwiwalent kosztow odbudowy. Powyzszego W zadnym razie nie zmienia okolioznosé niedochowania W sprawie wymogéw proceduralnych. _ Dla potwierdzenia powyzszego Wskazaé trzeba na wyrok Sqdu Najwyzszego z dnia 22 grudnia 1977 roku (II CR 4 74/77, OSNC 1978/9/165), zgodnie z ktorym osobie, ktora dokonaia na nieruehomoslei pafistwowej nakiadow W nadziei, ze uzyska prawojej uzytkowania na podstawie przepisow 0 naprawie budynkow zniszczonyeh Wskutek Wojny, leczprawa tego z jakiejkolwiek przyczyny nie uzyskaia, moze przysiugiwaé roszczenie 0 zwrot bezpodstawnego Wzbogacenia. Przy ocenie, czy roszezenie to istnieje ijaki jest jego zakres, nalezy m.in. brat’: pod uwage, czy wymieniona osoba faktyoznie z wyremontowanej nieruohomoéci korzystaia, ezy oplaeaia z tego tytulu czynsz oraz czy przez czas, W ciqgu ktérego byia w posiadaniu nieruchoniosei, czerpaia z niej dochody. Jezeli Wiec (...) osiqgneia juz korzyéé W postaci mozliwoéci uzytkowania wyremontowanego budynku, to korzysé ta niewqtpliwie skompensowaia nakiady poczynione na remont, co oznacza, ze powodowie po przywroceniu im Wiasnosci czeéoi nieruchomoéci nie sa; bezpodstawnie wzbogaceni, a zqdanie uwzglednienia nakiadow na remont przy szacowaniu naleznego im odszkodowania jest w tych okolicznoéciach bezprzedmiotowe. Na marginesiejedynie, dla rozwiania pojawiajqcych sie wqtpliwosci, co do wzajemnego stosunku dekretu o rozbiorce i dekretu (...) Wskazaé trzeba, ze nie ma obecnie powodow do podwazania dawnej praktyki dopuszezajqcej stosowanie dekretu 0 rozbiorce takze do budynkéw poiozonych na gruntach (...). W zwiztzku z tym nalezy zaakoeptowaé stosowanie art. 9 § 5 dekretu o rozbiorce rowniez w sytuacjach, w ktorych trudne state sie sciske ustalenie przysiugiwania podmiotowi odbudowujqcemu przewidzianego w art. 9 dekretu o rozbiérce uzytkowania przez czas oznaczony W umowie o odbudowe, jezeli tylko zostaio, stwierdzone, ze podmiot ten rzeczywiscie korzystal przez ten czas z naprawionego budynku (tak Sqd Najwyzszy W wyroku z dnia 16 lcwietnia 2009 roku, I CSK 524/08, LEX numer 51 1 024). W takim stanie rzeczy brak byio podstaw do uwzgiednia nakladéwpoczynionych w zwiqzku z remontem spornyoh budynkow i znaj dujqcych sie W nich lokali. Ostatecznie zatem nalezaio przyjqé, ze powodom nalezy sie odszkodowanie W WysokosSci ustalonej przez bieglego, ktéry wskazai, Ze wartoéé sprzedanych lokali numer (...) poiozonych W budynku przy ulicy (...) w W. z uwzglednieniem obciagenia ich szezegélnym trybem najmu, Wediug poziomu cen aktualnych a stanu na dziefi I5 styoznia 1968 roku wynosi 3.601.4.00,00 zi. Z koiei aktualna Wartoéé rynkowa sprzedanych lokali numer (...) poiozonych w budynku przy ulicy (...) W W. z uwzglednieniem obciqzenia ich szczegéhiym trybern najmu, Wedhig poziomu cen aktualnych, a stanu na dziefi 15 stycznia 1968 roku wynosi . 696.800,00 zi. . "
--- STRONA 14 ---
Nastepcami prawnymi przedwoj ennych W1asoicieli budynicu przy ulicy (...) W W. sa T. L. W 1120 ezeéci [3115_x 114], K. Z. M. P. W 1120 [3115 x 114] czeéci J. P. W 1120 [3115 X 1,/4] czesci, R. M. — P. W 1160 [(3115 X 114) X I13] czesoi, K. P. (1) W 1160 [(3115 x 114) x 113] czesci, A. P. W 1/60 czesoi [(3115 x 114) x 113], E. S. W 3115 czesoi, M. T. W 9130 [911S x 112] czesci i Z. N. W 9130 [9115 x 112] czesei. W konsekwencji z kwoty 3.601.400,00 z1 przypadaj acej za sprzedane lokale W budynku przy ulicy (...) W W. Sad zasadzi1 na rzecz T. L., K. Z. M. P. i J. L. kwoty po 180,070,110 z1, na rzecz R. M. — P. i A. P. kwoty po 60.023,30 z1, na rzeez E. S. kwote 720.280,00 21 oraz na rzecz M. T. i Z. N. kwoty po 1.080.420,00 z1. Z kolei nastepcami prawnymi przedwojennych W1a§cicieli budynku przy ulicy (...) (kiedys (...)) W W. sa M. T. i Z. N. kazde W 112 czesci. W zwiazku z tym z kwoty 696.800,00 z1 przypadajaoej za sprzedane lokale W budynku przy ulicy (...) (kiedyé (...)) W W. Sad zasadzii na rzecz kazdego z nich kwoty po 348.400,00 z1. Lacznie zatem Sad przyznai T. T. i Z. N. odszkodowanie W kwocie po l.428.820,00 21. 1 Odsetki ustawowe z uwagi na odszkodowawczy charakter roszczenia (art. 363 § 2 k.c.) zostaly zasadzone od daty Wydania Wyroku, zgodnie z zadaniami powodow. Skoro bowiem zgodnie z art. 363 § 2 k.c. Wysokoéé odszkodowania zosta1a W przedmiotowej sprawie ustalona Wediug cen z daty wyrokowania, to odszkodowanie W takiej wysokosci staje sie Wymagalne dopiero z data wyroku, a zasadzenie odsetek od daty wczesniejszej skutkoWa1oby naruszeniem art. 481 § 1 k.c. (tak SqdApe1acjyjny w Warszmvie w wyrokuz dnia 15 Iipca 2011 roku, " 1ACa 233/11, LEX numer 1120094) i art. 321 § 1 k.p.c. stanowiac orzeczenie ponad zadanie, a ponadto proWadzi1oby do kompensaty uszczerbku pokrytego juz przez kwote odszkodowania ustalonego zgodnie z zasada przewidziana W art. 363 § 2 k.c. (rak Sqd Najugyzszy w wyroku z dnia 16 kwiemia 2009 roku, 1 CSK 524/08', ' LE/Ymtmer 511024). Jak Wykazano wyzej prawnie Wadliwa byia Wydana W dniu 15 stycznia 1968 roku deeyzja Ministerstwa Gospodarki Komunalnej utrzyinujaca W moey decyzje z dnia 05 pazdziemika 1967 roku moca, ktorej odmowiono poprzednikom prawnym powodow przyznania praWa w1asnosci ezasowej do nieruchomosoi gruntowej poiozonej W W. przy ulicy (...) (obecnie (...)) W W.. Zgodnie zas z trescia art. 160 § 3 k.p.a. odszkodowanie przys1uguje od organu, ktory wyda1 ' zaskarzona decyzje z namszeniem art. 156 § I k.p.a. Jako, ze organy ktore Wyda1y Wadliwe decyzje juz nie istnieja, Wobec tego odpowiedzialnosé odszkodowawcza obciqza nastepce prawnego Ministra Gospodarki Komunalnej, ktorym jest Minister Infrastruktury i Rozwoju, kieruj acy Ministerstwem Infrastruktmy i Rozwoju, do ktorego na moey rozporzadzenia Rady Ministrow z dnia 27 Iistopada 2013 roku W1aezono komorki organizacyjne dotychczasowego Ministerstwa Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej (Dz. U. z 2013 roku, poz. I390). Z kolei legitymaeja czynna poWod6W T. L., K. Z. M. P., J. P., R. M. — P., A. P. i E. S. Wywodzona jest 2 faktu nastepstwa prawnego po przedwojennyeh W1ascicie1ach spomyeh nieruchornosci nabytego Wskutek spadkobrania i Wykazanego W sprawie doicumentami W postaci postanowiefi o stwierdzeniu nabycia spadku. Watpliwosci Sadu nie budzi takze legitymaoja czynna powodow M. T. 1 Z. N.. Z okolicznosci sprawy Wynika, ze powodowie oi kolejnymi umowami zawieranymi W forrnie aktow notarialnych nabyli 9115 ezesci udzia16W W prawaoh i roszczeniach do nieruchomoéci po1ozonej W W. przy ulicy (...), objetej ksiega wieczysta numer (...), oraz eaiosé udzia16W W prawach i roszczeniach do nieruchomoéci po1ozonej W W. przy ulicy (...) (obecnie (...)), obj etej ksiega Wieezysta numer (...), a W szczegolnosci z tytuiu odszkodowania za sprzedane przez Miasto (...) lub Skarb Paristwa lokale usytuowane W budynkaoh usadowionych na przedmiotowej nieruchomosci. W konsekwencji poprzednicy prawni T. T. i Z. N. dokonali na ich rzecz przelewu Wierzytelnosci przyslugujacych im W stosunku do Miasta (...) i Skarbu Pafistwa, a zWia_zanych z roszczeniami odszkodowawczymi za sprzedane lokale. Zaréwno W doktrynie jak i orzecznictwie przyjrnuje sie zgodnie, ze W wyniku przelewu W rozumieniu art. 509 k.c. przeehodzi na nab}/Wee ogo1 uprawniefi przys1ugujacych dotychczasowemu wierzycielowi, ktory zostaje Wyiapzony ze stosunku zobowiazaniowego jaki Wiaza1 go 2 dhiznikiem. Innymi s1owy stosunek zobowiazaniowy nie ulega zmianie, natomiast zmienia sie osoba uczestniczaca W nim po stronie wierzyciela. Podkreslié trzeba, 2e dla skuteeznosci um6W przelewu nie miai znaczenia fakt, ze W momencie ich zawierania przedmiotowe Wierzytelnosci jeszcze nie istnia1y. W orzecznietwie Wskazuje sie, ze mimo brakutw kodeksie cywilnym odpowiedniej regulacj i, dopuszozalnyjest przelew Wierzytelnosci przysz1ej ( rak SqdNqjwy2szy w uchwale z dnia 19 W?‘Z8§?I1G 1997 roku, 111 CZP 45/97, OSNC 1998, nr 2, poz. 22), jednakze pelny skutek wywiera dopiero z chwila powstania Wierzytehiosoi, zatem W dacie przelewu cedent przenosi na cesjonariuszajedynie ekspektatywe przysz1ego prawa. W konsekwencji Wskutek zawarcia przedmiotowych umow T. T. i Z. N. nabyli ekspektatywe Wierzytelnosci W stosunku do Skarbu Paflstwa, ktore to Wierzyteinosci zaktualizowaly sie dopiero W momencie wydania decyzji nadzorczej przez Ministra Infrastruktury W 2008 roku, co z kolei umoz1iWi10 doehodzenie nabytych roszczefi przed sadem powszechnym. W swietle powyzszego za bezzasadny nalezy uznaé zarzut pozwanego zwiazany z tym, ze W daeie zawarcia umowy z dnia 20 Wrzesnia 1955 roku dotyczacej
--- STRONA 15 ---
przeniesienia na A. Z. (2) Wiasnosci budynku po1ozo1iego na nieruchomosci opisanej W KW (...) ((...)) i przlelania na nie, Wszystkich praw i roszczefi, W tym odszkodowawczych Wynikaj apych z dekretu (...), istniaia ostateezna decyzja Ministra Gospodarki Komunainej z dnia 09 grudnia 1954 roku utrzymujaca deeyzje Prezydium Rady Narodowej z dnia 08 iistopada 1954 roku o odmoWie przyznania W1asnosci ozasowej. W ooenie Sadu brak podstaw do uznania, ze strony umowy z dnia 20 Wrzesnia 1955 roku nie zawarlyby umowy sprzedazy obejmuj acej W3/1a,cznie prawa i obowiazki vrynikajsce z dekretu (...), eo mia1oby skutkowaé niewaznoscia ca1ej powyzszej umowy na podstawie art. 58 k.c., zas pozwana W zadnej mierze nie Wykazaia zarzutu, ze zbycie samych uprawnieii wynikajaoyeh z dekretu (...) bez nabycia budynku nie zosta10by dokonane, W zwiazku z czym powyzszy zarzut naiezy oeenié jako pozbawiony usprawiedliwionych podstaw. Niezaleznie od powyzszego Sad podzieli1 przedstawione przez peinomocnika poWod6W ad. 1 — 6 W pisrnie procesowym z dnia 30 Wrzesnia 2013 roku (k. 440 — 444) wywod odnoszacy sie do tego, Ze _ decyzje z dnia 19 Wrzeénia 19654 roku Prezydium Rady Na:odowej (...) . . i utrzymuj acaje W mocy decyzja Ministerstwa Gospoda1'kiKomu.na1nej z dnia 09 grudnia 1954 roku nie dotyczyiy nieruehomosci oznaczonej jako (...) KW (...), a jedynie nieruchomosci oznaczonej jako (...), KW (...), co wynika z pisma Prezydium Rady Narodowej (...) z dnia 04 pazdziernika 1954 roku nr (...) bedacego stanowiskiem organs I instanoji wobec zlozonego odwolania od W.W. decyzji z dnia 08 listopada 1954 roku, z ktérego jednoznacznie Wynika, iz nieruohomosé, ktorej dotyczy postepowanie zabudowanejest budynkiem frontowym murowanym 3 — pietrowym, oficyna lewa murowana 3 pietrowa oraz budynkiem W g1ebi 1 pietrowym murowanym (k. 448), a nie ma W nim rnowy o 2 pieixowym budynku oficyny poprzecznej oraz uzasadnienie decyzji Ministerstwa Gospodarki komunalnej z dnia 09 grudnia 1954 roku, z ktorego wynika, ze decyzja ta dotyczy1a budynku odbudowanego przez dotyehczasowyoh W1aseieie1i (k. 124 akt II C 476111), a zatem budynku przy uiioy (...) oznaozonego KW (...). Odnosnie podniesionego przez pozwanego zarzutu, ze strona powodowa nie Wykaza1a, aby zakofiozy1o sie postepowanie W przedmioeie Wniosku dekretowego obejmujacego przedmiotowa nieruchomosé Wskazaé nalezy, iz jest on niezasadny, albowiem decyzji; z dnia _ 12 marca 2012 roku numer (...) Prezydent Miasta (...) po rozpoznaniu wniosku K. B. 0 przyznanie prawa W'1E1SI10§C1 ezasowej (uzytkowania Wieczystego) do gruntu poiozonego przy uiicy (...) ustanoWi1praWo uzytkowania Wieczystego do udziahl Wynoszacego 0,7570 czesci gruntu o powierzchni 759 m2 oznaczonego jako dzia11<a ewideneyjna numer (...) W obrebie (...), po1ozonego W W. przy ulicy (...) na rzecz M. T. i Z. N. W udziale Wynoszaoyni 0,22710 dla kazdego z nich, na rzeoz T. L., K. Z. M. P. i J. P. W udziale Wynoszacym 0,0378S ezesci dla kazdej z nich, na rzecz R. M. — P., K. P. (1) A. P. W udziale wynoszacym 0,01262 czesci dla kazdego z nich oraz na rzecz E. S. W udziale Wynoszaeym 0,15140 czesci. Jednoezesnie organ odm6Wi1 ustenowienia prawa uzytkowania Wieozystego do udzia1u wynoszaoego 0,2430 ozesci gruntu oddanego W uzytkowanie Wieczyste Wiascicieiom lokali mieszkainyeh numer (...) znaj duj acych sie W budynku przy ulioy (...) (k. 215 221, k. 223 224). Natomiast decyzja z dnia 27 czerwea 2013 roku numer (...) Prezydent Miasta (...) ustanoWi1praWo uzytkowania Wieezystego do udziahi Wynoszacego 0,6810 czeéci gruntu o powierzchni Wynoszacej 672 1112, oznaczonego jako dzia1ka ewidencyjna numer (...) W obrebie (...) po1ozonego W W. przy ulioy (...) (obecnie (...)) na rzecz A. Z. (1). Jednoezesnie organ ten odm6Wi1 ustanowienia prawa uzytkowania Wieczystego do udziaiu Wynoszacego 0,3190 czesci gnmtu oddanego W uzytkowanie Wieczyste W1ascicielom lokali mieszkalnych znaj dujacych sie W budynku przy ulicy (...) (k. 454 — 459). Zapadhego W sprawie rozstrzygniecia nie m6g1 W zadnej mierze zmienié rowniez podniesiony przez pozwanego zarzut, ze powodowie nie Wystapili o przyznanie im nieruohomosci zamieimej. Przypomnieé trzeba, ze zgodnie z art. 7 § 4 dekretu 0 W1asnosci i uzytkowaniu gruntow na obszarze (...), W przypadku nieuwzglednienia wniosku dotychczasowego Wiaécieiela gruntu o przyznanie na tym gruncie prawa Wieczystej dzierzawy, gmina zaofiaruje uprawnionemu, w miare posiadania ' zapasu grimtéw — na tych samych warunkach dzierzawe wieczysta gruntu réwnej Wartosci uzytkowej, badz prawo zabudowy na takim gruncie. Z kolei § 5 tego artykuhi stanowi, iz W razie niezgioszenia Wniosku, lub nieprzyznania z jakichkolwiek innych przyczyn dotychczasowemu Wiascicielowi wieczystej dzierzawy albo prawa zabudowy, gmina obowiazaiia jest uiscié odszkodowanie. Z akt sprawy jednoznacznie Wynika, iz powodowie, ani ich poprzednicy prawni nie otrzymali jakiejkolwiek nieruchomosci zamiennej oraz, 2/e nie toozy sie jakiekolwiek postepowanie, W Wyniku ktorego mogiiby otrzymaé inna nieruchomosé o zblizonej wartosci. W tym kontekscie nie mozna pominaé, ze uzyte W art. 7 § 4 przywoianego dekretu sformuiowanie jednozriacznie Wskazuj e, ze to gmina powinna zaoferowaé uprawnionernu odpowiednia nieruchomosé zamienna. Skoro Wiec inicj atywa W zakresie przyznania nieruchomosei zamiennej ciag.'ry1a na gminie to pozwany Winien by1 wykazaé zgodnie z regtda, dowodowa vvynikajaea z art. 6 k.c., ie gmina zaoferowaia powodom lub ich poprzednikom. prawnym taka nieruchomosé. Tymczasem pozwany nie przedstawii zadnego dowodu na teokolioziiosé. Dodatkowo przywoiaé nalezy stanowisko Sadu Apelaeyjnego W Warszawie, ktory W Wyroku z dnia 04 Iipca 2013 roku (1ACa 123/13, LEX numer 136224) Wskazai, ze art. '7 § 4 dekretu stanowi podstawe przyznania nieruchomosei zamiennej na rzecz tych osob uprawnionych, W stosunku do ktdrych wnioski z art. 7 § 1 dekretu nie zostaiy uwzglednione zgodnie z § 2 tego przepisu, nie uzasadnia natomiast przyznania takiej nieruohomosci, jezeli Wskazany Wniosek zostai za1atWiony negatywnie W Wyniku naruszenia tego
--- STRONA 16 ---
przepisu, ktére zosta1o potwierdzone W postepowaniu nadzorczym deeyzja stwierdzajaoa niewaznosé decyzji Wydanej z naruszeniem przepisow dekretu (...). Ponadto stwierdzié nalezy, ze ustawaz dnia 29 kwietnia 1985 roku 0 gospodarce gruntami i WyW1aszezeniu nieruchomosci (t.j. Dz. U. z 1991 roku, Nr 30, poz. 123 ze zm.) doszio do Wygaszenia trybu dochodzenia roszczefi dotyezacyohprzyznania nieruchomosci zamiennych dekretu (...). W tym kontekscie podniesé takze nalezy, iz powodowie nie doehodza swojego roszczenia W trybie dekretowym, lecz W oparciu o art. 160 k.p.a., nie przewidujacy tego rodzaju ograniczenia W postaoi zaofiarowania nieruchomosci zamiennej, tym bardziej, ze powodowie dokonali Wyboru sposobu naprawienia szkody, domagaj ac sie odszkodowania pienieznego, a W konsekwencji pozwany nie moze narzucaé im sposobujej naprawienia. Ponadto W oeenie Sadu mglisty zapis art. 7 ust. 4 dekretu nie pozwaia na Wyprowadzenie z niego Wykonalnego zobowiazania m.st. W. oraz okreslonego trybu postepowania administracyjnego w przedmiocie ,,zaofiarowania nieruchomosoi zamiennej W tniare jej posiadania”. Wskazaé takie nalezy, ze nie mozna zaakceptowaé konstrukcji prawnej, zgodnie z kt6ra_ W ramach tej samej odpowiedziainosci odszkodowawczej rzeczowo odpowiedzialny by1by jeden podmiot — (...) W zakresie nieruchomosci zamiennej, a finansowo inny — Skarb Pafistwa W ramaoh odpowiedzialnosoi za Wadliwa decyzje. Stad tez odrzucié nalezy koncepcje pozwanego zwiazana z niewyczerpaniem przez powodéw blizej nieokreslonej procedury uzyskania Warunkowej rekompensaty rzeozowej od innego podmiotu. W tym kontekscie Worzecznictwie siegano takze do instytucji desuetudo z uwagi na martwy charakter omawianego przepisu przez dziesiecioleoia (tak Sqd Ape1ac_1y'ny w Warszawie w wyroku z dnia 04 marca 2009 roku, 1ACa 279/08, nie publ). . Ponadto Wskazaé nalezy, ze nieruehomose zamienna byla W dekrecie alternatywa dla nieprzyznania tytu1u wyiaeznie do gruntu niezabudowanego, gdyz jej Wartosé zostaia odniesiona W3/1a,cznie do Wartosci uzjytkowej gruntu, ktdrego byly W1asoieie1 nie odzysi_ciWa1 na skutek odmowy przyznania mu tytulu do przedmiotu daWnej W1asnosci. W niniejszej sprawie zaé szkoda poW0d6W spowodowana Wydaniem Wadliwej decyzji nie wyraza sie jedynie W utraeie udzia1u W Wieczystym uzytkowaniu gruntu, ale przede Wszystkim W utracie Wartosci lokali, przewyzszajaeej Wartosé udziahi W Wieczystym uzytkowaniu jako praWie zwiazanym z Wiasnoscia lokalu (tak min. SqdApe1acyjny w wyroku z dnia 08 marca 2011 roku, 1ACa 977/10, m'epub1.). zprzedmiotowe. h e Wzbogaceni, a zadanie uwzglednienia nakiadow na remont przy szacowaniu naleznego im odszkodowania jestSad nie zna1az1 takze podstaw do uwzglednienia podniesionego przezstrone pozwana, W odpowiedzi na pozeW zarzutu naduzycia prawa podmiotowego przez powodow T. T. i Z. N.. Pozwany argumentoWa1, 2e powodowie oi nabyli uprawnienie do dochodzenia odszkodowania z tytu1u sprzedanych lokali W budynkaeh przy ulioy (...) W W. za1aezna kWote 450.000,00 Z1, tymczasem dochodzone przez nich W sprawie roszczenie odszkodowaweze zamyka sie kwota 3.400.000,00 z1. W ocenie pozwanego, istota powédztwa o odszkodowanie jest Wynagrodzenie poszkodowanemu lub jego nastepcy prawnemu zaistnia1ej szkody, a nie uzyskiwanie przychodu W drodze sa_dowej, jak to ma miej sce W przypadku poWod6W. Z taka argumentacja nie sposdb sie jednak zgodzié. Zauwazyé trzeba, ze art. 5 k.c. okresla granice, W jakich mega byé Wykonywane prawa podmiotowe. Zgodnie z trescia tegoz przepisu nie mozna czynié ze swego prawa uzytku, ktory by by1 sprzeezny ze spoiecznogospodarczym przeznaczeniem tego prawa lub z zasadami Wspoizycia spolecznego. Takie dzia1a.nie lub zaniechanie uprawnionego nie jest uwazane za Wykonywanie prawa i nie korzysta z ochrony. Przepis ten stanowi tzw. klauzule generalna odnoszaca, sie do wszystkich moziiwych przypadkdw, gdy powo1yWanie sie na prawo podmiotowe nie stanowi jego wykonywania, Iecz jego naduzywanie, ktore nie jest spo1ecznie aprobowane i w zwiazku z tym nie korzysta z oehrony. Zwazyé tez nalezy, iz W praktyce stosowania prawa, a zw1aszoza W orzecznictwie sadowym przyjmuje sie, ze na zasady Wsp61zycia spoiecznego moze W zasadzie powoiywaé sie tyiko ten, kto sam swego prawa nie naduzywa (tak Sqd N:;g"wy2szy w wyroku z dnia 1 7 wrzednia 1969 roku, 111 CRN 310/69 OSNC 1970/6/115). Jak Wskaza1tez Sad Najwyzszy W Wyroku z dnia 25 sierpnia 201 1 roku (11 CSK 640/10) istota prawa eywihiego jest strzezenie praw podmiotowych, a zatem Wszeikie rozsirzygniecia prowadzace do redukcji, badz unicestwienia tych praw maja charakter Wyjatkowy. Odmowa udzielenia ochrony prawnej na podstawie art. 5 k.c., z uwagi na jego wyjatkowy — W powyzszym ujeciu, charakter rnusi byé uzasadnionaistnieniem okolioznosei razacyoh i nieakceptowanyeh W swietle powszechnie uznawanych W spo1eczefislWie Wartosci. Przenoszac powyzsze na grunt niniejszej sprawy stwierdzié trzeba, iz podniesiony przez pozwanego zarzut naduzycia prawa podmiotowego jest zupe1nie bezpodstawny. W zadnym razie nie mozna zarzucié M. T. i Z. N., ze realiziijac przys1uguja_ce im prawo podmiotowe W postaei dochodzenia odszkodowania dopuszezaja sie jednoezesnie naduzycia
--- STRONA 17 ---
tego prawa. Po pierwsze bowiem jedna z podstawowyeh zasad porzadku prawnego W dernokratyeznym pafistwie jest naiozenie na sprawce szkody oboWia_zku jej naprawienia. Dodatkowo zgodnie z art. 77 Konstytucji, ktorego rozwinieeie stanowiac art. 41 7 i nast. k.c., kazdy ma prawo do wynagrodzenia szkody,jaka zosta1a mu wyrzadzona przez niezgodne z prawem dzia1anie organu Wiadzy publicznej. Nie budzi Watpliwosei takze i to, ze roszezenie o odszkodowanie ma charakter zbywalny, Co oznacza, ze W przypadku przeniesienia go na inna niz poszkodowany osobe, uszykuje ona prawo do realizacji tego roszczenia W takim zakresie, W jakim przys1ugiWa10 poprzednikowi prawnemu zgodnie z zasada memo plus iurfs. Nalezy r6Wniez mieé na uwadze, ze zgodnie z obowiazuj aca na gruncie stosunkow cywilnoprawnych zasada, swobody uméw (art. 3531 k.c.) strony zawieraj ace umowe rnoga uiozyé stosunek prawny Wediug swego uznania, byleby jego tresé lub cel nie sprzeciwiaiy sie wiaéciwosci (naturze) stosunku, ustawie ani zasadom Wsp61zycia spoiecznego. Z zasady tej Wynika, iz z zastrzezeniem Wyzej wymienionych ograniczeri to strony decyduja W stosunkach zob0wiazanio\vych, 0 tym z kim zawrzeé 11moWe,jakiej tresci, W jakiej formie i jakiego typu oraz kiedy je, zmienié lub rozwiazaé. Kontynilacja, tej Zasady na gruncie postepowania cywilnego jest zasada dyspozycyjnosci (rozporzadzalnosci), z ktorej Wynika, ze W zasadzie od woli podmiotéw prawa cywilnego zalezy podejmowanie dzia1afi zmierzajacych do ochrony naruszonego lub zagrozonego prawa poprzez Wytoczenie powodztwa. Trudno zatem uznaé, aby realizacja przez M. T. i Z. N. roszczenia odszkodowawozego nabytego wskutek Waznych i skutecznyeh W swietle prawa umow by1a sprzeczna ze spoieczno — gospodarczym przeznaczeniem tego prawa lub z zasadami Wspélzycia spoiecznego. Takie zachowanie nie moze byé bowiem kwalifikowane W zadnym razic jako nieakeeptowalne z aksj ologicznego punktu Widzenia. Ponadto uwzglednienie tego zarzutu pozbaWia1oby poWod6W prawa podmiotowego, co W swietle jednolitej iinii orzeczniczej jest niedopuszczalne (tak m. in. Sqd Ncyiwyzszy w wyroku z dnia 07 grudnia 1965 roku, I11 CR 278/65, OSNCP 1966, Nr 7, poz. 130). Zauwazyé takze trzeba, iz pozwany podnoszao zarzut z art. 5 k.c. podwazyl posrednio moc obowiazujaca przepisoW praWa statuujacych zasade odpowiedzialnoéci za szkode oraz regulujacych kwestie odszkodowania _ i mozliwosci jego doehodzenia. Zdaniem Sadu taka praktyka moze prowadzié do naruszenia zasady praworzadnosci W demokratycznym pafistwie prawnym, a W zyciu gospodarczyrn do podwazenia pewnosci obrotu, ktora W gospodarce rynkowej ma szczegolne znaczenie. _ Maj a_c powyzsze na uwadze na uwadze Sad orzeki jak W punktach 1. i 2. sentencji W3/roku, uwzgledniajac poW6dzt"Wo W ozesoi znajdujacej uzasadnienie co do wysokosci W opinii bieg1ego S. 0., a W pozostalym zakresie oddalajac je, jako niezasadne co do wysokosci, maj ac przy tym na wzgledzie, ze cofnieeie powodztwa przez pehiomocnika ' powodéw T. L., K. Z. M. P., J. P., R. M. — P., A. P. i E. S., W pismie z dnia 08 paidziernika 2013 roku, ponad doehodzone ostatecznie kwoty Wobec braku zgody pozwanego ha to cofnieoie, by1o W sWiet1e art. 203 § 1 k.p.c. nieskuteezne, implikujac koniecznosé merytorycznego rozstrzygniecia W tym zakresie. O kosztach procesu Sad orzek1 na podstawie art. 100 k.p.c. W zWia_zku z ant. 99 k.p.e. i art. 1 l ust. 3 ustawy z dnia z dnia 08 lipca 2005 roku 0 Prokuratorii Generainej Skarbu Pafistwa (t.j. Dz.U. z 2013 roku, Nr I 150) oraz § 6 punkt 7 rozporzadzenia Ministra Sprawiedliwosci z dnia 28 Wrzcsnia 2002 roku W sprawie opiat za czynnoéci radcow prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Pafistwa kosztow pornocy prawnej udzielonej przez radce prawnego ustanowionego z urzedu (Dz. U. N1" 163, poz. 1349), a nadto § 6 punkt 7 rozporzadzenia Ministra Sprawiedliwoéci Z dnia 28 Wrzeénia 2002 roku W sprawie op1at za czynnoéci adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Pafistwa kosztow nieop1ac0nej pomocy prawnej udzielonej z urzedu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348) rozdzielajac je stosunkowo. Nalezy zwrécié uwage, ze powodowie T. L., K. Z. M. P., J. P., R. M. — P., A. P. i E. S. wygrali sprawe W 52,66%, a zatem pozwany Wygra1 W stosunku do tych powodow W 47,3 4%. Pozwany ponios1 koszty procesu W postaci kosztéw zastepstwa prawnego W Wysokosci 7200,00 Z1. Wskazani Wyzej powodowie poniesli koszty procesu W postaci: kosztow zastepstwa procesowego W wysokosci 7200,00 z1, co daje kwote 1200,00 z1 na kazdego z nich oraz koszty wynagrodzenia bieg1ego W wysokosci 2.984,19 z1(k. 226 i 324), co daje kwote 596,84 z1(2.984,19 z1 : S = 596,84 z1) na kazdego z nich wyjawszy powodke J. P., ktéra by1a zwoiniona od kosztow W caioéci. Dodatkowo R. M. — P. i A. P. poniesli koszty W postaci uiszczonych op1at od pozwu W wysokosci po l.000,00 z1, z kolei E. S. uisoi1a op1ate od pozwu W Wysokosci 5.000,00 z1. Koszty procesu zwiazane z udziaiem W sprawie powodek T. L. i K. Z. M. P. Wynios1y zatem 2.996, 84 z1 w stosunku do kazdej z nich (jako suma kwotpo 1200,00 Z1 z tytu111’przypadaja,cych na kazda z nich kosztow zastepstwa prawnego obu stron (2 x 1200,00 z1 = 2.400,00 zi) oraz kwoty 596,84 z1 z tytulu przypadajacyoh na kazda z nich ko_szt6W Wynagrodzenia biegiego), z czego 4'1,34% daje 1.418,70 z1). Jezeli wiec kazda z powodek zap1aci1a kwote 1.796,84 z1 (1.200,00 z1+ 596,84 21 z tytuhi przypadajacych na nie czeéci kosztow ich zastepstwa prawnego i Wynagrodzenia bieg1ego) to kazdej z nich naiezy sie zwrot od pozwanego kwoty W Wysokosoi 378,14 z1 (1 .796,S4 21 1.418,70 z1). Koszty procesu zwiazane z udziaiem W sprawie powodki J. P. Wyniosiy 2.400,00 z1 (jako przypadaj ace na nia, czesé kosztow zastepstwa prawnego obu stron) Z czego 4'1,34% to 1136,16 Z1. Sta,_d tez,jeze1i powédke obciatzj/1a kwota 1.200,00 z1 z tytulu przypadajacej na nia ozesoi kosztow zastepstwa prawnego przez pehmmoenika powoddw ad. 1 —6 to nalezy jej sie zwrot od pozwanego kwoty W Wysokosci 63,84 Z1 (1.200,00 z1— 1.136,16 z1). Koszty procesu
--- STRONA 18 ---
zwiazane z udzia1em W sprawie poWod6W R. M. — P. _ i A. P. Wyniosiy 3 .996,84 z1 W odniesieniu do kazdego z nich (2.400,00 z1 z tytuhl przypadaj acej na kazdego z nich czesci kosztow zastepstwa prawnego obu stron + 1.000,00 z1 z tytuhl uiszczonej przez kazdego z nich op1aty od pozwu + 596,84 z1 z tytuhi przypadaj aoej na kazdego z nich ezesci Wynagrodzenia bieg1ego), z czego 47,3 4% to 1.892,10 z1. Jezeli Wiec kazdy z tych poWod6W zap1aci1kWote 2.796,84 z1 (1 .000,00 21 z tytulu op1aty od pozwu, 1.200,00 21 z tytuiu przypadajacej na kazdego z nich czesici kosztow zastepstwa prawnego oraz kwoty 596,84 Z1 z tytu1u przypadajacych na kazdego z nich kosztow Wyhagrodzenia biegiego) to kazdemu z nich nalezy sie zwrot od pozwanego kwoty W Wysokosci 904,74 z1. Koszty procesu zwiazane z udzia1em W spraWie E. S. wynios1y 7996,84 z1z czego 47,34% to 3385,70 z1. W takim razie, skoro powédka zap1aci1a kwote 5.596, 84 z1 to nalezy jej sie zwrot od pozwanego kwoty W wysokosci 1.81 1,14 z1. Z koiei powodowie M. T. i Z. N. Wygrali sprawe W 84%. Koszty procesu zwiazane z udzia1em W sprawie kazdego z tych poWodoW wyniosly 93.709,09 Z1 (op1ata od pozwu — 85.000,00 z1, op1ata od pehiomocnictwa 17,00 z1, przypadaj ace na kazdego z nich czesé wynagrodzenia bieglego — 1.492,09 z1— k. 226, 350 oraz przypadajaca na kazdego z nich czeéci wynagrodzenia peinomocnikow obu stron 3600,00 z1 x 2), z czego 16% to 14.993,45 21. Jezeli Wieo kazdy z tych powodow zap1aci1 kwote 90. 109,09 z1(op1ata od pozwu 85.000,00 z1, op1ata od peinomocnictwa 17,00 zi, przypadaj aca na kazdego z nich czesé wynagrodzenia bieg1ego — 1.492,09 z1— k. 226, 350 oraz przypadajaca na kazdego 2 nich czesci wynagrodzenia ich pelnomocnika 3.600,00 Z1), to kazdemu z nich nalezy sie zwrot od pozwanego kwoty '15.115,64 21. Sad mia1przy tym na uwadze, ze W sytuacji gdy Wspoiuczestnikéw procesu reprezentujejeden peinornocnik, mimo, ze Wystawiono odrebne pehlomoenictwa, pehiomocnikowi nalezy siejedno Wynagrodzenie. Zgodnie bowiem z powszechnie przyjetyrn W orzecznictwie i doktiynie pogladem wsp61uczestnikom proeesu reprezentowanym przez tego samego pehiomoenika, W razie Wygrania przez nich sprawy, sad przyznaje zwrot kosztéw W Wysokosci odpowiadajacej wynagrodzeniu jednego pe1nomocnika(zob. postanowienia Sqdu Najwyzszego.' z dnia 12 hpca 1980 roku, 11 CZ 79/80, OSNCP 1981, nr 2 — 3, poz. 37; z dnia 11 mega 1966 roku, 1' CZ 36/66, Lex nr 5984 0ra_z uchwakg skladu siedmiu sgdzidw Sqdu Najwyzszego z dnia 20 grudnia 1963 roku, 111 PO 1 7/63, OSNCP 1964, nr 6, poz. 107 i uchwalg Sqdu Nqfwyzszego z dnia 30 szycznia 2007 roku, I11 CZP 130/06, OSNC 2008, nr 1, poz. 1, z g10sqA. Zieliriskiego, OS1’ 2007, z. 11, poz. 140). W takiej samej wysokosei zwraca sie koszty zastepstwa procesowego stronie reprezentowanej przez kiiku adwokatow (radcdw prawnyoh, rzecznikow patentowych). Stosownie do tresci art. 113 § 1 i 2 ustawy z dnia 28 lipca 2005 roku o kosztach sadowyoh W sprawach cywilnych (Dz. U. Nr 167, poz. 1398 ze zm.) Sad nakaza1 sciagnaé z roszczefi zasadzonych poWodom W punkcie 1. Wyroku na rzeez Skarbu Pafistwa ~ Sadu Okregowego W Warszawie tytu1em nieuiszczonych opiat od pozwu W zakresie ich przegranej od poWod6W: T. L., K. Z. M. P. i J. P. kwoty po 8.093,24 z1 (stanowiace 47,34% z kwoty I7.096,00 z1 naleznej z tytuhl opiaty od pozWu Wniesionego przez kazda z tych powédek, ktore zosta1y W ca1osci zwolnione od oplat od pozwu R. 86117.096,00 z1x 47,3 4% = 8.093 ,24 z11), od poWod6W R. M. P. i A. P. kWoty po 1.697,90 z1 (stanowiace 47,34% z kwoty 5.699,00 21 naleznej z tyt111u op1aty od pozWu Wniesionego przez kazdego z nich, przy uwzglednieniu, ze kazde z nich zap1aci1o z tego tytuhi kwote 1.000,00 z1 Wobec zWo1nienia ich od opiat od pozwu ponad kwote 1.000,00 z1 k. 8615.699,00 21 x 47,34% — 1.000,00 z1= 1.697,90 z1/) oraz od powodki E. S. kwote 27.3 72,51 z1 (stanowiaca 47,34% z kwoty 68.3 83,00 z1 naleznej z tytuiu oplaty od wniesionego przez nia_ pozwu, przy uwzglednieniu, ze zap1aci1a z tego tytulu kwote 5.000,00 z1 Wobec zwolnienia jej od op1aty od pozwu ponad kwote 5.000,00 21 k. 86, 123 /68.383,00 Z1 x 47,34% — 5.000,00_z1= 27.372,SI 21/).
Słowa kluczowe
#orzeczenie#Postanowienie#Sad Apelacyjny W Warszawie _ (talc m. in. w wyrokach z dnia 30 lzpca 2008 roku#I C 1240.110#art. 1302§ 1 k.p.c.#art. 5 k.c.#art. 67 § 2 k.p.c.#art. 1 ktorego#art. 32 ust. 2 ustawy#art. 20 ust. 1 ustawy#art. 7 dekretu#art. 227 k.p.c.#art. 5 ustawy#art. 156 § 1 k.p.a.#art. 160 § 1 k.p.a.#art. 160 § 4 k.p.a.#art. 160 k.p.a.#art. 156 § 1 albo#art. 418 tego#art. 158 § 2 k.p.a.#art. 361 § 1 k.c.#art. 361 § 1 kc#art. 8 dekretu#art. 363 § 2 k.c.#art. 361 § 2 k.c.#art. 4 dekrelu#art. 505 pkt 3 k.c.#art. 1 § 4 dekretu#art. 7 dekrete#art. 9 § 5 dekretu