Wyrok I C 124/11 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 7 listopada 2011 r. Sąd Okręgowy w Opolu I

--- STRONA 1 --- Sygn. akt I C 124/11 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 7 listopada 2011 r. Sąd Okręgowy w Opolu I Wydział Cywilny w składzie następującym: Przewodniczący SSO Izabela Bogusz Protokolant: sekr. sądowy Małgorzata Gabriel po rozpoznaniu w dniu 7 listopada 2011 r. w Opolu sprawy z powództwa M. B. przeciwko A. T. o ochronę dóbr osobistych i zapłatę I. zobowiązuje pozwanego A. T., aby w terminie 2 tygodni od prawomocności wyroku przesłał powodowi M. B. pisemne oświadczenie następującej treści: „ A. T. przeprasza M. B. za wypowiedziane pod jego adresem wulgarne słowa w dniu 5 marca 2011 r. około godziny 10.00”, II. w pozostałym zakresie powództwo oddala, III. nakazuje pozwanemu uiścić na rzecz Skarbu Państwa – Sądu Okręgowego w Opolu kwotę 600 (sześćset złotych) zł tytułem części opłaty sądowej od uiszczenia której powód był zwolniony. Wyrok uprawomocnił się Na oryginale właściwy podpis dnia 6 grudnia 2011 r. za zgodność SSO Izabela Bogusz Sygn. akt I C 124/11 UZASADNIENIE --- STRONA 2 --- Powód M. B. w pozwie z dnia 23.03.2011 r., ostatecznie sprecyzowanym na rozprawie w dniu 19.10.2011 r. ( k. 73 ) wniósł o zobowiązanie pozwanego A. T. do złożenia w formie pisemnej oświadczenia następującej treści: „ przepraszam M. B. za wypowiedziane pod jego adresem wulgarne słowa w dniu 05.03.2011 r. około godziny 10.00”. Ponadto wniósł o zasądzenie od pozwanego kwoty 15.000 zł tytułem zadośćuczynienia za naruszenie jego dóbr osobistych, a także o zasądzenie od pozwanego kwoty 5.000 zł na cel społeczny wskazany przez Sąd. W uzasadnieniu powód podniósł, że pozwany wybudował pod blokiem drewnianą altanę, gdzie w trakcie częstych imprez których natężenie wzrasta w okresie wiosenno – letnim i jesiennym, spożywany jest alkohol, a brak sanitariatów sprawia, że uczestniczy oddają mocz i wymiotują zaraz pod altaną. Powód podkreślił, że takie sytuacje łamią przepisy ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi a także naruszają jego dobra osobiste, wolność i swobodę, gdyż jest zmuszony oglądać je z okien i balkonu swojego mieszkania. Powód twierdził, że nie wyraził zgody na wybudowanie altany dlatego zgłaszał policji i straży miejskiej wszystkie incydenty. Ostatni raz policja interweniowała w dniach 04.03.2011 r. i 05.03.2011 r. Wówczas w spotkaniu w altanie uczestniczył pozwany, który będąc w stanie upojenia alkoholowego wyzwał powoda wulgarnymi słowami, czym doprowadził do naruszenia jego dóbr osobistych. Zarządzeniem z dnia 02.06.2011 r. (k. 35) Sąd wyłączył do odrębnego rozpoznania pozostałe roszczenia powoda: o zobowiązanie pozwanego do rozebrania wiaty garażowej (punkt I pozwu), o zobowiązanie pozwanego do rozbiórki altany drewnianej (punkt II pozwu) oraz o zobowiązanie pozwanego do usunięcia z parkingu numeracji miejsc (punkt III pozwu). W odpowiedzi na pozew z dnia 29.06.2011 r. ( k. 44-47) pozwany wniósł o oddalenie powództwa w całości oraz o orzeczenie o kosztach postępowanie według norm prawem przepisanych. W uzasadnieniu pozwany podniósł, że nigdy nie organizował imprez mogących narażać powoda na nieprzyjemne doznania. Przedmiotowa altana służy potrzebom rekreacyjnym i z wyjątkiem powoda nie przeszkadza innym mieszkańcom. Każdorazowy przypadek korzystania z altany przez mieszkańców Wspólnoty przebiega w sposób zgodny z obowiązującymi w tym zakresie przepisami, co potwierdziły wyniki postępowań oraz interwencji policyjnych inicjowanych przez powoda. Pozwany podkreślił, że w trakcie korzystania z tego obiektu przez mieszkańców Wspólnoty, osoby te załatwiają swoje potrzeby fizjologiczne w swoich mieszkaniach, a stan opisywany przez powoda byłby nie do pomyślenia dla kogokolwiek z mieszkańców. Pozwany podniósł ponadto, że nigdy nie ubliżył powodowi i że nie rozmawiał z nim od około 2 lat. W trakcie interwencji policyjnej mającej miejsce w dniu 05.03.2011 r. nie odzywał się do powoda. Sąd ustalił następujący stan faktyczny: Powód M. B. mieszka w G. przy ul. (...) „c”/7, w budynku należącym do Wspólnoty Mieszkaniowej (...) w G.. Pozwany A. T. mieszka również przy ul. (...) „b”/6. Teren Wspólnoty obejmuje obszar na którym znajdują się parkingi, ogródki działkowe oraz altana (wiata) służąca mieszkańcom do grillowania i spotkań, w trakcie których spożywany jest także alkohol. Altana jest zadaszona i zamknięta. Z zewnątrz nie widać osób przebywających w środku. Pozwany A. T. jest przewodniczącym zarządu Wspólnoty Mieszkaniowej. W dniu 05.03.2011 r. w godzinach porannych pozwany A. T. udał się do drewnianej altanki znajdującej się na terenie Wspólnoty, gdzie byli już Z. B., J. K. i A. P., którzy spożywali alkohol. Pozwany przyłączył się do nich. Z. B. nalał pozwanemu wódki do kieliszka, którą on wypił. Po wypiciu alkoholu pozwany wyszedł z altanki i wymiotował na podwórku. Całe zdarzenie widział powód, który w tym czasie znajdował się na balkonie. Widząc zachowanie --- STRONA 3 --- pozwanego powód krzyknął do obecnych w altanie mężczyzn, że „ wyleczy ich z tego chlania pod blokiem”. Po pewnym czasie do altanki przyszła żona pozwanego B. T.. Gdy pozwany razem z żoną wracał do domu znajdujący się na balkonie powód powiedział do nich, że „ to trzeba leczyć, że trzeba z tym skończyć”. Po tych słowach pozwany A. T. wyzwał powoda wulgarnymi słowami i razem z żoną poszedł do domu. Świadkiem zdarzenia był m.in. Z. B.. Następnie powód wezwał na interwencję policję. Powód poinformował policjantów, że mieszkańcy wspólnoty w miejscu publicznym spożywają alkohol i wyzywają go wulgarnymi słowami. W trakcie interwencji, która miała miejsce około godziny 10.20 policjanci stwierdzili, że w altanie drewnianej przebywali: J. K., A. P., Z. B. oraz S. F., którzy spożywali tam alkohol. W trakcie interwencji nie byli w stanie upojenia alkoholowego i zachowywali się spokojnie. W tym czasie pozwany przebywał w domu. Do kolejnej interwencji doszło o godz. 13:55 na skutek zgłoszenia pozwanego, który podał, że powód filmował go kamerą z balkonu swojego mieszkania, znajdującego się na trzecim piętrze. Będący na miejscu funkcjonariusze Komisariatu Policji w G. pouczyli zgłaszającego o przysługujących mu prawach, a przebieg interwencji udokumentowali w formie zapisu w notatnikach służbowych. Powód od czasu utworzenia Wspólnoty – cztery lata temu, pisze skargi na różne, jego zdaniem nieprawidłowe zachowania i działania członków Wspólnoty Mieszkaniowej. Kwestionował też wybudowanie przedmiotowej altany. Dowody: pisma powoda – k. 6, 8-18, 41-42, pismo Komendanta KP w G. z dnia 24.06.2011 r. – k. 48, i z dnia 25.10.2011 r. – k. 84, notatka urzędowa – k. 85, zeznania świadka Z. B. – k. 86-86v, zeznania powoda – k. 86v-87. Sąd zważył, co następuje: Powództwo częściowo zasługuje na uwzględnienie. Powód domagał się od pozwanego przeprosin oraz zapłaty łącznie kwoty 20.000 zł tytułem zadośćuczynienia za naruszenie jego dóbr osobistych, do którego doszło w dniu 05.03.2011 r. na skutek wyzwania go przez pozwanego wulgarnymi słowami. Ustawodawca przewidział ochronę zarówno czci jak i dobrego imienia danej osoby fizycznej w ramach ochrony dóbr osobistych uregulowanej w przepisach art. 23 k.c. i 24 k.c. Zgodnie z tymi przepisami osoba, której dobro osobiste zostaje zagrożone cudzym działaniem, może żądać zaniechania tego działania. W razie dokonanego naruszenia może także żądać, aby osoba, która dopuściła się tego naruszenia, dopełniła czynności potrzebnych do usunięcia jego skutków, w szczególności zaś złożyła oświadczenie odpowiedniej treści i w odpowiedniej formie. Na zasadach przewidzianych w kodeksie może także żądać zadośćuczynienia pieniężnego lub zapłaty odpowiedniej sumy na wskazany cel społeczny. Przesłankami do udzielenia ochrony dobrom osobistym danej osoby jest zagrożenie lub naruszenie dóbr osobistych oraz bezprawny charakter działania wywołującego wskazany skutek. Przy ocenie zagrożenia bądź naruszenia dóbr osobistych należy zawsze oceniać czy dane zachowanie, biorąc pod uwagę przeciętne reakcje ludzkie, mogło obiektywnie stać się podstawą do negatywnych odczuć po stronie pokrzywdzonego. Przy określaniu bezprawności również należy brać pod uwagę kryteria obiektywne. Dla udzielenia ochrony nie jest konieczne wykazanie winy --- STRONA 4 --- sprawcy czynu zagrażającego lub naruszającego cudze dobra osobiste czy też nawet świadomości. Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 19.07.1982 r., I CR 225/82 wskazał, że „ wprowadzone w art. 24 k.c. domniemanie bezprawności dotyczy zachowania się sprzecznego z normami prawa lub zasadami współżycia społecznego, bez względu na winę lub nawet świadomość sprawcy”. Wystarczy obiektywna ocena wadliwości zachowania z punktu widzenia szeroko rozumianego porządku prawnego i reguł postępowania obowiązujących w danym społeczeństwie. W art. 24 k.c. została wprowadzona zasada domniemania bezprawności działania sprawcy, co powoduje, że to pozwany w procesie o ochronę dóbr osobistych musi wykazać, że jego działanie nie miało charakteru bezprawnego. Działanie nie jest bezprawne, chociażby zagrażało dobru osobistemu lub nawet je naruszało, przede wszystkim wówczas, gdy jest oparte na obowiązującym przepisie prawa albo stanowi wykonywanie prawa podmiotowego ( por. wyrok SN z dnia 24.01.2000 r., III CKN 553/98). Do okoliczności wyłączających bezprawność zalicza się również zgodę pokrzywdzonego oraz działanie w obronie uzasadnionego interesu. Na żądającym ochrony ciąży jedynie dowód, że dobro osobiste zostało naruszone lub zagrożone. W niniejszej sprawie analiza materiału dowodowego prowadzi do jednoznacznego wniosku, że powód wykazał, że jego dobra osobiste w postaci czci, dobrego imienia zostały naruszone. Pozwany A. T. wyzywając powoda wulgarnymi słowami, wskazanymi przez powoda w pozwie dopuścił się naruszenia jego dóbr osobistych. Sąd dokonując ustaleń w przedmiotowej sprawie dał wiarę zeznaniom powoda, które w pełni znajdują potwierdzenie w zeznaniach świadka Z. B., a także w treści notatki urzędowej sporządzonej z interwencji w dniu 05.03.2011 r. Sąd nie dał wiary zeznaniom pozwanego, który zaprzeczył, że wyzwał powoda wulgarnymi słowami. Jego zeznania są bowiem sprzeczne z dowodami wskazanymi powyżej. Sąd nie dał również wiary zeznaniom świadków zgłoszonych przez powoda: J. K., A. P. i B. T., które są sprzeczne nie tylko z dowodami wskazanymi powyżej, ale też są sprzeczne ze sobą. Świadkowie J. K. i A. P. zeznali, że w dniu 05.03.2011 r. nie spożywali alkoholu i nie było żadnej interwencji policji. Ponadto świadek A. P. zeznał, że w tym dniu nie widział J. K.. Zeznania tych świadków są sprzeczne z treścią notatki urzędowej z dnia 05.03.2011 r., z której jednoznacznie wynika, że obaj panowie przebywali pod wiatą, gdzie spożywali alkohol i zostali spisani przez policję. Mając na uwadze powyższe Sąd uznał, że pozwany naruszył dobra osobiste powoda. Przechodząc do żądania powoda usunięcia skutków naruszenia jego dóbr osobistych poprzez złożenie stosownego oświadczenia przez pozwanego w formie pisemnej Sąd uznał, że zasługuje ono na uwzględnienie. Zarówno treść jak i forma oraz sposób publikacji oświadczenia muszą być adekwatne do zakresu naruszenia dóbr, warunkowanego także sposobem działania sprawcy naruszenia i okolicznościami jego czynów. Żądanie dopełnienia czynności potrzebnych do usunięcia skutków naruszenia dóbr osobistych przez złożenie oświadczenia odpowiedniej treści i w odpowiedniej formie powinno być skonkretyzowane przez osobę domagającą się ochrony, czyli powinna ona ściśle określić ( sformułować) treść oświadczenia, którego złożenia domaga się. Treść postulowanego przez stronę oświadczenia poddana jest ocenie sądu, który może ingerować w treść oświadczenia jedynie poprzez ograniczenie jego zakresu lub konkretnych sformułowań, uwzględniając wówczas żądanie w określonej części. Adekwatnym, zdaniem Sądu sposobem usunięcia skutków ustalonego naruszenia dobra osobistego powoda będzie przeproszenie go przez pozwanego w formie pisemnego oświadczenia. Biorąc powyższe pod uwagę Sąd orzekł jak w punkcie I wyroku. Zgodnie z treścią art. 24 § 1 zd. 3 k.c. na zasadach przewidzianych w kodeksie, ten czyje dobro osobiste zostało naruszone, może również żądać zadośćuczynienia pieniężnego lub zapłaty odpowiedniej sumy pieniężnej na wskazany cel społeczny. Zadośćuczynienie służyć ma udzieleniu poszkodowanemu satysfakcji w sytuacji, gdy inne środki nie są wystarczające dla usunięcia skutków naruszenia dóbr osobistych. Do uwzględnienia żądań --- STRONA 5 --- wynikających z w/w przepisu nie wystarczy ustalenie bezprawności naruszenia dobra osobistego, ale konieczne jest ustalenie działania zawinionego ( chociażby winy nieumyślnej w najlżejszej postaci). Sąd na podstawie art. 448 k.c. może przyznać temu, czyje dobro osobiste zostało naruszone, odpowiednią sumę tytułem zadośćuczynienia pieniężnego za doznaną krzywdę lub na jego żądanie zasądzić odpowiednią sumę pieniężną na wskazany przez niego cel społeczny. Zasądzenie zadośćuczynienia ma, zatem charakter fakultatywny i od oceny sądu, opartej na analizie okoliczności konkretnej sprawy, zależy przyznanie pokrzywdzonemu ochrony w tej formie. Nie oznacza to oczywiście dowolności w podejmowaniu przez sąd decyzji, który może odmówić zasądzenia sumy pieniężnej wtedy, gdy stwierdzi, w oparciu o zobiektywizowane kryteria, że nie zachodzi potrzeba zadośćuczynienia za krzywdę moralną poprzez jej zrekompensowanie w formie pieniężnej. Swoboda decyzji sądu odnosi się do oceny tego, czy zadośćuczynienie pieniężne ( lub zasądzenie odpowiedniej sumy pieniężnej na wskazany cel społeczny) jest w danej sytuacji odpowiednim sposobem rekompensaty krzywdy moralnej, czy też przeciwnie, istnieją dostateczne możliwości naprawienia krzywdy w drodze zastosowania środków ochrony niemajątkowej. Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy Sąd uznał za bezzasadne powództwo w zakresie majątkowej ochrony dóbr osobistych, pomimo, że pozwany naruszył je w sposób zawiniony. Sąd miał bowiem na uwadze nie tylko tło naruszenia dóbr osobistych powoda, wskazane przez Sąd, ale też i to, że złożenie oświadczenia, o którym była już mowa, jest - z uwagi na sposób naruszenia dóbr osobistych - wystarczającym sposobem usunięcia skutków dokonanego naruszenia. Rozstrzygnięcie o kosztach uzasadnia treść art. 98 k.p.c. w zw. z art.113 ust. 1 ustawy z dnia 28.07.2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych.