Wyrok I C 1227/09

--- STRONA 1 --- . M !;===._‘§i:' ' .1.. 9 .3;: ‘ ¢ ‘L  *‘ E5c.: ‘ Y: =11;.1= \ 5?: . ,. . .34 f z E {Z 2‘ 4 .__.—._‘.;. . __=_ l \ l. s:’\ . .'i " F . . ;j" € ..—.'.¥ . LEE‘. r“ Sygn. akt I C 1227/09 4/i?"?‘$* “‘\ .. '4 5 =' , ffzyu A‘  "* ':.': I j1:‘§§§.\‘\ QUV e"//"$9 WYROK ' W IMIENIU RZECZYPOSPOLITE] POLSKIE] . _ Dnia 07 kwietnia 2011 rdku Sqd Okrggowy Warszawa Praga’ w Warszawie, Wydziaf I Cywilny w sk:l'adzie_ nastgpujqcymz ' Przewodniczqca : SSO Katarzyna Wflczyfiska Profokolant: apl. adw. Anna WoéifigkowskaDQbiec po rozpoznaniu na_ rozprawie w dniu 07 kwiemia 2011 roku w Warszawie z pqwédztwa Si .. D.;  przeciwko Skarbovvi Pafistwa reprez__cntowanemu przez Dyrektora Arcsztu élcdczego (o.._,.._)"_ '_ L. . ' 0 zadoééuczynicnie w kwocie 350.000 zfotych 1. powédztwo oddala; J. 2. nie obciaga powoda kosztami sqdowymi, ptzejmujqc je na rachunek Skarbu Pafistwa; 3. zasqdza 0Id _S[ .. D. ' ‘V 1 \ _ na rzecz Skarbu Pafistwa — Prokuratofii Generahaej Skhrbu Pafistwa kwotg 7.200 (sicdem Vtysigcy dwieécic) zlotych tytuhzm zwrotu kosztéw zastgpstwa procesowego. ' < < 4‘ I 1 A/ 2 --- STRONA 2 --- w L F '1 . | . '! *2 vii _._ .5_' ' g ,_ Y. ' 1" 1 > J :rf=_= »_1;, _ir».s' .=:.= ' ' ';'El':1  .1 I. I1 sygh. akt I c 1227/09 ~ UZASADNIENIE _ . rv Pozwem z dnia 28 Wrzeénia 2009 1". powod wniésl 0 zaszidzenie od Skarbu Pafistwa ~— Aresztu §1edczego 0 £ ° .0 , " ,(dalej:“ A§) kwoty 350.000 .  J 5 I 21 z odsetkami od dnia orzeczeniei wyroku do dnia zaplaty tytukam zadoééuczynienia za naruszenie débr osobistych, prawa do poszanowania Zycia losobistego i godnoéci wskutek nie \>\/ywiabzania sio pozwanego z obowiqzkow zapewnienia powodowi warunkéw bytowych zgodnych z art. 110 § 2 k.k.w. Jake podstawg prawnq powod wskazai art. 77 ust. 1 Konstytucji oraz art.23, 24, _448 i 417 KC, a takze art] 3 Europejskiej Konwencji 0 ochronie praw czhawieka i podstawowych wolnoéci. ~ W uzasadnieniu powod podniosi, i2 Warunki, W ktérych zostai osadzony nie spelnialy podstawowych zasad sanitarnych, naruszaly godnoéé czlowieka i byly . _ I nilehumanitarne i ponizajape. Powod twiordzii, Ze podczas pobytu W AS, _to jest W okresach od X 1999 do V 2000, od II 2002 do IV 2004 oraz do V_ 2009 r. by% osadzofiy w celach, gdzie powierzchnia. przypadajqca na jednego osadzonego byla mniej sza nii _trzy metry kwadratowe, a takze brakowalo podstawowego sprzcgtu kwaterunkowego i whéciwego oéwietlenia. Kqcik sanitamy nie by} odpowiednio wydzielony i nie zapewnial intymnoéci. Brakowaio zaj656' KO i sportowych. Sytuacja panujapa W celi, zdaniem powoda, W sposob ewidentny naruszala art. 102 k.k.W. (pozew, k. 14). W odpowiedzi na pozew, dnia 10 grudnia 2009 rd. pozwany wniosi 0 oddalenie powodztwa. i zasqdzenie od powoda na rzecz pozwanego kosztéw post:gpowania, W tym kosztow zastegpstwa procesowego na podstawie arc. 11 pkt_ 3_ ustawy z dnia 3 lipca 2005 r. 0 Prokuratorii Generalnej"Skarbu Pafistwa, a takze podniosi zarzut'pfzedaWnienia_ w. stosunkundo roszozefi powoda za Iata' 1999 2006. W uiasadnieniu pozwaliy zaprzeczyl Wszelkim twierdzeniom podniesionym W ' 1 --- STRONA 3 --- ="_=.=g . ; = = A3:. 1.=8.e ii Qgfi E 2 1 §El1¢5Lfl d&““ '1‘I’TJ|I\"\ Y1 Ii <5 IE i ii L‘! 1i .4 I I fl r—.»=w»=M=..=».; .5 VJr;=<\ Ii 1 k‘ 1 I. . ' I. . i 2 i i 1 1 I 1? pozwie i stwierdzil, i2 powodztwo jegt bezzasadne. Pozwany przedstawii dowody _z dokiimentow urzodowyclg na okolicznoéé zgodnoéci z prawem dziaiafi Skarbu Pafistwa A " " Podczas rozprawy strony podtrzymaiy stanowiska. Sqd ustalil nastgpujqcy, stan faktyczny:' Powod odbywa karg pozbawienia wolnoéci po raz kolejny. Po raz trzeci zostai 0 n skazany za popehiienie przestopstwa faiszerstwa. Przebywai W AS W okresaoh od 22 paidziemika 1999 do 26 maja 2000, od 22 Iutego 2002 do 6 kwietnia 2004_oraz od 28 kwietnia 2008 r. do 14 lipca 2008 r. oraz od 17 wrzeénia 2008 r. do 15 kwietnia 2009 1'. (okolicznoéé bezsporna). ' Podozas pobytu powoda W A8 warunki bytowe byiy monitorowane W ramach nadzoru penitenojamego. Wizytacje mialy miej sce 21 i 30 paidziernika 2008 r., oraz 19 i '20 paidziomika 2009 r., i zostaly zakoficzone sprawozdaniami 2 \ pozytyvimq ocenq praoy kierowniotwa i administraoji A8 (sprawozdania, k. 37 62, 125_152). W 2008 r. W A8 panowa10 przeludnienie, jednakie nie przekraozajape érednio za okres od styoznia 2008 r. do czasu wizytacji prowadzolnej W dniach 21 i 30 paidziernika 2008 r. 115% pojemnoéci A8 (spradvozdanie, k. 39).“ Wiprzedmiooie przeludnienia byly wydawane l przez dyrektora A8 zarzqdzehia na podstawie art. 248 pa in 2 k.k.w. (k. 70 . 72) a takze by} 0 nim informowany Przewodiiiczapy VIII Wydziaiu Penitencj arnego Sqdu Okrqgowego w Warszawie w pismach Z am 19 marca 2008 r. (1<.6"/), 30 Iipca 2008 (k.69), 1 paidziernika 2008 r. (k. 64) 10 grudnia 2008 r. (k. 66), 27 stycznia 2009 r.(k. 68), 2 maroa 2009 r. (k. 65), 26 Asierpnia 2009 r. (k. 63). W 2009 1'. 2&1Udl116Ifi6 wynosilo érednio za okres od stycznia 2009 "r' do czasu wizytacji prowadzonej w dniach 19 i 20 paidziemika 2009 r. 100% pojornnoéci A8 (sprawozdanie, k. 125). 0' . . ff ' 2 --- STRONA 4 --- "E 2 ’i? . 5?: f “ii ‘J? 3" 2 \ .5 1:. r_: 5 w: mx\ \iWb€u % i s 31 is 4 »=.=m\_.q,_=~=1nunmm~| \mmmmum»==' 1 i E Ii ...H 2' '5' 1.. .i .\ _ W 2008 r. i 2009 r. dzial kwatermistrzowski prowadzil prace remontowe, W tym kompleksowy remont sprzqtu Igwaterunkowego, umozliwiajqce znacznq poprawq warunkow. bytowyoh wiqiniéw, pomimo _ zmniejszenia pianu finansowego na 2008 r. i 2009 ‘r. (sprawozdania, k.‘ 39 — 40, 126127). Powod miai do dyspozyoji przyslugujqdy mu sprzqt kwaterunkowy W iloéci zgodnej z'rozporzaLdzeniein' Ministra Sprawiedliwoéci z 16 marca 2003 r. w sprawie; w_arunk6w bytowych osob pozbawionych wolnoéci,‘ oséb osadzonych zakladach karnychii» aresztach éledczych. W przypadku zuiycia lub zniszczenia sprzotu kwatorunkowego. ’w jego miejsce by} przynoszoriy sprzqt zastqpczy. Bicliznapoécielowa byla prana» co 2» tygodnie, ngczniki i. s'.oierki byiy prange .co tydziefi.Kapiki sanitarne byly . oddzielone od reszty oeii tnvala, murowand §.Gi.fl1'lk8Lb3LdZiPiYt3L Ila Stelazach motalowych oraz 'by1y wyposazone w plastikowe zasionki Yw dr2:_.wiac_h. Zaslonki "do kqcikow, nagmimiie niszczone ..przez osadzonych byly “na biezatoo wymieniane na nowe, jedynie W razie braku standardowej ceratowejf 'za's1ony do kapika na stanie magazynu ozasowo v_vieszane..by10 .prz_es§oiera_d1o. Na.bieZ:ico naprawiane byly wszystkie zgiaszane usterki,lct6re byly wpisywane do zeszyituiusterek, 2;11ajdujacoego sio na kazdym oddzialo, W _tym ‘usuwa_n'e bylo zagrzybienie, ndprawiany byi radiowozel. Co roku dokonywano przeglqdu Vyventylacji. W celach, w ktoryoh przebywai osadzony zapewnione ibyly warunki. zgodne z rozporzqdzeniem Ministra Sprawiedliwoécii zv 16’ marca. 2003 r.‘ ‘W sprawie wanullcow bytowyoh osob pozbawionych wolnoéci,1os6b osadzonych ‘zakladach karnych i aresztach s’;1edcz'ychy(zeinania K’ W .1<. 264 265; sprawozdania,‘ 1<. 3254, 125 152). A A Podczas pobytuw'A8 »powoda'dzia1£11a biblioteka, radiowegzei, studio telewizji k_a_blowej,_ a takie by1y. prowadzone roznorodne zajzgcia rekreaoyjne, edukaoyjne i sportowe (sprawozdanie, k. 48 — 56,“ 134143). 7 3 --- STRONA 5 --- \ =. >¢ “’—' M»»~—n=u nunmwnru..m.5_u\au1=wmM\ \. €. '32 ml.!1;.;. 1'. Powyzszy stan faktyozny Sa,d ustalii na..podstawie dokumentow urzodowyoh i prywatnych ziozonych W niniejszej sprawie izawartych W aktaoh, ktorym Sad dal wiaro w ramach zakreélonyoh art. 244 i 245 KPC, zwazzywszy, to ich autentycznoéci i prawdziwoéci nie kwestionowala Zadna strona, a nadto nie wzbudziiy wa,tp1iwoéci'Sa,du, a takie pa podstawie zeznafi éwiadkow K . W ., ktérym Sqd dal wiarq. Sqd daiiwiarq zeznaniom powoda (k. 284), w ktorych przywolano przesluchanie informacyjne powoda ( k. 187, 1188) oraz éwiadka P: _ P , (k. 231232) i W ' , .C. , ' (k. 266) co .' do okolicznoéci potwierdzonych dokumentami oraz zeznaniami . éwiadka K W .. W pozostalym zalcresie Sa,d nio dal wiary powyzszym zeznaniom. Wniosek dowodowy 0 przeshlchanie B * . K ' ' ' w charakterze éwiadka zostai oddalony, z uwagi na_ okolicznoéé, ii B K. . przebywal z powodem w jednej oeli W 2003 r. , to jest w okresie za ktory roszczenie z tjrtulu ozynu niedozwolonegoruleglo p1zedaw'nieniu'. ' ' ' ' " W éwietle poczynionych ustalefi faktycznych i. zaprezentowanej "oceny. materialu dowodowego, Sqd zwaiyl co nastgpuje: _ i " _ _ n Powédztwo wniesione przez S‘ ' ' D ' _ nie zasiuguje na uwzglqdnienie. Powéd domagja siq ochrony dobr osobistych zadoéouozynieliia za ich naruszenie. Zgodnie. z dyspozycjq art. 23 1<.c. dobra osobiste czlowieka, jak w‘ szczegélnoéoi zdrowie, wohioéé, czeéé,‘ swoboda sumienia (...), pozostajq pod ochronq prawa cywilnego niezaleznie od_ ochrony przewidzianej w innych p1"zepisach. Kodeks cywilny nie zawiera definicji débr osobistych; ani tez przepisu wyjaéniajapego. czy ma na wzglqdzie ogél dobr, osobistych jako pewien zbior ktéremu oclpowiada ogolne prawo osobiste podmiotowo. Brak jest takze zamkniotego katalogu tych d6br.. ' '  ' .  Na zasadzie art. 24 § 1' k.c. ten, ozj/jodobro osobiste zostaje zagrozone cudzym dziaianiem moze Zqdaé zaniechania tegoxdzialania, chyba, Ze. nie jest ono ' 4 --- STRONA 6 --- !1 11 .._n».%..._;:: 1 ;1 1 1 4’ W4._.4_ .2_;_ ._2 i1 1 ‘E 1.  1. bezprawne. Na zasadach przewidzianych w kodeksie mote on rowniez Zqdaé *2 zadoééuczynienia pieniqznego ‘lub zaplaty odpowiedniej sumy pienioznej na wskazany col spoloozny. Takze art. 448 KC Stanowi, izw razie naruszenia dobra osobistego sqd mote" przyznaé temu, czyje dobro osobiste zostalo naruszone odpowiednia, sumq tytuleni ozadoééuczynienia pieniqinego za doznanq 1(IZyWdQ,(...) niezaleznie od innych érod1<6w1iotrzebnych do usuniocia .sk11tk6w mruszenia. ' » Przesianka, ochrony» dobt osobistych jest zatem ich naruszenie lub powstanie groiby riarusz'enia, oraz bezprawnoéé idzialania sprawcy naruszenia. Przy ooenie, czy dos'z1o'\do naruszenia dobra osobistego nalezy poshlgiwaé siq kryteriami natury 'obioktywnej,.nie zaé jedynie subiektywliyxnodczuciem osoby mdajqoej  "co wielokrotnie w swych oizeozeniach podkreélal Sa,d NajwyZszy i '_miernLika,' po'zwé.1aja_,cego'usta1ié, czy doszlo do naruszenia dobra osobistego, nalezy szukaé W opinii publioznej. 1 ' Na’ temat bezprawnoéoi dziaiania Sqd Najwyzszy wypowiedzial siq w orgeczoniu z_ dnia 19.10.1989 r. w sprawie II CR 419/89 (OSP 1112/90, poz. 377), Ze ,,za bezprawnouwaia siq kaidé dziaianie naruszajqce dobro osobiste, jeZ_e1i'nie'zachodziyiadha ze szczegolniychi okoliczno§ci usprawiedliwiajapych je oraz, Ze do 'oko1icznoéoi' wyiqczajapych bezprawnoéo naruszenia débr osobistych na} ogéi Zalicza ‘siQ: idziaianie w ramach porzzydku prawnego, tj. dzialanie dozwolone przez obowiqzujqce przepisy prawa, wykonywanie prawa podmiotowego, zgodq pokrzywdzonego ‘ (ale 2 zastrzezeniem uchylenia jej. skutecznoéci W 7 ihiektorych przypadkach), otaz.‘ dzialanie w obtonie uzasadnionego interosu”. Przy czym naiezy pamiotaé, iz w art. 24 § "1 k.c. ustawodawca'wprowadzi1 domniemanie bezprawnoéoi i Ze to pozwany w procesie ' o ochronq dobr osobistj/ch ma obowiagzek wykazania iétnienia okolioznoéci usp'rawie'dliwiaja,cych.. to .‘dzia1anie, a wiqc wylqczajdoych bezprawnoéé. , . ' 5 1 1 1 1 \.r L i i 1 i | .| _» .1 =_| ii I5 5| E1 1 E 1 1 i .__. _._. _.,' 1 1 1 I --- STRONA 7 --- i =:iz§ u5_ 1’ T 2 5 i 2 '2 1 1 E \ W niniejszej sprawie powod, na ktorym zgodnie z art. 6 k.e. spoezywai ciezar udowodiiienia faktow 2: ktoryoh wyqvodzii skutki prawne, nie wykazal spehiienia przeslanek odpowiedzialnoéci Skarbu Pafistwa. " Powéd nie udowodnii, iz poniosi szkode, bqdi krzywde w zwiqzku z dziaianiem pozwanego. Nie wykazal, iz naruszond_ zosta1y jego dobra osobiste. Dobra osobiste definiuje, sie w doktrynie i orzeoznictwie jako ,,wartoéci 0 charakterze niemajqflcowym, wiagqce sie z osobowosciq cziowieka, uznane powszechnie w spoieczeflstwie” (po r. komentarz do art. 23 KC B. Giessen, W.J. Katner, P. Ksiezak, B. Lewaszkiewicz  Petrykowska, R. Majda, E. Broda, T. Pajor,'U. Promifiska, M. Pyziak  Szafnicka, W. Robaczyfiski, M. Z., 8widers1<i, M. Wojewoda, Kodeks cywilny, Czesé ogolna, Komentarz, LEX, tam pisrniennictwo). Tymczasem dochodzone przez powoda. prawo do (w szczegolnoéci) przestrzeni, ,,normalnych warunkow”, odpowiednich war_unk6w do higieny, czytaniaiprasy nie Wiqzq sie Z osobowoseiq cziowieka. ' Co wiecej, nawet jezeli by przyjqé, ii powod w gruncie rzeczy "dochodzii zadosc':uczynienia za krzywde poniesionq wskutek naruszenia dobor osobistyoh jakimi sq godnosé i intymnoéé, warunkéw panujapych w A8 nie moze z obiektywnego punktu widzenia uznaé za ponizajape i naruszajape godnosé i intymnosé powoda. W oce11ié~/i,Sa,du pozwany wykazai brak bezprawnosci w dziaianiu jego funkojonariuszy. Maja,_c na uwadze wynik przeprowadzonego postepowania dowodowego oraz iuwzgledniajap caioksztait okolicznosci sprawy brak bylo podstaw do przyjecia odpowiedziahioéci pozwanegoe z tytulu naruszenia godnosoi powoda w zwiqzku z_ warunkami odbywania kary pozbawienia wolnoéci. Podnieéé nalezy, iz pozbawienie woinoéci jest kara, za postepowanie sprzeczne z 0b0Wi3,_ZUj21CYI11_ porzqdkiem prawnym. Osoba skazana na kare pozbawienia wolnosci n1usi,'mie6 swiadomosé ograniczefi i dolegliwosci, jakie wiz1,23, sie z izolacjqfi zobowiqzana jest znosié rygory zycia codziennego w jednostce penitencjarnej, /vv§mil<aja,ce z przepiséw prawa 14" 6 ‘F --- STRONA 8 --- == 4 'gI";'.1.1!.'§ r . . $1. I =I.5,» |" \_ \. :3“ 1 A f . .4. U. .. Q ' :1  .. ? 1 1 ¢—_1.=..=.1.‘=\..<nu.....,.._,__,_,._ x‘ 5 . 2/ 2 J \ 1 i Ev:' . ..g.’¢:,‘; ,_ 1? ‘*5 . ,5 .1; 41.1:;.\§}. t I 509 ‘. . _ zawartych w k.k.w., stosownych rozporzqdzeniaeh i irodiaoh prawa miejscowego w postaci .Zarzqdze1i_ Dyrektora Aresztu 81edozego. Powod miai éwiadomosé spiosobu odbywania kary pozbawienia wohiosci w warurlkach Aresztu Sledczego ¢ 21>) ' I , albowiem w areszcie tym odbywal poprzednio kare pozbawienia Wolnoéci. ; I ' 1 Co za tym idzieroszczenie powoda nie zasluguje na uwzglednienie, bowiem art. 448. k.o. stanowi, ii ,,W,razie naruszenia dobra osobistego sqd moze przyznaé temu, czyje dobro. osobiste zostalo naruszone, odpowiedniq sumo tytuiem zadoséuczynieifia pienieznego za. doznanq krzywdelub na jego Zqdmiie zasqdzié odpowiedniq sumo 'pieniezha,» na wskazany przez niego eel "spoieczny, niezaleznie od innych srodkow potrzebnych do usuniecia skutkow naruszenia. _(...).”. Zatem nawet w przypédku stwierdzenia ziaruszenia dobr osobistyoh zadoééuezynienie jestf:a_1kLi1tatyw11e.' (pot. wyrok SN z 19.04.2006 r. , II PK 245/O5, QSNP 20076/708/101, wyrok.'SN z 27.08.1969 r. , “I PR 224/60, OSNCP 1970, nr 6, poz. I11). Na marginesie nalezy dodaé, ze powéd okreélil sposob oznaczenia dochodzonej sumy tytulem zadoséuozynienia jako irracjonahiy, a zatem pozbawiony racjonalnych postaw (k.1 87). ' Podlcreslenia wyrnaga réwniez, iz przy ocenie zasadnosci roszczenia powoda zasa,dzenia, zadoééiiczynienia na1ezy“uwzg1edni6 dodatkowe okolicznoéci, tak jak. niedofinanasowanie skuzby zdrowia, placowek oéwiatowych, wiezienriictwa i wielu innych sfer zycia publicznego w aspekcie. swiadczefi soejalnych izdrowotnych. W takieh realiach, zasqdzenia. na rzecz powoda zadoséuezynienia za naruszenie jego dobr osobistych, nawet gdyby do tego doszio, ktére to namszenie nie wynikaioby z celowego i naceohowanego zlq woiq dziaiania. jakiegokolwiek” podmiotju odpowiedzialnego "za warunki odbywania kary ‘pozbawienia wolnoéci, nalezaloby w" sprzecznosci z powszechnym poezuciem sprawiedliwoéci, a wreoz nalezaioby uznaé to za .  I; _/ :_ i 7 '1 . --- STRONA 9 --- t:. 2.. . i i I I e?=,_ " I.;5.:'. . _._.,, . . .1;.I! 21;; F F ““"~'=''—'"=.:|mnL»; .=1zxlawnwnfl; If 1 i4;4.1='\wa I . 1 1 i F I 1 1' naduzycia prawa, od ezego nie imozna abstrahowaé przy orzekaniu zadoééuczynienia. V . _ . Ponadto Sqd wskazuje, iz zgodnie z dyspozycjq art. 442' § 3 k.c. W razie .wyrzqdzenia szkody na osobie, przedawnienie nie mote skofiezyé sie wezeéniej nii z uplywem lat trzech od dnia, w kiorym poszkodowany dowiedziai sie 0 szkodzie i 0 osobie obowiaganej do jej naprawienia. ' ' Roszczenia wynikaj age. z czynéw niedozwolonych ulegajq przedawnieniu, jezeli maja, charakter majqtkowy: do kategorii roszczefi majaflcowych nalezy zaiiczyé takie roszezenia oi zaplate zadoééuczynienia ( ar. 445 i 448 k.o.). W zwia,zk|.1 z powyzszym Sqd przyjaj, iz roszczenia powoda za lata 19991: — 2006r. wskazane w pozwie ulegly przedawnieniu. _ . Z powyzszyeh wzgledéw, na podstawie wezesniej cytowanych przepisow orzeezono, jak W sentencji. O kosztzich sqdowych orzeczono na podstawie art. 102 k.p.e., uwzgledniwszy, it powod nie_ ma _,zr6d1a stalego dochodu ani tez zasobow majé,il?§o\arych na pokiyeie znacznych kosztéw ppstepowania w sprawie. . _ ' . . _ _ Q . O zwrocie kosztow zastepstwa procesowego orzeczono na podstawie art. 98 k.p.c. _ I / / 8 I I