Teza / krótkie omówienie
sprzedazy lokali mieszkalnych nr (...),(...), (...), (...)i (...)w na1eZqcy1n niegdyé do jej ojca T. Jbudynku przy ul. (...)w VLpoloionyrn na nieruchomoéci obj Qtfij dzialaniemdekretu Z dnia 26 paidziernika 1945 roku 0
Treść orzeczenia
--- STRONA 1 ---
Sygn. I C 1225/‘O9 Na purlsiawie usiaxy 2 dnia 6.69.2001 r. o doahgpie do informaciipublicgnej Dz. 11_2 pox. 1198 2 péin. zm. przekdzano mormaqo punlmzng u iomue ' dokumamu tub w formie przelworzonej W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ ' Q 5%/Q rd £51,/O N F0 ,q/ """""" R55Liélié Dnia 29 czerwca 2012 r. J_Q;;“%'bOr1_Q adses wnioskodawcy Sag! Qlcrqgowy W Warszawie Wydzial I Cywilny W skladzie nastqpujacymz H Przewodniczqcy 1 SSO Boiena Chlopecka Protokolant : stazysta Agnieszka Makowiecka po rozpoznaniu W dniu 28 czerwca 2012 r. w Warszawie na posiedzeniu jawnym sprawy Z powodztwa Z. C. przeciwko SkarbowiPa1istwa Woj ewodzie (...) 0 odszkoclowanie I. zasqdza od Skarbu PafistwaWoj ewody (...) na rzecz Z. C. kWotQ'1.210.600 Z1. (jeden milion dwieécie dziesiqé tysiqcy szeééset zlotych) z odsetkami ustawowymi od dnia 8 listopada 20081 do dnia zaplaty, II. W pozostalym zakresie powodztwo oddala, . III. zasqdza od Skarbu Pa1’1stwa~Woj ewody (...) na rzecz Z. C. kwotq 13.941,26 z1.(trzynas'.cie tysicgcy dziewiqéset czterdzieéci jeden ziotych i dwadzieécia szeéé groszy) z tytulu zwrotu kosztow postegpowania, w tym wynagrodzenie pelnomocnika w kwocie 7.200 zl. (siedem dwieécie zlotych), IV. optatq od pozwu przejmuje na rachunek Skarbu Pafistwa. Sygn. akt I C 1225/09 ‘ 0 UZASADNIENIE. W pozwie z dnia 07 sierpnia 2008 roku powodka Z. C.wni0s1a 0 zasagzlzenie na jej rzecz od pozwanego Skarbu Pafistwa reprezentowanego przez Wojewodq (...)kwoty 1.666.084,65 21 wraz z ustawowymi odsetkami od dnia wniesienja pozwu do dnia zaplaty oraz kosztami procesu, w tyrn kosztami zastqpstwa procesowego wediug norm przepisanych. W uzasadnieniu pozwu powodka wskazala, iz dochodzona przez niq kwota stanowi odszkodowanie za wydanie wadliwych decyzji administracyjnych W przedmiocie sprzedazy lokali mieszkalnych nr (...),(...), (...), (...)i (...)w na1eZqcy1n niegdyé do jej ojca T. Jbudynku przy ul. (...)w VLpoloionyrn na nieruchomoéci obj Qtfij dzialaniemdekretu Z dnia 26 paidziernika 1945 roku 0 wlasnoéci i ufzytkowaniu gruntow na obszarze (...). Roszczenie wobec Skarbu Pafistwa zostaio oparte na art. 417 1 § 2 k.c. oraz na fakcie Wydania przez (...)W W.w dniu 30 listopada 2007 roku i W dniu 28 gjrudnia 2007 roku decyzji stwierdzajqcych, i2 decyzje W przedmiocie sprzedazy WW. lokali zostabr wydane z naruszeniem prawa (pozew — k. 4 — 12). _ W odpowieclzi na pozew pozwany Skarb Pafistwa — Wojewoda (. . Jwniosi o odrzucenie pozwu wobec czasowej niedopuszczalnoéci drogi sqdowej, zaé w razie nieuwzglqdnienia przez Sqd tego zarzutu wniosl o
--- STRONA 2 ---
oddalenie powodztwa W caioéci. Nadto pozwany domagal siq zasadzellia kosztow postsgpowania Wodlug norm przepisanych. Motywuj ac s_We_s_tanoWisko W sprawie pozwany podniosl, i2 irodlem szkody po stronie powodki (co ‘do ktorej kwiestionowal Wykazanie legitymacji procesowej W ninioj szym procesio) mogioby byé jedynie orz<=:cz't_=:11'ie..M_injs1;fa dnia 30 Wrzoénia 1964 roku utrzymuj ace W mocy decyzjo (...)z dnia 05 rnarca 1953 roku W przedmiocie odmowy przyznania powodce prawa Wiasnoéci czasowej do nieruchomoéci. W zwiazku z tym, zdaniem pozwanego, W sprawie znaj duje zastosowanie art. 160_k.p.a. i przewidziany W nim dwuetapowy tryb dochodzenia odszkodowania, ktorego powodka nie Wyczerpaia W zakresio drogi administracyj nej, Wobec czego pozew Winien byé odrzucony. Nadto pozwany zakwestionowal powodztwo zarowno co do zasady (W zakresie niewykazania przes1anek odpowiedzialnoéci) jak i co do Wysokoéci szkody, zarzucajac, is postopowanie dekretowe nie zakoficzylo sio Wydaniem decyzji obejmuj acej Wszystkie etapy przewidziane W dyspozycji art. 7 dekretu (ponowne rozpoznanie wniosku dekretowego po uchyleniu decyzji pierwotnej, a w razie decyzji odmownej — przyznanie nieruchomoéci zamiennej), oraz podniésl zarzut przedawnienia w oparciu 0 art. 160 § 6 k.p.a., uznaj ac, Ze trzyletni terminjprzedawnienia nalezy liczyé od daty 26 lipca 1999 roku, kiedy to stala sio ostateczna decyzja Prezesa (...) stwierdzaj aca niewaznoéé decyzji z dnia 30 Wrzeénia 1964 roku. W zakresie Zadania odsotkowego pozwany powolal siq na orzeczenie Sadu Najwyiszego, zgodnie z kto1ym odsetki od kwoty zasadzonej tytulem odszkodowania nah22a. sic; dopiero od daty Wydania Wyroku. (odpowiedi na pozeW— k. 120 130) W piémic procesowym z dnia 20 marca 2009 roku (k. 135 — 142) powodka podtrzymala swe stanowisko, zaprzeczaj ac twierdzeniom pozwanego, natomiast pozwany w piémie procesowym 2 dnia 08 czerwca 2009 roku (k. 149 — 160) dodatkowo zarzucil, i2 powodka nie posiada legitymacji czynnej W niniej szym postopowaniu, gdyz nie byia strona postopowafi, W ktorych Wydano Wadliwe decyzje administracyjne, a nadto nie Wykazala ona stanu technicznego lokali W datach ich sprzedazy oraz tego, 2e z Wiasnych érodkow Wyremontowala budynek po zzniszczeniach Woj ennych i doprowadziia go do stanu teohnicznego istniej acego W tychze datach. W ocenie pozwanego przy ustalaniu ewentualnego odszkodowania nalezy uwzglodnié Wysokoéé cioiarow finansowych ponoszonych przez Skarb Pafistwa, W tym kosztow biezacego administrowania, konserwacji i remontow. .1ego zdaniem na przeszkodzie do ustanowienia prawa wlasnoéci czasowej stal fakt obciazenia nieruchomoéci prawami osob trzecich (art. 102 § 1 prawa rzcczowego). Poza tym pozwany podniosl, iz roszczenie pozwu, czy to oparte na. art. 4171§ 2 k.c., czy na art. 160 k.p.a., nalezy uznaé za przedawnione takze na podstawie art. 442 § 1 k.c. Postanowieniom Z dnia 25 czerwca 2009 roku Sad odrzucil pozew z powodu czasowej niodopuszczalnoéci drogi sadowej Qpostanowienie I C 756/08 — k. 190). Po rozpoznaniu zazalenia strony powodowej Sad Apelacyjny W Warszawio postanowieniem Z dnia 03 listopada 2009 roku uchylil zaskarione orzoczenie (postanowienje I AC2 1901/09 — k. 259). . _ W dalszych pismach procesowych obie strony podtrzymywaly swe stanowiska W sprawie. W piémie procesowym z dnia 30 maja 2011 roku strona powodowa zawarta wniosek W trybie art. 195 § 1 k.p.c. 0 Wezwanie do udzialu W sprawie W charakterze powoda J. C. oraz rozszerzyla powodztwo do kwoty 1.980.270 zl, Wnoszac 0 zasqdzenie: na rzeoz powodki Z. C.kwoty 1.942.500 21 Wraz z odsetkami ustawowymi od dnia 05 sierpnia 2008 roku do dnia zaplaty tytulem odszkodowania za sprzedaz lokali mieszkalnych nr (...), (...)(...), (...)i (...)po1oZonych W budynku przy ul. (...); 1 na rzecz powodki Z. C. i jej moia J. C. solidarnie kwoty 37.770 Z1 z odsetkami ustawowymi od dnia 05 sierpnia 2008 roku do dnia zaplaty tytulem odszkodowania za zaplatq ceny Wykupu przez powodkq i jej mqia lokalu nr (...), pomimo posiadania tytulu Wlasnoéci do tego lokalu (pismo procesowe — k. 374 — 375). _
--- STRONA 3 ---
W pismach prooesowych z dnia 27 maja 2011 roku i z dnia 13 paidziernika 2011 roku reprezentujaca pozwanego Prokuratoria Generalna Skarbu Pafistwa powolala sing na treéé uchWa.1y pelnego skladu Izby Cywilnoj Sadu Najwyiszcgo z dnia 31 marca 2011 roku, sygn. akt III CZP 112! 10, podnoszao m.in., Ze W sprawic znaj dujo zastosowanie art. 160 k.p.a., Wobec ozego powodka Wywodzac 2r6d1o szkody z decyzji o sprzedaZy1oka1i— nio posiada logitymacji. czynnej do Wystopowania W niniej szym procesio (gdyi nio byla strona postopowafi, W ktorych zostaiy Wydane docyzje o sprzedazy lokali). Pozwany zaznaczy1takz'e, ii W jogo ooonie powodztwo nie zashlgiwaloby na uwzglqdnieriie takie W oparciu 0 przepisy art. 417 k.o., czy toz art. 418 k.o., zaé roszczenia dotyczacego ceny uiszczonej za nabycio lokalu nr (...) powodka riie moglaby dochodzic’: takie na podstawie art. 410 § 2 k.c., badi art. 471 k.c. Zdaniem Prokuratorii Genoralnoj Skarbu P£:1f1S1Wfl powodka mog1aby dochodzié odszkodowania jedynio za Wydanie Wadliwej decyzji dekretowej, jednakze Wowczas roszozenie takie naleialoby uznaé za przedawniono W oparciu 0 art. 160 § 6 k.p.a. (pisma procesowe '— k. 395 4 399, 411 417). Na rozprawie W dniu 28 czorwca 2012 roku Sad oddalil Wniosek strony powodowej o Wezwanie do udzialu W sprawie W trybie art. 195 § 1 k.p.c. mafia powodki — J. C.. I P6h10I110CIl11( powodki ostatocznie Wniosl 0 zasadzenie na rzecz jogo mocodawczyni kwoty 1.210.600 Z1 (zgodnio z Wyliczeniem zawartym W opinii bieglego S. O.) wraz z odsotkami ustawowymi za okres jaki Wskaza1 W pozwie i oéwiadczyl, 2o cofa pozew W pozostalym zakresie (W tym takze W zakresie odszkodowania z tytuhx uiszczenia ceny Iokalu nr (...) — wobec ocldalenia przez Sad Wniosku o Wezwanie do udzialu W sprawie J. C.) bez zrzeczenia sio roszczenia, na co jednak strona pozwana nie Wjrrazila zgody (protokoi rozprawy ~ k. 518). Sad Okrggowy ustalil nastcgpujqc}? stan faktyczny: Zabudowana 4kondygnacyjnym budynkiom mieszkalnym nieruohomoéé po1oZona przy ul. (...)W W., ozn. hip I11‘ (...), stanowiaca Wlasnoéé T. J.(na mooy umowy notarialnej z dnia 26 czerwca 1936 r.), obj Qta zostala dzialaniem dekretu z dnia 26 paidziernika 1945 roku 0 Wlasnoéci i uzytkowaniu gruntow ria obszarze n1.st. Warszawy (Dz.U. nr 50, poz. 279) (dowod: zaéwiadczenie Sadu Rej onowego (...)W W.(...)z dnia 12.01.2009 r. k. 185, uzasadnionie decyzji Prezydenta (...)z dnia 23.02.2006 r. — k. 163 164). Z dniem 21 listopacla 1945 roku, tj. z dnicm Wej écia W Zyoie dekretu, przedmiotowa nieruohomoéé przeszla na Wlasnoéé Gminy (...). Obj Qcie gruntu przez Gmino nastapilo W dniu 16 sierpnia 1948 roku, tj. Z dniem ogloszenia W Dzienniku Urzqdowym Nr (...)(doW6d: uzasaclnienie decyzji Prezydonta (...)z dnia 23.02.2006 r. — k. 164). Nastopnio nieruchomoéé gruntowa staia sio W1asno§ciq Skarbu Palfistwa na podstawie art. 32 ust. 2 ustawy z dnia 20 marca 1950 roku o torenowych organachjednolitej Wiaclzy pafistwowej (Dz.U. 111" 14, poz. 130). W dacie Wejéoia W Zycie dekretu W ksiodze hipotecznej przodmiotowej nieruchomoéci Wpisane byly obciagenia na rzecz osob trzeoich (dowod: zaéwiadczenie — k. 185). Stan budynku i lokali W nim po1ozonych Wymaga1po Wojnie remontu; W szczegolnoéci W zakresie instalacji gazowej i Wentylacji W lokalach, zaé W 1955 roku Wystqpilo przociekanie dachu, uszkodzenie rynien i zalewanie lokali na III piotrze (dokumenty teclmiczne — k. 172 — 184). T. J.zmar1 W dniu 09 maja 1946 roku (stwierdzenia nabycia spadku na rzecz jego corki Z. C.dokona1 Sad (...)postanowieniem z dnia 15 lipca 1952 roku, sygn. akt I Ns II 252/52 4 dowodz uzasadnienie decyzji Prezydenta (...) z dnia 23.02.2006 r. ~ k. 165). W dniu 24 czorwca 1948 roku M. .1.(wdoWa po T. J.) z1o2y1a W imieniu niepehioletniej corki Z.Wniosek o przyznanie praWa Wlasnoéci ozasowej do tej nieruchomoéci, jednak wniosek ten zostal rozpattzony odmownie orzeczeniem admi11istracyjnym(...)nr(...)z dnia 05 marca 1956 roku, ktore stwierdzilo zarazem przoj Qoie fragrnontow budynkow posadowionych na tym gruncie na Wlasnoéé Skarbu Paflstwa. Corka i zarazem jedyna spadkobierczyni T. Z.C.(juZ Wowczas p€h1016’tI11£1) Wniosla odWo1anie od orzeczonia adrninistracyj nego z dnia 05 marca 1956 roku, jodnak Ministerstwo (...)decyzja (...)z dnia 30 Wrzoénia 1964
--- STRONA 4 ---
roku utrzymalo to orzeczenie W mocy. (dowody: decyzja Prezesa Urzqdu (...)z dnia 26.07.1999 r. wraz z uzasadriieniem — k. 40 — 43, decyzja Prezydenta (...)z dnia 23.02.2006 r. — k. 161167). W dacie przejocia nieruohomoéci protokolem Z dnia 04 lutego 1965 roku na nieruchomoéci znajdoWa1 sio budynek frontowy, murowany, 3 — piqtrowy. Na tym tefonie oboWiazyWa1 wowczas ,,Perspektywiczny plan ogolny z zalofzeniami do 1965 roku” zatwierdzony przez (...)W dniu '31 styoznia 1961 roku uchwala nr 4113, zgodnie z ktorym teren ten by1 przeznaczony na zabudowq WieIorodzi11na(doW6d: decyzja Prezesa Urzodu (...) Z dnia 26.07.1999 r. Wraz z uzasadnieniem — k. 40 — 43). Na podstawie umow notarialnych zawaftych W Wykonaniu decyzji administracyjnych nr (...)z dnia 22.04.1976 r., n1(...)z dnia 28.12.1978 r., nr (...)z dnia 27.08.1980 r., nr (...)z dnia 18.08.1981 r., nr (...)z dnia 22.06.1989 r. i nr (...)z dnia 28.02.1990 r. sprzedano dotychczasowym najemcom znajdujace sic; W budynku przy ul. (...)1okale nr(...), (...), (...), (...), (...)i (...). (dowodyz decyzje sprzedazowe i akty notarialne — k. 54 — 65, 71 77, 83 — 90, 96 98,104 110). Lokal nr (...)zosta1 sprzedany na podstawie decyzji nr (...) 2 dnia 27 sierpnia 1980 roku i aktu notarialnego z dnia 28 siorpnia 1981 roku na rzecz J.i Z.ma120nkoW C.za ceno 140.707 21, a dodatkowo nabywcy ponioéli koszt 2.600 Z1 z 1IY111.1f1.l skapitalizowanych za 25 lat oplat rocznych za uzytkowanie Wieozyste oraz 5.139 21 z tytu1u kosztow zawarcia umowy W forrnie aktu notarialnego — razem 148.446 z1. (dowodyz akt notarialny — k. 58 — 61, decyzja 131* 776780 — k. 62 — 65). Z dniem 27 maja 1990 roku nieruchomoéé gruntowa przy ul. (...)sta1a siq W1asn_o§oiaDzie111icy (...), co potwierdzfl Wojewoda (...)decyzjami: nr (...)z dnia 22 maja 1991 roku oraz nr (...)z dnia 30 stycznia 1996 roku (c1oW6d: uzasadnienio decyzji Prezydenta (...)z dnia 23.02.2006 r. k. 163). Decyzja nr (...)z dnia 26 lipca 1999 roku, po rozpoznaniu wniosku Z. C.z dnia 28 kwiotnia 1995 roku, Prezes Urzodu (...)stWierdzi1 niewaznoéé decyzji Ministerstwa (...)z dnia 30 wrzeénia 1964 roku z powodu n_iepoozynienia przez ten organ ustalefi W zakresie obowiazuj acego planu zagospodarowania przestrzennego i zgodnoéci przeznaczenia nieruchomoéci z tymze planem. (dowod: docyzja z dnia 26.07.1999 r. — k. 40 — 43). Decyzjanr (...)z dnia 30 czerwca 2004 roku (...)W W., po 1ozpoznaniu odwoiania Z. C., uchy1i1o orzeczenie administracyjne (...)z dnia 05 marca 1956 roku i przekazalo sprawa do ponownego rozpoznania przez Prezydonta (...)(doW6d: decyzja SKO z dnia 30.06.2004 r. ~— k. 44 4 48). W dniu 01 czerwca 2005 roku Z. C.zosta1ia przekazana u1amkoWa czoéé budynku mieszkalnego przy ul. (...)z Wy1acze11iom lokali sprzedanych o numerach(...), (...),(...), (...), (...)i (...) oraz czoéci Wspolnych (dowod: protokol zdawczo — odbiorczy — k. 168 — 171). W dniu 23 Iutego 2006 roku Prezydent (...)Wyda1 decyzjq nr (...), na mocy ktorejz I. ustanowil na 99 lat prawo uzytkowania Wieczystego do udzia1u Wynoszacego (...)czQ§ci gruntu o powierzchni 323 In kW., oznaczonego jako dzialka cwidencyj na nr (...)w obrobie (...)uregu1oWanego W KW nr (...), po1oZonego przy ul. (...)w W.na rzecz Z. C.; ustanoWi1 na 99 lat prawo uzytkowania Wieczystego gruntu 0 powierzclmi 239 I11 kw. oznaozonogo jako dzialka ewidenoyjna nr (...)W obrqbie (...)uregu1oWanego W KW nr (...)po1o20nego przy 1.11. (...)W W.na rzecz Z. C.;
--- STRONA 5 ---
ustalil czynsz symboliczny W tytuhl ustanowienia prawa uzytkowania Wieczystego; IV. . odmowil ustanowienia prawa uzytkowania Wieczystego do udziahl Wynoszacego (...)CZQ§C1 gruntu opisanego W pkt. I. — oddanego W ozytkowanie Wieozyste Wlaécicielom Iokali mieszkalnych nr (...),(...), (...), (...), (...)i (...) znajclujacych sic; W budynku przy ul. (...). W dacie Wydania tej deoyzji nieruchomoéé nie byia objota Zadnym obowiazujacym miojscowym planern zagospodarowania przestrzennego, natomiast zgodnie z UohWa1aNr (...)z 09 lipca 2001 roku W sprawie przyj ocia planu Zagospodarowania (...) i zatwierdzenia ustalofi Wiaiacych gminy (...)przy sporzadzaniu miej scowych planow zagospodarowania przestrzennego — nieruohomoéé ta poloiona byla W strefie mieszkaniowo — uslugowej (dowod: decyzja z dnia 23.02.2006 r. — k. 161 — 167). W dniu 30_listopada 2007 roku i W dniu 28 gmdnia 2007 roku (...)W W.Wyda1o decyzje nr (...), (...), (...), (.. .)i (...), W ktorych stwierdzilo, 2e decyzje W przedmiocie sprzedaiy lokali nr (...), (...), (...), (...)i (...)zosta1y Wydane z naniszeniem prawa, jednakze nie mozna stwierdzié ich niewaznoéci z powodu Wywolania przez nie nieodwracalnych skutkow prawnych (dowodyz deoyzje (...)z dnia 30.11.2007 r. k. 49 — 53, 66 — 70, 78 — 82, 91 — 95, decyzja (...) z dnia 28.12.2007 1. — k. 99 103). Obocnie dawna nieruohomoéé hipoteczna or (...)Wchodzi W sklad dzialek ewidencyj nych nr (...)o pow. 323 _ m kw. i nr (...)poW. 239 I11 kw. z obrobu (...)i stanowi wiasnoéé komunalna, ((...)). Na dziaice nr (...)znajduje sia budynek mieszkalny, zaé. na dzia1ce nr (...)ga.raZ stanowiaoy odrqbna, od gruntu nieruchomoéé pozostaj acy We Wlasnoéci Z. C.(doW6d: uzasadnienie decyzji Prezydenta (...) 2 dnia 23.02 .2006 1'. — k. 165). Wartoéé lokali 111" (...), (...), (...), (...)i (...) znajdujacych sic; w budynku przy ul. (...)W W.Wed1ug ich stanu z dat ich sprzedazy i oen aktualnych, a takze z uwzglodnieiliem obciaienia obligatoryjnym prawem najmu, Wynosi 1.210.600 Z1 (pisemna opinia uzupolniajaca biegiogo sadowego S. O.— k. 451 — 488, opinia ustna — k. 518 520). _ Powyzszy stan faktyczny Sad ustalil W oparciu o powolane dowody 2 dokumentow, W tym przede Wszystkim na podstawie kserokopii dokumentow urzodowych (decyzji administraoyjnych), ktore stanowia doW6d tego, co zosta1o W nich urzodowo zaéwiadczone (art. 244 § 1 i 2 k.p.c.). Zadna zo stron nie kwestionowala zgodnoéci kopii tych dokumentow z oryginalami, a takzo Sad nie mial Watpliwoéci co do ich po1nej W€:1I"[O§C1C1OW0d0W6j. Nadto Sad opar1 swe ustalenia W zakresie Wysokoéci naleznego powodce odszkodowania na treéci opinii uzupehiiajacej, pisemnej i ustnej, bieg1ego sqdowego S. 0., W ktorej uwzg1Qd11i1 on obciazcnie lokali obligatoryjnym prawem najmu. Opinja ta byla jasna i zupelna, oparta na praWid1oWoj metodologii, sporzadzona zosta1a przez osobq posiadaj aca szeroka wiedzo jak i dlugoletnie doéwiadczenie W zakrcsio Wyceny nieruchornoéci. Wszelkie Watpliwoéci stron biegly Wyj 2161111 na rozprawie W dniu 28 czerwca 2012 roku. . Sad Okrggowy zwaiyl, co nastgpuje: . Powodztwo zaslugiwalo na uwzgladnienie Wjego ostatecznym ksztalcie co do naleznoéci glownej, tj. W zakrosie Zadania zasadzenia kwoty 1.210.600 Z1 tytulem odszkodowania stanoWia,cogo rownowartoéé lokali mieszkalnych nr (...), (...), (...), (...)i (...) W budynku przy ul. (..,)w W.przy uwzglodnieniu ich obciazenia obligatoryj nym prawem najmu. Z uwagi na fakt, i2 strona pozwana nie wyrazila zgody na cofniocio pozwu bez zrzeczenia sio roszczenia W czqéci przekraozaj accj przedmiotowa kwoto, powodztwo W toj czqéci pod1ega1o odda1ez1iu(Wtym takze W zakresie odézkodowania z tytuhi uiszozenia przez powodkq i jej megza ceny sprzedaiy za lokal nr (...)). Wydaj ac rozstrzygniacie o Wskazanoj Wyzej treéci Sad mial na wzglqdzie nastopujace okolicznosici faktyczne i prawne. .
--- STRONA 6 ---
W piorwszoj kolej noéci podnieéé nalezy, i2 nie znajdowalo uzasadnionia kwestionowanie przez strong pozwanalegitymacji procesowej powodki W niniejszej sprawie. Nastopstwo prawne Z. C. po T. .1. wynika bowiem z treéci zloaonych do akt sprawy kopii decyzji administracyjnych Wydanych W postqpowaniach, W ktorych powodka byla tak traktowana przez organy administracji pafistwowej (z powolaniem sio przoz nie na postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku). Jak juz Wyzoj podkraélono pozwany nie poddaWa1W Watpliwoéé wartosici dowodowej kopii dokumentow urzodowych przedlozonych przez powodkq. Powodka opiera1a swe roszczenie na twierdzeniu, i2 pozwany Skarb Pafistwa reprezentowany przez Woj ewodo (...)odpoWiada za wyrzadzenie j ej szkody na skutek Wydania wadliwych decyzji administracyjnych W przedmiocie sprzedarzy lokali nr (...)W budynku przy ul. (...)W W.W latach 1976 —. 1990, ktorych Wydanie z naruszeniem prawa stwierdzilo (...) W W.W decyzj ach z dnia 30 listopada 2007 roku i 28 gruclnia 2007 roku. Szkody tej upatrywala W bezpowromej utracie prawa Whasnoéci tychze lokali. W ocenie Sadu Zrodlem Wskazanej przez Z. C.szkody jest jednak pierwotne orzeczenie dekretowe Wydane przez (...)W dniu 05 marca 1956 roku, utrzymane W mocy przez MinisterstWo(...)decyzjaNr (...)z dnia 30 Wrzeénia 1964 roku. Warunkiem sine qua non Wydania decyzji 0 sprzedazy lokali by/10 bowiem uprzednio Wydanio decyzji z dnia 05 marca 1956 roku. Odmowa przyznarlia Wlasnoéci czasowej do nieruchomoéoi spoWodoWa1a W konsekwencji przejécie budynku na Wlasnoéé Gminy, a nastopnie Skarbu Paiistwa, ktory Wobec tego m6g1 swobodnie rozporzadzic’: znaj dujacymi sic; W1}/H1 budfiu lokalami mieszkalnymi, dzialaj ac Wowczas W dobrej Wierze W zakresie przyslugiljacego mu prawa wiasnoéci. W sprawie niniej szej zaistniai zatem Iaficuch przyczyn, ktore doprowadzily do odj ocia powodce prawa Wlasnoéci przedmiotowych lokali (szkoda rzeczywista, tj. damnum emergens), przy czym podstawowym zdarzeniom sprawczym bylo W toj mierze Wydanie orzeczenia dekretowego W 1956 roku utrzymanego W mocy decyzja z 1964 roku, co nada1o mu przymiot ostatécznoéci. Zbycie lokali na rzecz osob trzecich spoWodoWa1o jcdynic powstanie nieodwracalnyoh skutkow prawnych, ktore ostatocznie uniemozliwily uwzglodnienie Wniosku dekretowogo powodki o przyznanie L1ZY1L1(0W&1‘l1a Wieczystego do czoéci gruntu. Zdarzenie to nie stanowiio jednak bezposlredniej przyczyny zaistnienia szkody po jej stronie. ,,PoWo1anio sit; przez sprawco szkody na hipototyczna, (rezerwowa) przyczyno uszczorbku doznanego przoz poszkodowanego moze byé tozwaiane tylko Wéwczas, gdy przyozyna rezerwowa stanowi ogniwo teoretycznego laficucha przyczynowogo r6Wno1cg1ego, niezaleinego od rzoczywistej sekwencji Wydarzefi. Nigdy nie bodzie ono natomiast 1no21iWe W przypadkach, W ktérych rzeczywiécie zaistnialo zdarzonie szkodzace stworzylo mozliwoéé hipototycznego V\TyS18,p16I1i& altematywnej przyczyny szkody. Wowozas z zaioienia nie jest mozliwe Wykazanie, Ze W braku zdarzonia sprawczego niowatpliwie Wystapilaby hipotetyczna przyczyna uszczerbku”. Jezeli rozpatrywana odpowiedzialnoéé Wiaze sio z rzeczywiécie zaistnia1ym zdarzeniem A (tu: bezprawna odmowa Wlasnoéci czasowej), to podmiot, ktorego odpowiedzialnoéé rozpatrujemy (tu: Skarb Pa1'1stWa) tylko Wowozas m6g1by sio poWo1yWaé na hipototyczne zdarzenie B (tu: sprzedaz lokalu), gdyby mozliwoéé hipotetycznego Wystapionia zdarzenia B by1a niezalezna od faktycznego WyS1lE]p18I11€1 zdarzenia A. Jeieli natomiast samo zdarzenie A stworzylo moZ1iWoéé Wystapienia zdarzenia B, to powolanie sio przez sprawco szkody na zdarzcnie B jest Wy1a,czone. Niemozliwe jest Wéwczas Wykazanie, Ze zdarzenie hipotetyczne B Iiiewatpliwie Wystapiloby W braku zdarzenia A. (tak zasadnie J. J. (2) W glosie aprobujacej do Wyroku Sa,du Naj wyzszego z dnia 2 marca 2006 r., sygn. akt I CSK 90/05 (Palestra 2007/34/325, LEX nr 59662). Sad Apelacyjny W Warszawie W uzasadnieniu Wyroku 2 dnia 17 maja 2011 roku, sygn. akt I ACa 78 6/10 stwierdzii, i2 ,,pos1uZenio sio przy ustalaniu szkody metoda dyferencyjna, wyrainie Wskazuj e, 2e decyzja o sprzedaiy lokalu nie powoduje Zadnego nowego uszczerbku, a jedynie precyzuje jui Wczeéniej powstaly, zawoza bowiem zakres uprzednio istniej acej szkody(W1asnoé(: calego budynku i Wieczyste uiytkowanie do calej nieruchomoéci) do czoéci utraconego prawa. Szkoda powodow Wyrazaj aca sir; takim uszczerbkiom nie ma Wioo przyczyny sprawczej W decyzj ach 0 sprzedazy lokali, ale W decyzji o odmowie przyznania prawa W1E1S110§C1CZ3SOW6j” (k. 423 akt nin. sprawy). 0' W stanie faktycznym niniej szej sprawy decyzj a nadzorcza (uchylaj aca orzeozenie dekretowe z 1956 roku stanowiace Zrodlo szkody) zosta1a natomiast Wydana przez SKO W dniu 30 czerwca 2004 roku.
--- STRONA 7 ---
W swiotle powyzszego W sprawie niniej szoj zastosowanie znajduje art. 160 k.p.a. pomimo jego uohyienia z dniom_0I Wrzosnia 2004 roku, zgodnio z regtllacja miodzyczasowa Wyra:Zona,W ar. 5 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o zrnianie ustawy Kodeks cywilny oraz nicktoiych innych ustaw (Dz. U. z 2004 r., nr 162, poz. 1692 ze 2.111.), Wedlug ktorej do zdarzefi i stanow prawnych powstalych przed dniom Wej scia W Zyoie niniojszoj ustawy stosujo sio przopisy art. 417, art. 419, art. 420, art. 4201, art. 4202 i art. 421 k.c., oraz art. 153, art. 160 i art. 161 § 5 k.p.a., W brzrnieniu obowiqzujacyin do dnia Wejsoia W Zycie tej ustawy. Wszelkio Watpliwoéci W zakresie interpretacji przytoczonego W'yZ6j przepisu usunacl Sad Najwyzszy W uchwale pelnego skladu Izby Cywilnej Z dnia 31 marca 2011 roku, sygn. akt III CZP 112/ 10 (OSNC 2011, nr 78, poz. 75), Wyj aéniaj 8,0 W szczegolnoéci, iz Zadne racje lezace u podstaw ustawy nowelizujacej nie przemawiaja za dalszym stosowaniem art. 160 § 4 i 5 k.p.a. nie tylko Wtedy, gdy stwierdzenie niewainosci lub Wydania z naruszeniem art. 156 § 1 k.p.a. ostatecznej decyzji podjqtej przed dniom 01 Wrzosnia 2004 roku nastapiko po tym dniu, ale i wtedy, gdy nastapilo ono wczeéniej. W konsekwencji powodka przed Wniesieniem pozwu nie musia1a Wystqpowaé 0 odszkodowanie na drodze administracyj nej, a zatem W przedmiotowej sprawie nie zaistniala czasowa niedopuszczalnosé drogi sadowej uzasadniaj aca odrzucenie pozwu. Jak nadto Wyilika Z utrwalonego orzecznictwa Sadu Najwyzszego, stwierdzenie, Ze decyzja administracyjna zostalra Wydana Z raiacym naruszeniem prawa, przesadzajedynie 0 bezprawnosci i Winie funkcj onariusza pafistwowego przy Wykonywaniu powierzonej mu czynnoéci (tak Sad Najwyiszy W Wyroku z dnia 3 maja 1985 r., sygn. akt II CR 121785, OSNC 1986, nr 4, poz. 53). Materia1 dowodowy zgromadzony W niniejszej sprawie pozwolil natomiast na ustalonie, 2e .Wysta,pi1y takie pozostale przeslanki tej odpowiedziainosci po stronie pozwanego Skarbu P&f1S1Wfl, tj. szkoda W Wyiej okreslonym zakrosie oraz zwiazek przyczynowy pomiqdzy szkoda a faktem Wydania orzeczenia dekretowego odmawiaj acego powodce przyznania prawa Wlasnosci czasowej do gruntu nioruchomosci przy ul. (...) W W. i skutkuj acogo przej sciom W1asnosci budynku na rzocz Gminy, a potem, z mocy ustawy W 1950 roku — na rzecz Skarbu Paflstwa (art. 361 § 1 i 2 k.c. W 2W. z art. 160 § 2 k.p.a.). Do konkluzji o istnieniu bezposrodniego zwiazku przyczynowego prowadzi dokonana — zgodnio z zalooeniami Sqdu Naj Wyiszego ocena, czy szkoda nastapfiaby takze Wtedy, gdyby zapadla decyzja zgodna z prawem (tak Sad Najwyiszy W Wyroku z dnia 06 lutego 2004 roku, sygn. akt II CK 43 31’02, LEX nr 163987). Naleiy bowiem przyjaé, Ze alternatywnym zachowaniem sio Wlasciwego organu byloby przyznanio Z. C. prawa Wiasnosci czasowej do nieruchomo éci, co uchroniloby japrzed utrata Wlasnosci posadowionego na gruncie budynku (W tym takze znaj duj acych sio W tym budynku lokali). Nie byly W tej mierze takze zasadne zarzuty strony pozwanej odnosnie istnienia innych obiektywnych prawnych przeszkod do ustanowienia na rzecz powodki prawa Wlasnosci czasowoj. W mysl art. 7 ust. 4 dekretu (...)W przypadku nieuwzglodnienia Wniosku, gmina zaofiaruje uprawnionemu, W rniaro posiadania zapasu gruntow na tych samych Wartmkach dzierzawo wieczysta gruntu rownoj Wartoéci uiytkowej, badi prawo zabudowy na takim gnmcie. Juz sama literalna treéé przepisu swiadczy o tym, Ze inicjatywa W tym zakresie naleiala do grniny, a nie do osoby bezskutecznie wystopuj apej o przyznanie prawa Wiasnosci czasowej (,,grnina zaofiaruje”), a ponadto byla uzalezniona od posiadanogo przez gmino zasobu gruntow, ktore mogiy byé przeznaczone na ten eel (wyrok Sadu Najwyzszego z dnia 15 paidziernika 2008 roku, sygn. akt I CSK 23 5/08, LEX nr 548744). W szczegolnosci poWo1any przepis nie przyznaje Wnioskodawcy roszczenia o przydzielenie gruntu zamiennego, a takze nie stwarza po stronie vmioskodawcy obowiazku oczekiwania na oferto ze strony gminy W tym przedmiocie. W stanie faktycznym niniej szej sprawy oferta taka mog1a zostaé zlozona Z. C.przez Prezydenta (...) W daoie Wydania decyzji z dtiia 23 lutego 2006 roku o czosciowej odmowie przyznania jej prawa uZytkoWania Wieczystego do udziaiu W gruncie z powodu nieodwracalnych skutkow prawnych poWsta1ych W wyniku zbycia lokali i oddania przedrniotowej czosci gruntu W uzytkowanie Wieozyste osoboin trzecim, jednak organ ten nie Wyrazil Wowczas Zadnoj Woli W tej kwestii. W konsekwencji brak jest podstaw do uznania, Ze roszczenie o ' odszkodowanie nie shliy powodco z uwagi na niewyczerpanie trybu okreslonego W art. 7 ust. 4 dekretu. _ Dalszy z podtrzymywanych przez pozwany Skarb Pafistwa zarzutow dotyczyi przepisu art. 102 § 1 dekretu z dnia 11 paidziemika 1946 roku Prawo rzoozowe, mom stanowi, Ze przeniesienio W1as1iosci z Z£iS1I'Z8Z6I116ITl powrotu na rzecz zbywcy nie jest dopuszczalne, jezeli nieruchomosé jest oboiazona prawami osob trzecich.
--- STRONA 8 ---
W ocenie Sadu stanowisko strony pozwanej rowniez i W tym zakresie nie jest zasadne. Co prawda, strona pozwana zdo1a1a Wykazaé, Ze grunt polozony przy ul. (...) W W. W dacie Wydania decyzji z dnia 05 marca 1956 roku byi obciagony hipotecznio, jodnak ocena tej kwestii z punktu Widzenia jej Wpi)/'WI.1 na mozliwosé uwzglodnienia Wniosku o przyznanie Wlasnosoi ozasowej do gruntu pozostaje poza kognicja sadu cywilnego. W swietle orzecznictwa Sadu Naj Wyzszego W post:gpowaniu cywilnym sady nie sa WiEl(1l16 badaé prawidlowosci podj Q0121 decyzji administracyjnej, a W szczegolnosoi tego czy istniejaprzeslanki, ktoro W éwietle przepisdw prawa materialnego stanoWi1y podstawo jej podj Qcia. Dzieje sio tak niezaloznie od tresci uzasadnienia decyzji. Decyzja jest W zakresie objegtym jej treécia bez Wzglodu na motywy joj podjocia W}'I‘2lZ0l'l6 W uzasadnieniu Wyrazem stanowiska organu administracji publicznej Wiazacym sady W postopowaniu cywilnym (postanowienie Sadu Najwyiszego z dnia 04 czerwca 2009 roku, sygn. akt III CZP 28/09, LEX nr 508951). Strona pozwana zglosita jednak takze zarzut przedawnienia roszczenia dochodzonego pozwem, W oparciu o art. 160 § 6 k.p.a., zasadnie podnoszac ostatecznie, Ze to ten przepis, a nie art. 442 § 1 k.c., znajduje zastosowanie W niniej szej sprawie W swietle uchwaly pehiego skladu Izby Cywilnej Sadu Najwyzszego 2 dnia 31 marca 2011 roku, sygn. akt III CZP 112/ 10. Juz zroszta Wczeéniej Sad Najwyzszy zajmowal takie stanowisko, twierdzac, iz ,,ros2czenie o naprawienie szkody Wynikajace z decyzyjnego (administracyjnego) stwiordzenia niewaznosci decyzji Wydanej 2 naruszoniem art. 156 § I k.p.a. przedawnia sio z uplywem trzeoh lat od dnia, W ktorym stala sio ostateczna decyzja W przedmiocie takiego stwierdzonia (art. 160 § 6 k.p.a.), bez Wzglodu _na to, kiedy szkoda poWsta1a(lub sit; ujawnila). Jezeli Wymagalnosé i przedawnienie roszczenia odszkodowawczego wobec Skarbu Pafistwa przevvidzianego W art. 160 k.p.a. zostaly uregulowane W szczegolny sposob, to chociaz chodzi 111 o odpowiedziainoéé za czyn niedozwolony, nie stosuj only ogolnych przepisow o czynach niedozwolonych i przedawnieniu roszczeii, looz regulacjq szczegolna zawartaw art. 160 § 6 k.p.a.” (Wyrok Sadu Najwyzszego z dnia 16 lipca 2009 roku, sygn. akt I CSK 499/08, LEX nr 528228). Analiza stanu faktyoznego prowadzi do Wniosku, iz rzeozywlsioie termin przedawnienia uplynal przed dniem Wniosienia przez powodko pozwu do tutoj szogo Sadu. Przedawnienie rozpoczolo bowiom biog po uzyskaniu Waloru ostatooznosci przez deoyzjo SKO z dnia 30 czerwca 2004 roku, a zatem trzy lata minoly W dniu 30 CZBIWCE1 2007 roku, zas pozeW zosta1 2102011)! W dniu 07 sierpnia 2008 roku. W ocenie Sadu jednakowoz — nawet gdyby uznaé roszczenie powodki za przedawnione z uwagi na up1yW 3 letniego torminu od dnia, gdy decyzja nadzorcza stala sio ostateczna, to podniesienio przez pozwanego zarzutu W tym przodmiocie stanowi naduzycie prawa podmiotowego. Zgodnie z art. 5 k.c. nie mozna czynié zo swego prawa uzytku, ktory by byl sprzeczny ze spoloczno 4 gospodarczym przeznaczeniom togo prawa lub z zasadami Wspolzycia spoiocznogo. Takie dzialanie lub zaniechanie uprawnionego nie jest uwazane za Wykonywanio prawa i nie korzysta z ochrony. Po pierwsze bowiem Sad mial na uwadze, iz powodka ostatecznie uzyskala Wiodzo odnosnie braku mozliwosci odzyskania praWa W1asnos'.oi lokali nr (...), (...), (...), (...)i (...), gdy W dniu 01 czerwca 2005 roku zostal jej fizycznie Wydany budynek przy ul. (...)bez przedmiotowych lokali i bez przypadaj acego na to lokale 1.1dZ121i'1.I W nieruchomoéoi wspolnej. Gdyby zatem liczyé trzyletni termin przedawnienia od daty, gdy powodka dowiedziala sir; 0 szkodzie, to Wowczas jedynie nieznacznie spoinilaby siq; ona 2 Wniesieniem powodztwa. W ocenie Sadu Z. Cmogia nadto pozostawaé W usprawiedliwionym przekonaniu, i2 dla dochodzenia odszkodowania za sprzedaz lokali konieczne jest uprzodnie przeprowadzenie post:gpowafi administracyjnych W przedmiocie stwierdzenia niewaznosci decyzji wydanych W tym przedmiocie W latach 1976 — 1990. Nalezy bowiem zwrocié uwago na znaczne rozbieznosci i zmiany stanowisk jakie Wystopowaly na przestrzeni ostatnich kilku lat W orzecznictwie sadow powszechnych i Sadu Najwyzszego, a takz'e organow administracji, W zakresie zasad dochodzenia roszczefi dekretowyoh oraz przepisow, ktore Winny stanowié podstawq ltyohze roszczefi. O zmiennosci orzecznictwa W tym zakresio swiadczy chociaiby tresé orzeczeii sadu apelacyjnego z1oZonych do akt niniej szej sprawy. Wiakszosé istniej aoyoh Watpliwosci (choé nie Wszystkie) usunal dopiero Sad Najwyzszy W poWo1yWanej Wyzej uchwalo z dnia 31 marca 2011 roku. Nadal Wystopujajednak réznice stanowisk W zakresie chooiazby tego, czy decyzje maj ace za przedmiot sprzedaz lokali W budynkach obj otych uprzednio dzia1an_iem.dekretu (...), mega, stanowié irodlo szkody po stronie nastopcow prawych dawnych Wlaéoioieli nieruchomosci, oraz — czy osoba nie bodaoa strona postopowari, W ktorych te decyzje zostaiy Wydane, mote nastopnie dochodzié odszkodowania W oparciu_ o art. 160 k.p.a. O ile negatywne stanowisko W tyni zakresie zaj a1 Sad Apelacyjny
--- STRONA 9 ---
W Warszawie W swyoh orzeczeniach z dnia 17 maja 2011 roku (sygn. akt I ACa 786710 i I ACa 845710 — k. 418 — 427, 428 438 akt sprawy) i stanowisko to Sad orzekajacy W niniej szej sprawio podziela, o tyle W orzeczeniu z dnia 02 grudnia 2009 roku Wydanym W sprawie 1 ACa 958/09 Sad Apelacyjny W Warszawie Wyrazil odmienny poglad, ktory zosta1 podtrzymany przez Sad Najwyiszy W uchwalo z dnia 21 czerwca 2012 roku, sygn. akt I11 CZP 28/12 (Biuletyn SN nr 6/12 z dnia 05 lipca 2012 roku, na chwilq obecna brak uzasadnienia uchwaly). Powyzsze przemawialo zatem za uwzglodnieniem powodztwa W czoéoi podtrzymanej przez strong powodowa, na ostatnim terminie rozprawy. Odsetki zostaly zasadzone od dnia 08 listopada 2008 roku, tj. od dnia nastopujacego po dniu dorqczenia odpisu pozwu Prokuratorii Generalnoj Skarbu Pafistwa reprezentujacej pozwanego. Nalezy bowiem przyjaé, Ze dorqczenie odpisu pozwu bylo W swej istocie dorcgczeniem wezwania do spehlienia swiadozenia w wysokoéci, ktora zawiera W sobie kwoto ostatecznie zasadzonaw wyroku (arc. 481 k.c. W zw. z art. 454 k.c.). W pozosta1ej czoéci Sad zadanie pozwu oddali1. Sad W catosci zasadzi1 na rzocz powodki poniesione przez nia koszty postqpowania W sprawie, na podstawie art. 100 k.p.c., gdyz okreslenie naieznej sumy zalezalo od oceny sadu.
Słowa kluczowe
#orzeczenie#Postanowienie#Sad Apelacyjny W Warszawio postanowieniem Z dnia 03 listopada 2009 roku uchylil zaskarione orzoczenie (postanowienje#I C 1225/#art. 7 dekretu#art. 160 § 6 k.p.a.#art. 102 § 1 prawa#art. 4171§ 2 k.c.#art. 160 k.p.a.#art. 442 § 1 k.c.#art. 195 § 1 k.p.c.#art. 417 k.o.#art. 418 k.o.#art. 410 § 2 k.c.#art. 471 k.c.#art. 32 ust. 2 ustawy#art. 421 k.c.#art. 161 § 5 k.p.a.#art. 156 § 1 k.p.a.#art. 160 § 2 k.p.a.#art. 7 ust. 4 dekretu#art. 7 ust. 4 dekretu.#art. 102 § 1 dekretu#art. 5 k.c.#art. 454 k.c.#art. 100 k.p.c.