Wyrok I C 121/12 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 6 września 2012 r. Sąd Okręgowy w Opolu I W

--- STRONA 1 --- Sygn. akt I C 121/12 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 6 września 2012 r. Sąd Okręgowy w Opolu I Wydział Cywilny w składzie następującym: Przewodniczący SSO Katarzyna Sieheń Protokolant: Ewelina Południak po rozpoznaniu w dniu 6 września 2012 r. w Opolu sprawy z powództwa S. W. przeciwko Skarbowi Państwa - Zakładowi Karnemu w B., Zakładowi Karnemu w T. o zapłatę I. oddala powództwo; II. zasądza od powoda S. W. na rzecz pozwanego Skarbu Państwa – Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa kwotę 3600 zł tytułem kosztów zastępstwa procesowego. Wyrok uprawomocnił się dnia 28 maja 2013 r. SSO Katarzyna Sieheń Na oryginale właściwy podpis Sygn. akt I ACa 437/13 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 28 maja 2013 r. Sąd Apelacyjny we Wrocławiu - Wydział I Cywilny w składzie: --- STRONA 2 --- Przewodniczący: SSA Adam Jewgraf (spr.) Sędziowie: SSA Ewa Głowacka SSO del. Jolanta Burdukiewicz-Krawczyk Protokolant: Małgorzata Kurek po rozpoznaniu w dniu 28 maja 2013 r. we Wrocławiu na rozprawie sprawy z powództwa S. W. przeciwko Skarbowi Państwa - Zakładowi Karnemu w B. i Zakładowi Karnemu w T. o zapłatę na skutek apelacji powoda od wyroku Sądu Okręgowego w Opolu z dnia 6 września 2012 r. sygn. akt I C 121/12 1. oddala apelację; 2. zasądza od powoda na rzecz strony pozwanej 2.700 złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania apelacyjnego. Na oryginale właściwy podpis Sygn. akt IC 121/12 UZASADNIENIE Powód S. W. pozwem wniesionym dnia 23 lutego 2012r. skierowanym przeciwko pozwanemu Skarbowi Państwa – Dyrektorowi Zakładu Karnego w B., Dyrektorowi Zakładu Karnego w T. domagał się zasądzenia na jego rzecz kwoty 100.00 zł tytułem zadośćuczynienia za nieludzkie traktowanie, jak również za nieprzestrzeganie praw człowieka i artykułu 77 ust. 1 Konstytucji, a także art. 3 Europejskiej Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności, polegające m.in. na umieszczeniu powoda w celach, w których panowało m.in. przeludnienie, jak również nie zapewnienie mu odpowiednich warunków sanitarno- bytowych, wskazując jako podstawę swojego roszczenia przepisy art. 24 kc i art.448 kc. W uzasadnieniu pozwu powód wskazał, że w okresie, w którym przebywał w jednostkach penitencjarnych pozwanego, nie zapewniono mu odpowiednich warunków bytowych i sanitarnych. Powód nie miał zapewnionego minimum prywatności i intymności co w rezultacie negatywnie wpływało na jego stan psychiczny. Powód wskazał również, iż przebywanie z innymi osadzonymi tak małej powierzchni przyczyniło się do powstania stresu, agresji i napięć. Wskazane przez powoda okoliczności uzasadniają zatem jego żądanie, a dochodzone zadośćuczynienie stanowi rekompensatę za wyrządzoną mu krzywdę na skutek opisanego w pozwie bezprawnego, sprzecznego z Konstytucją i innymi przepisami europejskich konwencji, jak również ustaw krajowych działaniami pozwanego. W odpowiedzi na pozew pozwany wniósł o oddalenie powództwa w całości i zasadzenie od pozwanego kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. --- STRONA 3 --- W uzasadnieniu pozwany wskazał, iż powód w pozwie nie określił okresów pobytu w Zakładzie Karnym w B. i Zakładzie Karnym w T., w związku z tym pozwany podniósł zarzut przedawnienia roszczenia za okres przypadający 3 lata przed wniesieniem pozwu, tj. dniem złożenia pozwu w administracji zakładu karnego, gdyż upłynęły 3 lata od momentu kiedy powód dowiedział się o szkodzie i o osobie zobowiązanej do jej naprawienia. Najwcześniejsza możliwa do ustalenia data złożenia pozwu tj. złożenia w administracji zakładu karnego przypada na dzień 23.02.2012r (data pozwu). Wobec powyższego zdaniem pozwanego roszczenie powoda przedawniło się za okres do dnia 22.02.2009r. Niezależnie od powyższe pozwany zaprzeczył twierdzeniom i wnioskom pozwu kwestionując roszczenie co do zasady jak i co do wysokości wskazując, iż powołana przez powoda argumentacja nie została poparta żadnymi dowodami. Powód powinien udowodnić zaistnienie u niego szkody, bądź krzywdy oraz normalnego związku przyczynowego pomiędzy wywodzoną szkodą, a zachowaniem się pozwanego, a także naruszenie dóbr osobistych. Tym samym na stronie powodowej ciąży obowiązek przytoczenia i udowodnienia okoliczności wskazujących na powstanie szkody oraz uzasadniających dochodzenie z tego tytułu zadośćuczynienia w podanej wysokości. W ocenie pozwanego powód w żaden sposób nie wykazał by w istocie po jego stronie doszło do powstania szkody i jakiejkolwiek krzywdy, bowiem nie przedstawił jakichkolwiek dowodów na zaistnienie zdarzeń opisanych jako pogorszenie warunków bytowych, poza własnymi twierdzeniami. Pozwany działał w ramach obowiązującego porządku prawnego i zgodnie z obowiązującymi przepisami, wykonując karę w sposób praworządny i humanitarny, jak również stosował względem powoda jedynie ograniczenia wynikające z istoty wykonywanej kary pozbawienia wolności, brak jest zatem podstaw do twierdzenia by dopuścił działania bezprawnego, którym to z kolei działaniem mógł spowodować powstanie szkody u powoda lub też naruszyć jego dobra osobiste. Okoliczności takie nie zostały przez powoda wykazane. W piśmie procesowym z dnia 23 lipca 2012r. (karta akt 83) powód sprecyzował, iż jego pozew dotyczy okresu pobytu w Zakładzie Karnym w T. od 07.04-12.09.2011r. a w Zakładzie Karnym w B. od 03.02.-23.12.2009r. Sąd ustalił następujący stan faktyczny: Powód obecnie odbywa karę pozbawienia wolności w Zakładzie Karnym w B.. Termin jego zwolnienia przypada na dzień 18.07.2016r. Karę pozbawienia wolności odbywa za dokonanie rozbojów oraz kradzieży i zniszczenia mienia, a także uczestniczenie w obrocie substancjami psychotropowymi znacznej ilości. W związku ze stwierdzonym w opinii uzależnieniem powoda od alkoholu oraz wyrażoną przez niego zgodą na prowadzenie wobec niego oddziaływań terapeutycznych skierowano powoda do oddziału terapeutycznego dla skazanych uzależnionych od alkoholu w Areszcie Śledczym w W.-M.. Termin przyjęcia wyznaczono na dzień 18.11.2013r. Powód już wcześniej wielokrotnie wchodził konflikt z prawem i z tego powodu orzekano wobec niego karę pozbawienia wolności. Powód przebywał w następujących placówkach penitencjarnych: od 15.06.1998r.-02.07.1998r. Zakładzie Karnym w B., 02-07.1998r.-07.10.1998r. Areszcie Śledczym w K., 21.03.2011r.-12.-4.2001 w Zakładzie Karnym Z., 12.04.2001r.-07.03.2002r. w Zakładzie Karnym w E., 03.02.2009r.-06.02.2009r. w Areszcie Śledczym W. S., 06.02.2009r.-23.12.2009r. Zakład Karny B., 09.05.2010r.-18.06.2010r. Zakład Karny B., 07.04.2011r.-14.09.2011r. Zakład Karny T.. Dowód: akta osobowe część A k. 24 informacja o pobytach i orzeczeniach k. 75-78 wniosek do komisji penitencjarnej k. 68 --- STRONA 4 --- W okresie pobytu w Zakładzie Karnym w B. i Zakładzie Karnym w T. powód nigdy nie zgłaszał wniosków i zastrzeżeń związanych z warunkami pobytu w jednostce penitencjarnej zarówno dyrektorowi, jak również żadnemu innemu przełożonemu. Dowód: pismo z Zakładu Karnego z dnia 11.04.2011r. k. 63 informacja w związku z istotną zmianą sytuacji prawnej lub rodzinnej osadzonego z Zakładu Karnego w T. z dnia 30.08.2011r. k. 66 informacja w związku z istotną zmianą sytuacji prawnej lub rodzinnej osadzonego Zakład Karnego w B. z dnia 04.11.2011r. k. 67 Powód przed osadzeniem nie posiadał stałego miejsca zamieszkania. Jest kawalerem, ma dwójkę dzieci, nie łoży na utrzymanie rodziny. Powód jest osoba uzależnioną od alkoholu. Powód wykazuje brak krytycyzmu w stosunku do popełnionych przestępstw. Dowód: prognoza kryminologiczna-społeczna k. 65 projekt oceny okresowej k. 67verte Sąd zważył co następuje: Powództwo nie zasługiwało n uwzględnienie. Jako podstawą prawną swoich roszczeń powód wskazał art. 24 k.c. i art. 448 k.c. Odnosząc się zatem do roszczenia powoda w ocenie Sądu powód w żaden sposób nie wykazał zgodnie z regułą wynikającą z art. 6 kc w związku 232 kpc, by w trakcie pobytu w Zakładzie Karnym w B. i Zakładzie Karnym w T. doszło do naruszenia jego dóbr osobistych, a ciężar dowodu w tym zakresie obciążał powoda, tak jak pozwanego obciążał obowiązek wykazania, iż jego działanie nie było bezprawne. Zauważyć należy, iż treść pozwu zawiera same ogólniki, jest napisana niemalże według szablonu jaki większość osadzonych stosuje występując do Sądu z podobnymi roszczeniami, bez odniesienia się do jakichkolwiek konkretów. Powód pisze o cierpieniach, pisze o niehumanitarnym traktowaniu, nękaniu przez współwięźniów, narastającej w celi agresji, nie zapewnieniu prywatności i intymności, jednakże nie podał na czym polegały owe cierpienia i doznana przez niego krzywda, nie wskazał także żadnych konkretnych zdarzeń czy sytuacji świadczących o agresji, nękaniu lub przemocy. Powód nie przedstawił na poparcie swoich twierdzeń żadnego dowodu chociażby poprzez wskazanie świadka spośród współosadzonych lub powołując się na protokół którejkolwiek wizytacji, które regularnie przeprowadzane są przez sędziego penitencjarnego lub funkcjonariuszy służb sanitarnych. Tymczasem powód zgodnie z zasadą zawartą w art. 6 k.c. był zobowiązany do wskazania dowodów na poparcie swoich twierdzeń. Osadzony zrezygnował całkowicie z jakiejkolwiek inicjatywy dowodowej pomijając nawet dowód z przesłuchania własnej osoby na okoliczności wskazane w pozwie, wręcz wniósł o rozpoznanie sprawy pod swoją nieobecność. Analizując ustalenia dokonane w przedmiotowej sprawie, należy stwierdzić że powód nie udowodnił po swojej stronie szkody, jak również w żaden sposób nie wykazał związku przyczynowo skutkowego pomiędzy działaniem pozwanego, a hipotetyczną poniesioną przez niego szkodą niemajątkową, a co za tym idzie nie wykazał również wysokości --- STRONA 5 --- roszczenia. Nie jest bowiem wystarczające samo tylko twierdzenie, że w okresie w którym przebywał w jednostkach organizacyjnych pozwanego nie zapewniono mu odpowiednich warunków bytowych. Wyprowadzanie z powszechnie znanego faktu przeludnienia panującego w jednostkach penitencjarnych wniosku, iż każdy osadzony był dotknięty tym zjawiskiem, lub też warunki osadzenia jakie mu zaoferowano były złe, jest wnioskiem zbyt daleko idącym i nie znajdującym potwierdzenia w przedmiotowej sprawie. Zaznaczyć również należy, iż jak wynika z dokumentacji dotyczącej powoda, aż dnia wniesienia pozwu powód nie zgłaszał żadnych zastrzeżeń związanych z warunkami pobytu w pozwanych jednostkach penitencjarnych zarówno Dyrektorowi jak również żadnemu innemu przełożonemu. Nie bez znaczenia pozostaje także fakt, że trafiając do Zakładu Karnego w B. i Zakładu Karnego w T. wiedział jakie są warunki panujące w tego typu jednostkach bo przecież przebywał już w nich wielokrotnie wcześniej. W ocenie Sądu ograniczenia, jakich doznawał powód podczas pobytu w pozwanych jednostkach penitencjarnych nie naruszały więc nawet w sensie subiektywnym jego godności. Panujący w zakładach karnych i aresztach śledczych dyskomfort jest elementem odbywania kary pozbawienia wolności, w związku z czym powód wielokrotnie rażąco naruszając porządek prawny, winien liczyć się z karą pozbawienia wolności i wszystkimi ograniczeniami i dolegliwościami z tej kary płynącymi tym bardziej, że odbywał już kilkakrotnie karę pozbawienia wolności w okresie wcześniejszym i fakt znajomości realiów więziennych nie odstraszył go do powrotu do tego samego miejsca. Oznacza to zatem, iż nie miał on oporów wewnętrznych przed powrotem w to samo miejsce, w związku z czym warunki panujące w Zakładzie Karnym w B. i Zakładzie Karnym w T. nie są na tyle dla niego uciążliwe aby można było mówić o niehumanitarnym traktowaniu, jak również nie stanowiły żadnego źródła cierpień psychicznych i fizycznych. Zwrócić należy także uwagę, iż niedogodności które spotkały powoda w związku z odbywaniem kary w takim samym stopniu dotyczyły także innych osadzonych. Warunki te zaś były takie jakie w danej sytuacji mogła optymalnie zapewnić administracja zakładu. Jak już wyżej podkreślono, odbywanie kary pozbawienia wolności z natury rzeczy wiąże się z różnego rodzaju dolegliwościami. Tylko dopiero jednak, gdy przybierają one formy poniżania, dokuczania, znęcania itp., czy też pozbawiania osadzonych podstawowych warunków godziwej egzystencji, można by je uznać za bezprawne naruszenie dóbr osobistych w rozumieniu przepisów art. 23 k.c. oraz art. 24 k.c. O takim przypadku nie może być jednak mowy w rozpoznawanej sprawie, bo brak na to dowodów. Zwrócić też należy uwagę na charakter czynów karalnych popełnionych przez powoda, który od wielu lat prowadzi przestępczą działalność, dokonując rozbojów oraz kradzieży i zniszczenia mienia, uczestniczy w obrocie substancjami psychotropowymi znacznej ilości, co w tej sytuacji uzasadnia twierdzenie, że jest osobą mało wrażliwą na krzywdę i cierpienie. Żądanie powoda zasądzenia zadośćuczynienia w tym kontekście ocenić należy jako sprzeczne z powszechnym poczuciem sprawiedliwości. W tym kontekście zwrócić należy również uwagę, iż wynikły konflikt wartości w postaci naruszenia dóbr osobistych skazanego i z drugiej strony konieczności wykonywania kary trzeba rozstrzygnąć zdaniem Sądu na rzecz tego drugiego dobra. Konieczność wykonywania kary pozbawienia wolności jest wartością nadrzędną mającą na celu uchronienie społeczeństwa przez osobami, które już kilkakrotnie wchodziły w konflikt z prawem takimi jak powód. Stąd też interes społeczny wyrażający się w poczuciu bezpieczeństwa indywidualnego i zbiorowego przemawia za oddaleniem powództwa, nawet gdyby przyjąć, iż naruszono dobra osobiste powoda umieszczając go na jakiś czas w przeludnionej celi. I ten interes przeważa nad potrzebą udzielenia ochrony dobrom osobistym powoda. Mając na uwadze powyższe powództwo oddalono. Na podstawie art. 98 k.p.c. obciążono powoda kosztami zastępstwa procesowego strony przeciwnej. Na oryginale właściwy podpis za zgodność Zarządzenie: 1. --- STRONA 6 --- odpis wyroku wraz z uzasadnieniem doręczyć powodowi i pełnomocnikowi pozwanego.