Teza / krótkie omówienie
ochrony dóbr osobistych sąd powinien w pierwszej kolejności ustalić, czy doszło do naruszenia dobra osobistego, a dopiero w przypadku pozytywnej odpowiedzi ustalić, czy działanie pozwanego było bezprawne. Dowód, że dobro
Treść orzeczenia
--- STRONA 1 ---
Sygn. akt I C 1166/15 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 25 sierpnia 2016 r. Sąd Okręgowy we Wrocławiu Wydział I Cywilny w składzie: Przewodniczący: SSO Aneta Fiałkowska – Sobczyk Protokolant: Aneta Łokaj po rozpoznaniu w dniu 18 sierpnia 2016 r. we Wrocławiu sprawy z powództwa A. G. przeciwko Skarbowi Państwa – Dyrektorowi Zakładu Karnego w W. o zapłatę I. oddala powództwo; II. nie obciąża powoda kosztami procesu za I instancję. Na oryginale właściwy podpis. Sygn. akt: I C 1166/15 UZASADNIENIE W pozwie z dnia 01.07.2015 r. powód A. G. wniósł o zasądzenie od pozwanego Skarbu Państwa - Zakładu Karnego w W. kwoty 200 000 zł tytułem zadośćuczynienia za doznane krzywdy w związku z niezapewnieniem mu odpowiednich warunków podczas odbywania przez niego kary pozbawienia wolności. Pozew zawierał także roszczenie o zasądzenie od strony pozwanej na rzecz dzieci z porażeniem mózgowym kwoty 50 000 zł oraz o zasadzenie na jego rzecz kosztów postepowania. W uzasadnieniu swojego żądania powód wskazał, że w Zakładzie Karnym w W. przebywał od dnia 03.07.2013 r. Podkreślał, że chciał podjąć naukę w liceum ogólnokształcącym, jednak spotkał się z szeregiem utrudnień ze strony administracji jednostki. Opisał, że nie miał miejsca na książki potrzebnych do nauki a także odpowiedniego oświetlenia w pomieszczeniu i przez to pogorszył mu się wzrok. Powód dodał, że miał znacznie utrudniony kontakt z rodziną i ostatecznie postanowił zrezygnować z kontynuowania nauki. Podkreślał, że wbrew przepisom ratyfikowanej przez Polskę Europejskiej Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności a także zaleceniom Europejskiego Komitetu do Spraw Zapobiegania Torturom oraz Nieludzkiemu lub Poniżającemu Traktowaniu oraz przepisom Kodeksu Karnego wykonawczego, strona pozwana nie zapewniła mu, podczas odbywania kary pozbawienia wolności, warunków bytowych odpowiadających standardom opisanych w wymienionych aktach prawnych. Powodowi nie zagwarantowano humanitarnych warunków izolacji, nadto strona pozwana wbrew zalecaniom ww. Komitetu, nie zwiększyła powierzchni przypadającej na jednego osadzonego z 3 m 2 do 4 m 2 . Zdaniem powoda, powierzchnia przypadająca na jednego osadzonego rzadko przekraczała 1,5 m 2 na osobę. Odbywanie kary
--- STRONA 2 ---
pozbawienia wolności w takich warunkach rodzi, zdaniem powoda, konsekwencje odszkodowawcze. Powód stwierdził także, cytując standardy dotyczące osadzenia osób pozbawionych wolności sformułowane przez Komitet, że poziom zagęszczenia w jednostkach penitencjarnych może osiągnąć taki stopień, który sam w sobie jest nieludzki lub poniżający z fizycznego punktu widzenia oraz dodał, że szczególne zaniepokojenie Komitetu wzbudziło połączenie zagęszczenia w celach mieszkalnych z ubogim programem zajęciowym oraz z niewystarczającym dostępem do toalety oraz umywalki. Skumulowany efekt takich warunków może okazać się szkodliwy dla osadzonych. Nadto przeludnienie skutkuje zwiększeniem napięcia miedzy osadzonymi jak również pomiędzy osadzonymi a personelem. W ocenie powoda doszło w jego przypadku do wyrządzenia poważnej szkody. W pozwie powód domagał się także zobowiązania strony pozwanej do przedłożenia informacji dotyczących powierzchni cel mieszkalnych przypadających na jednego osadzonego oraz warunków odbywania przez niego kary pozbawienia wolności. Powód zarzucał także brak zajęć kulturalno-oświatowych, brak odpowiedniej wentylacji cel oraz pomieszczeń sanitarnych, przedmiotowe traktowanie osadzonych przez pracowników strony pozwanej, utrudnianie kontaktów z rodziną, niewłaściwą opiekę zdrowotną, zły stan przedmiotów wyposażenia celi, brak miejsca na suszenie odzieży i brak pralni i suszarni, brak stałego dostępu do energii elektrycznej, ciepłej wody oraz centralnego ogrzewania a także narażenie powoda na poważne choroby i nieodpowiednie wyżywienie. W odpowiedzi na pozew strona pozwana Skarb Państwa - Zakład Karny w W. wniosła o oddalenie powództwa w całości oraz o zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania. Uzasadniając powyższe stanowisko w sprawie, strona pozwana zakwestionowała powództwo zarówno co do zasady jaki i co do wysokości, zarzucając że ciężar udowodnienia faktów istotnych dla sprawy spoczywa na stronie wywodzącej z tego skutki prawne. Powód jednak w ocenie pozwanej, w żaden sposób nie wykazał by doszło do naruszenia jego dóbr osobistych, nie udowodnił wysokości i intensywności ewentualnie doznanego przez siebie uszczerbku niematerialnego (krzywdy) jak również nie wykazał, by ewentualny uszczerbek niematerialny pozostawał w adekwatnym związku przyczynowym z działaniem strony pozwanej. Nie udowodnił zatem, by w przedmiotowej sprawie spełnione zostały przesłanki warunkujące możliwość zasądzenia na jego rzecz jakiejkolwiek kwoty tytułem zadośćuczynienia. Zdaniem strony pozwanej nie zachodziły również przesłanki zapłaty powodowi odszkodowania w oparciu o art. 417 k.c. Pozwana podkreślała, że odpowiedzialność Skarbu Państwa uzależniona jest od wystąpienia szkody wyrządzonej przez niezgodne z prawem działanie lub zaniechanie przy wykonywaniu władzy publicznej oraz adekwatnego związku przyczynowego pomiędzy zachowaniem się (działaniem bądź zaniechaniem) organu władzy publicznej a powstałą szkodą. Ciężar udowodnienia powyższych okoliczności również obciąża powoda zgodnie z art. 6 k.c., zaś ich niewykazanie decyduje o bezpodstawności powództwa. Powód, w ocenie pozwanej, w żaden sposób nie tylko nie wykazał, ale nawet nie uprawdopodobnił domniemanej szkody, jej wysokości, ani tym bardziej nie wskazał normalnego związku przyczynowego pomiędzy zdarzeniami sprawczymi a hipotetyczną szkodą. Powód ograniczył się do gołosłownego przytoczenia okoliczności, które mają uzasadniać jego żądanie, nie wykazując w żaden sposób, iż w rezultacie ich wystąpienia doznał jakiegokolwiek uszczerbku. Odnosząc się do podniesionych przez niego zarzutów pozwana wskazała, że warunki bytowe oraz sanitarne w jakich przebywał powód były dobre, cele mieszkalne wyposażone były w nadający się do użytku oraz zgodny z przepisami i odpowiedni do liczby osadzonych sprzęt kwaterunkowy. W celach znajdowały się kanały wentylacyjne, które podlegały corocznej kontroli pod kątem drożności. Temperatura zaś, jaka panowała w pomieszczeniach, w których przebywał powód, była zgodna z obowiązującymi przepisami. Powód podczas korzystania z węzła sanitarnego miał zapewnioną intymność, gdyż w celach, w których przebywał wyodrębniony był kącik sanitarny pozwalający na zachowanie prywatności. Ponadto w okresie jego pobytu w jednostce miał zapewnioną co najmniej raz w tygodniu możliwość kąpieli w łaźni głównej a w celach mieszkalnych, w których przebywał był dostęp do wody bieżącej, co umożliwiało mu utrzymanie podstawowej higieny osobistej. Zakład Karny w W. zapewnił również osadzonym warunki i środki niezbędne do utrzymania higieny osobistej i utrzymania czystości w celach. Dezynfekcję kącików sanitarnych w celach mieszkalnych przeprowadzano się minimum raz tygodniu, w razie potrzeby częściej. W Zakładzie Karnym w W. osadzeni otrzymywali materace zarówno nowe jak i używane, jeśli ich okres używalności nie upłynął, a co za tym idzie nie utraciły one wartości użytkowych. Strona pozwana stanowczo zaprzeczyła zarzutom powoda w zakresie rzekomego wydania mu używanego sprzętu stołowego do spożywania posiłków, ponieważ każdy osadzony przy przyjęciu do jednostki otrzymuje nowy zestaw
--- STRONA 3 ---
sztućców i talerzy. Ponadto każdemu osadzonemu zapewniono dostęp do świadczeń zdrowotnych w tym środków farmakologicznych, opieki diagnostycznej oraz konsultacji specjalistycznych. Pozwana dodała, że maksymalny czas oczekiwania na przyjęcie do lekarza wynosi 1 tydzień natomiast ostre przypadki przyjmowane są poza kolejnością niezależnie od grafiku przyjęć. Odnosząc się do twierdzenia powoda o osadzeniu go w jednej celi mieszkalnej z osobami chorymi strona pozwana wskazała, że nie pokrywało się ono z prawdą Twierdziła w tej kwestii, że sama obawa o stan swojego zdrowia nie jest dostateczną przesłanką do dochodzenia odszkodowania czy też zadośćuczynienia. Opisała dalej, że powód miał możliwość uczestniczenia w szerokim spektrum zajęć sportowych oraz kulturalno-oświatowych dostępnych w pozwanej jednostce, bowiem działalność na niwie sportu, kulturalno-oświatowej, wyznaniowej i biblioteki jest prowadzona w codziennej pracy ze skazanymi. Na terenie jednostki działają również Kościoły i związki wyznaniowe świadczące posługi religijne. Strona pozwana wskazała, że do 29.08.2014 r. w Zakładzie Karnym w W. wprowadzony był harmonogram dostaw energii elektrycznej do gniazd wtyczkowych, co wynikało wprost z § 6 ust.4 Zarządzenia Dyrektora Generalnego Służby Więziennej Nr (...) z dnia 03.09.2010r. w sprawie metod gospodarowania paliwami i energią elektryczną w jednostkach organizacyjnych Służby Więziennej. Dodała, że w obowiązującym stanie prawny korzystanie przez osadzonych z urządzeń elektrycznych nie jest ich ustawowym prawem, co wynika z treści ustawy Kodeks karny wykonawczy, który w oddziale 4 nie wymienia kwestii możliwości nieskrępowanego korzystania z odbiorników energii elektrycznej, jako autonomicznego uprawnienia osób skazanych. Potrzeba dostarczania energii elektrycznej do obwodów gniazd wtyczkowych cel mieszkalnych wynika z faktu korzystania przez te osoby z urządzeń elektrycznych, na których posiadanie zezwolił dyrektor jednostki organizacyjnej. Strona pozwana dodała jednocześnie, że od dnia 29.08.2014 r. w jednostce zmieniono harmonogram dostaw energii elektrycznej do gniazd wtyczkowych w celach mieszkalnych i obecnie przerwa w dostawach energii elektrycznej obejmuje tylko porę nocną w godzinach od 1.00 do 5.00. Odnosząc się do zarzutu powoda dotyczącego odgraniczania mu widzeń z rodziną, pozwana wskazała, że tak jak i inni skazani, powód miał możliwość korzystania z widzeń, pisania listów i wykonywania połączeń telefonicznych z samoinkasującego aparatu telefonicznego celem utrzymywania więzi rodzinnych. W ocenie pozwanej za bezzasadne należy również uznać twierdzenia powoda w zakresie nieprawidłowego traktowania go przez funkcjonariuszy Służby Więziennej. Pozwana zaprzeczyła, by którykolwiek z funkcjonariuszy czy pracowników pozwanej jednostki penitencjarnej zachowywał się w sposób uwłaczający godności powoda czy też innego osadzonego. Na koniec pozwana zarzuciła, że powód mógł zgłaszać wychowawcy lub kwatermistrzowi oddziałowemu zastrzeżenia związane z warunkami odbywania kary pozbawienia wolności w Zakładzie Karnym w W.. Miał bowiem z takimi funkcjonariuszami możliwość codziennego kontaktowania się w czasie wizytowania cel. Jednakże przez szereg lat powód żadnych uwag nie zgłaszał, co również jednoznacznie świadczy o bezzasadności jego powództwa. Sąd ustalił następujący stan faktyczny: Powód A. G. odbywał w Zakładzie Karnym w W. karę pozbawienia wolności w okresie od 03.07.2013 r. do 30.07.2014 r. W trakcie pobytu w jednostce przebywał w celach mieszkalnych pięcioosobowych nr (...), w których powierzchnia na jednego osadzonego wynosiła 3 m 2 . ( dowód: notatka służbowa, k. 81, wyjaśnienia powoda A. G., k. 135); Zakład Karny w W. przy przyjęciu powoda A. G. zapewnił mu odpowiednią do pory roku odzież, bieliznę, obuwie, pościel, środki higieny konserwacji oraz sprzęt stołowy. Bielizna osobista wymieniana była raz w tygodniu, bielizna pościelowa raz na dwa tygodnie. Osadzeni mogli również korzystać z odzieży prywatnej w ilości i rodzaju określonym w porządku wewnętrznym. Przy przyjęciu powód otrzymał także nowy zestaw sztućców i talerzy: kubek z tworzywa sztucznego o pojemności 0,5 l, łyżkę dużą z tworzywa sztucznego, widelec z tworzywa sztucznego, talerz głęboki z tworzywa sztucznego oraz talerz płytki z tworzywa sztucznego. Osadzeni mieli możliwość spożywania posiłków w celach mieszkalnych korzystając z taboretów i stolików, w które wyposażone były cele mieszkalne.
--- STRONA 4 ---
(dowód: sprawozdania z wizytacji Zakładu Karnego w W. z dnia 30.06.2014 r., k. 58-67, notatka służbowa, k. 75-80, Zarządzenie wewnętrzne nr (...) oraz nr (...) Dyrektora Zakładu Karnego w W. w sprawie porządku wewnętrznego w Zakładzie Karnym w W., k. 89-99); W celach mieszkalnych, w których powód przebywał znajdowały się wydzielone ściankami działowymi i zamykane na drzwi kąciki sanitarne. Cele mieszkalne wyposażone były w podstawowy sprzęt kwaterunkowy: łóżko koszarowe, wkład do łózka, taboret więzienny, wieszak (po 1 sztuce na 1 osadzonego), stół więzienny mały (1 szt. na 2 osadzonych) lub duży (1 szt. na 4 osadzonych), szafka więzienna mała (1 szt. na 2 osadzonych) lub duża (1 szt. na 4 osadzonych). Do każdej celi przydzielano także lustro, miednice plastikową, wiadro na śmieci, szczotkę i szufelka oraz szczotkę do wc. Powód dzielił szafkę z innym współosadzonym. Powód posiadał w celach mieszkalnych dostęp do wody bieżącej (zimnej). Administracja zakładu zapewniała powodowi dostęp do ciepłej wody raz na tydzień podczas kąpieli w łaźni ogólnej. Podczas pobytu powoda w Zakładzie Karnym w W. stan techniczny łaźni był dobry. Znajdowała się ona w budynku kompleksu kwatermistrzowskiego, który oddany został do użytku w 2008 roku. Raz w miesiącu powód otrzymywał środki higieny osobistej: mydło toaletowe - 100 g, papier toaletowy - 1 rolka, nożyk do golenia - 1 szt., proszek do prania - 200 g., pasta do zębów - 1 tuba, krem do golenia - 1 tuba. Środki higieny osobistej nie były reglamentowane. Na prośbą skazanego wydawane były środki dodatkowe. Osadzeni otrzymywali także środki czystości: płyn do mycia uniwersalny, proszek do szorowania, płyn do WC, płyn do naczyń, worki na śmieci oraz płyn do szyb - wg potrzeb. Na zgłoszenie skazanych wydawane były dodatkowe środki czystości. Wszystkie cele mieszkalne, w których przebywał powód wyposażone były w wentylację grawitacyjną, którą poddawano corocznie kontrolom w zakresie drożności przewodów kominowych, spalinowych i wentylacyjnych. Wyniki kontroli były pozytywne. W celu dostatecznego dopływu powietrza do cel mieszkalnych Dyrektor Zakładu Karnego w W. zarządził obowiązkowe wietrzenie przedmiotowych pomieszczeń. Temperatura jaka panowała w celach, w których przebywał powód, była zgodna z obowiązującymi przepisami. Zakład Karny w W. zaopatrywany był wtedy w energię cieplną z automatycznej kotłowni lokalnej zasilanej gazem z sieci gazowniczej. Jeśli na zewnątrz temperatura obniżała się, automatycznie rosła temperatura w instalacji i na grzejnikach w taki sposób, aby utrzymać temperaturę na poziomie 20°C. W celach mieszkalnych pozwanej jednostki penitencjarnej zamontowane było oświetlenie jarzeniowe. Pozwana umożliwiała używanie dodatkowego oświetlenia np. do czytania. dowód: sprawozdania z wizytacji Zakładu Karnego w W. z dnia 30.06.2014 r., k. 58-67, notatka służbowa, k. 75-80, protokoły z kontroli przewodów kominowych, k. 86-88, Zarządzenie wewnętrzne nr (...) oraz nr (...) Dyrektora Zakładu Karnego w W. w sprawie porządku wewnętrznego w Zakładzie Karnym w W., k. 89-99); W Zakładzie Karnym w W. obowiązywał harmonogram dostaw energii elektrycznej na podstawie Zarządzenia Dyrektora Generalnego Służby Więziennej Nr (...) z dnia 03.09.2010 r. w sprawie metod gospodarowania paliwami i energią elektryczną w jednostkach organizacyjnych Służby Więziennej. W godz. 9.00 – 12.00 oraz 15.00 – 17.00 nie dostarczano energii elektrycznej do gniazd wtyczkowych przy czym oświetlenie cel oraz pomieszczeń sanitarnych funkcjonowało normalnie. Natomiast w godzinach 01.00. – 05.00 energia elektryczna nie była w ogóle dostarczana do cel. Informacja w powyższej kwestii została ogłoszona w komunikacie nadanym przez radiowęzeł wraz z jej umieszczeniem na tablicy ogłoszeń w każdym oddziale mieszkalnym. Od dnia 29.08.2014 r. w związku z pismem Dyrektora Generalnego Służby Więziennej z dnia 07.08.2014 r., w Zakładzie Karnym w W. zmieniono harmonogram dostaw energii elektrycznej do gniazd wtyczkowych w celach mieszkalnych. Przerwa w dostawach energii elektrycznej obejmowała tylko porę nocną w godzinach od 1.00 do 5.00.
--- STRONA 5 ---
dowód : notatka służbowa, k. 75-80, pismo Dyrektora Generalnego Służby Więziennej z dnia 07.08.2014 r., k. 83-84, Zarządzenie wewnętrzne nr (...) oraz nr (...) Dyrektora Zakładu Karnego w W. w sprawie porządku wewnętrznego w Zakładzie Karnym w W., k. 89-99); W Zakładzie Karnym w W. powód otrzymywał trzy razy dziennie posiłki, o odpowiedniej wartości odżywczej, w tym co najmniej jeden posiłek gorący, oraz napój do zaspokajania pragnienia. Wartości kaloryczne posiłków łącznie wynosiły minimum 2600 kcal dziennie. Wartość dzienna, poza ziemniakami, obejmowała także co najmniej 300 g warzyw. Posiłki przygotowywane były w kuchni ogólnej przez skazanych zatrudnionych przez zakład karny w charakterze kucharzy. Nadzór nad ich pracą sprawował funkcjonariusz - szef kuchni. Posiłki przygotowywane były wg jadłospisów sporządzanych przez technika służby żywnościowej, który dbał o ich urozmaicenie oraz należyty skład. Każdy jadłospis na dany dzień podlegał zatwierdzeniu przez kierownika działu kwatermistrzowskiego oraz dyrektora. Z każdej potrawy wchodzącej w skład posiłku, bezpośrednio przed wydaniem do spożycia, pobierana była próba smakowa przez uprawnionego pracownika służby zdrowia. Żywność zakupywana do przygotowywania posiłków odpowiadała polskim normom oraz wymaganiom dodatkowym, które określone były w umowach zawieranych pomiędzy Zakładem Karnym w W., a wykonawcami zamówień publicznych dostaw żywności. Towar dostarczany do zakładu był dobrej jakości. W przypadku reklamacji skazanego, co do wagi wydawanych potraw wchodzących w skład posiłków, potrawy były ważone. Jeśli reklamacja była uzasadniona skazany otrzymywał posiłek o należytej wadze. (dowód: sprawozdania z wizytacji Zakładu Karnego w W. z dnia 30.06.2014 r., k. 58-67, notatka służbowa, k. 75-80, Zarządzenie wewnętrzne nr (...) oraz nr (...) Dyrektora Zakładu Karnego w W. w sprawie porządku wewnętrznego w Zakładzie Karnym w W., k. 89-99); W Zakładzie Karnym w W. spacery realizowane były na trzech placach spacerowych pawilonów A, B, C, placu spacerowym oddziału półotwartego, placu spacerowym oddziału szpitalnego oraz placu spacerowym dla skazanych stwarzających poważne zagrożenie społeczne albo poważne zagrożenie dla bezpieczeństwa zakładu. Spacery odbywały się zgodnie z planami spacerów, które były sporządzane dla poszczególnych oddziałów mieszkalnych. Czas spaceru wynosił 1 godzinę dziennie. Zakład Karny umożliwiał osadzonym korzystanie ze świetlic (świetlica centralna oraz świetlice na poszczególnych oddziałach) i znajdujących się w ich obrębie boisk do piłki siatkowej, koszykowej, nożnej (w rozmiarach zezwalających wielkością pomieszczeń) oraz sprzętu do tenisa stołowego. Osadzeni mogli w ramach jednostki korzystać także z boiska (ze słupkami, siatkami i piłkami) do piłki siatkowej na spacernikach pawilonów A, B, C, oraz z urządzeń sportowo – rekreacyjnych. Jednostka organizowała rozgrywki sportowe, w których, w zależności od dyscypliny, brała udział zmienna ilość skazanych. Baza środków i wyposażenia świetlic było systematycznie uzupełniana w miarę posiadanych możliwości finansowych. W listopadzie 2006r. powstała redakcja telewizji o nazwie (...). Telewizja emitowała programy realizowane przez skazanych (redaktorów) za pomocą własnych środków, korzystała również z programów edukacyjnych dostarczonych przez instytucje ekologiczne. Od 24.12.2006r. programy nadawano codzienne, nadto regularnie realizowano reportaże z imprez, zawodów sportowych i innych ważnych wydarzeń dla skazanych. W Zakładzie Karnym w W. funkcjonował zespół muzyczny przygotowujący oprawę muzyczną do mszy św. i innych uroczystości liturgicznych oraz zespół (...), który skupiał skazanych zainteresowanych literaturą, a przede wszystkim samych twórców. W jednostce funkcjonowały także koła zainteresowań: muzyczne, teatralne, filmowe oraz dziennikarskie działające przy (...). W ramach prowadzonej działalności kulturalno - oświatowej jednostka organizowała także imprezy okolicznościowe. Osadzeni mogli także korzystać m.in.: z gier planszowych (warcaby, szachy), oglądać programy popularno - naukowe przygotowane na płytach DVD, jak również programy realizowane przez tutejszą telewizję (...).
--- STRONA 6 ---
(dowód: sprawozdania z wizytacji Zakładu Karnego w W. z dnia 30.06.2014 r., k. 58-67, notatka służbowa, k. 70-72, Zarządzenie wewnętrzne nr (...) oraz nr (...) Dyrektora Zakładu Karnego w W. w sprawie porządku wewnętrznego w Zakładzie Karnym w W. – k. 89-99); Strona pozwana w ramach swoich struktur prowadziła także bibliotekę, w której zgromadzono 12.764 woluminów. Biblioteka Zakładu Karnego w W. zajmowała się propagowaniem czytelnictwa prasy codziennej. Przez sześć dni w tygodniu była dostarczana osadzonym prasa codzienna tj.: Gazeta (...) po jednej sztuce na oddział mieszkalny oraz tygodnik (...). Skazani mogli także korzystać z czytelni na terenie biblioteki. (dowód: sprawozdania z wizytacji Zakładu Karnego w W. z dnia 30.06.2014 r., k. 58-67, notatka służbowa, k. 70-72); Strona pozwana zorganizowała sale widzeń dla osadzonych i ich rodzin. Widzenia odbywały się w czwartek i piątek w godz. 9.00 - 14.30 oraz w sobotę i niedzielę w godz. 9.00 - 15.00. Widzenia odbywały się także w inne dni wolne od pracy administracji. Powód miał również możliwość wykonywania połączeń z samoinkasującego aparatu telefonicznego codzienne w godzinach 9.00 – 11.30 oraz 15.30 – 17.00. Wymagało to uprzedniego zgłoszenia pisemnego. (dowód: sprawozdania z wizytacji Zakładu Karnego w W. z dnia 30.06.2014 r., k. 58-67, notatka służbowa, k. 82, Zarządzenie wewnętrzne nr (...) oraz nr (...) Dyrektora Zakładu Karnego w W. w sprawie porządku wewnętrznego w Zakładzie Karnym w W., k. 89-99); Służba zdrowia u strony pozwanej zorganizowana była w formie Ambulatorium z ogólną Izbą (...). Zatrudnionych było tam czterech lekarzy na pełnym etacie (dwóch lekarzy podstawowej opieki zdrowotnej, psychiatra oraz stomatolog) oraz 7 osób personelu pielęgniarskiego. W Ambulatorium pracował także kardiolog (0,25 etatu), okulista (0,25 etatu), dermatolog (0,25 etatu), specjalista medycyny pracy (0,32 etatu) oraz radiolog, neurolog, laryngolog. Osadzeni przyjmowali byli zgodnie z grafikiem przyjęć umieszczonym w poszczególnych oddziałach mieszkalnych po uprzednim zgłoszeniu oddziałowemu (tzw. pacjenci planowi). Grafik przyjęć dla poszczególnych oddziałów sporządzany był przez służbę zdrowia i zatwierdzany przez dyrektora jednostki. Maksymalny czas oczekiwania na przyjęcie do lekarza wynosił 1 tydzień. Ostre przypadki przyjmowane były poza kolejnością niezależnie od grafiku przyjęć. W wypadku braku możliwości przeprowadzenia konsultacji specjalistycznych w warunkach więziennej służby zdrowia korzystano z porad ambulatoryjnych specjalistów publicznej służby zdrowia. Ambulatorium pracowało również w soboty, niedzielę i święta. Izba chorych miała pojemność 16 łóżek i umieszczano tam pacjentów wymagających bezpośredniego nadzoru, przewlekle chorych - nie potrzebujących opieki całodobowej kwalifikowanej. (dowód: sprawozdania z wizytacji Zakładu Karnego w W. z dnia 30.06.2014 r., k. 58-67, notatka służbowa, k. 73-74, Zarządzenie wewnętrzne nr (...) oraz nr (...) Dyrektora Zakładu Karnego w W. w sprawie porządku wewnętrznego w Zakładzie Karnym w W., k. 89-9); Strona pozwana umożliwiała osadzonym kształcenie się w ramach kwalifikacyjnych kursów zawodowych w kierunkach: mechanik monter maszyn i urządzeń oraz stolarz. Skazani mogli kształcić się w trzyletnim Liceum Ogólnokształcącym. Do nauczania kwalifikowano obligatoryjnie osadzonych, którzy nie ukończyli 18 roku życia, zobowiązanych do realizacji obowiązku szkolnego i obowiązku nauki na podstawie ustawy o systemie oświaty. Na wniosek działu penitencjarnego zakładu do nauczania kwalifikowano osadzonych, którym w indywidualnym programie oddziaływania określono potrzebę nauczania oraz osadzonych, którzy wystąpili z prośbą o podjęcie nauki lub jej kontynuację w określonym typie szkoły. Powód podczas pobytu w pozwanej jednostce penitencjarnej zapisał się do liceum ogólnokształcącego i zaliczył tam jeden semestr. Zrezygnował z kontynuowania nauki z uwagi na złe warunki bytowe. (dowód: sprawozdania z wizytacji Zakładu Karnego w W. z dnia 30.06.2014 r., k. 58-67, przesłuchanie powoda A. G., k. 135).
--- STRONA 7 ---
Sąd zważył, co następuje: Powództwo, jako nieuzasadnione, podlegało oddaleniu w całości. Powód A. G. domagał się zasądzenia na jego rzecz od strony pozwanej Skarbu Państwa Dyrektora Zakładu Karnego w W. kwoty 200 000 zł tytułem zadośćuczynienia za doznane krzywdy wraz z ustawowymi odsetkami od dnia wydania wyroku oraz zasądzenia od pozwanego na rzecz dzieci z porażeniem mózgowym tj. organizacji pożytku publicznego kwoty 50 000 zł. Strona pozwana domagała się oddalenia powództwa w całości jako nieudowodnionego. W pierwszej kolejności Sąd wskazuje, że podejmując rozstrzygnięcie oparł się przede wszystkim na dowodach z dokumentów, przede wszystkim ze sprawozdania z wizytacji w Zakładzie Karnym w W. z dnia 30.06.2014r. oraz z notatek służbowych, którym dał wiarę w całości, albowiem zgodność ich treści z rzeczywistym stanem faktycznym nie została przez strony zakwestionowana w toku procesu, a sporządzone zostały przez uprawnione podmioty w ramach obowiązków wynikających z charakteru ich działalności. Sąd dał także wiarę zeznaniom powoda A. G., jednakże w takim zakresie, w jakim okoliczności przez niego podnoszone zostały potwierdzone w powołanych wyżej dokumentach. Powód wywodził roszczenia przede wszystkim z faktu naruszenia przez stronę pozwaną prawa do odbywania kary pozbawienia wolności w godnych i humanitarnych warunkach, podnosząc, pozwana nie zapewniła mu właściwych warunków sanitarnych jak również odpowiedniego dostępu do opieki medycznej. Powód zarzucił także brak w celach mieszkalnych odpowiedniej cyrkulacji powietrza oraz ogrzewania a także odpowiedniego oświetlenia oraz wyżywienia. Powód zwracał również uwagę na niezapewnienie mu przez pozwaną warunków do nauki, brak zajęć kulturalno- oświatowych oraz na przedmiotowe traktowanie jego i innych osadzonych przez funkcjonariuszy. W myśl art. 417 k.c., za szkodę wyrządzoną przez niezgodne z prawem działanie lub zaniechanie przy wykonywaniu władzy publicznej ponosi odpowiedzialność Skarb Państwa lub jednostka samorządu terytorialnego lub inna osoba prawna wykonująca tę władzę z mocy prawa. Powołany przepis określa podmiot odpowiedzialny za niezgodne z prawem wykonywanie władzy publicznej (w niniejszej sprawie – Skarb Państwa) oraz podstawę jego odpowiedzialności (naruszenie prawa). Szczegółowe przesłanki odpowiedzialności za naruszenie dóbr osobistych oraz zakres przysługujących z tego tytułu roszczeń określają natomiast przepisy art. 23 – 24 i 448 k.c. Zgodnie z art. 23 k.c., dobra osobiste człowieka, jak w szczególności zdrowie, wolność, cześć, swoboda sumienia, nazwisko lub pseudonim, wizerunek, tajemnica korespondencji, nietykalność mieszkania, twórczość naukowa, artystyczna, wynalazcza i racjonalizatorska, pozostają pod ochroną prawa cywilnego niezależnie od ochrony przewidzianej w innych przepisach. Osoba, której dobra osobiste zostały naruszone, może, na zasadach przewidzianych w kodeksie, żądać zadośćuczynienia pieniężnego lub zapłaty odpowiedniej sumy pieniężnej na wskazany cel społeczny (art. 24 § 1 zd. 3 k.c.). W razie naruszenia dobra osobistego sąd może przyznać temu, czyje dobro osobiste zostało naruszone, odpowiednią sumę tytułem zadośćuczynienia pieniężnego za doznaną krzywdę lub na jego żądanie zasądzić odpowiednią sumę pieniężną na wskazany przez niego cel społeczny, niezależnie od innych środków potrzebnych do usunięcia skutków naruszenia (art. 448 k.c.). Odnosząc powyższe regulacje do stanu faktycznego niniejszej sprawy, należy w pierwszej kolejności podkreślić, że uwzględnienie roszczenia w oparciu o powołane przepisy jest uzależnione od obowiązku udowodnienia przez powoda istnienia działania lub zaniechania sprawcy krzywdy niemajątkowej, istnienia tejże krzywdy wynikającej z naruszenia przez pozwanego dobra osobistego powoda oraz związku przyczynowego między krzywdą niemajątkową, a działaniem lub zaniechaniem sprawcy krzywdy niemajątkowej. Rozpoznając sprawę w przedmiocie ochrony dóbr osobistych sąd powinien w pierwszej kolejności ustalić, czy doszło do naruszenia dobra osobistego, a dopiero w przypadku pozytywnej odpowiedzi ustalić, czy działanie pozwanego było bezprawne. Dowód, że dobro osobiste zostało zagrożone lub naruszone, ciąży na osobie poszukującej ochrony prawnej na podstawie art. 24 k.c. Natomiast na tym, kto podjął
--- STRONA 8 ---
działanie zagrażające dobru osobistemu innej osoby lub naruszające to dobro, spoczywa ciężar dowodu, że nie było ono bezprawne. (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 17.06.2004 r., sygn. akt V CK 609/03). Wskazać należy przy tym, iż zasadniczym kryterium decydującym o wysokości należnego zadośćuczynienia, jest przede wszystkim rozmiar (zakres) doznanej przez pokrzywdzonego krzywdy. Zatem to na powodzie dochodzącym zasądzenia zadośćuczynienia za naruszenie dóbr osobistych ciąży obowiązek udowodnienia, iż w następstwie zarzucanych działań doznał krzywdy w żądanej wysokości. Po dokonaniu oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, Sąd stanął na stanowisku, że powód nie wykazał, by doszło do naruszenia jego dóbr osobistych. Powód nie zdołał również udowodnić wysokości i intensywności doznanego przez siebie uszczerbku niematerialnego (krzywdy) jak również nie wykazał, by uszczerbek niematerialny pozostawał w adekwatnym związku przyczynowym z działaniami pozwanej jednostki penitencjarnej. Powód nie udowodnił zatem, by w przedmiotowej sprawie spełnione zostały przesłanki warunkujące możliwość zasądzenia na jego rzecz jakiejkolwiek kwoty tytułem zadośćuczynienia. Z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, w szczególności z przedłożonego przez stronę pozwaną sprawozdania z wizytacji Zakładu Karnego w W. przeprowadzonego w dniu 30.05.2014r. przez Sędziego wizytatora ds. penitencjarnych Sądu Okręgowego we Wrocławiu obejmującego okres, w którym w jednostce przebywał powód wynikało, że warunki bytowe oraz sanitarne pomieszczeń były dobre. Dodać należy w tym miejscu, że warunki odbywania kary pozbawiania wolności regulują przepisy ustawy z dnia 06.06.1997r. Kodeks karny wykonawczy, Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 17.10.2003 r. w sprawie warunków bytowych osób osadzonych w zakładach karnych i aresztach śledczych (Dz.U. z 2003 r., Nr 186, poz. 1820) oraz szeregu innych rozporządzeń wykonawczych szczegółowo odnoszących się do kwestii wyżywienia, nauczania, udzielania świadczeń zdrowotnych i zasad wykonywania praktyk religijnych. W ocenie Sądu, materiał dowodowy zgromadzony w sprawie dał podstawy do stwierdzenia, że administracja Zakładu Karnego w W. respektowała i stosowała zapisy powyższych aktów prawnych. Podkreślenia wymaga jeszcze, że powód odbywał karę pozbawienia wolności w zakładzie karnym zamkniętym. Kara spełnia funkcję represyjną jako odpłata za dokonane przestępstwo i dolegliwość dla skazanego (dyskomfort) stanowi jej istotę (tak też Sąd Apelacyjny w Katowicach, w wyroku z dnia 07.05.2009 r., sygn. akt I ACa 247/09). Aby można było mówić o odczuwaniu dolegliwości przez skazanego, odbywanie kary musi być bardziej uciążliwe od sposobu życia osób pozostających na wolności. Odczuwanie niedogodności i dyskomfortu, nawet znacznych rozmiarów, w przypadku kary pozbawienia wolności nie ogranicza się jedynie do braku możności opuszczenia zakładu karnego, lecz oznacza także obniżenie standardu życiowego. Zachowania pozwanego, polegające na stworzeniu warunków pobytu w zakładzie karnym, poniżej poziomu typowego dla życia na wolności, które powód odczuwa jako uciążliwe, nie są przez to bezprawne. Żądania zmierzające do podwyższenia warunków życia, tak aby odpowiadały one warunkom osób przebywających na wolności, a nawet które zapewniłyby powodowi poziom pobytu pod pewnymi względami wyższy niż poziom życia znacznej części polskiego społeczeństwa są tym samym bezzasadne. O bezprawnym naruszeniu dóbr osobistych, w szczególności godności może być mowa dopiero, gdy dochodzi do poniżającego i nieludzkiego traktowania, sprzecznego z zasadą humanitaryzmu. Do naruszenia godności ludzkiej może dojść w wypadku, gdy pozbawi się więźniów jakiejkolwiek intymności przy spełnianiu potrzeb fizjologicznych, gdy brak wyżywienia będzie powodował głód u więźniów, lub nie zapewni niezbędnych składników odżywczych, gdy przeludnienie osiągnie stan uniemożliwiający funkcjonowanie w celi, w szczególności gdy więźniowie zostaną zmuszeni do spania na przemian w jednym łóżku, gdy w celi nie będzie możliwości pozostawania w pozycji leżącej, gdy niewykonywanie obowiązków przez służbę zdrowia spowoduje permanentny stan chorobowy u osadzonego, gdy w celach będzie panowało zimno. Z dokumentacji zaproponowanej przez stronę pozwana wynikało jednak, że powód w okresie pobytu w Zakładzie Karnym w W., zakwaterowany był w celach mieszkalnych, w których na jednego osadzonego przypadało minimalnie 3m2. Cele wyposażone były ponadto w sprzęt odpowiadający powołanemu wyżej rozporządzeniu z dnia 17.10.2003r. (w wersji obowiązującej w czasie odbywania przez powoda kary pozbawienia wolności). Ilość wskazanego sprzętu dostosowana była do liczby osadzonych przebywających w danej celi mieszkalnej. Osadzeni, w tym powód mogli zgłaszać oddziałowym potrzebę wstawienia dodatkowych sprzętów kwatermistrzowskich, które były wydawane na ich prośbę. Sprzęt kwaterunkowy był w stanie technicznym warunkującym jego użytkowanie, a w przypadku jego
--- STRONA 9 ---
zużycia lub uszkodzenia wymieniany był, w miarę możliwości, na nowy lub remontowany. Strona pozwana odnosząc się do zarzutów powoda opisała także, że wymiana pościeli dokonywana była jeden raz na dwa tygodnie, natomiast bielizna osobista, ścierka do naczyń oraz dwie sztuki ręczników wymieniane były jeden raz w tygodniu. Pościel i bielizna poddawana była regularnie procesom prania, a także każdorazowo podlegała ocenie przez wyznaczonych funkcjonariuszy, co pozwalało wyeliminować przedmioty nie nadające się do użytku lub zakwalifikować te przedmioty do naprawy. Powód znał stanowisko strony pozwanej, jednak nie wykazał inicjatywy do udowodnienia faktów przeciwnych. Ze sprawozdania z dnia 30.06.2014r. oraz z szeregu notatek służbowych sporządzonych przez pracowników strony pozwanej wynikało również, że w celach znajdowały się kanały wentylacyjne, które podlegały corocznej kontroli pod kątem ich drożności. Na potwierdzenie tych okoliczności strona pozwana przedłożyła także szereg protokołów z okresowej kontroli przewodów kominowych i wentylacyjnych, z których wynikało, że odpowiadają one normom technicznym. Strona pozwana wskazywała na możliwe czasowe problemy związane z zawilgoceniem pomieszczeń na skutek blokowania przez osadzonych kratek wentylacyjnych i uniemożliwienia naturalnego obiegu powietrza oraz wytwarzania nadmiaru pary wodnej (przy podgrzewaniu wody prywatnymi urządzeniami elektrycznymi, organizowaniu kąpieli poza wyznaczonymi do tego miejscami, suszeniu odzieży, która winna być przekazywana do pralni zbiorowej) przy szczelnie zamkniętych oknach. W takich sytuacjach przywracano sprawność instalacji, a w przypadku wystąpienia grzyba domowego czy pleśniowego osoby pozbawione wolności przemieszczano do innych pomieszczeń i podejmowano niezbędne działania sanitarne oraz naprawcze. Powód zwracał uwagę podczas zeznań, że w ostatniej celi mieszkalnej, w której przebywał, na ścianie widoczne było zagrzybienie, jednak z materiału dowodowego, w tym z jego zeznań, nie wynikało, by składał w tym przedmiocie jakieś skargi. Strona pozwana zaprzeczyła, by pomieszczenia zajmowane przez powoda nosiły ślady zawilgocenia, stad też inicjatywa dowodowa w tym zakresie przeszła na powoda, który jednak, poza własnymi twierdzeniami, nie zaproponował żadnych innych wniosków dowodowych. Powód, podczas zeznań, potwierdził także, że w celach, w których przebywał wyodrębniony był kącik sanitarny pozwalający na zachowanie prywatności. Zarzut w tej kwestii podniesiony przez niego w pozwie należy zatem uznać za całkowicie nieuzasadniony. Podkreślić należy w odniesieniu do omawianej kwestii, akceptowany również przez tut. pogląd, że kąciki sanitarne w celach mieszkalnych nie mogą być w pełni zabudowane i zamykane masywnymi drzwiami, celem zapobiegania np. próbom samobójczym czy też przemocy pomiędzy samymi osadzonymi. Z materiału dowodowego wynikało, że w okresie pobytu w Zakładzie Karnym w W. powód miał zapewnioną co najmniej raz w tygodniu możliwość kąpieli w łaźni głównej. Ponadto w celach mieszkalnych powód miał dostęp do zimnej wody bieżącej, co umożliwiało mu utrzymanie podstawowej higieny osobistej. Na uwagę w tym temacie zasługuje fakt, że skazani, w tym powód, posiadali w celach mieszkalnych miednicę plastikową oraz czajnik elektryczny, co pozwalało im zagrzać wodę i wykonać podstawowe czynności higieny osobistej. Powód przy przyjęciu otrzymał także środki higieny osobistej (mydło, nożyk do golenia, pastę do zębów i inne), które były uzupełniane każdego miesiąca. Zakład Karny w W. zapewniał poza tym osadzonym warunki i środki niezbędne do utrzymania czystości w celach wydając im środki do czyszczenia urządzeń sanitarnych, proszek do szorowania i płyn do mycia naczyń. Wydawanie kolejnych racji środków czystości odbywało się na prośbę osadzonych zgłoszoną do wychowawcy danego oddziału. Ponadto regularnie przeprowadzano dezynfekcję kącików sanitarnych w celach mieszkalnych minimum raz tygodniu, a w razie potrzeby częściej. Strona pozwana opisała, że w Zakładzie Karnym w W. skazani otrzymywali materace zarówno nowe jak i używane, jeśli ich okres używalności nie upłynął, a co za tym idzie nie utraciły one wartości użytkowych. Materace takie przed ponownym wydaniem skazanym były poddawane czyszczeniu i dezynfekcji natomiast materace, które utraciły wartości użytkowe poddawane były likwidacji. Powód nie wykazał w tej kwestii, że przydzielony mu materac, koc czy pościele nie były przydatne do użycia. Podkreślenia wymaga, że strona pozwana zobowiązana była zgodnie § 6 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 17.10.2003 r. do wymiany bielizny pościelowej co dwa tygodnie lub częściej w zależności od potrzeb. Powód nie miał zatem potrzeby prania pościeli w celach mieszkalnych. Dodać należy w tym miejscu, że w istocie z przedłożonego przez stronę pozwaną protokołu Państwowego Powiatowego
--- STRONA 10 ---
Inspektoratu Sanitarnego w W. z dnia 07.01.2010 r. wynikało, że sposób użytkowania cel mieszkalnych Zakładu w W. przez osadzonych nie był prawidłowy i w efekcie prowadził do systematycznego pogarszania stanu sanitarnego tych pomieszczeń. Sąd zwraca jednak uwagę, że powód przebywał w tej jednostce blisko trzy lata później, dlatego treść tego protokołu nie może być w przedmiotowej sprawie uznana za aktualną. Odnosząc się do zarzutu powoda dotyczącego nieodpowiedniej temperatury w pomieszczeniach mieszkalnych, Sąd wskazuje, że powód, oprócz twierdzeń zawartych w pozwie, nie przedłożył żadnego dowodu potwierdzającego te okoliczności. Strona pozwana wskazała w tej kwestii, że temperatura w pomieszczeniach, w których przebywał powód, była zgodna z obowiązującymi przepisami. Zakład Karny w W. zaopatrywany był w energię cieplną z automatycznej kotłowni lokalnej zasilanej gazem z sieci gazowniczej. Jeśli więc na zewnątrz temperatura obniżała się to automatycznie rosła temperatura w instalacji i na grzejnikach w taki sposób, aby utrzymać temperaturę na poziomie około 20°C. Wobec braku innych środków dowodowych Sąd przyjął za prawdziwe twierdzenia strony pozwanej potwierdzone w sprawozdaniu z kontroli jednostki z dnia 30.06.2014r. oraz w treści notatek służbowych. Powód nie zdołał także wykazać, że zamontowane w celach mieszkalnych oświetlenie jarzeniowe było niewystarczające lub nieodpowiednie. Nie potwierdziły się, wobec jednoznacznych treści notatek służbowych, zarzuty powoda dotyczącego nieodpowiedniego wyżywienia w pozwanej jednostce. Z notatek sporządzonych na tą okoliczność wynikało, że wyżywienie osadzonych realizowane było ściśle według przepisów wskazanych w ustawie Kodeks karny wykonawczy oraz rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości z dnia 02.09.2003r. w sprawie określenia wartości dziennej normy wyżywienia oraz rodzaju diet wydawanych osobom osadzonym w zakładach karnych i aresztach śledczych a także zarządzeniu Dyrektora Generalnego Służby Więziennej z dnia 09.10.2003 r. w sprawie realizacji uprawnień osób osadzonych w zakładach karnych i aresztach śledczych do żywienia. Ponadto z każdej potrawy wchodzącej w skład posiłku pobierana była próba smakowa przez uprawnionego pracownika służby zdrowia. Podkreślić należy także w tym miejscu, że powód zarzuty w tej kwestii podniósł jedynie w pozwie i nie popierał ich w dalszym toku sprawy. Powód nie podniósł w tej kwestii żadnych okoliczności nawet podczas zeznań na rozprawie w dniu 06.06.2016r. Tożsamą argumentacje należy zaprezentować w stosunku do zarzutu powoda dotyczącego przyznania mu używanego sprzętu stołowego do spożywania posiłków. Pozwana twierdziła, że każdy osadzony przy przyjęciu do jednostki, w tym oczywiści powód, otrzymał nowe sztućce i talerze zgodnie z przytoczonym wyżej rozporządzeniem z dnia 17.10.2003r. Powód nie podnosił żadnych dowodów w tej kwestii, dlatego zarzut ten również na uwzględnienie nie zasługuje. Sąd nie znalazł także podstaw do uwzględnienia twierdzeń powoda związanych z nienależytą opieką medyczną w pozwanej jednostce. Powód nie wskazał w tej kwestii nawet na czym zaniedbania pozwanej miałyby polegać czy też jakie problemy zdrowotne zgłaszał. Tymczasem według treści sprawozdania z dnia 30.06.2014r. każdy osadzony miał zapewniony dostęp do służby zdrowia, środków farmakologicznych, świadczeń zdrowotnych w tym diagnostycznych i konsultacji specjalistycznych. Maksymalny czas oczekiwania na przyjęcie do lekarza wynosił jeden tydzień, zatem był on krótszy niż występuje to w warunkach wolnościowych. Nie sposób uznać wiec, że zarzuty powoda są uzasadnione. Odnosząc się do twierdzeń powoda o osadzeniu go w jednej celi mieszkalnej z osobami „chorymi na świerzb, łuszczycę, padaczkę” i narażenie go przez to na poważne choroby Sąd wskazuje, że sama obawa o stan zdrowia nie jest dostateczną przesłanką do dochodzenia odszkodowania czy też zadośćuczynienia. Za takim stanowiskiem przemawia orzecznictwo Sądu Najwyższego m.in. wyrok z dnia 09.05.2007 r. (sygn. akt II CSK 42/07), w którym stwierdzono, że wprawdzie katalog dóbr osobistych, pozostających pod ochroną prawa cywilnego, jest otwarty, jednak brak jest podstaw do wykreowania samodzielnego dobra w postaci "wolności od lęku" o stan zdrowia czy "poczucia bezpieczeństwa" zdrowotnego. Dobrem prawnie chronionym jest zdrowie (art. 23 k.c.) i działanie godzące w bezpieczeństwo zdrowotne, powodujące obawę o stan zdrowia, jest działaniem zagrażającym zdrowiu. Nie stanowiłoby zatem naruszenia dobra osobistego powoda, ani nie byłoby bezprawne, umieszczenie powoda z osobą chorą na przykład na łuszczycę. W praktyce przyjęto również, że nie powiadamia się współwięźniów o fakcie osadzenia z osobą chorą, aby zagwarantować takim osobom prawo do zachowania w tajemnicy danych dotyczących zdrowia, które to dane są danymi szczególnie wrażliwymi, a ich ujawnienie może spowodować stygmatyzację tych osób stosownie do zapisów art. 13 i 14 ustawy z dnia 06.11.2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta. Powód nie przedstawił dowodów popierających jego
--- STRONA 11 ---
twierdzenia a strona pozwana, według treści dokumentów przedłożonych w toku postepowania, zapewniła powodowi podczas jego pobytu należytą opiekę zdrowotną oraz dopełniła standardów sanitarno – higienicznych. Nie można wobec tego przyjąć za uzasadnione zarzutów powoda w tej kwestii. Odnosząc się do zarzutu dotyczącego braku zajęć kulturalno – oświatowych wskazać należy, że strona pozwana umożliwiała osadzonym uczestnictwo w szerokim spektrum zajęć sportowych oraz ogólnorozwojowych. Powód mógł m.in. korzystać ze świetlic i urządzeń tam udostępnianych a także brać udział w zajęciach sportowych czy też uczestniczyć w kołach zainteresowań, jednak z jego zeznań wynikało, że nie był on tym zainteresowany. Zdaniem Sądu to powód nie przedstawiał inicjatywy w tym zakresie, zatem zarzucanie stronie powodowej zaniedbań w tej kwestii jest nieuzasadnione. Odnosząc się do zarzutu powoda związanego z harmonogramem dostaw energii elektrycznej należy wskazać, że postępowanie dowodowe potwierdziło, że w istocie do dnia 29.08.2014 r. w Zakładzie Karnym w W. wprowadzony był harmonogram dostaw energii elektrycznej do gniazd wtyczkowych i wynikało to wprost z § 6 ust.4 Zarządzenia Dyrektora Generalnego Służby Więziennej Nr (...) z dnia 03.09.2010 r. w sprawie metod gospodarowania paliwami i energią elektryczną w jednostkach organizacyjnych Służby Więziennej. Zgodnie z przedmiotowym zarządzeniem Dyrektor jednostki wskazywał w jakim czasie mają następować przerwy w dostawach energii elektrycznej. Informacja w powyższej kwestii została ogłoszona w komunikacie nadanym przez radiowęzeł wraz z jej umieszczeniem na tablicy ogłoszeń w każdym oddziale mieszkalnym. Podnoszona kwestia okresowego wyłączania prądu, w ocenie Sądu, nie uzasadnia jednak roszczeń powoda. Wskazać tutaj należy, że wyłączenia te miały charakter wyłączeń krótkotrwałych, w porze dziennej nie dotyczyły oświetlenia celi (powód zeznał, że energii elektrycznej nie było tylko w gniazdkach), a w porze nocnej odbywały się w późnych godzinach przeznaczonych na wypoczynek. Sąd przyznaje, że ograniczenia te mogły stanowić oczywistą niedogodność, to jej rozmiar nie jest taki aby mógł uzasadniać twierdzenia o naruszeniu dóbr osobistych powoda. Fakt uregulowania tych wyłączeń, poinformowania o tym fakcie osadzonych oraz ich stały oraz powtarzalny charakter pozwalał im na uwzględnienie ich w planowaniu swoich zajęć. Same zaś wyłączenie nie były, zdaniem Sądu, spowodowane zamiarem szykanowania osadzonych ale wynikały z przyczyn oszczędnościowych. Wyłączanie dopływu energii elektrycznej w gniazdach nie może zatem zostać uznane za działanie naruszające dobra osobiste osadzonego i świadczyć o niehumanitarnych warunkach odbywania kary pozbawienia wolności. (...) Należy to ujmować raczej w ramach uciążliwości lub niedogodności związanych z pobytem w zakładzie karnym, polegających na niższym od oczekiwanego standardzie celi czy urządzeń sanitarnych, bowiem dla wielu ludzi nie odbywających kary pozbawienia wolności warunki mieszkaniowe bywają często równie trudne. Zaznaczyć należy jeszcze, że od dnia 29.08.2014 r. w Zakładzie Karnym w W. zmieniono harmonogram dostaw energii elektrycznej do gniazd wtyczkowych w celach mieszkalnych i przerwa w dostawach energii elektrycznej obejmowała tylko porę nocną w godzinach od 1.00 do 5.00. W toku postepowania nie potwierdziły się zarzuty powoda związane z utrudnianiem mu kontaktów z rodziną polegające według powoda na konieczności oczekiwania 3-4 dni na skorzystanie z telefonu. Strona pozwana wyjaśniała, że osadzeni w jej jednostce mieli możliwość korzystania z widzeń, pisania listów i wykonywania połączeń telefonicznych z samoinkasującego aparatu telefonicznego celem utrzymywania więzi rodzinnych. Osadzony, w tym także i powód, miał jedynie obowiązek pisemnego zgłoszenia chęci skorzystania z uprawnienia. Istotne jest w tej kwestii to, że osadzonym umożliwiano korzystanie z samoinkasującego aparatu telefonicznego według kolejności zgłoszeń, zatem w mogło to powodować koniczność oczekiwania na wyznaczoną kolejkę. Zarzutu powoda nie można więc uznać za uzasadnionego. Za bezzasadne należy również uznać twierdzenia powoda w zakresie nieprawidłowego traktowania go przez funkcjonariuszy Służby Więziennej. Powód jedynie w pozwie zgłosił lakoniczny w swojej treści zarzut i w toku postepowania nie zmierzał nawet do wyjaśniania, na czym polegało przedmiotowe traktowanie go przez funkcjonariuszy służby więziennej. Sąd wskazuje w tym miejscu na słuszność podnoszonej przez stronę pozwaną argumentacji, że powód miał możliwość zgłaszać wychowawcy czy też kwatermistrzowi oddziałowemu zastrzeżenia związane z warunkami odbywania kary
--- STRONA 12 ---
pozbawienia wolności w Zakładzie Karnym w W.. Miał bowiem z nimi codzienny kontakt w czasie wizytowania cel. Jednakże powód żadnych uwag nie zgłaszał. Powód był osobą pozbawioną wolności i zgodnie z zasadną nadzoru prawidłowości wykonywania kary pozbawienia wolności przez Sędziego Penitencjarnego dlatego miał możliwość odwołać się do tego organu, jeżeli uznał, że administracja zakładu karnego niewłaściwie wypełnia swoje obowiązki. Powód żadnych zastrzeżeń jednak nie zgłaszał i fakt ten, w ocenie Sądu, znacznie osłabia podnoszoną przez niego w pozwie argumentację. Nie sposób z powyższych względów podzielić stanowisko powoda, że warunki w jakich przebywał w Zakładzie Karnym w W. naruszały jego dobra osobiste. Powód nie przedstawił żadnych dowodów na poparcie swoich twierdzeń. Pozew, w opinii Sądu, został sformułowany w sposób nieprecyzyjny i ogólnikowy. Natomiast pozwany w odpowiedzi na pozew szczegółowo i merytorycznie wykazał, że szkoda nie miała miejsca i przedstawił odpowiednie dokumenty na potwierdzenie swoich twierdzeń. Nie ma więc podstaw, by przyjąć, iż działanie pozwanego naruszyło jakiekolwiek dobro osobiste powoda. Brak też podstaw, by uznać zachowanie pozwanej jednostki jako bezprawne i że powód wskutek takiego zachowania doznał jakiejkolwiek szkody pozostającej w adekwatnym związku przyczynowym z tym działaniem lub zaniechaniem. Zachodzi również brak jakiegokolwiek dającego się uzasadnić powiązania pomiędzy wysokością dochodzonej kwoty zadośćuczynienia, a rzekomą krzywdą doznaną przez powoda. Żądana kwota zadośćuczynienia jest rażąco wygórowana i nie przystaje do rzeczywistości, świadczy jedynie o wybitnie merkantylnej podstawie roszczenia. Wysokość żądanego przez powoda zadośćuczynienia w odniesieniu do intensywności rzekomego naruszenia dóbr ze strony pozwanego Zakładu Karnego wskazuje, iż powództwo miało charakter wyłącznie fiskalny. Wobec powyższego, Sąd orzekł jak w pkt I sentencji wyroku. W pkt. II wyroku Sąd, na podstawie art. 102 k.p.c., z uwagi na sytuację majątkową powoda, postanowił nie obciążać go kosztami procesu za I instancję.
Słowa kluczowe
#orzeczenie#Wyrok#Sąd Apelacyjny w Katowicach#I C 1166/15 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 25 sierpnia 2016 r. Sąd Okręgowy we Wrocła#art. 417 k.c.#art. 6 k.c.#art. 23 k.c.#art. 24 § 1 zd. 3 k.c.#art. 448 k.c.#art. 24 k.c.#art. 102 k.p.c.