Wyrok I C 1160/10 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 20 września 2010 roku Sąd Okręgowy w Biały

--- STRONA 1 --- Sygn. akt: I C 1160/10 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 20 września 2010 roku Sąd Okręgowy w Białymstoku Wydział I Cywilny w składzie: Przewodniczący: SSO Małgorzata Dziemianowicz Protokolant: Justyna Guziejko po rozpoznaniu w dniu 20 września 2010 roku w Białymstoku na rozprawie sprawy z powództwa P. P. przeciwko Skarbowi Państwa Aresztowi Śledczemu w B. Skarbowi Państwa Zakładowi Karnemu w G. Skarbowi Państwa Zakładowi Karnemu w C.– reprezentowanym przez Prokuratorię Generalną Skarbu Państwa w Warszawie o odszkodowanie I. Oddala powództwo. II. Zasądza od powoda P. P.na rzecz pełnomocnika pozwanych Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa w Warszawie 3600 złotych tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego. UZASADNIENIE Powód P. P. wniósł o zasądzenie od pozwanego Skarbu Państwa: Aresztu Śledczego w B., Zakładu Karnego w G. i Zakładu Karnego w C. kwoty 100.000 zł tytułem zadośćuczynienia z ustawowymi odsetkami od dnia orzeczenia wyroku do dnia zapłaty. W uzasadnieniu pozwu wskazał, że w pozwanych jednostkach penitencjarnych przebywa od dnia 25 listopada 2007 r. do chwili obecnej. Doznał długotrwałego i bezprawnego naruszenia dóbr osobistych, prawa do poszanowania życia osobistego i godności jednostki w skutek nie wywiązania się pozwanych z obowiązku zapewnienia więźniom humanitarnych warunków bytowych zagwarantowanych w przepisach kodeksu karnego wykonawczego, Konstytucji RP oraz aktach prawa międzynarodowego. Podnosił okoliczności takie jak nadmierne przeludnienie cel mieszkalnych, nie zapewnienie podstawowego sprzętu kwaterunkowego, nieludzkie i poniżające traktowanie, niewłaściwa opieka zdrowotna, brak warunków do higieny ogólnej, mycie się w tej samej umywalce co i zmywanie naczyń, brak ciepłej wody, brak prywatności przy korzystaniu z kącika sanitarnego (oddzielenie prowizorycznym parawanem) i brak oświetlenia w nim w porze nocnej, wyłączanie światła i prądu, blendy w oknach, burdy w celach. Podniósł także, że pracownicy administracji więziennej składali na jego niekorzyść fałszywe zeznania, pomawiali go, tworzyli przeciwko --- STRONA 2 --- niemu fałszywe dowody i znęcali się nad nim. Odmawiano mu pracy, chociaż ma zasądzone alimenty na rzecz córki (pozew k. 2-3v). Pozwany Skarb Państwa – reprezentowany przez Prokuratorię Generalną Skarbu Państwa w Warszawie, wniósł o oddalenie powództwa oraz zasądzenie od powoda kosztów postępowania według norm przepisanych na rzecz pozwanego, w tym kosztów zastępstwa procesowego na rzecz Skarbu Państwa – Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa. W uzasadnieniu odpowiedzi na pozew wskazał, że powód nie wskazał konkretnych okoliczności faktycznych uzasadniających twierdzenie, że doszło do naruszenia dóbr osobistych. Nie wskazał również, które z dóbr osobistych zostało naruszone działaniem pozwanego. Pozwany zaprzeczył twierdzeniom powoda odnośnie niezapewnienia mu właściwych warunków socjalno – bytowych, w tym również umieszczania go z osobami o różnym stopniu demoralizacji. Okresowe osadzenie powoda w celach o powierzchni mniejszej niż 3m 2 na jednego mieszkańca było zgodne z dyspozycją art. 248§1 kkw, co wyłącza istnienie bezprawności. Podniósł, że jednostki penitencjarne nie mają możliwości odmowy przyjęcia osoby skierowanej do nich przez sąd. Opis wskazywanych w pozwie uchybień nie daje podstaw do przyjęcia, że doszło do naruszenia dóbr osobistych powoda. Ponadto przyznanie powodowi jakiegokolwiek zadośćuczynienia pieniężnego naruszałoby zasady współżycia społecznego oraz poczucie sprawiedliwości społecznej. Wszelkie działania funkcjonariuszy i pracowników maja oparcie w obowiązującym prawie, powód miał zapewnioną także właściwą opiekę medyczną, skazani posiadają dostęp do zajęć resocjalizacyjnych, kulturalno – oświatowych i sportowych. Podał, że powód był zatrudniony, przyczyną pozbawienia pracy był powrót z pracy po spożyciu alkoholu (odpowiedź na pozew k. 19-26, pismo procesowe k. 35-40). Sąd ustalił, co następuje Powód karę pozbawienia wolności w Areszcie Śledczym w B. odbywał od dnia 25 listopada 2007 r. W okresach 06.12.2007-19.12.2007, 20.12.2007-28.12.2007, 03.01.2008-07.01.2008, 09.01.2008 - 05.02.2008, 28.03.2008-11.04.2008, 14.04.2008-09.07.2008, 11.07.2008-13.07.2008, 28.07.2008-05.08.2008 osadzony był w celach mieszkalnych, w których powierzchnia na jednego osadzonego wynosiła poniżej 3m 2 (stan liczbowy osadzonych w celach k. 42-44). Dyrektor Aresztu Śledczego w B. informował sędziego penitencjarnego Sądu Okręgowego w Białymstoku w trybie art. 248 kkw o umieszczeniu osadzonych na czas określony w warunkach, w których powierzchnia celi na jedną osobę wynosiła mniej niż 3m 2 (notatka urzędowa k. 45). Wszyscy osadzeni w Areszcie Śledczym w B. spali na samodzielnych łóżkach, każdy posiadał taboret, szafę więzienną, miejsce do pracy. Wszystkie cele mieszkalne były skanalizowane, doprowadzana jest do nich bieżąca zimna i ciepła woda – nie reglamentowana. Kąciki sanitarne w większych celach były całkowicie zabudowane, w celach małoosobowych były wydzielone zabudową lekką a wejście zabezpieczone przesłoną z tkaniny. Wentylacja cel mieszkalnych była sprawna, drożność kontrolowana przez uprawnionego kominiarza. Cele posiadały także kompletne i sprawne oświetlenie. Osadzeni otrzymywali środki higieny osobistej oraz do utrzymania czystości w celi. Powód korzystał z łaźni, w której dokonywał wymiany ręczników, ścierek, prześcieradeł. Otrzymywał trzy posiłki dziennie w tym co najmniej jeden ciepły i napój, miał możliwość zakupywania artykułów żywnościowych w kantynie zlokalizowanej na terenie Aresztu. (notatka urzędowa k. 46). W dniu 19 sierpnia 2008 r. powód przetransportowany został do Zakładu Karnego w G., gdzie przebywał do dnia 18 listopada 2009 r. (notatka służbowa k. 71). W trakcie pobytu powoda stan osadzonych wahał się od 102,6% do 108,8% pojemności jednostki penitencjarnej. Dyrektor Zakładu Karnego informował sędziego penitencjarnego Sądu Okręgowego w Łomży o nie zapewnieniu osadzonym normy 3m 2 powierzchni w celi mieszkalnej na każdego osadzonego (pisma dyrektora ZK k. 75-78). Wszystkie cele w Zakładzie Karnym w G. posiadały odrębne pomieszczenia z węzłem sanitarnym wyposażonym w sedes i umywalkę. Osadzeni spali na łóżkach piętrowych, wyposażonych dodatkowo w pojemniki na pościel lub rzeczy osadzonych. Także pozostały sprzęt kwaterunkowy (stoliki więzienne, taborety, szafki) był odpowiedni do liczby osób --- STRONA 3 --- w celi. Pomieszczenia jednostki były poddawane przeglądom w zakresie norm wentylacji, oświetlenia, wyposażenia w instalację wodno – kanalizacyjną i centralne ogrzewanie. Skazani posiłki spożywali w stołówce więziennej (notatka służbowa k. 72). W Zakładzie Karnym w G. działalność kulturalno oświatowa także kierowana była do wszystkich skazanych, udział w zajęciach był dobrowolny. Osadzeni mieli dostęp do biblioteki i czytelni, świetlicy oddziału i świetlicy rekreacyjno sportowej. Mieli możliwość uprawiania gier sportowych (w zależności od decyzji lekarza) i spacerów. Skazani korzystali z posług religijnych i mieli możliwość bezpośredniego spotkania z kapelanem więziennym (notatka służbowa k. 73). Od dnia 18 listopada 2008 r. do dnia 8 lipca 2010 r. powód karę odbywał w Zakładzie Karnym w C.. W celach, w których powierzchnia na jednego osadzonego wynosiła poniżej 3m 2 , przebywał w okresach od 18.11.2008-10.12.2008, 25.02.2009-31.03.2009, 17.02.2010-03.03.2010 a ponadto przez łącznie przez 110 dni w okresach od 10.12.2008-25.02.2009 i 31.03.2009-12.11.2009, po dniu 3 marca 2010 r. powód nie przebywał w celach przeludnionych (decyzja dyrektora k. 4, informacja dyrektora k. 56-57, notatka służbowa kierownika działu ewidencji k. 61-62). Dyrektor Zakładu Karnego informował sędziego penitencjarnego Sądu Okręgowego w Łomży o przeludnieniu oraz wydaniu zarządzeń, w których zezwolił on na umieszczenie osadzonych w warunkach, w których powierzchnia w celi na jedną osobę wynosi mniej niż 3 m 2 (pisma: k. 63-66). Wszystkie pawilony w Zakładzie Karnym w C. w których przebywał powód były remontowane w przeciągu ostatnich kilku lat. Wyposażenie cel było kompletne, miały one stoliki wraz odpowiednią do liczby więźniów liczbę taboretów. Posiłki skazani spożywali w celach. W przypadku liczby osób ponad stan celi doposażono ją w dodatkowy sprzęt. W trzech z pawilonów kąciki sanitarne były całkowicie zabudowane i wyposażane w zamykane drzwi. W jednym z pawilonów nie było toalet w celach a ogólnodostępna toaleta dla całego oddziału. Składała się ona z sanitariatów znajdujących się w wydzielonych kabinach zamykanych drzwiami oraz przedsionka z umywalkami (notatka urzędowa k. 67). Na terenie Zakładu Karnego w C. działały różne koła zainteresowań, dostępne dla ogóły skazanych. Prowadzone były zajęcia sportowe i turnieje, zarówno w jednostce penitencjarnej jak i poza jej terenem. Za pośrednictwem radiowęzła emitowano konkursy tematyczne i wydarzenia kulturalno - oświatowe, sygnał docierał do wszystkich celi. Prowadzona była działalność resocjalizacyjna, w tym zajęcia z zakresu uzależnień i zapobiegania agresji (notatka urzędowa k. 68). Powód przy przyjęciu do Aresztu Śledczego w B. został poddany wstępnym badaniom lekarskim, w tym badaniom RTG płuc i serca w dniu 29 listopada 2007 r. Następnie stosunkowo często zgłaszał się do lekarzy w jednostkach penitencjarnych, przyczyną były dolegliwości żołądka. Otrzymywał leczenie, podczas pobytu w Areszcie Śledczym w B. przepisywane leki nie przynosiły poprawy, skazany odmawiał ich przyjmowania. W dniu 12 sierpnia 2008 r. wykonano u powoda badanie gastroskopię. Powód w trakcie pobytu w Zakładzie Karnym w G. także korzystał z opieki medycznej, otrzymywał leki oraz odpowiednią dietę, zgłaszał się do lekarza także w związku z urazem kostki. Podczas pobytu w Zakładzie Karnym w C. w dniu 29 listopada 2009 r. ponownie wykonano u niego badania RTG klatki piersiowej (dokumentacja lekarska k. 47-55, notatka urzędowa k. 70). Powód zwracał się o umożliwienie podjęcia zatrudnienia, argumentując to zobowiązaniami alimentacyjnymi wobec córki (oświadczenie powoda k. 7). W Zakładzie Karnym w G. od dnia 1 września 2008 r. zatrudniony był odpłatnie poza terenem zakładu w systemie bez konwojenta. Początkowo pracował w firmie (...), następnie w ubojni zwierząt w P.. W dniu 15 listopada 2008 r. powrócił z pracy w stanie po spożyciu alkoholu, badanie alkotestem wykazało 0,067mg/ L (0,14 promila). Przyznał się do wypicia piwa jako manifestację swojego niezadowolenia w związku z odmową udzielenia przepustki. Po tym zdarzeniu został wycofany z zatrudnienia (odpowiedź na skargę k. 74). W C. powód zatrudniony był w okresie od 22.04.2009r. do dnia 19.10.2009 r. oraz od dnia 29.04.2010r. do dnia 08.07.2010r. – każdorazowo w wymiarze 7/8 etatu, poza terenem zakładu w systemie bez konwojenta (notatka urzędowa k. 69). --- STRONA 4 --- Wskazane powyżej dowody korespondują ze sobą i wzajemnie się uzupełniają. W ocenie Sądu informacje nadesłane przez administracje pozwanych stationes fisci Skarbu Państwa są wiarygodne w całości. Są one bowiem dokumentami urzędowymi w rozumieniu art. 244 § 1 kpc i korzystają z domniemania zgodności z prawdą tego, co w nich urzędowo zaświadczono. Możliwe jest oczywiście obalenie powyższego domniemania na podstawie art. 252 kpc. Zgodnie z jego treścią strona, która zaprzecza prawdziwości dokumentu urzędowego albo twierdzi, że zawarte w nim oświadczenia organu, od którego dokument ten pochodzi, są niezgodne z prawdą, powinna okoliczności te udowodnić. Zgodnie z tezą wyrażaną w orzecznictwie, samo wyrażenie przypuszczenia, że dokument urzędowy może być niezgodny z prawdą, nie stanowi zaprzeczenia jego prawdziwości i nie podważa jego mocy dowodowej. Strona powinna bowiem udowodnić, że dokument ten nie pochodzi od organu, który go wystawił, lub że zawarte w nim oświadczenie jest niezgodne z prawdą (uzasadnienie postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 8 stycznia 2003 r., II CKN 247/01, Lex, nr 75250). Powód wskazywał, że z nadesłanych informacji wynika wiele niejasnych oraz fikcyjnych danych, jednakże nie przedstawił żadnych dowodów pozwalających na obalenie powyższego domniemania. Dlatego Sąd nie znalazł podstaw do kwestionowania ich wiarygodności i ustalił, że w sposób zgodny z prawdą opisują warunki, w jakich powód odbywał karę pozbawienia wolności. Powód nie wykazał także, by jacykolwiek funkcjonariusze pozwanych jednostek penitencjarnych dopuścili się popełnienia przestępstw wobec jego osoby, ustalenie tego w procesie cywilnym nie jest możliwe. Sąd zważył, co następuje: Powództwo nie jest zasadne i podlega oddaleniu. Zapewnienie przez Państwo godziwych warunków odbywania kary pozbawienia wolności jest jednym z podstawowych wymagań demokratycznego państwa prawnego, znajdującym wyraz w normach prawa międzynarodowego. Wynika to wprost z art. 10 ust. 1 ratyfikowanego przez Polskę międzynarodowego paktu praw osobistych i publicznych z dnia 19 grudnia 1966 r. (Dz.U. z 1977 r. Nr 38, poz. 167 i 169) oraz z art. 3 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka, stanowiących, że każda osoba pozbawiona wolności będzie traktowana w sposób humanitarny i z poszanowaniem przyrodzonej godności człowieka. Te zasady prawa międzynarodowego wyrażają art. 40, 41 ust. 4 i art. 47 Konstytucji RP. Art. 24 § 1 kc stanowi, że ten, czyje dobro osobiste zostaje zagrożone cudzym działaniem, może żądać zaniechania tego działania, chyba że nie jest ono bezprawne. W razie dokonanego naruszenia może on także żądać, ażeby osoba, która dopuściła się naruszenia, dopełniła czynności potrzebnych do usunięcia jego skutków, w szczególności ażeby złożyła oświadczenie odpowiedniej treści i w odpowiedniej formie. Na zasadach przewidzianych w kodeksie może on również żądać zadośćuczynienia pieniężnego lub zapłaty odpowiedniej sumy pieniężnej na wskazany cel społeczny. § 2 przepisu stanowi, że jeżeli wskutek naruszenia dobra osobistego została wyrządzona szkoda majątkowa, poszkodowany może żądać jej naprawienia na zasadach ogólnych. Podstawę prawną do naprawienia szkody z tytułu naruszenia dóbr osobistych stanowi w niniejszej sprawie art. 417 kc, natomiast zasady przyznawania zadośćuczynienia z tego tytułu określa art. 448 kc. Przy rozpoznawaniu żądania ochrony naruszonych dóbr osobistych w pierwszej kolejności konieczne jest ustalenie i ocena, czy i jakie dobro osobiste zostało naruszone, zaś w przypadku pozytywnej odpowiedzi stwierdzenie, czy wynikało ono z bezprawności działania sprawcy. Zgodnie z ogólną regułą rozkładu ciężaru dowodu to na powodzie spoczywał obowiązek wykazania, że na skutek działania pozwanego zostały naruszone jego dobra osobiste i jakie to są dobra. W przypadku ustalenia, że taka sytuacja miała miejsce, w art. 24 § 1 k.c. ustanowiono domniemanie prawne, w myśl którego naruszenie (zagrożenie) dobra osobistego jest bezprawne (tzw. domniemanie bezprawności). Konsekwencją tego domniemania jest przesunięcie ciężaru udowodnienia braku bezprawności na osobę, która dopuściła się naruszenia dobra osobistego (art. 6 k.c.). Z orzecznictwa Sądu Najwyższego dotyczącego tej materii wynika jednoznacznie, iż „ocena, czy nastąpiło naruszenie dobra osobistego, jakim jest stan uczuć, godność osobista i nietykalność cielesna (art. 24 § 1 k.c.), nie może --- STRONA 5 --- być dokonana według miary indywidualnej wrażliwości zainteresowanego (ocena subiektywna)” (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 11 marca 1997 roku, sygn. akt III CKN 33/97, OSNC 6-7/97, poz. 93). Postępowanie dowodowe nie wykazało, ażeby jakiekolwiek dobra osobiste powoda zostały naruszone. Twierdzenia o naruszenia jego godności czy prawa do poszanowania życia osobistego nie znalazły potwierdzenia w zebranym materiale dowodowym. W trakcie osadzenia powód nie wnosił żadnych skarg na warunki bytowe w pozwanych jednostkach penitencjarnych. Materiał dowodowy zebrany w sprawie nie potwierdził, ażeby powód traktowany był niehumanitarnie lub w poniżający sposób. W tym miejsce należy zdecydowanie zaznaczyć, że pozbawienie wolności jest karą, najsurowszą spośród wymienionych w kodeksie karnym, a odbywają ją jedynie osoby skazane za poważniejsze przestępstwa. Nie sposób w związku z tym wymagać by Państwo, które ponosi wysokie koszty związane z utrzymywaniem skazanych, zapewniało im w takiej sytuacji komfortowe warunki. Większość skazanych dobrze znosi osadzenie, nie wysuwając roszczeń wobec Skarbu Państwa z powodu warunków w jednostkach penitencjarnych, które niewątpliwie są dalekie od ich życzeń. Jednakże oceny tego, czy warunki te są niehumanitarne i czy naruszają one godność skazanych, należy dokonywać subiektywnie. O tym, czy doszło do naruszenia dóbr osobistych powoda nie może decydować jego indywidualna wrażliwość. Z materiału dowodowego zebranego w toku postępowania nie wynika, ażeby powód traktowany był w gorszy sposób aniżeli inni osadzeni. Jak wynika z poczynionych na wstępie ustaleń faktycznych niedogodności, które spotykały powoda w związku z odbywaniem kary pozbawienia wolności, w takim samym stopniu dotykały innych osadzonych. Warunki te zaś były efektem ogólnej sytuacji w jednostkach penitencjarnych w kraju oraz możliwości zarówno lokalowych jak i finansowych pozwanych jednostek penitencjarnych. Przeludnione cele są problemem w wielu zakładach karnych w kraju. Samo osadzenie powoda w przeludnionej celi nie jest wystarczającą podstawą do uwzględnienie żądania zadośćuczynienia i zasądzenia na rzecz powoda jakiejkolwiek kwoty za naruszenie dóbr osobistych związanych z odbywaniem kary pozbawienia wolności. Warunki, w których przebywał powód nie mogą być ocenione jako niegodziwe, albowiem osoba osadzona musi się liczyć z ograniczeniami i dolegliwościami. Poziom uciążliwości związany z przebywaniem w przeludnionych celach z niedostatecznie odseparowanym kącikiem sanitarnym nie osiągnął w niniejszej sprawie naruszenia praw jednostki tolerowanego jako nieprowadzącego co najmniej do traktowania poniżającego. To samo należy odnieść do innych wskazywanych w pozwie niedogodności, które nie wynikały ze złej woli administracji pozwanych jednostek a ograniczonych możliwości finansowych zakładów karnych. Pozwany Skarb Państwa czynił starania celem zmniejszenia przeludnienia i poprawy warunków bytowych, przykładowo w Zakładzie Karnym w C. w przeciągu ostatnich lat wyremontowano wszystkie pawilony dla osadzonych. Jak słusznie zauważył Sąd Apelacyjny we Wrocławiu w wyroku z dnia 6 grudnia 2007 r. (I ACa 499/07, OSAW 2009/2/128), jednostki te pomimo przepełnienia nie mogą odmówić przyjęcia skazanego a gospodarkę finansową prowadzą w oparciu o prawo budżetowe. W działaniach tych jednostek trudno więc w ogóle mówić o złej woli, a co dopiero jakimś stopniowaniu nasilenia tego zjawiska. Brak należytego dofinansowania więziennictwa nie może być także uznany za przejaw złej woli Ustawodawcy, którego świadomym działaniem byłaby stworzenie takich warunków odbywania kary, które same w sobie (przeludnienie, złe warunki sanitarne itp.) stanowiłyby dodatkową dolegliwość i represję dla osób skazanych, co stanowiłoby przejaw niehumanitarnej polityki penalnej państwa. Niedofinansowanie więziennictwa, tak jak wielu innych aspektów publicznej działalności Państwa, w tym przede wszystkim działań podejmowanych na rzecz osób nie naruszających porządku prawnego (służba zdrowia, szkolnictwo, opieka społeczna) jest efektem wieloletnich zaszłości determinowanych poprzednimi warunkami ustrojowymi i odczuwalnymi jeszcze skutkami transformacji sytemu społeczno – ekonomicznego. Wobec braku naruszenia dóbr osobistych powoda omawianie pozostałych przesłanek odpowiedzialności odszkodowawczej Skarbu Państwa jest zbędne. Niemniej należy stwierdzić, że działaniom pozwanego nie można przypisać cech bezprawności, od której uzależnione jest uprawnienie powoda do żądania ochrony jego dóbr osobistych. Przesłanka bezprawności działania ujmowana jest w prawie cywilnym szeroko. Przyjmuje się mianowicie, że bezprawne jest każde działanie sprzeczne z normami prawnymi, a nawet z porządkiem prawnym oraz z zasadami współżycia społecznego. Za bezprawne bowiem uważa się każde działanie naruszające dobro osobiste, jeżeli nie zachodzi żadna ze szczególnych okoliczności usprawiedliwiających je. Do okoliczności wyłączających bezprawność --- STRONA 6 --- naruszenia dóbr osobistych na ogół zalicza się m.in. działanie w ramach porządku prawnego, tj. działanie dozwolone przez obowiązujące przepisy prawa (tak też Sąd Najwyższy w uzasadnieniu wyroku z dnia 19 października 1989 r., II CR 419/89, OSP 11-12/90, poz. 377). Jak wcześniej wskazywano możliwości finansowe państwa nie pozwalają na zapewnienie we wszystkich jednostkach penitencjarnych warunków, w których powierzchnia celi na jednego skazanego wynosiłaby co najmniej 3m 2 . Jest to okoliczność powszechnie znana, podobnie jak i inne ograniczenia i niedogodności wynikające z przebywania w zakładzie karnym, będące nierozłącznym elementem odbywania kary pozbawienia wolności. Materiał dowodowy zebrany w sprawie nie wykazał, by pozwany dopuścił się naruszenia jakichkolwiek przepisów prawa, określających standardy w zakresie warunków odbywania kary pozbawienia wolności. Nie doszło także do naruszenia innych praw powoda, określonych w kodeksie karnym wykonawczym i przepisach wykonawczych wydanych na jego podstawie. Przepis art. 110 § 2 kodeksu karnego wykonawczego przewiduje, iż powierzchnia w celi mieszkalnej, przypadająca na skazanego, wynosi nie mniej niż 3 m 2 . Cele wyposaża się w odpowiedni sprzęt kwaterunkowy zapewniający skazanemu osobne miejsce do spania, odpowiednie warunki higieny, dostateczny dopływ powietrza i odpowiednią do pory roku temperaturę, według norm określonych dla pomieszczeń mieszkalnych, a także oświetlenie odpowiednie do czytania i wykonywania pracy. Art. 248 kkw, jako odstępstwo od art. 110 § 2 kkw, dopuszczał w szczególnie uzasadnionych wypadkach możliwość umieszczenia osadzonych na czas określony w warunkach, w których powierzchnia w celi na jedna osobę wynosi mniej niż 3 m 2 . Szczegółowe warunki postępowania w takich sprawach określało rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 19 kwietnia 2006 r. w sprawie postępowania właściwych organów w wypadku, gdy liczba osadzonych w zakładach karnych lub aresztach śledczych przekroczy w skali kraju ogólna pojemności tych zakładów (Dz. U. Nr 65, poz. 459). § 3 rozporządzenia stanowił, że o umieszczeniu w warunkach przeludnienia w celach należy bezzwłocznie powiadomić sędziego penitencjarnego. Przepisy te utraciły moc obowiązującą z dniem 6 grudnia 2009 r., jak ustalono na wstępie do tego czasu dyrektorzy pozwanych stationes fisci postępowali zgodnie z powyższymi przepisami. Po tej dacie Dyrektor Zakładu Karnego w C. umieścił powoda w celi o powierzchni poniżej 3m 2 na jednego osadzonego w trybie art. 110 § 2b kkw. Spełnione zostały warunki do wydania takiej decyzji, wystarczające jest skazania powoda na karę pozbawienia wolności przekraczającą dwa lata, powoda umieszczono w takiej celi na okres nie dłuższy aniżeli 14 dni. Spełnienie tych warunków, jak podkreślił Sad Najwyższy w orzeczeniu z dnia 2 października 2007 r. oznacza, iż działania pozwanego było zgodne z prawem (II CSK 269/07, LEX nr 315849). Również zarzut powoda niewłaściwej segregacji i selekcji w celach nie świadczy o naruszeniu przepisów prawa. Zgodnie z art. 82 kkw w celu stwarzania warunków sprzyjających indywidualnemu postępowaniu ze skazanymi, zapobieganiu szkodliwym wpływom skazanych zdemoralizowanych oraz zapewnieniu skazanym bezpieczeństwa osobistego, wyboru właściwego systemu wykonywania kary, rodzaju i typu zakładu karnego oraz rozmieszczenia skazanych wewnątrz zakładu karnego - dokonuje się ich klasyfikacji. Zgodnie z § 2 klasyfikacji skazanych dokonuje się mając na względzie w szczególności: 1)płeć, 2)wiek, 3)uprzednie odbywanie kary pozbawienia wolności, 4)umyślność lub nieumyślność czynu, 5)czas pozostałej do odbycia kary pozbawienia wolności, 6)stan zdrowia fizycznego i psychicznego, w tym stopień uzależnienia od alkoholu, środków odurzających lub psychotropowych, --- STRONA 7 --- 7)stopień demoralizacji i zagrożenia społecznego, 8)rodzaj popełnionego przestępstwa. Podstawą klasyfikacji są w szczególności badania osobopoznawcze (§ 3). Z treści powyższego przepisu wynika, że wiek, wysokość kary oraz przynależność do podkultury więziennej „grypsujących” nie są jedynymi okolicznościami, na podstawie których dokonuje się klasyfikacji osadzonych. W warunkach izolacji więziennej, w szczególności przy nadmiernym stanie liczbowym osadzonych, nie jest możliwe zapewnienie w każdej celi odpowiedniej atmosfery. Nie sposób bowiem przewidzieć, jak poszczególni skazani będą koegzystować w jednej celi. Tym samym sytuacje konfliktowe są nie do uniknięcia i nie sposób w każdym przypadku winić za nie administracji jednostek penitencjarnych. Niezależnie od powyższego powód nie wykazał, ażeby miały miejsce „burdy” w celach podczas jego pobytu, nie podawał, ażeby był ofiarą przemocy innych więźniów. Jak sam przyznał nie składał żadnych pisemnych skarg na skład w celach. Samo ustne informowanie o tym wychowawcy, bez złożenia pisemnego wniosku do dyrektora zakładu karnego, świadczy zdaniem Sądu o tym, że skład osobowy cel nie stanowił dla powoda szczególnej dolegliwości. Powód wskazywał także na naruszenie jego uprawnień przewidzianych w art. 102 pkt 1 i 6 kkw. Na podstawie pkt. 1 skazany ma prawo do odpowiedniego ze względu na zachowanie zdrowia wyżywienia, odzieży, warunków bytowych, pomieszczeń oraz świadczeń zdrowotnych i odpowiednich warunków higieny. Powód - wbrew jego twierdzeniom - miał zapewnioną należytą opiekę lekarską. Jak ustalono na wstępie trzykrotnie poddawano go specjalistycznym badaniom, podawano mu różne leki, przepisano specjalna dietę. Nie istniało zagrożenia dla życia powoda, a fakt, że powód przez dłuższy czas miał problemy żołądkowe, nie świadczy o zaniedbaniach lekarzy pozwanego. Twierdzenie zawarte w pozwie o tym, że straszono go wnioskami karnymi oraz o treści napisów w ambulatorium, nie zostały natomiast poparte żadnymi dowodami. Art. 111 § precyzuje uprawnienia osadzonych określone w powyższym przepisie. Zgodnie z jego treścią skazany otrzymuje do użytku, z zakładu karnego, odpowiednią do pory roku odzież, bieliznę oraz obuwie, o ile nie korzysta z własnych. Skazanemu zapewnia się warunki niezbędne do utrzymania higieny osobistej, w szczególności otrzymuje on z zakładu karnego pościel oraz inne środki do utrzymania higieny i czystości w celi. Powód nie wskazywał, by bezprawnie odmówiono mu jakichkolwiek przedmiotów określonych w tych przepisach. Warunki do higieny osobistej w poszczególnych jednostkach penitencjarnych zdaniem Sądu nie wszędzie były na odpowiednim poziomie. Jednakże powyższy przepis wymóg zapewnienia tych warunków ogranicza do niezbędnych, takowe zaś w ocenie Sądu zostały skazanym zagwarantowane. Powód nie sprecyzował, na czym miałoby polegać naruszenie art. 102 pkt 6 czy art. 135 § 1 i 2 kkw. Pierwszy przepis uprawnia skazanego do korzystania z urządzeń i zajęć kulturalno-oświatowych i sportowych, radia, telewizji, książek i prasy. Art. 135 kkw § 1 i 2 precyzuje te uprawnienia i stanowi, że w zakładach karnych stwarza się skazanym warunki odpowiedniego spędzania czasu wolnego. W tym celu organizuje się zajęcia kulturalno-oświatowe, wychowania fizycznego i sportowe oraz pobudza aktywność społeczną skazanych. W każdym zakładzie karnym prowadzi się zwłaszcza wypożyczalnię książek i prasy dla skazanych oraz stwarza możliwość korzystania z urządzeń audiowizualnych w świetlicach i w celach mieszkalnych. Korzystając z tych urządzeń skazany nie może zakłócać ustalonego porządku w zakładzie. Jak ustalono na wstępie powód miał możliwość aktywnego uczestniczenia w procesie resocjalizacji, jest ona prowadzona w pozwanych jednostkach penitencjarnych w szerokim zakresie i w różnych formach. Wszystkie warunki a tym samym uprawnienia dla skazanych płynące z powyższych przepisów były w pozwanych jednostkach penitencjarnych zapewnione. Skoro powód nie sprecyzował, na czym miałoby polegać naruszenie tychże przepisów, dalsze rozważania na ten temat są zbędne. --- STRONA 8 --- Powód podnosił również naruszenie art. 116 § 2 i 3 kkw, które wprowadzają obowiązek skazanego poddawania się kontroli osobistej oraz przesłanki i sposób wykonywania takich kontroli. Powód w żaden sposób nie sprecyzował twierdzeń o naruszeniu tych przepisów, w szczególności nie wskazał, kiedy i w jakich okolicznościach poddawany był kontrolom naruszającym jego godność. Wszyscy osadzeni w pozwanych jednostkach penitencjarnych byli poddawani takim kontrolom, jak wynika z pisma pozwanego (k. 71) kontrole takie przeprowadzane były w sposób zgodny z prawem. Zgodnie zaś z § 4 przepisu kontrola może być przeprowadzona w każdym czasie, dlatego dalsze rozważania w tym kierunku uznać należy za zbędne. Całkowicie bezpodstawne są zarzuty powoda odnośnie braku możliwości pracy. Zgodnie z art. 121 § 1 kkw skazanemu zapewnia się w miarę możliwości świadczenie pracy. Pracę zapewnia się przede wszystkim skazanym zobowiązanym do świadczeń alimentacyjnych, a także mającym szczególnie trudną sytuację materialną, osobistą lub rodzinną (art. 122 § 2 kkw). Z treści powyższych przepisów jednoznacznie wynika, że zapewnienia skazanym świadczenia pracy nie jest bezwzględnym obowiązkiem zakładu karnego, jest to uzależnione od istnienia takiej możliwości. Jak sam wskazał powód nie było możliwości zatrudnienia go w Areszcie Śledczym w B., w związku z czym został przeniesiony do Zakładu Karnego w G., gdzie pracował w systemie bez konwojenta poza terenem zakładu. Na podkreślenie zasługuje także to, że pomimo rażącego nadużycia zaufania i spożywania alkoholu podczas zatrudnienia powód w Zakładzie Karnym w C. ponownie otrzymał pracę, również poza terenem jednostki. Regułą jest, że do pracy kierowani są osadzeni wykazujący się nienaganną postawą i wysokim stopniem samozdyscyplinowania, zaś nadużycie zaufania skutkuje odmową ponownego skierowania do pracy. Dlatego też okoliczność, że powód nie przez cały okres odbywania kary miał możliwość pracy i jego niektóre wnioski nie były uwzględniane, w żaden sposób w żaden sposób nie świadczy o bezprawnym naruszeniu dóbr osobistych powoda. Dlatego należy stwierdzić, że brak jest podstaw do uznania, że pozwany dopuścił się naruszenia dóbr osobistych powoda. Żadne z działań podejmowanych przez pozwanego nie nosi przy tym znamion bezprawności, warunki odbywania kary nie świadczyły o naruszenie żadnej normy prawnej. W tej sytuacji podnoszenie wobec Skarbu Państwa jakichkolwiek roszczeń majątkowych z powodu niehumanitarnych w ocenie powoda warunków w trakcie osadzenia jest bezpodstawne. Dodać także należy, że powód nie wykazał żadnej szkody jaką miałby ponieść w wyniku osadzenia, w szczególności, że osadzenie zmieniło jego psychikę. Jak sam podał nie leczył się po opuszczeniu zakładu karnego i pójdzie, jeśli zajdzie taka konieczność (protokół k. 33). Ponadto nawet w przypadku uznania, że doszło do naruszenia dóbr osobistych powoda, nie wynikało to z celowego i nacechowanego złą wolą działania jakiegokolwiek podmiotu odpowiedzialnego za warunki odbywania kary. To, że inni współosadzeni zgadzali się z powodem i podzielali jego zdanie, nie ma żadnego znaczenia dla oceny zasadności zgłoszonych roszczeń. Sąd podziela także stanowisko pozwanego, że zasądzenie na rzecz powoda zadośćuczynienia leżałoby w sprzeczności z powszechnym poczuciem sprawiedliwości. Popełniając kolejne przestępstwa P. P. musiał brać pod uwagę możliwość osadzenie go w zakładzie karnym. Powszechnie wiadomym jest, że warunki panujące w jednostkach penitencjarnych są dalekie od komfortowych. Jak jednak wskazano warunki te były jednak takie same jak dla innych więźniów, nie mogły być zatem formą jakiejkolwiek indywidualnej dyskryminacji, a przez to stanowić podstawy do zasądzenia zadośćuczynienia. W związku z powyższym powództwo jako niezasadne na podstawie art. 417 kc i art. 448 kc w zw. z art. 24 kc podlegało oddaleniu w całości. O kosztach procesu orzeczono na podstawie art. 98 kpc, obciążając nimi powoda w całości jako stronę przegrywającą proces. Powód został zwolniony od kosztów sądowych, co jednak nie zwalnia od obowiązku zwrotu kosztów zastępstwa procesowego należnych Skarbowi Państwa – Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa. Powód zakończył odbywanie kary pozbawienia wolności, jak sam podał na rozprawie w dniu 23 sierpnia 2010 r. znalazł pracę (protokół k. 33) Ponadto, jak wynika z informacji Dyrektora Zakładu Karnego w C. (k. 60), także w czasie osadzenia zatrudniony był przez okres 9 miesięcy, w tym czasie otrzymywał również inne wpływy pieniężne.