Wyrok I C 113/12 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 12 września 2012 roku Sąd Okręgowy w Opolu

--- STRONA 1 --- Sygn. akt I C 113/12 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 12 września 2012 roku Sąd Okręgowy w Opolu Wydział I Cywilny w składzie: Przewodnicząca SSO Magdalena Domińczyk – Trzciańska protokolant: Stażysta D. K. po rozpoznaniu w dniu 12 września 2012 roku w Opolu na rozprawie sprawy z powództwa J. J. przeciwko Skarbowi Państwa – Dyrektorowi Aresztu Śledczego w O. o zapłatę I. oddala powództwo; II. zasądza od powoda na rzecz Skarbu Państwa - Dyrektora Aresztu Śledczego w O. kwotę 3 600 zł (trzy tysiące sześćset złotych) tytułem kosztów zastępstwa procesowego. Na oryginale właściwy podpis Sygn. akt I ACa 1335/12 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 21 grudnia 2012 r. Sąd Apelacyjny we Wrocławiu - Wydział I Cywilny w składzie: Przewodniczący: SSA Tadeusz Nowakowski (spr.) Sędziowie: SSA Franciszek Marcinowski SSA Walter Komorek Protokolant: Teresa Wróbel - Płatek --- STRONA 2 --- po rozpoznaniu w dniu 21 grudnia 2012 r. we Wrocławiu na rozprawie sprawy z powództwa J. J. przeciwko Skarbowi Państwa – Dyrektorowi Aresztu Śledczego w O. o zapłatę na skutek apelacji powoda od wyroku Sądu Okręgowego w Opolu z dnia 12 września 2012r. sygn. akt I C 113/12 I. oddala apelację; II. zasądza od powoda na rzecz Skarbu Państwa – Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa 2.700 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania apelacyjnego. Wyrok uprawomocnił się dnia 21 grudnia 2012r. SSO Magdalena Domińczyk-Trzciańska Na oryginale właściwe podpisy za zgodność: sygn. akt I C 113/12 UZASADNIENIE W pozwie złożonym w dniu 17 lutego 2012r. powód J. J. domagał się zasądzenia na swoją rzecz od Skarbu Państwa – Dyrektora Aresztu Śledczego w O. kwoty 100 000 zł z tytułu zadośćuczynienia za niezgodne z przepisami warunki osadzenia w Areszcie Śledczym w O.. Uzasadniając swoje stanowisko powód podał, iż w Areszcie Śledczym w O. przebywał dwukrotnie, a to w okresach 20.11.2002.-28.04.2005r. i 7.04.2006r. do 21.06.2006r. – łącznie ok. 33 miesięcy. W tym czasie był osadzony w celach, które w jego mniemaniu nie zapewniały wymaganych 3 m 2 na osobę, tj. na oddziale I w celi 31 – 6-osobowej, na oddziale II w celi 72,76,80 –każda 6-osobowa, 78 – 2-osobowa, na oddziale III w calach 124,119 – każda 6-osobowa, 130 – 2-osobowa, na oddziale IV w celi 148-8-osobowej. Powód dodał, że nie podpisywał zgody na przebywanie w celach przepełnionych, gdyż w jego ocenie stanowi to niedogodność gł. w zakresie utrzymania higieny osobistej, jak i czystości pomieszczenia - brak było świeżego powietrza i miejsca do zajęć własnych. Powyższe, zdaniem powoda, stanowiło naruszenie art. 40 i art. 41 Konstytucji oraz art. 3 Europejskiej Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności, a także art. 10 ust. 1 Międzynarodowego Paktu Praw Obywatelskich i Politycznych. Powód dodał, że w celach, w których przebywał, okna były zdezelowane i podobnie jak drzwi nieszczelne, grzejnik był nieprawidłowo umieszczony, co powodowało wyziębienie cel i choroby, zaś przeciągi powodowały dyskomfort w okresie jesienno-zimowym. Z ostrożności procesowej powód zaprzeczył zarzutom przedawnienia. --- STRONA 3 --- Ustosunkowując się do twierdzeń pozwu, pozwany Skarb Państwa - Dyrektor Aresztu Śledczego w O., zastępowany przez Prokuratorię Generalną Skarbu Państwa wniósł o oddalenie powództwa i zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego na rzecz Skarbu Państwa – Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa. W pisemnych motywach odpowiedzi na pozew pozwany podniósł zarzut przedawnienia roszczeń powoda, albowiem trzyletni termin, o którym mowa w art. 442 1 k.c. upłynął przed datą złożenia pozwu w administracji zakładu karnego. W razie nieuwzględnienia powyższego zarzutu pozwany podkreślił, iż same twierdzenia powoda nie są wystarczające do wykazania odpowiedzialności pozwanego, zwłaszcza, że ciężar dowodu w zakresie faktu naruszenia lub zagrożenia dobra osobistego ciąży na osobie poszukującej ochrony prawnej. Zdaniem pozwanego, powołując się w tej mierze na orzecznictwo Sądu Najwyższego, koniecznym jest ustalenie, czy powód jest recydywistą. Poza tym pozwany zaprzeczył, że powód przebywał w celi przeludnionej przed dniem 6 grudnia 2009r., zaś sam fakt przeludnienia odnoszący się do pewnej grupy osadzonych nie świadczy jeszcze o tym, że powód przebywał w takich warunkach. W ocenie pozwanego, nawet gdyby przyjąć, iż powód przebywał w celi przeludnionej, bez wskazania dodatkowych okoliczności z tym związanych, nie dowodzi to zasadności powództwa, tym bardziej, że argumentacja powoda nie została poparta żadnymi dowodami, nie udowodnił on ani zaistnienia szkody bądź krzywdy oraz normalnego związku przyczynowego pomiędzy szkodą bądź krzywdą a zachowaniem Skarbu Państwa. Odnośnie warunków socjalno- bytowych w jednostkach penitencjarnych pozwany wskazał, że odpowiadają one obowiązującym przepisom, są wyposażone w wentylację, oświetlenie i ogrzewanie. Odbywanie przez powoda kary pozbawienia wolności nie miało miejsce w warunkach naruszających prawa człowieka, w szczególności godności i zasady humanitarnego traktowania. Nadto, zdaniem pozwanego, roszczenie powoda jest sprzeczne z zasadami współżycia społecznego i stanowi nadużycie prawa. Sąd Okręgowy ustalił następujący stan faktyczny : J. J. był dwukrotnie osadzony w Areszcie Śledczym w O.: w okresie od 20 listopada 2002r. do 28 kwietnia 2005r. i okresie 7 kwietnia 2006r. do 21 czerwca 2006r. Łącznie w tej jednostce penitencjarnej J. J. przebywał przez okres przekraczający 30 miesięcy. Podczas pobytu w areszcie był on osadzony: na oddziale I w celi 31 – 6-osobowej, na oddziale II w celi 72,76,80 –każda 6-osobowa, 78 – 2-osobowa, na oddziale III w calach 124,119 – każda 6-osobowa, 130 – 2-osobowa, na oddziale IV w celi 148-8-osobowej. okoliczności bezsporne Sąd oddalił wnioski dowodowe powoda zawarte w piśmie z dnia 5 września 2012r., albowiem wnioski te nie zawierały tezy dowodowej. Poza tym dopuszczenie dowodów z zeznań świadków było zbędne do wyjaśnienia okoliczności sprawy. Sąd zważył, co następuje: Powód domagał się zadośćuczynienia za naruszenie jego dóbr osobistych, co związane było z jego osadzeniem w celach o nieodpowiednim metrażu w Areszcie Śledczym w O.. W świetle twierdzeń pozwu, podstawę odpowiedzialności pozwanego i zarazem roszczeń powoda stanowił art. 417 § 1 k.c. w brzmieniu obowiązującym od 1 września 2004r. w zw. z art. 23 k.c. i art. 24 k.c. w zw. z art. 448 k.c. Zgodnie ze wskazanymi przepisami, dobra osobiste człowieka, przykładowo zdrowie, wolność, cześć, pozostają pod ochroną prawa cywilnego. W razie naruszenia dobra osobistego osoba, której dotyczy naruszenie, może m.in. żądać, ażeby naruszyciel dopełnił czynności potrzebnych do usunięcia skutków swojego działania lub zaniechania, np. przez złożenie oświadczenie odpowiedniej treści i w odpowiedniej formie. Nadto w takim wypadku sąd może przyznać temu, czyje dobro osobiste zostało naruszone, odpowiednią sumę tytułem zadośćuczynienia pieniężnego za doznaną krzywdę lub na jego żądanie zasądzić odpowiednią sumę --- STRONA 4 --- pieniężną na wskazany przez niego cel społeczny i to niezależnie od innych środków potrzebnych do usunięcia skutków naruszenia. Roszczenie o zadośćuczynienie w oparciu o przepis art. 448 k.c., pomimo, iż jest związane z niemajątkowym roszczeniem o ochronę dóbr osobistych, jest roszczeniem majątkowym – wszak w istocie dotyczy zapłaty określonej kwoty – a jako takiego, zgodnie z art. 117 § 1 k.c., ulega przedawnieniu. Powyższe jest tym bardziej zasadne jeśli się zważy, iż zasadniczą podstawą odpowiedzialności pozwanego stanowi art. 417 § 1 k.c. Jak zasadnie podniósł Sąd Najwyższy w uzasadnieniu cytowanej przez powoda w piśmie inicjującym postępowanie w sprawie uchwały z dnia 18 października 2011r. (III CZP 25/11, lex nr 960463) wynikający z art. 77 ust. 1 Konstytucji i z art. 417 k.c. obowiązek naprawienia szkody wyrządzonej przez niezgodne z prawem działanie władzy publicznej obejmuje także szkodę niemajątkową (krzywdę) w ujęciu art. 448 k.c. Innymi słowy roszczenie powoda podlega odpowiedzialności deliktowej i jako takie ulega przedawnieniu na zasadach określonych w art. 442 k.c. i art. 442 1 k.c. Po myśli art. 442 § 1 k.c. roszczenie o naprawienie szkody wyrządzonej czynem niedozwolonym ulega przedawnieniu z upływem lat trzech od dnia, w którym poszkodowany dowiedział się o szkodzie i o osobie obowiązanej do jej naprawienia. Jednakże w każdym wypadku roszczenie przedawnia się z upływem lat dziesięciu od dnia, w którym nastąpiło zdarzenie wyrządzające szkodę. Przepis ten utracił moc z dniem 10 sierpnia 2007r., co wynika z dyspozycji art. 1 pkt 1 oraz art. 3 ustawy o zmianie ustawy – Kodeks cywilny (Dz.U. nr 80, poz. 538). Jednakże w art. 2 ustawy zmieniającej wskazano, że do roszczeń o naprawienie szkody wyrządzonej czynem niedozwolonym, powstałych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, a według przepisów dotychczasowych w tym dniu jeszcze nieprzedawnionych, stosuje się przepisy art. 442 1 k.c. Z kolei zdanie pierwsze art. 442 § 1 k.c. zostało powtórzone w obecnie obowiązującym art. 442 1 § 1 k.c. Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy należy stwierdzić, że w chwili wejścia w życie ustawy zmieniającej, tj. w dniu 10 sierpnia 2007r. na podstawie art. 442 § 1 k.c. przedawnieniu uległy roszczenia powoda za okres osadzenia od 20.11.2002r. do 9.08.2004r., zaś roszczenia dotyczące osadzenia w Areszcie Śledczym w O. w okresie 10.08.2004r. do 28.04.2005r. i od 7.04.2006r. do 21.06.2006r. według art. 442 1 § 1 k.c. uległy przedawnieniu najpóźniej w dniu 22.06.2009r. Nie ulega wszak wątpliwości, że powód miał świadomość szkody już w czasie, gdy był osadzony w areszcie w O.. Wtedy bowiem warunki socjalne miejsca jego pobytu miały naruszać jego dobra osobiste. J. J. zdawał sobie sprawę w jakich warunkach przebywał i odczuwał z tego powodu określone dolegliwości. Powód wiedział zatem w czasie osadzenia (czyli do dnia 21.06.2006r.) zarówno o szkodzie w znaczeniu szerokim, jak i o podmiocie za nią odpowiedzialnym. Początek biegu przedawnienia winien być zatem liczony za każdy dzień pozostawania w izolacji w pozwanej jednostce. Powództwo zostało skutecznie wniesione w dniu 17 lutego 2012r. (data złożenia w administracji zakładu karnego), a więc po upływie okresu przedawnienia. Mając na uwadze powyższe, w związku z ujawnieniem się negatywnej przesłanki procesowej i podniesieniem stosownego zarzutu w tej materii przez stronę pozwaną, koniecznym było oddalenie powództwa. Merytoryczne rozpoznanie sprawy było zbędne, a zatem nie było potrzeby szczegółowego odniesienia się do pozostałych zarzutów pozwanego i argumentów powoda. Rozstrzygnięcie o kosztach procesu znajduje uzasadnienie w dyspozycji art. 98 § 1 k.p.c. i art. 99 k.p.c. w zw. z art. 11 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 8 lipca 2005r. o Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa (Dz.U. nr 169, poz. 1417 z zm.). Koszty celowej obrony pozwanego wyniosły 3 600 zł (§ 6 pkt 6 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz.U. nr 163, poz. 1348 z zm). Na oryginale właściwy podpis za zgodność