Postanowienie I C 1113/06 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 17 grudnia 2007 r. Sąd Okręgowy Warszawa-

--- STRONA 1 --- Sygn akt I C 1113/06 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 17 grudnia 2007 r. Sąd Okręgowy Warszawa - Praga w Warszawie wydział I cywilny w składzie następującym: Przewodniczący: SSO Ewa Mielcarek Protokolant: st .sekr. Konrad Kowalczyk po rozpoznaniu w dniu 5 grudnia 2007 r. w Warszawie sprawy z powództwa R.M. przeciwko Skarbowi Państwa- Dyrektorowi Aresztu Śledczego o odszkodowanie 1. zasądza od skarbu państwa- dyrektora aresztu śledczego w ... na rzecz R.M. kwotę 10000 (dziesięć tysięcy ) złotych 2. oddala powództwo w pozostałym zakresie 3. odstępuje od obciążania powoda R. M. należnymi stronie pozwanej kosztami zastępstwa procesowego 4. przejmuje wpis sądowy na rachunek skarbu państwa UZASADNIENIE Powód R.M. w złożonym pozwie dnia 20.04.2005, wniósł o zasądzenie od skarbu państwa- Ministra Skarbu Państwa zadośćuczynienie w kwocie 100000 zł za poniżające go i nieludzkie traktowanie w Areszcie Śledczym , za przebywanie w przeludnionej i zagrzybionej celi, brak należytej wentylacji i brak zabudowanej ubikacji, brak tym samym zabezpieczenia przechowywanej żywności przez osadzonych w celi przed przykrymi zapachami rozchodzącymi się z oddzielonej, jedynie prowizoryczną zasłonką ubikacji. Strona pozwana Skarb Państwa reprezentowany przez Ministra Skarbu Państwa wniosła o zwolnienie jej od dalszego udziału w sprawie. Na rozprawie dnia 13.02.2006 r. pełnomocnik Aresztu Śledczego złożyła odpowiedź na pozew (k. 38-39) Na rozprawie dnia 05.04.2006 r. Sąd postanowił w trybie art 67 § 2 kpc ustalić Dyrektora Aresztu Śledczego jako właściwą jednostkę Skarbu Państwa, z której działalnością wiąże się dochodzone roszczenie i zwolniono od udziału w sprawie Ministra Skarbu Państwa jako reprezentanta Skarbu Państwa. Sprawę przekazano wg właściwości miejscowej do Sądu Okręgowego Warszawa- Praga (k. 47-48) Strona pozwana Skarb Państwa- Dyrektor Aresztu Śledczego nie uznała roszczenia, wniosła o oddalenie powództwa podnosząc nie wykazanie przez powoda szkody w postaci konkretnego uszczerbku w jego dobrach materialnych ani związku przyczynowego pomiędzy działaniem czy zaniechaniem funkcjonariusza Służby więziennej, które mogłoby doprowadzić do szkody. W ocenie strony pozwanej skoro powód nie wykazał, na czym polegać ma jego uszczerbek (na imieniu, na zdrowiu) to tym samym brak jest podstaw do --- STRONA 2 --- ustalenia-na podstawie art 417 kpc - odpowiedzialności skarbu Państwa. Postanowieniem dnia 2 lipca 2007 r. na wniosek powoda, ustanowiono pełnomocnika z urzędu (k. 191, k. 199) Sąd ustalił i uznał co następuje: W oparciu o sprawozdanie z wizytacji Aresztu Śledczego, przeprowadzonych przez sędziego wizytatora w latach 2003-2005 ustalono i co strona pozwana przyznała, iż w okresie, gdy powód przebywał w areszcie śledczym, było przeludnienie w celach. Powód w uzasadnieniu pozwu podał, iż w areszcie śledczym przebywał w okresie od 10.05.2002r. do 30.10.2003r. w celi sześcioosobowej Średnie zaludnienie za okres od stycznia 2003 do listopada 2003 wynosiło 134,1% (k. 152- 174 i k. 104-150) Bezspornym jest, że powód w pozwie wyraźnie wskazał podstawę roszczenia o zadośćuczynienie z tytułu poniżającego i nieludzkiego traktowania w Areszcie Śledczym, albowiem w celach nie został spełniony wymóg zapewnienia koniecznej powierzchni na jednego osadzonego, braku oddzielnych urządzeń sanitarnych- wyodrębnionych od reszty pomieszczenia przeznaczonego do pobytu tj. spania, odpoczywania i spożywania posiłków. Według powoda warunki te naruszały jego godność. Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 28.02.2007r. sygn akt V CSK 431/06 wraz z uzasadnieniem wyraźnie stanowi, iż niezbywalna godność człowieka jest nienaruszalna, a jej poszanowanie i ochrona jest obowiązkiem władz publicznych. Obowiązek ten powinien być realizowany przez władzę publiczną przede wszystkim tam, gdzie Państwo realizuje swoje zadania represyjne, których wykonanie nie może prowadzić do większego ograniczenia praw człowieka i jego godności, niż to wynika z zadań ochronnych i celu zastosowania środka represji. Art 10 ust 1 ratyfikowanego przez Polskę Międzynarodowego Paktu Praw Osobistych i Publicznych z dnia 19.12.1966 r. (Dz.U. z 1977 nr 38 poz 167 i 169) głosi, że każda osoba pozbawiona wolności będzie traktowana w sposób humanitarny i z poszanowaniem przyrodzonej godności człowieka. Także art 3 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka i Podstawowych Wolności z dnia 4 12 1950 r. ratyfikowanej przez Polskę z 1993 r. (Dz.U. z 1993r. nr 61 poz 284 ze zm.) stanowiący, że nikt nie może być poddany torturom ani nieludzkiemu lub poniżającemu traktowaniu lub karaniu, wprowadza obowiązek władzy publicznej zapewnienia osobom osadzonym w zakładach karnych godziwych i humanitarnych warunków odbywania kary pozbawienia wolności nienaruszających godności ludzkiej. Łączy się z tym, wynikający z art 8 ust 1 Konwencji nakaz poszanowania m.in. prawa do intymności, co w odniesieniu do osób osadzonych w zakładach karnych oznacza obowiązek zapewnienia takich warunków bytowych i sanitarnych, w których godność ludzka i prawo do intymności nie doznają istotnego uszczerbku. Odpowiednikami powyższych norm prawa międzynarodowego są art 40, 41 ust 4 i 47 Konstytucji RP wprowadzające wyżej wskazane zasady na grunt prawa publicznego. W ocenie Sądu odbywanie kary pozbawienia wolności w przeludnionej celi, z nieoddzielona toaletą i węzłem sanitarnym i brakiem wentylacji może stanowić przejaw poniżającego traktowania, prowadzącego do naruszenia godności osób pozbawionych wolności. Żądanie zasądzenia zadośćuczynienia zatem uzasadnia przepis art 24 w zw z art --- STRONA 3 --- 448 kc, jako naruszające dobra osobiste skazanego godność i prawo do intymności. Takich bowiem warunków nie można uznać za uzasadniony i normalny element kary pozbawienia wolności, a co wynika także z art 110 § 2 kkw w którym zawarto wymogi dotyczące warunków bytowych w celach mieszkalnych wskazując, że powierzchnia przypadająca na skazanego nie może wynosić mniej niż 3 m², cele muszą być wyposażone w odpowiedni sprzęt zapewniający skazanemu odpowiednie warunki higieny i dostateczny dopływ powietrza. Art 24 kc stanowiący podstawę roszczeń z tytułu naruszenia dóbr osobistych nie wymaga dla odpowiedzialności winy sprawcy oraz przewiduje domniemanie bezprawności jego działania naruszającego dobra osobistego, co powoduje, że dochodzący ochrony nie musi tej przesłanki udowadniać, natomiast na sprawcy ciąży obowiązek wykazania, że jego działanie było zgodne z prawem. Bezspornym jest, że pozwany nie zaprzeczył twierdzeniom pozwu. Strona pozwana nie udzieliła żadnej informacji w jakim czasie i przy jakim przekroczeniu dopuszczalnej liczby osadzonych powód odbywał karę, co bezsprzecznie nie może dla niego wywoływać skutków negatywnych zarówno procesowych jak i materialno- prawnych. Zatem to stronę pozwaną obciążył obowiązek udowodnienia, że działała zgodnie z prawem i nie naruszyła dobra osobistego powoda (art 6 w zw z art 24 kc) Art 448 kc przewiduje m.in żądanie zadośćuczynienia, które jest przede wszystkim środkiem rekompensaty za doznaną krzywdę. Kompensacyjny cel zadośćuczynienia polega na wynagrodzeniu krzywdy przez zaspokojenie w większym zakresie doznań pokrzywdzonego. A zatem poszkodowany powód powinien otrzymać od strony pozwanej, odpowiedzialnej za szkody, odpowiednią sumę pieniędzy tak, aby mógł za jej pomocą zetrzeć lub co najmniej złagodzić odczucie krzywdy. Nie ulega wątpliwości, że brak jest danych, które mogłyby pozwolić na dokonanie oceny stopnia i rozmiaru doznanej przez powoda szkody niemajątkowej, czyli wielkości doznanej krzywdy. Zadośćuczynienie jest wynagrodzeniem szkody niemajątkowej polegającej na cierpieniach psychicznych, jednakże Sąd nie mógł dokonać pełnej i wnikliwej oceny roszczenia co do jego wysokości szczególnie, że powód określił ją na kwotę 100.000 zł. W ocenie sądu działanie strony pozwanej było zawinione co skutkuje ostatecznie uznaniem zasadności żądania zasądzenia zadośćuczynienia na podstawie art 448 kc w kwocie 10.000 , która nie jest wygórowana i jest adekwatna do doznanej krzywdy przez powoda. Z tych względów Sąd orzekł jak w sentencji. O kosztach postępowania orzeczono zgodnie z art 100 i 102 kpc