Postanowienie I C 1101/10 W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 17 stycznia 2011 roku Sąd Okręgowy w T

--- STRONA 1 --- Sygnatura akt I C 1101/10 W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 17 stycznia 2011 roku Sąd Okręgowy w Toruniu Wydział I Cywilny w składzie następującym: Przewodniczący: SSR delegowany do pełnienia obowiązków sędziego Sądu Okręgowego w Toruniu. Marek Lewandowski Ławnicy: Protokolant: stażysta Magdalena Konczewska po rozpoznaniu w dniu 17 stycznia 2011 roku w Toruniu sprawy z powództwa : J.K. przeciwko: S.P. - A.Ś. w T. o zapłatę I oddala powództwo; II nie obciąża powoda kosztami procesu poniesionymi przez pozwanego; III przyznaje adwokat E.S. ze Skarbu Państwa ( Kasy Sądu Okręgowego w Toruniu) kwotę 4.428 zł (3.600 zł + 23% VAT) tytułem pomocy prawnej udzielonej powodowi z urzędu. --- STRONA 2 --- U z a s a d n i e n i e Powód J.K. pozwem z dnia 15 lutego 2010 r. wniósł o zasądzenie od S.P. – M.S. i A.Ś. w T. na swoją rzecz kwoty 100.000,-zł tytułem zadośćuczynienia za krzywdę spowodowaną 10-miesięcznym prześladowaniem i cierpieniem w trakcie pobytu powoda w przeludnionej celi w A.Ś w T. w okresie od 26 lutego 2009 r. do 26 grudnia 2009 r. W uzasadnieniu pozwu powód twierdził, że przebywa w A.Ś. w T. w nieludzkich, niehumanitarnych warunkach. W okresie od 26 lutego 2009 r. do 26 grudnia 2009 r. nie dysponował on gwarantowaną jemu ustawowo normą 3m 2 powierzchni w celi (art. 110 § 2 k.k.w.). Przebywanie w takiej celi stanowi dla niego dodatkowe dręczenie psychiczne. Poza tym pracownicy A. prześladują powoda umieszczając go w coraz gorszych warunkach. W celach, w których przebywa powód nie działa wentylacja, panuje zaduch, fetor, brak intymności, brak dobrego oświetlenia. W piśmie z dnia 28 września 2010 r. pełnomocnik powoda podtrzymał stanowisko powoda w sprawie i wniósł o zasądzenie kosztów pomocy prawnej udzielonej powodowi z urzędu. W odpowiedzi na pozew z dnia 30 września 2010 r. pozwany S.P. – A.Ś w T. wniósł o oddalenie powództwa i zasądzenie od powoda na rzecz pozwanego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych. W uzasadnieniu odpowiedzi na pozew pozwany przyznał, że w okresie od 26 lutego do 28 kwietnia 2009 r. i od dnia 21 maja 2009 r. do 26 grudnia 2009 r. powód przebywał w A.Ś. w T. w celi nr 202 na oddziale II. Cela ta ma powierzchnię 7,80 m 2 i przeznaczona była na 2 osoby. Pozwany zaprzeczył, aby w wyniku osadzenia powód doznał krzywdy bądź uszczerbku na zdrowiu. Powód w czasie osadzenia w pozwanej jednostce penitencjarnej miał zapewnione wszystkie prawa wynikające z k.k.w. i przepisów wykonawczych. Pozwany przyznał, że w okresie osadzenia powoda do dnia 6 grudnia 2009 r. występowało zjawisko przeludnienia, jednakże administracja A.Ś. podejmowała wszelkie działania zmierzające do zminimalizowania dyskomfortu osadzonym przebywającym w przeludnionych celach. A. nie może odmówić przyjmowania kierowanych do niego osób. Przeludnienie w A.Ś. w T. było wywołane czynnikami obiektywnymi, a nie złą, zawinioną organizacją pozwanego. O konieczności zmniejszenia powierzchni mieszkalnej przypadającej na jednego osadzonego każdorazowo powiadamiano właściwego terytorialnie sędziego penitencjarnego w myśl art. 248 § 1 k.k.w. Powód nie wykazał, by przebywał w przeludnionej celi w okresie od 26 lutego 2009 r. do 6 grudnia 2009 r. Z kolei po dniu 6 grudnia 2009 r., tj. po dniu wejścia w życie zmian do art. 110 k.k.w., wprowadzonych ustawą z dnia 9 października 2009 r. o zmianie ustawy Kodeks karny wykonawczy (Dz. U. z 2009 r., nr 190, poz. 1475), powód nie był osadzony w warunkach przeludnienia i miał zagwarantowany metraż 3 m 2 . Poza --- STRONA 3 --- tym powód miał zapewnione odpowiednie warunki socjalno-bytowe. W celach zapewniona jest bowiem odpowiednia wentylacja, oświetlenie i warunki sanitarne. Przeprowadzone kontrole nie wykazały żadnych nieprawidłowości. Powód jako podstawę odpowiedzialności z tytułu zadośćuczynienia za krzywdę wyrządzoną na skutek naruszenia jego dóbr osobistych wskazał art. 24 k.c. w zw. z art. 448 k..c. i art. 417 k.c. Pismem z 30 września 2010 r. S.P. reprezentowany przez P.G.S.P. wniósł o oddalenie powództwa i zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. W toku postępowania strony podtrzymały stanowisko w sprawie. Postanowieniem z dnia 17 stycznia 2011 r. zwolniono M.S. w W z udziału w sprawie w charakterze jednostki organizacyjnej S.P., uznając - podobnie jak w sprawie I C 692/10, toczącej się przed Sądem Rejonowym w Toruniu - że właściwym statio fisci S.P., z którego działalnością wiąże się dochodzone przez powoda roszczenie, jest A.Ś. w T. Sąd ustalił, co następuje. W okresach od 26 lutego do 28 kwietnia 2009 r. i od dnia 21 maja 2009 r. do 26 grudnia 2009 r. powód przebywał w A .Ś. w T. w celi nr 202 na oddziale II. Cela ta ma powierzchnię 7,80 m 2 i przeznaczona jest na 2 osoby. W celi tej powód przebywał już wcześniej, tj. od 26 sierpnia 2008 r. W okresie poprzedzającym objęty nin. pozwem okres powód przebywał w celi nr 202: - z jednym osadzonym w okresach od 28 sierpnia 2008 r. do 1 września 2008 r., od 15 września 2008 r. do 17 września 2008 r., od 24 września 2008 r. do 2 października 2008 r., od 4 listopada 2008 r. do 5 listopada 2008 r., 13 listopada 2008 r. do 28 listopada 2008 r., od 2 grudnia 2008 r. do 4 grudnia 2008 r., od 14 stycznia 2009 r. do 23 stycznia 2009 r., - z dwoma osadzonymi w okresach od 17 września 2008 r. do 24 września 2008 r., 2 października 2008 r. do 4 listopada 2008 r., od 5 listopada 2008 r. do 13 listopada 2008 r., od 4 grudnia 2008 r. do 15 stycznia 2009 r. i od 23 stycznia 2009 r. do 26 lutego 2009 r., - sam w okresie od 1 września 2008 r. do 15 września 2008 r. i od 28 listopada 2008 r. do 2 grudnia 2008 r. (dowód: uzasadnienie wyroku Sądu Rejonowego w Toruniu, sygn. akt I C 652/10, k. 263-264). W okresie objętym nin. pozwem w stosunku do powoda nie była wydana decyzja o umieszczeniu go w celi przeludnionej. Powód był osadzony w warunkach zgodnych z normą określoną w art. 110 § 2 k.k.w. (dowód: notatka służbowa z 23 czerwca 2010 r., przeglądarka historii rozmieszczenia powoda, k. 65). A.Ś. w T. jest jednostką penitencjarną o pojemności 159 miejsc przeznaczonych dla mężczyzn tymczasowo aresztowanych, skazanych i ukaranych. W jednostce tej przebywają osadzeni pozostający do dyspozycji: --- STRONA 4 --- S.R. w T., S.O.w T., P.O. we W., P.O. w B., P.R.C – Z w T. i P. R. T- W w T . W zakresie pozostawania do dyspozycji innych prokuratur w każdym przypadku na przebywanie w A.Ś. w T. zgodę wyraża Dyrektor Okręgowy SW w B. W A utrzymuje się wysoki stopień zaludnienia, chociaż wystąpiła tendencja spadku liczby osadzonych. W 2008 r. maksymalne przeludnienie wynosiło 7 osadzonych w niektórych celach 5-osobowych i 3 osadzonych w niektórych celach 2-osobowych. W dniu 3 października 2008 r. zastrzeżenia do przeludnienia zgłosiło dwóch osadzonych. Nie był wśród tych osób powód. O konieczności zmniejszenia powierzchni mieszkalnej Dyrektor A.Ś. każdorazowo powiadamiał sędziego penitencjarnego na podstawie art. 248 § 1 k.k.w. i rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 19 kwietnia 2006 r. w sprawie trybu postępowania właściwych organów w wypadku, gdy liczba osadzonych w zakładach karnych lub aresztach śledczych przekroczy w skali kraju ogólną pojemność tych zakładów. Stan zaludnienia jednostki penitencjarnej od 26 lutego do 26 grudnia 2009 r. wahał się od 120,1% (w dniu 28 lutego 2009 r.) do 102,5 % (w dniu 31 października 2009 r.). (dowód: akta SR w Toruniu w sprawie I C 652/10, k. 264; skorowidz imienno-rzeczowy skarg osadzonych, których nazwiska zaczynają się na literę „K” w 2009, k. 58, zawiadomienia sędziego penitencjarnego, k. 59-64 v.). W celi nr 202, podobnie jak w innych celach mieszkalnych znajdujących się w A.Ś. w T., zapewniona jest odpowiednia wentylacja, oświetlenie i warunki sanitarne. Stan cel w A.Ś. jest dobry. W celi nr 202 znajduje się kącik sanitarny (toaleta) oddzielony od części mieszkalnej, zabudowany drzwiami i zamknięty. W celach osadzeni mają do dyspozycji czystą pościel, ręczniki, środki do higieny osobistej, papier toaletowy i środki do utrzymania czystości. Każdy osadzony ma dwa ręczniki i ścierkę do naczyń. W celach jest wywieszony porządek dnia. Znajdują się umywalki, jest doprowadzona ciepła i zimna woda. Nad umywalką znajduje się lustro. Każdy osadzony dysponuje łóżkiem, szafką i taboretem. W każdej celi znajduje się stół. Jest możliwość podłączenia telewizora. Powód może korzystać z biblioteki i świetlicy. Raz w tygodniu osadzeni korzystają z ciepłej kąpieli. (dowód: protokoły z kontroli, k. 69-74, akta I C 652/10 Sądu Rejonowego w Toruniu, k. 264 v., przesłuchanie powoda, k. 108-109). Kontrola z 21 grudnia 2009 r. przeprowadzona przez P.I .S. nie stwierdziła w A.Ś. w T. nieprawidłowości w zakresie stanu sanitarnego. (dowód: protokół kontroli, k. 72-74). W celach jest zapewniona odpowiednia wentylacja i oświetlenie. A.Ś. w T. wyposażony jest w grawitacyjną instalację wentylacyjną, która działa na zasadzie podciśnienia atmosferycznego. W celach nie jest duszno, oprócz wentylacji jest możliwość otworzenia okna. W czasie kontroli instalacji wentylacyjnej 22 kwietnia 2009 r. przeczyszczono przewody kominowe i nie stwierdzono żadnych nieprawidłowości. --- STRONA 5 --- (dowód: protokół z okresowej kontroli przewodów kominowych grawitacyjnych i wentylacyjnych, k. 66, protokół sprawozdawczo- opiniodawczym k. 67). W celach jest odpowiedni dostęp światła do cel mieszkalnych – w każdej celi jest okno. Ponadto cele wyposażone są w oświetlenie sztuczne. W celach jest jasno. Okna w A.Ś. w T. , z wyjątkiem czwartego piętra, osłonięte są z zewnątrz szklanymi konstrukcjami otwartymi od góry. Osłony te nie ograniczają dostępu światła ani świeżego powietrza. Zostały założone z uwagi na potrzebę zapobieżenia kontaktom osadzonych z osobami z zewnątrz. (dowód: akta I C 652/10 Sądu Rejonowego w Toruniu, k. 264 v.). Powód ma zagwarantowany dostęp do więziennej służby zdrowia. Podobnie jak każdy osadzony w chwili przyjęcia do A.Ś. miał założoną „książkę zdrowia osadzonego” i został zbadany przez lekarza. W czasie pobytu w AŚ powód bez przeszkód mógł zapisać się na wizytę u lekarza. Lekarz ogólny przyjmuje w wyznaczone dni, natomiast w nagłych przypadkach lekarz przyjeżdża lub jest wzywane pogotowie. Leki powód otrzymywał w wyznaczonych porach; zażywał je w obecności funkcjonariusza. (dowód: akta I C 652/10 Sądu Rejonowego w Toruniu, k. 265 v., przesłuchanie powoda, k. 109). Powód był kilkakrotnie skazany na karę pozbawienia wolności oraz tymczasowo aresztowany. Od wielu lat (z przerwami) przebywa on w różnych zakładach karnych i aresztach. (dowód: akta I C 652/10 Sądu Rejonowego w Toruniu, k. 265 v.). Podobna rodzajowo sprawa o zadośćuczynienie z powództwa J.K. przeciwko A.Ś. w T. (za okres osadzenia od 26 sierpnia 2008 r. do 26 lutego 2009 r.) toczy się przed Sądem Rejonowym w Toruniu, sygn. I C 652/10. Wyrokiem z dnia 22 grudnia 2010 r. Sąd Rejonowy w Toruniu. oddalił powództwo w tej sprawie; wyrok w chwili orzekania nie był prawomocny. (dowód: wyrok z 22 grudnia 2010 r., akta I C 652/10 SR w Toruniu, k. 235). Sąd zważył, co następuje. Przedstawiony stan faktyczny ustalono na podstawie dowodu z dokumentów zaoferowanych przez pozwanego i przesłuchania powoda. Sąd oddalił wniosek powoda zawarty w pozwie o przeprowadzenie dowodu z zeznań świadków Z.Ć. i B.K., albowiem okoliczności, na które mieli być słuchani świadkowie nie mają istotnego znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy. Sąd dał wiarę zebranym w sprawie dokumentom oraz dokumentom znajdującym się w aktach Sądu Rejonowego w Toruniu. o sygn. I C 652/10, albowiem ich prawdziwość nie budziła wątpliwości i nie została zakwestionowana przez powoda. Jeśli chodzi o zeznania powoda, to Sąd dał im wiarę w takim zakresie, w jakim korespondują one z zebranym w sprawie pozostałym materiałem dowodowym. Przede wszystkim należy podkreślić, że powód w swych --- STRONA 6 --- zeznaniach nie potrafił wskazać w jakiej celi przebywał w okresie objętym kognicją (tj. od 26 lutego 2009 do 26 grudnia 2009 r.) i z iloma współosadzonymi. Za niewiarygodne i gołosłowne należy uznać twierdzenie powoda, że był prześladowany przez funkcjonariuszy służby więziennej, w szczególności że był celowo osadzony w przeludnionej celi. Twierdzenie to nie zostało poparte przez powoda żadnymi dowodami. Przeczy temu twierdzeniu okoliczność, że powód nie zgłaszał żadnych skarg do administracji A.Ś. na warunki pobytu. Warto zauważyć, że powód przebywał w tej samej celi przez cały okres objęty kognicją sądu, przy czym były okresy, objęte kognicją Sądu Rejonowego w Toruniu w sprawie I C 652/10, gdy zajmował ją sam. Przeprowadzone postępowanie dowodowe nie wykazało także prawdziwości twierdzeń powoda o osadzeniu go w celi, w której panował smród, brak świeżego powietrza, a warunki były niehigieniczne. Z przedstawionych przez pozwanego protokołów z kontroli wynika, że warunki sanitarne w celach i całym A. oraz instalacja wentylacyjna nie budzą żadnych zastrzeżeń, nie wydano zaleceń pokontrolnych. Powód J.K. zeznał też, że codziennie została naruszana jego godność, albowiem ma robiony „kipisz” i jego rzeczy są niszczone. Służby więzienne prześladują go za rzekome niepokorne zachowanie, jest szykanowany. Wszystko to zgłaszał wychowawczyni i dyrektorowi. Na potwierdzenie tych okoliczności powód nie przedstawił jednak żadnych dowodów na poparcie swych twierdzeń. Z kolei z dokumentów zaoferowanych przez pozwanego wynika, że powód nie zgłaszał żadnych skarg na postępowanie funkcjonariuszy służby więziennej. Przedstawiony stan faktyczny pozwala ograniczyć rozważania do następujących kwestii. Na wstępie należy przypomnieć, że pozwany nie kwestionował, że w okresie do 6 grudnia 2009 r. w A.Ś. w T. występowało przeludnienie. Jednakże powód przez cały czas objęty pozwem był osadzony w celi nr 202 o powierzchni 7,80 m 2 przeznaczonej dla 2 osób, nie obejmowało go zatem zjawisko przeludnienia. W okresie objętym kognicją Sądu – w przeciwieństwie do okresu od 26 sierpnia 2008 r. do 26 lutego 2009 r - powód nie przebywał w celi z dwoma współosadzonymi. W spornym okresie, tj. od 26 lutego 2009 r. do 5 grudnia 2009 r. nie obowiązywały jeszcze przepisy art. 110 § 2a-2i k.k.w. dodane na mocy ustawy z dnia 9 października 2009r. o zmianie ustawy kodeks karny wykonawczy, która weszła w życie z dniem 6 grudnia 2009r. (Dz. U. z 2009, nr 190, poz. 1475). Pozwany podkreślił, że przeludnienie w jednostce występujące przed 6 grudnia 2009 r. nie było przez niego zawinione, działał zgodnie z obowiązującymi przepisami. Nadto pozwany zaprzeczył, aby powód doznał jakiejkolwiek krzywdy, uszczerbku na zdrowiu bądź zostały naruszone jego dobra osobiste. Rozstrzygając o żądaniu pozwu, nie sposób przeoczyć, że zarówno przepisy międzynarodowe jak i konstytucyjne, regulując problem wolności i kary jej pozbawienia posługują się nieostrymi terminami. Podobnie jest z --- STRONA 7 --- przepisem art. 4 § 1 k.k.w. Z uwagi na ogólny charakter tych unormowań nie mają one większego znaczenia w praktyce, stanowiąc co najwyżej punkt odniesienia przy wykładni szczegółowych przepisów. Zasadniczą kwestią jest natomiast minimalny standard traktowania osób skazanych na karę pozbawienia wolności i tymczasowo aresztowanych wyznaczany przez szczegółowe przepisy k.k.w. i rozporządzeń wykonawczych. Przepisy te stanowią, że skazanego osadza się w celi mieszkalnej wieloosobowej lub jednoosobowej (art. 110 § 1 k.k.w.), powierzchnia w celi mieszkalnej, przypadająca na skazanego, wynosi nie mniej niż 3m 2 (art. 110 § 2 zd. 1 k.k.w.), cele wyposaża się w odpowiedni sprzęt kwaterunkowy zapewniający skazanemu osobne miejsce do spania, odpowiednie warunki higieny, dostateczny dopływ powietrza i odpowiednią do pory roku temperaturę, według norm określonych dla pomieszczeń mieszkalnych, a także oświetlenie odpowiednie do czytania i wykonywania pracy (art. 110 § 2 zd. 2 k.k.w.). Równocześnie jednak w szczególnie uzasadnionych wypadkach dyrektor zakładu karnego lub aresztu śledczego mógł umieścić osadzonych, na czas określony, w warunkach, w których powierzchnia w celi na jedną osobę wynosi mniej niż 3 m 2 (art. 248 § 1 zd 1 k.k.w. obowiązujący do 5 grudnia 2009 r.). Art. 248 k.k.w. został uchylony na mocy w/w ustawy z 9 października 2009r. Z kolei rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia z dnia 25 sierpnia 2003r. w sprawie regulaminu organizacyjno – porządkowego wykonywania kary pozbawienia wolności (Dz. U. Nr 152, poz. 1493) określa warunki opieki zdrowotnej i bytowej, m.in. z § 30 ust. 3 wynika, że skazany korzysta co najmniej raz w tygodniu z ciepłej kąpieli. Powód podnosił, że jego dobra osobiste zostały naruszone m.in. poprzez osadzenie go w przeludnionej celi. Zebrany w sprawie materiał dowodowy nie potwierdził tego twierdzenia. Zeznania powoda w tej mierze są niewiarygodne; powód nie potrafił bowiem wskazać, w jakich okresach przebywał w celi z dwoma współosadzonymi. Natomiast z dokumentów zaoferowanych przez stronę pozwaną wynika, że zjawisko przeludnienia występujące w A.Ś. w T. nie dotyczyło bezpośrednio osoby powoda i warunków jego pobytu w celi nr 202 w okresie od 26 lutego do 28 kwietnia 2009 r. oraz od 21 maja do 26 grudnia 2009 r. Notabene przyjęcie nawet założenia, że doszło w rozpatrywanym okresie przez krótki okres czasu do współosadzenia w celi nr 202 trzech osadzonych nie rodzi natychmiastowej odpowiedzialności S.P. Jak słusznie wskazał Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 2 października 2007r. II CSK 269/07: zapewnienie przez Państwo godziwych warunków odbywania kary pozbawienia wolności jest jednym z podstawowych wymagań demokratycznego państwa prawnego, jednakże osadzenie skazanego w celi w warunkach, w których powierzchnia na jedną osobę wynosiła mniej niż 3 m 2 , przy spełnieniu przesłanek określonych w art. 248 § 1 k.k.w., jest zgodne z prawem. Podobne stanowisko wyrażono w wyroku z dnia 6 grudnia 2007r. , w którym Sąd Apelacyjny we Wrocławiu (sygn. akt I ACa 499/07) stwierdził, że umieszczenie skazanego w celi, w której --- STRONA 8 --- przekroczone były wynikające z art. 110 § 2 k.k.w. normy metrażowe stanowić mogło naruszenie godności i prawa do prywatności. Samo osadzenie w przeludnionej celi nie jest jednak wystarczającą podstawą do uwzględnienia żądania zasądzenia zadośćuczynienia. Tutejszy Sąd w pełni podziela to stanowisko. Przesłanką odpowiedzialności za naruszenie cudzego dobra osobistego jest bezprawność działania, przez którą rozumie się działanie (zaniechanie) sprzeczne z porządkiem prawnym i zasadami współżycia społecznego. Przepis art. 24 k.c. przewiduje domniemanie bezprawności działania naruszającego dobra osobiste, co powoduje, że na nim spoczywa ciężar wykazania, iż jego działanie było zgodne z prawem. Zdaniem Sądu pozwany S.P. wykazał, że jego działanie, w tym osadzenie powoda w celi nr 202 w okresie od 26 lutego do 26 grudnia 2009 r. wspólnie z innym osadzonym, było zgodne z prawem i nie rodziło odpowiedzialności odszkodowawczej S.P. Należy zaznaczyć, że E.T.P.C. dokonując wykładni art. 3 e.k.p.c. stwierdził, że cierpienie i upokorzenie muszą w każdym razie przekraczać nieunikniony element cierpienia wpisanego w pozbawienie wolności, aby stanowiły naruszenie tego przepisu (np. orzeczenia z dnia 29 kwietnia 2003 r., nr 38812/97, Półtoracki przeciwko Ukrainie, oraz nr 50390/99, McGlinchey i inni przeciwko Zjednoczonemu Królestwu) (por. uzasadnienie powołanego wyroku SN z 2 października 2007r. II CSK 269/07). Nie sposób pominąć, że powód przyznał, iż niedogodności, które go spotkały w związku z osadzeniem, w takim samym stopniu dotyczyły innych osadzonych. Warunki te zaś były takie, jakie w danej sytuacji mogła optymalnie zapewnić administracja A. Pamiętać przy tym należy, iż budynek A.Ś. w T. powstał w czasach, w których obwiązywały całkowicie inne standardy socjalno – sanitarne dla osadzonych. Budynek ten został już dostosowany do standardu sanitarnego, w którym w każdej celi jest oddzielny, w pełni wentylowany węzeł sanitarny. Powód przebywał w takiej celi. Nawet gdyby uznać, iż warunki, w których był osadzony powód, naruszały jego godność i prawo do prywatności, to gradacja tych naruszeń nie przybrała jednak takiej formy, w której można by podzielić twierdzenie powoda o osadzeniu go w niegodziwych, niehumanitarnych warunkach, co dopiero, w ocenie Sądu, uzasadniałoby żądanie zasądzenia zadośćuczynienia. Należy w tym miejscu podzielić pogląd wyrażony przez Sąd Najwyższy w powołanym wcześniej wyroku z dnia 2 października 2007 r. II CSK 269/07, zgodnie z którym samo osadzenie w przeludnionej celi nie jest wystarczającą podstawą do uwzględnienia żądania zasądzenia zadośćuczynienia. Warunki, w których przebywał powód nie mogą być bowiem ocenione jako niegodziwe, gdyż osoba osadzona musi się liczyć z ograniczeniami i dolegliwościami. Należy też zaznaczyć, iż Sąd Najwyższy w wyroku z 28 lutego 2007r., w sprawie o sygn. V CSK 431/06 nie uzależnił możliwości zasądzenia --- STRONA 9 --- zadośćuczynienia od potwierdzenia faktu osadzenia w warunkach metrażowych odbiegających od normy wskazanej w art. 110 § 2 k.k.w. Możliwość taka została bowiem połączona z jednoczesnym naruszeniem takich podstawowych standardów jak zapewnienie każdemu osadzonemu oddzielnego miejsca do spania albo oddzielenia węzła sanitarnego od ogólnej przestrzeni celi. W niniejszej zaś sprawie brak było podstaw do przyjęcia, iż powód był osadzony w takich warunkach. Okoliczności powyższe nie znalazły bowiem odzwierciedlania nawet w zeznaniach samego powoda. Pełnomocnik powoda jako podstawę prawną dochodzonego zadośćuczynienia wskazał art. 24 k.c. w zw. z art. 448 k.c. i art. 417 k.c. Omówienia zatem wymaga pokrótce treść powołanych przepisów. W razie naruszenia dobra osobistego sąd może przyznać temu, czyje dobro osobiste zostało naruszone, odpowiednią sumę tytułem zadośćuczynienia pieniężnego za doznaną krzywdę lub na jego żądanie zasądzić odpowiednią sumę pieniężną na wskazany przez niego cel społeczny, niezależnie od innych środków potrzebnych do usunięcia skutków naruszenia (art. 448 k.c.). Regulacja ta jest ściśle powiązana z treścią art. 24 k.c., który stanowi, że ten, czyje dobro osobiste zostaje zagrożone cudzym działaniem, może żądać zaniechania tego działania, chyba że nie jest ono bezprawne. W razie dokonanego naruszenia może on także żądać, ażeby osoba, która dopuściła się naruszenia, dopełniła czynności potrzebnych do usunięcia jego skutków, w szczególności ażeby złożyła oświadczenie odpowiedniej treści i w odpowiedniej formie. Na zasadach przewidzianych w kodeksie może on również żądać zadośćuczynienia pieniężnego lub zapłaty odpowiedniej sumy pieniężnej na wskazany cel społeczny. Konieczną przesłanką przyznania zadośćuczynienia jest zatem skutek w postaci naruszenia konkretnego dobra osobistego pokrzywdzonego. Jak już wskazano, sprawca może się zaś uwolnić od odpowiedzialności wykazując, że jego działanie nie było bezprawne. Ciężar dowodu wykazania naruszenia dobra osobistego spoczywa na osobie, która z tego tytułu wywodzi skutki prawne, a zatem na powodzie (art. 6 k.c.). Powód nie przedstawił jednak wystarczających dowodów na to, że naruszono jego dobra osobiste. Zeznania samego powoda, z omówionych wyżej względów, były daleko niewystarczające do uznania słuszności jego twierdzeń. Dowody z dokumentów nie potwierdziły natomiast okoliczności przytoczonych przez powoda. W świetle ustalonego stanu faktycznego nie można także przyjąć, aby pozwany działał bezprawnie dopuszczając się naruszenia przepisów k.k.w., czy rozporządzeń wykonawczych, o czym była już mowa wyżej. Zatem nie ponosi odpowiedzialności z art. 417 § 1 k.c. Reasumując, powód nie wykazał naruszenia jego dóbr osobistych w postaci godności i prawa do intymności. Powód nie udowodnił też, iż był poniżany i prześladowany. Działanie pozwanego nie było zaś bezprawne. --- STRONA 10 --- Należy przy tym zaznaczyć, że nawet ewentualne udowodnienie tych okoliczności nie byłoby jednoznaczne z zasadnością powództwa. Zadośćuczynienie ma charakter fakultatywny („sąd może przyznać” a nie „sąd przyznaje”). Sąd nie ma obowiązku zasądzenia zadośćuczynienia na podstawie art. 448 k.c. w każdym przypadku naruszenia dóbr osobistych. Zadośćuczynienie zasądza się dopiero wówczas, gdy uzasadnia je stopień naruszenia. Po dokonanej analizie wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, Sąd może odmówić zasądzenia sumy pieniężnej wtedy, gdy stwierdzi - w oparciu o zobiektywizowane kryteria - że nie zachodzi potrzeba zadośćuczynienia za krzywdę moralną poprzez jej zrekompensowanie w formie pieniężnej. Swoboda decyzji sądu odnosi się do oceny tego, czy zadośćuczynienie pieniężne jest w danej sytuacji odpowiednim sposobem rekompensaty krzywdy moralnej, czy też przeciwnie – istnieją dostateczne możliwości naprawienia krzywdy w drodze zastosowania środków ochrony niemajątkowej. Przy stosowaniu omawianego przepisu Sąd bierze pod uwagę całokształt okoliczności faktycznych, w tym winę sprawcy naruszenia dóbr osobistych i jej stopień, rodzaj naruszonego dobra oraz niewłaściwe zachowanie poszkodowanego. Zatem mimo spełnienia przesłanek ustawowych (naruszenie dóbr), żądanie zadośćuczynienia nie musi być uwzględnione przez Sąd (patrz: wyrok SN z 17 czerwca 1983r., I CR 170/83, LEX nr 8547; wyrok SN z 16 kwietnia 2002 r., V CKN 1010/00, OSNC 2003 nr 4, poz. 56; wyrok SN z 13 czerwca 2002r., V CKN 1421/00, niepubl.; wyrok SN z 12 grudnia 2002 r., V CKN 1581/00, OSNC 2004 nr 4, poz. 53; wyrok SN z dnia 19 kwietnia 2006 r., II PK 245/05, OSNP 2007, Nr 7-8, poz. 101; wyrok Sądu Apelacyjnego w Poznaniu z dnia 11 stycznia 2007 r., I ACa 833/06, wyrok Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu z 24 lipca 2008r., I ACa 1150/06, OSAW 2008 Nr 4 poz. 110). Na zakończenie warto zauważyć, że obowiązujący w k.p.c. model postępowania cywilnego zakłada kontradyktoryjność. To strony są dysponentami postępowania i na nich spoczywa obowiązek przedstawiania dowodów. Dopuszczenie dowodu z urzędu może nastąpić jedynie w wyjątkowych sytuacjach, np. z uwagi na nieporadność stron. Okoliczność ta nie miała jednak miejsca w przedmiotowej sprawie. Powód był reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika. W tej sytuacji wyręczanie go z jego obowiązków stanowiłoby naruszenie zasady obiektywizmu i równouprawnienia stron. Z uwagi na zasady ekonomii procesowej Sąd przeprowadził dowód z przesłuchania powoda w drodze pomocy sądowej. Mając na uwadze powyższe, na podstawie powołanych przepisów prawa, powództwo należało oddalić. Na podstawie art. 102 k.p.c. Sąd nie obciążył powoda kosztami procesu poniesionymi przez pozwanego. O kosztach pomocy prawnej udzielonej powodowi z urzędu orzeczono na mocy § 19 i 20 w zw. z § 6 pkt 6 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 28 września 2002r. W oparciu o --- STRONA 11 --- art. 113 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych Sąd nie obciążył stron nieuiszczonymi kosztami sądowymi.