Wyrok I C 110/13 UZASADNIENIE Pozwem z dnia 6 lutego 2013 roku J. G. wystąpił przeciwko H. Ś. działającemu

--- STRONA 1 --- Sygn. akt I C 110/13 UZASADNIENIE Pozwem z dnia 6 lutego 2013 roku J. G. wystąpił przeciwko H. Ś. działającemu jako redaktor naczelny miesięcznika (...) z żądaniem zobowiązania pozwanego do opublikowania bezpłatnie w tym tygodniku sprostowań o następującej treści: A) „Nawiązując do materiału prasowego p.t. „Zadłużenie miast maleć, wciąż rośnie. G. bierze następne 5 000 000 kredytu. Potężny dług może zrujnować miasto” opublikowanego w miesięczniku (...) nr 8 (38) z Sierpień 2012 informuję, że zamieszczona tam informacja, że Miasto S. wzięło ponad 8 milionów złotych kredytu jest nieprawdą. Wszystkich zainteresowanych przepraszamy za wprowadzenie w błąd” B) „Nawiązując do materiału prasowego p.t. „Powolny koniec ogródków działkowych. Popołudnie z rodziną na działce stanie się wspomnieniem?” opublikowanego w miesięczniku (...) nr 8 (38) z Sierpień 2012 informuję, że zamieszczona tam informacja mówiąca, że realizacja inwestycji Park (...) kosztowała dotychczas 20 milionów złotych oraz, iż na jej ukończenie potrzeba drugie tyle, jest nieprawdą. Wszystkich zainteresowanych przepraszamy za wprowadzenie w błąd” C) „Nawiązując do materiału prasowego p.t. „Powolny koniec ogródków działkowych. Popołudnie z rodziną na działce stanie się wspomnieniem?” opublikowanego w miesięczniku (...) nr 8 (38) z Sierpień 2012 informuję, że zamieszczona tam informacja mówiąca, że realizacja inwestycji P. Tradycji Górnictwa i Hutnictwa została sfinansowana w całości z kredytów jest nieprawdą. Wszystkich zainteresowanych przepraszamy za wprowadzenie w błąd” D) „Nawiązując do materiału prasowego p.t. „Powolny koniec ogródków działkowych. Popołudnie z rodziną na działce stanie się wspomnieniem?” opublikowanego w miesięczniku (...) nr 8 (38) z Sierpień 2012 informuję, że zamieszczona tam informacja, że promowane na targach GLOB 2012r. przez W. K. (pracownika Urzędu Miasta) działki inwestycyjne leżą na terenie ogródków działkowych jest nieprawdą. Wszystkich zainteresowanych przepraszamy za wprowadzenie w błąd” E) „Nawiązując do materiału prasowego p.t. „Dobrze zarabiasz, wpłacaj na Szefa! Ranking Urzędników (...)”, opublikowanego w miesięczniku (...) nr 8 (38) z Sierpień 2012 informuję, że zamieszczona tam informacja mówiąca, Prezydent Miasta pozwolił zarobić firmie (...) 18 milionów złotych za realizację budowy P. Tradycji Górnictwa i Hutnictwa jest nieprawdą. Wszystkich zainteresowanych przepraszamy za wprowadzenie w błąd” ponadto powód wniósł o zasądzenie kosztów postępowania. W uzasadnieniu wskazał, iż pozwany zamieścił w miesięczniku N. Echo S. numer 8 z 2012 roku artykuły zawierające nieprawdziwe informacje i powód zwrócił się do pozwanego w zakreślonym przez prawo prasowe terminie i w sposób tam przewidziany o opublikowanie stosownego sprostowania, lecz pozwany odmówił, bezzasadnie powołując się, że nie jest rzeczowe. Powód podkreślił, że odmowa opublikowania sprostowania może być oparta jedynie na przesłankach określonych w art. 33 ust. 1 i 2 ustawy prawo prasowe. Powód złożył wnioski o przesłuchanie świadków na okoliczność wykazania, iż zamieszczone przez pozwanego informacje nie były prawdziwe. Pozwany wniósł o oddalenie powództwa z uwagi na niedołączenie do pozwu wypisu z Rejestru Dzienników i Czasopism, z którego wynikałoby, że pozwany H. Ś. w sierpniu 2012 roku nie figurował w rejestrze jako Redaktor --- STRONA 2 --- Naczelny, na dowód czego złożył odpis wniosku o zmianę danych w rejestrze z dnia 3 października 2012 roku oraz wypis z rejestru dzienników i czasopism z dnia 27 sierpnia 2012 roku. Sąd ustalił następujący stan faktyczny: Powód J. G. jest prezydentem Miasta S., a pozwany H. Ś. pełni aktualnie funkcję Redaktora Naczelnego miesięcznika N. Echo S. (okoliczności bezsporne). W numerze 8 miesięcznika N. Echo S. ukazały się trzy artykuły, którymi powód poczuł się urażony tj. „Potężny dług może zrujnować miasto”, „Popołudnie z Rodziną na działce stanie się wspomnieniem” i „Dobrze zarabiasz, wpłacaj na Szefa! Ranking Urzędników (...)”. Pięcioma pismami z dnia 22 sierpnia 2012 roku podpisanymi przez J. N. p.o. R. Prasowego, a opieczętowanymi przez Urząd Miasta S. wezwano pozwanego H. Ś. jako Redaktora Naczelnego miesięcznika N. Echo S. do zamieszczenia sprostowań, których treść dokładnie odpowiada treści żądania pozwu. Ponadto w pismach tych J. N. ustosunkowywał się do faktów podanych w artykułach i podnosił, że w przypadku odmowy sprostowania zostaną podjęte odpowiednie czynności przewidziane przez prawo (dowód: artykuły zamieszczone w numerze 8 z 2012 roku k. 12, 15, 23, pisma z 22 sierpnia 2012 roku k. 10, 13, 16, 18 i 21). Pismem z dnia 14 września 2012 roku, skierowanym do J. R. Prasowego Prezydenta Miasta, pozwany H. Ś. podpisując się jako Redaktor Naczelny (...) odmówił zamieszczenia sprostowań, podnosząc, że nie odpowiadają one treści art. 31 ustawy prawo prasowe, gdyż nie są rzeczowym i odnoszącym się do faktów sprostowaniem wiadomości nieprawdziwej lub nieścisłej, a wiadomości te nie są nieprawdziwe (dowód: pismo pozwanego z 14 września 2012 roku k. 24). Pozwany H. Ś. aktualnie pełni funkcję Redaktora Naczelnego miesięcznika N. Echo S. (okoliczność bezsporna). Powyższy stan faktyczny jest pomiędzy stronami bezsporny i został ustalony w oparciu o niekwestionowane przez strony dokumenty i ich zgodne oświadczenia. Sąd oddalił pozostałe wnioski dowodowe powoda, gdyż nie miały one znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy. Powód zawnioskował świadków oraz przedstawił korespondencję mailową dla wykazania, iż zamieszczone w artykułach, których sprostowań się domagał informacje są nieprawdziwe. Ustalenie prawdziwości zamieszczonych informacji nie jest potrzebne, gdyż nie stanowi ono przesłanki rozstrzygnięcia w przedmiocie nakazania zamieszczenia sprostowania. Jak wskazał Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 16 grudnia 2009 roku w sprawie I CSK 151/09 w sprawie o opublikowanie sprostowania na podstawie art. 39 ust. 1 ustawy z dnia 26 stycznia 1984 r. - Prawo prasowe (Dz.U. Nr 5, poz. 24 ze zm.) sąd nie bada, czy wiadomość, której sprostowania domaga się powód, jest nieprawdziwa. Sąd zważył, co następuje: Żądanie powoda nie zasługuje na uwzględnienie. Kwestie zamieszczenia sprostowania wiadomości zawartej w materiale prasowym regulują przepisy art. 31a-33 ustawy z dnia 7 lutego 1984 roku Prawo prasowe w brzmieniu nadanym ustawą z dnia z dnia 14 września 2012 r. o zmianie ustawy - Prawo prasowe (Dz. U. z dnia 18 października 2012 r.). Poprzednio obowiązujący przepis art. 31 ustawy Prawo prasowe regulujący instytucję sprostowania utracił bowiem moc z dniem 14 czerwca 2012 roku w związku z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 1 grudnia 2010 roku. Ustawa z dnia 14 września 2012 roku przewiduje stosowanie przepisów Prawa prasowego w brzmieniu nadanym tą ustawą także, gdy materiał prasowy zawierający wiadomości nieścisłe lub nieprawdziwe ukazał się po dniu 13 czerwca 2012 r., a przed wejściem w życie niniejszej ustawy tj. dniem 2 listopada 2012 roku (art. 2 ust. 1 pkt 3 ustawy) i nakazywał obliczanie terminu do złożenia wniosku o opublikowanie sprostowania od dnia wejścia w życie tej ustawy. Instytucja sprostowania pozwala na zwrócenie się przez zainteresowaną osobę do redaktora naczelnego gazety lub czasopisma o bezpłatne opublikowanie rzeczowego i odnoszącego się do faktów sprostowania nieścisłej lub nieprawdziwej wiadomości zawartej w materiale prasowym. Ma ono więc na celu umożliwienie przedstawienia osobie zainteresowanej (której dotyczą fakty zamieszczone w artykule prasowym) faktów, które jej zdaniem w artykule --- STRONA 3 --- prasowym zostały przedstawione w sposób nieścisły lub nieprawdziwy. Po myśli art. 31a ust. 4 sprostowanie powinno zawierać podpis wnioskodawcy, jego imię i nazwisko oraz adres korespondencyjny, który może być zastrzeżony do wiadomości redakcji. Sprostowanie bowiem pochodzi od podmiotu zewnętrznego w stosunku do gazety lub czasopisma i fakt ten musi jednoznacznie wynikać z treści sprostowania. To nie gazeta prostuje opublikowane wcześniej wiadomości, lecz osoba zainteresowana ma możliwość w ten sposób odnieść się do wcześniejszej publikacji. W szczególności sprostowanie nie może zastępować oświadczenia odpowiedniej treści mającego zmierzać do usunięcia skutków naruszenia dobra osobistego, o którym mowa w art. 24 § 1 kc. W sposób właściwy zwrócił na to uwagę Sąd Apelacyjny w Warszawie, który w wyroku z dnia 20 lutego 2013 roku w sprawie I ACa 766/12 podkreślił, że zasadniczą funkcją sprostowania jest umożliwienie zainteresowanemu, a więc osobie, której dotyczą fakty przytoczone w prostowanym materiale prasowym (art. 33 ust. 2 pkt 2 ustawy z 1984 r. - Prawo prasowe), przedstawienia własnej wersji zdarzeń. Instytucja sprostowania stanowi nie tyle środek ochrony dóbr osobistych, jak eksponuje się to w koncepcjach obiektywizujących, co szczególny mechanizm prawa prasowego pozwalający opinii publicznej na zapoznanie się ze stanowiskiem drugiej strony sporu, umożliwia zainteresowanemu zajęcie własnego stanowiska i przedstawienia swojej wersji wydarzeń. Tym samym sprostowanie w sposób bezpośredni realizuje zasadę "audiatur et altera pars" umożliwiając zainteresowanemu dotarcie do opinii publicznej z własną prawdą, za pośrednictwem tego samego środka przekazu, w którym ukazały się uprzednio informacje dotyczące osoby zainteresowanej. Tak więc przedmiotem sprostowania są informacje (fakty) nieprawdziwe zdaniem wnoszącego o sprostowanie. W świetle tej koncepcji redaktor naczelny nie ma prawa odmówić sprostowania danej informacji na tej tylko podstawie, że wedle jego oceny fakty zawarte w informacji prasowej są prawdziwe. W odpowiedzi na pozew pozwany powołał się na brak legitymacji biernej po jego stronie z uwagi na fakt, iż w dacie złożenia wniosku o zamieszczenie sprostowania nie był wpisany do rejestru czasopism jako redaktor naczelny. Zarzut ten nie może odnieść skutku, gdyż dla rozpoznania sprawy decydujące znaczenie ma fakt, iż aktualnie pozwany pełni funkcję redaktora naczelnego, co jest między stronami bezsporne. Kwestia legitymacji biernej została wyjaśniona w uchwale Sądu Najwyższego z dnia 17 września 2008 roku w sprawie III CZP 79/08, w której stwierdził on, że w sprawie o nakazanie opublikowania sprostowania lub odpowiedzi (art. 39 ust. 1 ustawy z dnia 26 stycznia 1984 r. - Prawo prasowe, Dz.U. Nr 5, poz. 24 ze zm.) biernie legitymowany jest każdoczesny redaktor naczelny dziennika lub czasopisma. Uchwała ta zachowała aktualność także w obecnym stanie prawnym. Sprostowanie powinno być nadane w placówce pocztowej operatora pocztowego lub złożone w siedzibie redakcji w terminie 21 dni od opublikowania materiału prasowego. Powód nie wskazał kiedy dokładnie zostały opublikowane artykuły, których domaga się sprostowania. Wiadomo jedynie, że żądanie dotyczy numeru 8 z 2012 roku. Jednakże z uwagi na zmianę przepisów wynikającą z ustawy z dnia 14 września 2012 roku należy uznać, iż termin złożenia sprostowania został zachowany, albowiem zostały one nadane 27 sierpnia 2012 roku, a początek biegu terminu należy liczyć od dnia 2 listopada 2012 roku tj. wejścia w życie ustawy z dnia 14 września 2012 roku. Jednakże należy wskazać, iż żądania sprostowania zawarte w pismach z dnia 22 sierpnia 2012 roku pochodziły od J. N. pełniącego obowiązki rzecznika prasowego bez określenia podmiotu, którego jest rzecznikiem i z ich treści nie wynikało, by sprostowania miały być podpisane przez powoda tj. J. G. jako Prezydenta Miasta S.. Natomiast pozew został wniesiony przez J. G., który nie wykazał, by złożył w wymaganym terminie żądanie zamieszczenia sprostowania. W szczególności nie wykazał by J. N. działał jako jego pełnomocnik. Roszczenie powoda nie może być również uwzględnione, gdyż sprostowania, których zamieszczenia się domaga, nie zawierają rzeczowego odniesienia się do faktów, a jedynie informację, iż podane w artykułach fakty są nieprawdziwe oraz przeprosiny za wprowadzenie zainteresowanych w błąd. Ustosunkowanie się do faktów zostało zawarte w uzasadnieniach tych pism, lecz nie ono miało być zamieszczone jako sprostowanie. Wskazać należy, iż zgodnie z przepisem art. 32 ust. 5 ustawy Prawo prasowe redaktorowi naczelnemu nie wolno dokonywać skrótów oraz zmian w żądanych sprostowaniach. Również ingerencja sądu w treść sprostowania jest daleko ograniczona. Jak wskazał Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 3 września 2009 roku w sprawie I CSK 58/09 tekst odpowiedzi (również sprostowania) w postępowaniu sądowym wywołanym żądaniem nakazania redaktorowi naczelnemu opublikowania odpowiedzi na publikację prasową odpowiada żądaniu pozwu, ingerencja sądu jest zatem dopuszczalna w takich granicach, w jakich --- STRONA 4 --- możliwa jest ingerencja sądu w każde inne żądanie. Nie jest natomiast dopuszczalne uzupełnianie tekstu odpowiedzi, gdyż zbliża się to do wyrokowania ponad żądanie (w zakresie nieobjętym treścią powództwa). Dla zachowania jasności tekstu odpowiedzi, który tylko w części oceniony został jako spełniający wymagania ustawy, niekiedy zachodzi konieczność połączenia tej części z innym jej fragmentem przy jednoczesnym pominięciu sformułowań, które nie spełniają kryterium rzeczowości. Ponadto trzeba podkreślić, iż sprostowania nie zawierają imienia nazwiska i podpisu wnioskodawcy, które stanowią konieczną treść sprostowania po myśli art. 31a ust. 4 ustawy Prawo prasowe i jego brak stanowi podstawę do odmowy zamieszczenia sprostowania. Reasumując należy stwierdzić, iż brak podstaw do uwzględnienia powództwa, gdyż treść i forma sprostowań nie odpowiada wymogom określonym w art. 33 ust. 1 i 2 ustawy prawo prasowe oraz żądanie sprostowań z dnia 22 sierpnia 2012 roku nie pochodziły od powoda, przez co nie są spełnione przesłanki z art. 39 ust. 1 ustawy. Koszty postepowania po myśli art. 98 kpc obciążają powoda. Zarządzenie: 1. Odpisy wyroku z uzasadnieniem doręczyć pełnomocnikowi powoda i pozwanemu; 2. Akta przedstawić z wpływem lub za 14 dni. K., 4.11.2013 r. SSR del. Krzysztof Żyłka