Postanowienie I C 1083/15 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 26 lipca 2016 r. Sąd Okręgowy we Wrocławiu

--- STRONA 1 --- Sygn. akt I C 1083/15 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 26 lipca 2016 r. Sąd Okręgowy we Wrocławiu Wydział I Cywilny w składzie następującym: Przewodniczący : SSO Beata Burian Protokolant : Błażej Łój po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 lipca 2016r. we Wrocławiu sprawy z powództwa P. S. przeciwko Skarbowi Państwa Dyrektorowi Zakładu Karnego (...) we W. o zapłatę I. oddala powództwo; II. zasądza od powoda na rzecz Skarbu Państwa Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa kwotę 3600zł kosztów zastępstwa procesowego; III. obciąża Skarb Państwa Sąd Okręgowy we Wrocławiu kwotą 7500zł stanowiącą brakującą opłatę sądową od pozwu, od uiszczenia której powód został zwolniony; I C 1518/15 UZASADNIENIE W dniu 22 czerwca 2015r. P. S. wniósł pozew przeciwko Skarbowi Państwa Dyrektorowi Zakładu Karnego (...) we W. o zasądzenie kwoty 75.000zł tytułem zadośćuczynienia za doznane krzywdy oraz kwoty 75.000zł na cel społeczny, tj. na rzecz Fundacji Pomocy (...) (...) Uzasadniając żądanie wyjaśniono, iż podczas odbywania kary pozbawienia wolności w Zakładzie Karnym (...) we W. zostały naruszone dobra osobiste powoda. Cele oddziału (...), w którym został osadzony powód nie są przystosowane do odbywania kary pozbawienia wolności, brak jest bowiem zabudowy kącika sanitarnego od podłogi do sufitu i drzwi, ciepłej wody, środków czystości, miski do mycia lub prania, nowego typu łóżek z drabinką, wentylacji grawitacyjnej, wieszaka na ubranie, brak kast pod łóżka na ubrania i lusterka, zdezolowane są szafki na jedzenie lub przybory higieniczne, cele oświetlane są równocześnie żarówkami 75 WAT i 40 WAT, pojemnika na odpady zastępowane są przyniesionymi z kuchni wiaderkami po żywności lub z warsztatu wiaderkami po farbie. Okna w celach są nieszczelne i celem ochrony przed zimnem uszczelniane są przez osadzonych kocami. Z powodu braku szafek kubki i zakupione przybory higieniczne leżą na podłodze pod łóżkami. Cele nie są wietrzone i utrzymuje się w nich wilgoć. Duża ilość osadzonych wypuszczana jednorazowo na bardzo małe boksy spacerowe powoduje konflikty na spacerniaku. Administracja Zakładu Karnego nie tworzy grafików spacerów, uczęszczania do świetlicy oraz zajęć kulturalno – oświatowych. Brak jest wyposażenia świetlic w sprzęt audiowizualny. Na oddziale (...) w ogóle brak jest świetlicy, która została zamieniona w celę mieszkalną. Kąpiele dla osadzonych w Zakładzie Karnym (...) we W. --- STRONA 2 --- realizowane są w wymiarze 10 minut dwa razy w tygodniu i są trzykrotnie przerywane. Takie działania są sprzeczne z zaleceniami krajowego mechanizmu prewencji, który w swych raportach niejednokrotnie podnosił, że jest to wymiar absolutnie nieprzystający do rzeczywistych potrzeb w zakresie utrzymania higieny osobistej. Zdaniem powoda takie traktowanie jest poniżające w rozumieniu Konwencji Praw Człowieka, której Polska jest sygnatariuszem. Kantyna Zakładu Karnego (...) nie prowadzi sprzedaży prasy, skazani nie mają możliwości jej prenumeraty. Cele, w których przebywał powód były w znacznym stopniu zdewastowane na skutek długotrwałego użytkowania tak jak i inne cele, które widział przy okazji chwilowych przemieszczeń podczas przeszukania cel. Dokuczliwe było zagrzybienie ścian i stropów, duże szpary w stolarce okiennej powodujące znaczne wychłodzenie cel w okresie zimowym, zła wentylacja oraz znaczna ilość insektów, tj. pająków, prusaków, karaluchów, wszy, pluskiew. W ocenie powoda takie warunki bytowe uwłaczają godności ludzkiej. Zmuszanie do długotrwałego przebywania w nich odbiera jako wysoce poniżające. Część cel mieszkalnych została przez stronę pozwaną powierzchniowo wyremontowana w ramach kursu zawodowego, w którym uczestniczyli osadzeni. Zdaniem powoda jakość wykonanych prac budzi jednak wątpliwości i powoduje, iż osadzeni przebywają w warunkach gorszych niż przewidziane przepisami. Poza tym znaczna część osadzonych przebywa obecnie w celach, które nie zostały wyremontowane i mają prawo czuć się dyskryminowani. Strona pozwana nie zapewnia powodowi właściwych warunków do spędzania czasu wolnego w rozumieniu art. 135 kkw brak jest bowiem grafików spacerów oraz korzystania ze świetlicy. Strona pozwana nie prowadzi żadnych zajęć kulturalno – oświatowych. Nie zapewnia osadzonym, w tym powodowi, właściwej opieki medycznej a nieprawidłowości w tym zakresie dotyczą zarówno świadczeń „ogólnomedycznych” jak i stomatologicznych. Powód wielokrotnie pomimo prawidłowego zapisu na wizytę nie został doprowadzony do lekarza ogólnego bądź stomatologa. Strona pozwana ograniczając dostęp do świadczeń medycznych dopuściła się tortur i okrutnego traktowania w rozumieniu Konwencji Praw Człowieka. Powód zgadza się z oceną, iż lekceważenie niepokoju osoby pozbawionej wolności o swe zdrowie choćby obiektywnie nieuzasadnione może być przyjmowane jako traktowanie okrutne. Według powoda zachowanie strony pozwanej narusza dobra osobiste wszystkich osadzonych w Zakładzie Karnym (...) we W., w tym też powoda i dlatego też zasadnym jest domaganie się rekompensaty za wyrządzoną szkodę. Skarb Państwa Dyrektor Zakładu Karnego (...) we W. w odpowiedzi na pozew (k. 30 - 52) wniósł o oddalenie powództwa oraz o obciążenie powoda kosztami postępowania, w tym kosztami zastępstwa procesowego według norm przepisanych zarzucając, iż w czasie odbywania kary pozbawienia wolności u strony pozwanej w stosunku do powoda nie miały miejsca bezprawne działania funkcjonariuszy służby więziennej i nie doznał on jakiejkolwiek krzywdy ze strony funkcjonariuszy służby więziennej – powód okoliczności tych nie udowodnił. Skarb Państwa Dyrektor Zakładu Karnego (...) we W. podniósł również zarzut przedawnienia roszczeń o zapłatę zadośćuczynienia za okres sprzed 23 czerwca 2012r. Strona pozwana wyjaśniła, że powód ostatni raz przebywał w pozwanej jednostce penitencjarnej w okresach od dnia 19 kwietnia 2013 r. do dnia 19 marca 2014r. Wcześniejsze pobyty miały na przykład miejsca w okresie od 26 czerwca 2010r. do 29 marca 2011r., od 21 maja 2010r. do 25 maja 2010r., od 10 lutego 2010r. do 17 października 2010r. Ustosunkowując się do zarzutu wyrządzenia powodowi krzywdy przez funkcjonariuszy służby więziennej poprzez umieszczenie go w celach przeludnionych które dodatkowo nie spełniały norm określonych dla nich w obowiązujących w tym zakresie przepisach oraz niezapewnienia właściwych standardów opieki medycznej strona pozwana podniosła, iż powód powinien udowodnić, że miało miejsce naruszenie dóbr osobistych powoda na skutek bezprawnego zachowania funkcjonariuszy strony pozwanej, które było przez nich zawinione. Odnosząc się do kwestii oceny zgodności z prawem warunków osadzenia oraz kwestii dostępu do opieki medycznej strona pozwana wskazała, że pozwana jednostka penitencjarna podlegała regularnym kontrolom sędziego penitencjarnego i kontrole te nie stwierdziły uchybień w funkcjonowaniu strony pozwanej. W okresie osadzenia powód nie składał skarg na warunki osadzenia lub opiekę medyczną, które zakończyłyby się dla niego pozytywnym rozstrzygnięciem. Oznacza to, że nie legitymuje się on stosownym quasi prejudykatem sędziego penitencjarnego lub sądu penitencjarnego, w którym w postępowaniu wykonawczym stwierdzono by naruszenie przez stronę pozwaną norm postępowania wykonawczego a tym samym bezprawność jej działań. Na podstawie przepisów kodeksu karnego wykonawczego i rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 26.08.2003r. w sprawie sposobu, zakresu i trybu sprawowania nadzoru penitencjarnego nadzór nad legalnością i prawidłowością wykonywania kary pozbawienia wolności, a także kar porządkowych i środków przymusu skutkujących pozbawieniem wolności sprawuje sędzia penitencjarny i sąd cywilny w procesie o naruszenie dóbr osobistych skazanego nie jest władny ocenić, czy --- STRONA 3 --- funkcjonariusz służby więziennej odmawiając skazanemu określonego uprawnienia działał zgodnie z prawem czy bezprawnie, jak również czy zastosowanie wobec skazanego kary dyscyplinarnej było uzasadnione i zgodne z prawem czy bezprawne. Nie jest zatem możliwe podważanie prawidłowości postępowań wykonawczych w innym trybie niż w drodze kwestionowania decyzji i orzeczeń wydanych w następstwie takich nieprawidłowych postępowań. Odnosząc się do twierdzeń powoda dotyczących osadzenia w warunkach przeludnienia strona pozwana podniosła, iż od dnia 6 grudnia 2009r. w Zakładzie Karnym (...) we W. nie występuje zjawisko przeludnienia i w stosunku do powoda nie wydano decyzji o umieszczeniu w warunkach, w których powierzchnia w celi mieszkalnej przypadająca na jednego skazanego wynosi mniej niż 3 m 2 . Jeżeli powód twierdzi inaczej to okoliczność tę powinien udowodnić przedstawiając decyzję o umieszczeniu go w przeludnionej celi, o której mowa w art. 110 § 2b kkw. Odnosząc się do warunków w jakich powód odbywał karę pozbawienia wolności wskazano, że wszelkie niedogodności jakie spotkały z tego tytułu powoda dotyczyły wszystkich osadzonych i były usankcjonowane przez obowiązujące w tym zakresie przepisy prawa. Panujący w zakładach karnych dyskomfort jest elementem odbywania kary pozbawienia wolności i powód będący recydywistą penitencjarnym naruszając porządek prawny winien liczyć się z karą pozbawienia wolności i wszystkimi ograniczeniami i dolegliwościami z tej kary płynącymi. Odnosząc się do kwestii sanitarnych wyjaśniono, że przepisy prawa budowlanego dotyczące wymogów w zakresie ubikacji (drzwi, ustępów, wysokości pomieszczenia) nie stosuje się do budowli zakładów karnych i aresztów śledczych, o czym stanowi § 89 ust. 1 w związku z § 75, § 79 ust. 1, § 82 i § 83 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz.U. nr 75, poz. 690 z późn. zm.). Sprawę tę reguluje przepis rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 stycznia 2014r. w sprawie warunków bytowych osób osadzonych w zakładach karnych i aresztach śledczych stanowiący w załącznik (...) tabela (...), że cela może nie posiadać węzła sanitarnego. Poza tym budynki strony pozwanej pochodzą z XIX/XX wieku i budowane była dla innych standardów niż obowiązują obecnie. W konsekwencji istniejące w nich ograniczenia natury architektonicznej (jest to obiekt wpisany na listę zabytków) nie zawsze pozwalają dostosować je w pełni do najnowszych rozwiązań jakie stosuje się w obiektach budowanych współcześnie, mimo iż jednostka przechodziła w ostatnim czasie szereg remontów. Niemniej jednak wszystkie cele posiadają wygrodzone kąciki sanitarne co gwarantuje niekrępujące ich użytkowanie a w celach jest woda bieżąca. Odnosząc sic do kwestii wentylacji w celi wyjaśniono, iż wszystkie cele wyposażone były w sprawne okna. Stosownie do postanowień art. 110 § 2 kkw cele wyposaża się w odpowiedni sprzęt kwaterunkowy zapewniający skazanemu osobne miejsce do spania, odpowiednie warunki higieny, dostateczny dopływ powietrza i odpowiednią do pory roku temperaturę, według norm określonych dla pomieszczeń mieszkalnych, a także oświetlenie odpowiednie do czytania i wykonywania pracy. Jeśli chodzi o kwestię dostępu do cieplej wody w celi to zgodnie z § 30 ust. 3. rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 25.08.2003r. w sprawie regulaminu organizacyjno- porządkowego wykonywania kary pozbawienia wolności skazany korzysta co najmniej raz w tygodniu z ciepłej kąpieli. Dlatego też w celi nie musi być bieżącego dostępu do ciepłej wody a kąpiele w łaźni miał powód zapewnione. W ocenie strony pozwanej główną przyczyną zawilgocenia i zagrzybienia cel były nielegalne kąpiele jakie w celach urządzają osadzeni przy pomocy miednic plastikowych do prania ręcznego. Cele podlegają regularnym remontom, ale w jeszcze większym tempie są przez osadzonych dewastowane. Odnosząc się do zarzutów co do stanu opieki medycznej strona pozwana wyjaśniła, że powód w czasie pobytu w jednostce miał zapewnioną właściwą, zgodną z przepisami i zasadami sztuki medycznej opiekę lekarską, w tym konsultacje specjalistyczne. Opieka medyczna nad powodem realizowana była zgodnie z rozporządzeniem Ministra Sprawiedliwości z dnia 14 czerwca 2012r. w sprawie udzielania świadczeń zdrowotnych przez podmioty lecznicze dla osób pozbawionych wolności (Dz.U. poz. 738). Podnosząc zarzut przedawnienia strona pozwana wskazała, że jeżeli rzeczywiście w ocenie powoda działaniami służby więziennej w okresie przed dniem 23 czerwca 2012r. została jemu wyrządzona szkoda mógł wystąpić ze stosownym powództwem znacznie wcześniej niż to uczynił. W chwili obecnej, zdaniem strony pozwanej, zbędne jest prowadzenie postępowania dowodowego co do roszczeń przedawnionych. Ponadto, zdaniem strony pozwanej, przyznanie powodowi w tego typu sprawie jakiegokolwiek zadośćuczynienia pieniężnego naruszało by elementarne zasady współżycia społecznego określone w art. 5 k.c. oraz elementarne poczucie sprawiedliwości społecznej. Strona pozwana zakwestionowała także roszczenie co do wysokości. Nie jest bowiem wiadomym w jaki sposób powód wyliczył wysokość swojego roszczenia ale oceniając ogólną sytuację ekonomiczną społeczeństwa i dochody osiągane przez przeciętną, uczciwie żyjącą polską rodzinę uznać należy ją za horrendalnie wysoką. --- STRONA 4 --- P. S. w czasie przesłuchania na rozprawie w dniu 28 stycznia 2016r. oświadczył, iż w związku z podniesionym przez stronę pozwaną zarzutem przedawnienia żądaniem swoim obejmuje okres od kwietnia 2013r. do marca 2014r. Sąd ustalił następujący stan faktyczny: P. S. przebywał w Zakładzie Karnym (...) we W.: - od dnia 19 kwietnia 2013r. do 19 marca 2014r., - od dnia 2 czerwca 2010r. do 28 marca 2011r., - od dnia 20 maja 2010r. do dnia 24 maja 2010r., - od dnia 10 lutego 2010r. do dnia 16 maja 2010r., - od dnia 10 sierpnia 2005r. do 24 marca 2008r. A także w latach 2005, 2006, 2007. dowód:teczka osobo poznawcza – akta osobowe część B, zwłaszcza notatki z rozmów ze skazanym i obserwacja jego zachowania; dokumentacja medyczna P. S., zwłaszcza opisy leczenia; przesłuchanie powoda P. S. k. 85 i 88: wobec niewypowiedzenia się powoda co do twierdzeń strony pozwanej o przebywaniu u strony pozwanej w latach 2010 - 2011 Sąd uznał je za przyznane (art. 230 k.p.c.); W okresie pobytu w Zakładzie Karnym (...) we W. od dnia 19 kwietnia 2013r. do 19 marca 2014r. powód był osadzony w celach numer (...) i numer (...), z których każda miała powierzchnie 16 m 2 . Wraz z nim karę pozbawienia wolności w tych celach odbywało 5 skazanych. dowód:przesłuchanie powoda P. S. k. 85 i 88: Podczas odbywania w okresie od dnia 19 kwietnia 2013r. do 19 marca 2014r. kary pozbawienia wolności w Zakładzie Karnym (...) we W. P. S. korzystał ze świadczeń medycznych więziennej służby zdrowia. W dniu 22 kwietnia 2013r. zgłosił się do ambulatorium skarżąc się na ból kolana prawego przy chodzeniu i został skierowany na wizytę u ortopedy, która odbyła się w dniu 23 kwietnia 2013r. Lekarz ortopeda stwierdził zanik mięśnia czworogłowego uda i niestabilność kolana prawego, zalecił leczenie operacyjne w trybie planowym w ośrodku specjalistycznym a w czasie pobytu w zakładzie karnym gimnastykę usprawniającą mięsień czworogłowy pod kierunkiem rehabilitanta. W czasie wizyty powód stosował stabilizator kolana prawego. W dniu 29 maja 2013r. powód został przyjęty do poradni rehabilitacyjnej i zlecono jemu ćwiczenia izometryczne, czynne i wspomagane. W dniu 14 czerwca 2013r. został wypisany z pracowni rehabilitacyjnej po serii zabiegów. W dniu 13 maja 2013r. powód zgłosił wniosek o skierowanie go na rezonans i USG kolana prawego albowiem badania te będą wymagane przed zabiegiem operacyjnym wykonywanym po zwolnieniu z zakładu karnego. W tym samym dniu oświadczył także, że rezygnuje z zabiegu z uwagi na fakt „iż mam uraz kolanowy który jest dla mnie jako sprawa priorytetowa i wymaga pilnego leczenia po rekonstrukcji więzadeł”. W dniu 14 czerwca 2013r. został doprowadzony do lekarza z powodu nasilenia dolegliwości bólowych ze strony kolana prawego. Skierowano go na konsultację chirurgiczną, która miała miejsce w dniu 17 czerwca 2013r. Chirurg w badaniu stwierdził, iż powód nie może wyprostować kolana do końca i skierował go do ortopedy. Konsultacja --- STRONA 5 --- ortopedyczna miała miejsce w dniu 25 czerwca 2013r. Stwierdzono pełny wyprost kolana prawego, przy zginaniu kolana powód zgłaszał ból w dole kolanowym. Obrys kolana prawego był w normie. Występowała niestabilność boczna oraz przednia stawu kolanowego. Zlecono wykonanie badania (...) kolana prawego. Wizyta odbyła się mimo braku dotychczasowej dokumentacji medycznej powoda, która został przesłana z Zakładu Karnego w W. w dniu 19 lipca 2013r. W dniu 23 lipca 2013r. wykonano badanie (...) kolana prawego, podczas którego stwierdzono zerwanie (...), kątowe ustawienie (...), pęknięcie łąkotki przyśrodkowej najpewniej typu rączki od wiadra, chonodromalację chrząstki stawowej przedziału przyśrodkowego z ogniskiem uszkodzenia w podchrząstnej warstwie kości udowej, mała torbiel B., niewielka ilość płynu w zachyłku nadrzepkowym i jamie stawowej. (...) i kompleks (...) w normie, obraz łąkotki bocznej w normie, chrząstka przedziału bocznego i udowo-rzepkowego bez ogniskowego uszkodzenia. W czasie wizyty w dniu 7 sierpnia 2013r. zdiagnozowano u powoda grzybicę stóp i zlecono stosowne leczenie. W dniu 13 listopada 2013r. powód zgłosił się do lekarza z prośbą o wyrażenie zgody na otrzymanie z wolności witamin. Zgodę otrzymał. W dniu 26 listopada 2013r. miała miejsce konsultacja ortopedyczna. W dniu 12 grudnia 2013r. powód zgłosił się z infekcją górnych dróg oddechowych. Po badaniu zalecono zażywanie leków. W dniu 14 stycznia 2014r. ponownie powód odbył wizytę u ortopedy, który w badaniu nadal stwierdzał niestabilność stawu kolanowego prawego i zanik mięśnia czworogłowego uda zalecając leczenie operacyjne w trybie planowym w ośrodku specjalistycznym w warunkach wolnościowych. Do czasu zabiegu zlecono zabiegi okresowo fizyko i kinezyterapię oraz stosowanie stabilizatora. W czasie wizyty u ortopedy w dniu 3 marca 2014r. powód podał, że w dniu 1 marca 2014r. doznał urazu kolana prawego. W czasie wizyty nie stwierdzono zmian w prawym kolanie, było ono bez obrzęku. Założono longetę gipsową na prawe kolano. Zlecono RTG prawego kolana, które wykonano w dniu 4 marca 2014r. W wyniku tego badania stwierdzono, iż części kostne oraz szpara stawowa bez zmian. W dniu 14 marca 2014r. pielęgniarka w czasie wydawania leków zauważyła, że powód nie ma na nodze gipsu założonego przez lekarza chirurga. Zapytany o to odpowiedział, że „go sobie usunął bo mu przeszkadzał.” W dniu 6 marca 2014r. ortopeda przeprowadził z powodem rozmowę na temat leczenia stawu kolanowego. Powód został poinformowany o planowanym leczeniu na oddziale ortopedycznym w warunkach wolnościowych. W dniu 18 marca 2014r. powód nie stawił się na wizytę u ortopedy dowód: dokumentacja medyczna P. S., zwłaszcza opisy leczenia i wyniki badań; W dniach 26 sierpnia 2013r. i 17 stycznia 2014r. na wniosek Sądu Okręgowego we Wrocławiu Wydziału V Penitencjarnego sporządzano opinie o stanie zdrowia powoda, który ubiegał się o przerwę w karze pozbawienia wolności. W opinii z dnia 26 sierpnia 2013r. wyjaśniono, iż w dniu 29 grudnia 2005r. powód doznał urazu w stawie kolanowym prawym. W związku z utrzymującymi się dolegliwościami bólowymi kolana był konsultowany przez ortopedę, który stwierdził wysięk w prawym stawie kolanowym oraz niestabilność przednią i boczną kolana. Obraz chorobowy przemawiał za zastarzałym uszkodzeniem więzadeł i obecnie zapaleniem wysiękowym. Zalecono punkcję kolana prawego, założenie tutora, a następnie stabilizatora kolana i w przyszłości plastykę więzadła w trybie planowym. Powód nie wyraził zgody na proponowane leczenie. W styczniu i listopadzie 2008r. oraz w roku 2010 miały miejsce samouszkodzenia – ciało obce metaliczne w jamie brzusznej. Hospitalizowany w (...) Szpitala (...) (...) we W. celem usunięcia endoskopowego ciała obcego odmówił leczenia. W wykonanym badaniu krwi stwierdzono (...) dodatni. W badaniu RTG stwierdzono znacznego stopnia obniżenie dyskopatyczne wysokości krążka pomiędzy L5 – S1. W czasie konsultacji ortopedycznej w dniu 9 listopada 2010r. stwierdzono, iż kolano jest wiotkie z przeprostem, --- STRONA 6 --- dodatni test szufladowy. Zalecono planowe leczenie operacyjne, tj. leczenie dwuetapowe – artroskopia lecznicza i rekonstrukcja więzadła krzyżowego. W dniu 17 stycznia 2011r. powód otrzymał stabilizator stawu kolanowego. W dniu 16 lutego 2011r. powód odmówił wyjazdu na konsultacje ortopedyczne do Aresztu Śledczego W.Po badaniu przez biegłych powód otrzymał przerwę w karze pozbawienia wolności. W warunkach otrzymanej przerwy nie poddał się leczeniu operacyjnemu. Po ponownym osadzeniu w dniu 5 czerwca 2012r. miała miejsce ponowna konsultacja ortopedyczna, podczas której znowu zalecono artroskopię diagnostyczną w warunkach więziennej służby zdrowia. W dniu 8 października 2012r. powód odmówił wyjazdu na zaplanowaną artroskopię. W czerwcu 2013r. przeprowadzono serię zabiegów rehabilitacyjnych w Pracowni (...) Zakładu Karnego (...) we W.. W czasie konsultacji ortopeda zlecił badanie (...) kolana prawego, które wykonano w dniu 23 lipca 2013r. W opinii z dnia 17 stycznia 2014r. wyjaśniono, iż w roku 2006 powód doznał urazu w stawie kolanowym prawym i od tego czasu zgłasza dolegliwości bólowe i obrzęki tego stawu. Zalecono powodowi artroskopię leczniczą i rekonstrukcję więzadła krzyżowego. Wypisano także wniosek na stabilizator. Po ustaleniu, iż ww. zabieg nie jest wykonywany w warunkach więziennej służby zdrowia, na podstawie art. 153 § 2 kkw, udzielono powodowi przerwy w odbywaniu kary pozbawienia wolności w okresie od 4 maja do 16 sierpnia 2011r. celem podjęcia leczenia operacyjnego stawu kolanowego prawego. W okresie tym powód nie podjął jednak żadnego leczenia. Podczas konsultacji w dniu 14 stycznia 2014r. ortopeda ponownie zakwalifikował powoda do leczenia operacyjnego w trybie planowym w ośrodku specjalistycznym w warunkach wolnościowych. Ustalono termin konsultacji ortopedycznej powoda w (...) Szpitalu (...) we W. celem wyznaczenia terminu przyjęcia do leczenia operacyjnego na dzień 27 maja 2014r. gdyż istnieje możliwość leczenia specjalistycznego na terenie W. „pod konwojem”. dowód: dokumentacja medyczna P. S., zwłaszcza opinie o stanie zdrowia; W czasie odbywania kary pozbawienia wolności w Zakładzie Karnym (...) we W. w okresie od 19 kwietnia 2013r. do 19 maja 2014r. powód był karany dyscyplinarnie za wulgarne, agresywne i opryskliwe zachowanie w stosunku do funkcjonariuszy, zgłaszanie pod adresem funkcjonariuszy gróźb że będzie na nich donosił, pisał skargi i zawiadamiał CBŚ, zażywanie środków odurzających, niewstanie do apelu porannego. dowód: teczka osobo poznawcza – akta osobowe część B, zwłaszcza wnioski o wymierzenie kary dyscyplinarnej, protokoły z przebiegu badania na obecność alkoholi, środków odurzających lub substancji psychotropowych w organizmie skazanego;; W okresie pobytu w Zakładzie Karnym (...) we W. od dnia 19 kwietnia 2013r. do 19 marca 2014r. P. S. składał skargi do Sądu Okręgowego we Wrocławiu dotyczące sprawowana opieki medycznej nad powodem w Zakładzie Karnym (...) we W., a także na nałożenie kary dyscyplinarnej. Składał również skargi do Okręgowego Inspektoratu Służby Więziennej we W. na sposób traktowania i przeszukania celi mieszkalnej, a także brak właściwego leczenia. Skarżył się również Dyrektorowi Zakładu Karnego (...) we W. na sposób leczenia w tym zakładzie. Skargi powoda nie były uwzględniane. dowód: pismo Dyrektora Zakładu Karnego (...) we W. z dnia 19.12.2013r. wraz z załącznikiem k. 66 - 68; pisma Okręgowego Inspektoratu Służby Więziennej we W. z dnia 5.08.2013r., 23.05.2014r., 13.05.2014r., 14.05.2014r. k. 70, 72 - 74; sprawozdanie z dnia 7.04.2014r. k. 75 – 77; przesłuchanie powoda P. S. k. 85 i 88: W dniu 19 marca 2014r. P. S. został zwolniony z Zakładu Karnego (...) we W. na przerwę w karze pozbawienia wolności w celu leczenia operacyjnego kolana prawego, któremu się jednak nie poddał. dowód: dokumentacja medyczna P. S., zwłaszcza opisy leczenia i opinie o stanie zdrowia; --- STRONA 7 --- teczka osobo poznawcza – akta osobowe część B, zwłaszcza postanowienie o udzieleniu przerwy w wykonywaniu kary pozbawienia wolności wydane w dniu 18.03.2014r. przez Sąd Okręgowy we Wrocławiu w sprawie V Kow 993/13/pr P. S. od 13 roku życia pali papierosy, a od 15 zażywa heroinę. W czasie pobytu w Zakładach Karnych w W. i K. dokonywał samouszkodzeń poprzez połknięcie ciała obcego, a następnie po przewiezieniu do Szpitala(...) (...) we W. odmawiał leczenia. dowód: dokumentacja medyczna P. S., zwłaszcza opisy leczenia; teczka osobo poznawcza – akta osobowe część B, zwłaszcza notatki z rozmów ze skazanym i obserwacja jego zachowania, opinie psychologiczne; Sąd zważył, co następuje: Ustalając stan faktyczny Sąd oprał się na dowodach z dokumentów oraz przesłuchania powoda P. S.. Sąd oddalił wniosek P. S. o zobowiązanie strony pozwanej do udzielenia informacji dotyczącej wszystkich okresów pobytu powoda w Zakładzie Karnym (...) we W., powierzchni mieszkalnej cel w jakich powód przebywał oraz ilości osób osadzonych wraz z powodem w każdej z cel, stanu higieniczno – sanitarnego i wyposażenia cel, w których przebywał powód, dostępu osadzonych do zajęć kulturalno – oświatowych, opieki zdrowotnej w warunkach więziennych i kąpieli oraz czasu tych kąpieli, jak również informacji dotyczących konstrukcji zabudowy kącika sanitarnego, dotyczących oświetlenia oraz czy wyposażenie cel było zgodne z wymogami co do zaopatrzenia w stoły, taborety, środki czystości, szafki, nowego typu łóżka, szuflad na ubrania pod łóżka, wieszak na ubrania oraz kwestii wybrakowanego parkietu na podłodze wraz ze starego typu oknami i ich nieszczelnością oraz brakiem dwóch szyb w skrzydle okna. W ocenie Sądu to na powodzie spoczywa zgodnie z art. 6 k.c. ciężar dowodu w niniejszej sprawie, więc to on powinien przytoczyć stosowne dowody na istotne dla sprawy okoliczności. Nie bez znaczenia pozostaje przy tym fakt, że powód nie był pozbawiony dostępu do dowodów, które powoływane przez niego fakty mogłyby wykazać, np. zeznań świadków. Sąd oddalił również wniosek powoda o zobowiązanie strony pozwanej do udzielenia informacji dotyczącej częstotliwości wykonywanych remontów cel mieszkalnych i zakresu wykonywanych prac, procedur udzielania przez Dyrektora Zakładu Karnego (...) we W. zezwoleń na posiadanie sprzętu RTV w celach mieszkalnych oraz komputerowego, książek dokumentujących ruch skazanych zakwaterowanych w oddziałach, na których przebywał powód, a także przedłożenia dokumentów w postaci odpisu wszystkich powiadomień wystosowanych przez stronę pozwaną do Sądu Penitencjarnego, a dotyczących powoda albowiem fakty jakie z ww. informacji miałyby wynikać nie mają znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy i jako takie nie mogą być przedmiotem dowodu (art. 227 k.p.c.). Mianowicie powód nie wykazał w toku postępowania aby przebywał w przeludnionych celach, a także aby stan tych cel był niezgodny z obowiązującymi przepisami. Wnosząc pozew a także w toku postępowania powód nie twierdził, iż naruszenie jego dóbr osobistych nastąpiło w związku z odmową udzielenia przez Dyrektora Zakładu Karnego (...) we W. zgody na posiadanie sprzętu RTV oraz komputerowego. W czasie przesłuchania przyznał, że w celach, w których przebywał w okresie objętym żądaniem był sprzęt RTV i nie musiał występować o zgodę na jego posiadanie. Jeśli chodzi o żądanie przedłożenia dokumentów w postaci pism kierowanych przez stronę pozwaną do Sądu Penitencjarnego, a dotyczących powoda to wnosząc pozew w niniejszej sprawie P. S. nie zarzucał, aby treścią tych pisma strona pozwana dopuściła się naruszenia jego dóbr osobistych. Ostatecznie P. S. domagał się zasądzenia od Skarbu Państwa Dyrektora Zakładu Karnego (...) we W. kwoty 75.000zł tytułem zadośćuczynienia za doznane krzywdy oraz kwoty 75.000zł na cel społeczny, tj. na rzecz Fundacji Pomocy (...) po Poległych Policjantach za wyrządzoną jemu krzywdę wynikającą z niehumanitarnych warunków odbywania kary pozbawienia wolności w Zakładzie Karnym (...) we W., polegających na zbyt małej powierzchni cel mieszkalnych przypadającej na jednego osadzonego, braku należytego stanu technicznego cel mieszkalnych oraz ich wyposażenia, braku zapewnienia właściwych warunków spędzania wolnego czasu, w tym brak zajęć kulturalno – oświatowych i świetlicy, braku warunków do utrzymywania higieny osobistej, zagrożeniem bezpieczeństwa powoda poprzez --- STRONA 8 --- wypuszczanie jednorazowo na spacerniak dużej liczby osadzonych, niewłaściwe funkcjonowanie kantyny więziennej oraz ograniczony dostęp do przysługujących praw skazanego, w tym do opieki lekarskiej. W toku postępowania dowodowego ustalono, iż P. S. począwszy od roku 2005 wielokrotnie przebywał w Zakładzie Karnym (...) we W., ostatni raz od dnia 19 kwietnia 2013r. do 19 marca 2014r. W czasie przeprowadzonego postępowania dowodowego nie ustalono, aby odbywając w pozwanej jednostce penitencjarnej karę pozbawienia wolności w okresie objętym żądaniem pozwu, tj. od dnia 19 kwietnia 2013r. do 19 marca 2014r., powód był osadzony w celach, których powierzchnia na jednego osadzonego była mniejsza niż 3 m 2 . Jak sam powód przyznał w czasie przesłuchania w ww. okresie odbywał karę pozbawienia wolności w celach numer (...) i numer (...), z których każda miała powierzchnie 16 m 2 a wraz z nim w tych celach mieszkało 5 skazanych. W toku postępowania powód nie wykazał, iż ma lub miał podstawy do obawiania się o swoje bezpieczeństwo i że faktycznie obawia się o swoje życie, że naruszane są prawa powoda związane z osadzeniem go w pozwanej jednostce penitencjarnej polegające na ograniczaniu mu dostępu do zajęć poza celą, opieki lekarskiej, a także na braku należytego stanu technicznego i wyposażenia cel mieszkalnych oraz warunków do utrzymywania higieny osobistej, czy niewłaściwego funkcjonowania kantyny więziennej. Zgodnie z treścią art. 23 k.c. dobra osobiste człowieka, jak w szczególności zdrowie, wolność, cześć, swoboda sumienia, nazwisko lub pseudonim, wizerunek, tajemnica korespondencji, nietykalność mieszkania, twórczość naukowa, artystyczna, wynalazcza i racjonalizatorska, pozostają pod ochroną prawa cywilnego niezależnie od ochrony przewidzianej w innych przepisach. Ten, czyje dobro osobiste zostaje zagrożone cudzym działaniem, może żądać zaniechania tego działania, chyba że nie jest ono bezprawne. W razie dokonanego naruszenia może on także żądać, ażeby osoba, która dopuściła się naruszenia, dopełniła czynności potrzebnych do usunięcia jego skutków, w szczególności ażeby złożyła oświadczenie odpowiedniej treści i w odpowiedniej formie. Na zasadach przewidzianych w kodeksie może on również żądać zadośćuczynienia pieniężnego lub zapłaty odpowiedniej sumy pieniężnej na wskazany cel społeczny (art. 24 § 1 k.c.). Przepis art. 448 k.c. stanowi, iż w razie naruszenia dobra osobistego sąd może przyznać temu, czyje dobro osobiste zostało naruszone, odpowiednią sumę tytułem zadośćuczynienia pieniężnego za doznaną krzywdę lub na jego żądanie zasądzić odpowiednią sumę pieniężną na wskazany przez niego cel społeczny, niezależnie od innych środków potrzebnych do usunięcia skutków naruszenia. Ponadto, jak wynika z treści art. 24 § 2 k.c., jeżeli wskutek naruszenia dobra osobistego została wyrządzona szkoda majątkowa, poszkodowany może żądać jej naprawienia na zasadach ogólnych, czyli na podstawie przepisów o czynach niedozwolonych (art. 415 i n. k.c.). Stosowane środki ochrony dóbr osobistych zależą zatem od tego, czy istnieje jedynie zagrożenie naruszenia dóbr osobistych, czy też naruszenie to już nastąpiło. Jeżeli dobro osobiste jest zagrożone cudzym działaniem można żądać zaniechania tego działania (art. 24 § 1 k.c.). W razie naruszenia dobra osobistego można żądać usunięcia jego skutków (art. 24 § 1 k.c.), naprawienia szkody majątkowej, jaka naruszeniem została wyrządzona (art. 24 § 2 k.c.), a w wypadkach wskazanych w ustawie także uiszczenia – tytułem zadośćuczynienia pieniężnego za doznaną krzywdę – odpowiedniej sumy pieniężnej na rzecz poszkodowanego lub na wskazany przez niego cel społeczny (art. 24 § 1 i art. 448 k.c.). Do przesłanek ochrony dóbr osobistych za pomocą środków niemajątkowych, a więc nie związanych z bezpośrednimi świadczeniami majątkowymi na rzecz pokrzywdzonego lub osób trzecich, które przysługują pokrzywdzonemu w przypadku zagrożenia lub naruszenia ich dóbr osobistych, należą: -zagrożenie lub naruszenie dóbr osobistych; -bezprawny charakter działania wywołujący to zagrożenie lub naruszenie. Tylko wystąpienie wymienionych przesłanek łącznie rodzi odpowiedzialność za zagrożenie lub naruszenie dóbr osobistych. W myśl reguły dowodowej z art. 6 k.c. dochodzenie odpowiedzialności za zagrożenie lub naruszenie dóbr osobistych wymaga, aby pokrzywdzony wykazał w procesie okoliczności, z których wywodzi skutki prawne dla siebie korzystne. W konsekwencji więc należy przyjąć, iż na pokrzywdzonym spoczywa ciężar udowodnienia faktu zagrożenia --- STRONA 9 --- lub naruszenia jego dóbr osobistych. Nie jest on natomiast zobowiązany do wykazania bezprawności działania powodującego zagrożenie lub naruszenie jego dóbr osobistych. Z treści art. 24 § 1 k.c. wynika bowiem domniemanie, iż działanie powodujące zagrożenie lub naruszenie dobra osobistego pokrzywdzonego jest bezprawne. Oznacza to, że jeżeli pokrzywdzony udowodni, że doszło do zagrożenia lub naruszenia jego dóbr osobistych, sprawca może uwolnić się od odpowiedzialności wykazując, iż jego działanie powodujące zagrożenie lub naruszenie tych dóbr pokrzywdzonego nie było bezprawne. Wprowadzając konstrukcję domniemania bezprawności ustawodawca „przerzucił” bowiem na sprawcę ciężar dowodu braku bezprawności działania powodującego zagrożenie lub naruszenie dobra osobistego pokrzywdzonego. W zakresie ochrony dóbr osobistych za pomocą środków majątkowych przepis art. 448 k.c. przyznaje pokrzywdzonemu dwa roszczenia. Mianowicie, prawo żądania zasądzenia na swoją rzecz odpowiedniej sumy pieniężnej za krzywdę doznaną naruszeniem jego dóbr osobistych lub prawo żądania zasądzenia na wskazany przez niego cel społeczny odpowiedniej sumy pieniężnej. Przed sądem uprawniony może jednak dochodzić tylko jednego z nich – wybranego przez siebie albowiem roszczenia te przysługują mu alternatywnie. Do warunków ochrony dóbr osobistych za pomocą środków majątkowych należą naruszenie dobra osobistego pokrzywdzonego spowodowane bezprawnym zawinionym działaniem sprawcy wyczerpującym przesłanki odpowiedzialności deliktowej zawarte w przepisach kodeksu cywilnego. Tylko wystąpienie wszystkich tych przesłanek łącznie rodzi obowiązek zapłaty zadośćuczynienia pieniężnego za naruszenie dóbr osobistych. Przepis art. 417 § 1 k.c. stanowi, iż za szkodę wyrządzoną przez niezgodne z prawem działanie lub zaniechanie przy wykonywaniu władzy publicznej ponosi odpowiedzialność Skarb Państwa lub jednostka samorządu terytorialnego lub inna osoba prawna wykonująca tę władzę z mocy prawa. Do przesłanek odpowiedzialności na podstawie powołanego przepisu należą: - wyrządzenie szkody, - przez niezgodne z prawem, - każde działanie lub zaniechanie osoby wykonującej władzę publiczną, - przy wykonywaniu władzy publicznej (bez względu na sposób i formę działania, ale tylko takie, które ze swej istoty, a więc ze względu na charakter i rodzaj funkcji przynależnej władzy publicznej, wynikają z kompetencji określonych w samej Konstytucji oraz innych przepisach prawa). Za szkodę wyrządzoną przy wykonywaniu władzy publicznej odpowiada ta osoba prawna, z którą związana jest jednostka organizacyjna lub osoba fizyczna wykonująca uprawnienia władzy publicznej. Jest to Skarb Państwa, jednostka samorządu terytorialnego albo inna osoba prawna wykonująca władzę publiczną na podstawie prawa. Tylko wystąpienie wszystkich wymienionych wyżej przesłanek łącznie rodzi po stronie sprawcy odpowiedzialność odszkodowawczą. Brak, którejkolwiek z nich powoduje wystąpienie sytuacji, w której jest szkoda ale brak jest zobowiązanego do jej naprawienia. Ciężar udowodnienia tych okoliczności spoczywa na poszkodowanym (art. 6 k.c.). Wymóg zapewnienia przez Państwo godziwych warunków odbywania kary pozbawienia wolności jest jednym z podstawowych wymogów nowożytnego państwa prawa, znajdującym odzwierciedlenie w prawie międzynarodowym. Zgodnie z art. 10 ust. 1 ratyfikowanego przez Polskę Międzynarodowego Paktu Praw Osobistych i Publicznych z dnia 19 grudnia 1966 r. (Dz. U. z 1977 r., nr 38, poz. 167 i 169) każda osoba pozbawiona wolności będzie traktowana w sposób humanitarny i z poszanowaniem przyrodzonej godności człowieka. Podobnie art. 3 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka i Podstawowych Wolności z dnia 4 grudnia 1950 r., ratyfikowanej przez Polskę w 1993 r. (Dz. U. z 1993 r. nr 61, poz. 284 ze zm.) wprowadza obowiązek władzy publicznej zapewnienia osobom osadzonym w zakładach karnych godziwych i humanitarnych warunków odbywania kary pozbawienia wolności, nie naruszających godności ludzkiej. Odpowiednikami powyższych norm prawa międzynarodowego są art. 40, 41 ust. 4 i 47 Konstytucji RP wprowadzające wyżej wskazane zasady na grunt prawa polskiego. Właściwa regulacja znajduje się także w kodeksie --- STRONA 10 --- karnym wykonawczym, zgodnie z którym kary, środki karne, zabezpieczające i zapobiegawcze wykonuje się w sposób humanitarny, z poszanowaniem godności ludzkiej skazanego (art. 4 kkw). Spośród okoliczności, które zgodnie z treścią pozwu miały powodować naruszenie dóbr osobistych P. S., w ocenie Sądu, żadne nie zostały przez niego udowodnione choć, w świetle powołanych przepisów, to na nim spoczywał ciężar dowodu faktu zagrożenia lub naruszenia jego dóbr osobistych (art. 6 k.c.). P. S. mimo pouczenia w trybie art. 201 § 2 1 k.p.c. o treści art. 217 k.c., doręczenia jemu odpowiedzi na pozew oraz uwzględnienia wniosku o zakreślenie terminu do złożenia pisma procesowego, w którym zgłosi wnioski dowodowe nie powołał dowodów celem wykazania istnienia okoliczności świadczących o zagrożeniu lub naruszeniu jego dóbr osobistych. Gdy idzie o zarzut umieszczenia powoda w celach o zbyt małej powierzchni przypadającej na jednego osadzonego to należy zauważyć, iż przepisy prawa karnego przewidują, że skazanego osadza się w celi mieszkalnej wieloosobowej lub jednoosobowej, przy czym powierzchnia w celi mieszkalnej, przypadająca na skazanego, wynosi nie mniej niż 3 m 2 (art. 110 § 1 i § 2 kkw). W czasie przesłuchania P. S. przyznał zaś, iż w okresie objętym pozwem przebywał w celach mieszkalnych o powierzchni 16 m 2 , w których wraz z nim mieszkało 5 osadzonych. Zatem już z twierdzeń samego powoda wynika, że w okresie, którego dotyczy żądanie pozwu nie miało miejsca zdarzenie polegające na osadzeniu go w celi przeludnionej skoro w celach, w których przebywał na jednego osadzonego przypadało więcej niż 3 m 2 (16/5). W odpowiedzi na pozew strona pozwana wskazała, że od dnia 6 grudnia 2009r. w Zakładzie Karnym (...) we W. nie występuje zjawisko przeludnienia. Wiarygodność tego stwierdzenia nie budzi wątpliwości, gdyż fakt ten jest monitorowany nie tylko przez służby więzienne, lecz także przez nadzór resortowy oraz sędziów penitencjarnych. Nadto po 6 grudnia 2009r. przebywanie w przeludnionych celach mieszkalnych wymaga wydania imiennej decyzji o czasowym umieszczeniu w warunkach przeludnienia. Powód zaś nie przedstawił takiej decyzji w toku postępowania. P. S. w toku postępowania nie wykazał także aby jego dobra osobiste zostały naruszone poprzez brak należytego stanu technicznego cel mieszkalnych oraz ich wyposażenia i niezapewnienie jemu właściwych warunków sanitarnych. Zgodnie z art. 110 § 2 kkw cele wyposaża się w odpowiedni sprzęt kwaterunkowy zapewniający skazanemu osobne miejsce do spania, odpowiednie warunki higieny, dostateczny dopływ powietrza i odpowiednią do pory roku temperaturę, według norm określonych dla pomieszczeń mieszkalnych, a także oświetlenie odpowiednie do czytania i wykonywania pracy. Normy wyposażenia celi mieszkalnej w sprzęt kwaterunkowy, tj. w jakie przedmioty powinny być na wyposażeniu celi oraz jaki jest okres ich używalności, określa załącznik (...) do rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 17 grudnia 2003r. w sprawie warunków bytowych osób osadzonych w zakładach karnych i aresztach śledczych (Dz.U. nr 183, poz. 1820), które obowiązywało w okresie objętym pozwem. Zgodnie z przepisami tego rozporządzenia w celi mieszkalnej na jedną osobę osadzoną powinno przypadać łóżko koszarowe wraz z wkładem i szufladą wysuwaną podłóżkową oraz taboret, w zależności od liczby osadzonych odpowiednią ilość stołów więziennych, szafek więziennych, wieszaków, półek na przybory toaletowe do kącika sanitarnego i popielnic stojących, po jednej sztuce - stolik pod telewizor, lustro, wiadro plastikowe, szczotka i zmiotka oraz szczotka klozetowa, a jedna miednica na czterech osadzonych. Okres używalności tego sprzętu w ww. rozporządzeniu został określony od 3 lat w przypadku wkładu do łóżka do lat 20 jeśli chodzi o łóżko. Przepisy nie nakazują zatem jednostkom penitencjarnym zapewniania każdemu osadzonemu nowych (nieużywanych) elementów wyposażenia celi. Biorąc pod uwagę długość okresu ich amortyzacji, w zależności od sposobu korzystania z nich przez samych osadzonych, a zwłaszcza ich dbałości o nie, przedmioty te mogą być w różnym stanie. Niemniej jednak w przypadku utraty lub zniszczenia oraz zużycia przedmiotów i sprzętu kwaterunkowego wydaje się osobie osadzonej inne przedmioty tego samego rodzaju, bez względu na przyczynę ich braku lub utraty przez nie wartości użytkowej (§ 5 rozporządzenia). W toku postępowania powód nie twierdził i nie wykazywał aby zwracał się o wydanie zużytych, czy też brakujących przedmiotów i wniosku tego strona pozwana nie uwzględniła. Jeśli chodzi o kącik sanitarny w celi mieszkalnej, zwłaszcza sposób jego wydzielenia, wyposażenia i zamontowanie w nim drzwi, to kwestie te nie są przedmiotem regulacji przepisów prawa budowlanego gdyż nie stosuje się ich do budowli zakładów karnych i aresztów śledczych (§ 89 ust. 1 w związku z § 75, § 79 ust. 1, § 82 i § 83 rozporządzenia --- STRONA 11 --- Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie Dz.U. nr 75, poz. 690 z późn. zm.). Zatem wbrew twierdzeniom powoda kącik sanitarny w celi mieszkalnej nie musi mieć drzwi i sytuacja taka jest zgodna z przepisami. Niemniej niezbędne urządzenia sanitarne powinny być usytuowane w sposób zapewniający ich niekrępujące użytkowanie (§ 28 ust. 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 25 sierpnia 2003r. w sprawie regulaminu organizacyjno-porządkowego wykonywania kary pozbawienia wolności (Dz.U. nr 152, poz. 1493). W świetle przepisów powołanego już rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie warunków bytowych osób osadzonych w zakładach karnych i aresztach śledczych w celach mieszkalnych może w ogóle nie być węzła sanitarnego (zob. pkt 17 tabeli (...) załącznika (...)), dotyczy to zakładów karnych typu otwartego i półotwartego (art. 110 § 3 kkw). Gdy idzie o wyposażenie kącika sanitarnego celi mieszkalnej w ciepłą wodę to przepisy nie nakładają na zakłady karne takiego obowiązku. Jak wynika bowiem z § 30 ww. regulaminu organizacyjno-porządkowego wykonywania kary pozbawienia wolności skazanemu zapewnia się co najmniej raz w tygodniu ciepłą kąpiel (§ 30 ust. 3). Jedynie skazanej kobiecie zakład karny zobowiązany jest zapewnić skorzystanie raz dziennie z ciepłej wody a dwa razy w tygodniu z ciepłej kąpieli (§ 30 ust. 4). W toku postępowania powód nie wykazał także aby w celach, w których w okresie objętym pozwem odbywał karę pozbawienia wolności była zła wentylacja, ich ściany i stropy były zagrzybione, a w oknach znajdowały się szpary. Ich oświetlenie nie spełniało wymogów określonych w art. 110 § 2 kkw, tak samo jak temperatura. Były one zarobaczone. Zwłaszcza aby w okresie objętym pozwem zgłaszał stronie pozwanej uwagi dotyczące takiego stanu rzeczy i nie podjęła ona działań w celu ich wyeliminowania. Poza tym zauważyć należy, że pobyt w zakładzie karnym lub areszcie z natury rzeczy wiąże się z określonymi niedogodnościami, a standard pomieszczeń, w których przebywają osadzeni, musi być oceniany w kontekście zamożności polskiego społeczeństwa oraz generalnie oferowanych przez nasze Państwo możliwości socjalnych (szpitale publiczne, domy opieki społecznej, noclegownie). Istnienia zatem pewnych niedogodności związanych w szczególności z generalnie złym stanem budynku, w którym znajduje się pozwana jednostka penitencjarna, nie można zatem automatycznie traktować jako przyczyny naruszenia dóbr osobistych osadzonych. Jeśli chodzi o sposób spędzania przez skazanych wolnego czasu to art. 135 kkw stanowi, iż w zakładach karnych stwarza się skazanym warunki odpowiedniego spędzania czasu wolnego. W tym celu organizuje się zajęcia kulturalno- oświatowe, wychowania fizycznego i sportowe oraz pobudza aktywność społeczną skazanych. Poza tym w każdym zakładzie karnym prowadzi się zwłaszcza wypożyczalnię książek i prasy dla skazanych oraz stwarza możliwość korzystania z urządzeń audiowizualnych w świetlicach i w celach mieszkalnych (art. 135 § 2 kkw). P. S. nie wykazał aby strona pozwana z tych obowiązków się nie wywiązywała. Wnosząc pozew zarzucił jedynie, że Administracja Zakładu Karnego tworzony grafików spacerów, uczęszczania do świetlicy oraz zajęć kulturalno – oświatowych z czego należy wnosić, że strona pozwana organizuje jednak zajęcia kulturalno – oświatowe a także udostępnia skazanym świetlice. Powód nie wyjaśnił w jaki sposób narusza jego dobra osobiste brak możliwości kupna w kantynie więziennej prasy, w tym brak możliwości jej prenumeraty. W związku z tym niemożliwym jest merytoryczne odniesienie się do jego zarzutów. Na marginesie trzeba jednak zauważyć, iż zgodnie z treścią art. 113a § 1 kkw skazany ma prawo dokonywać zakupów artykułów żywnościowych i wyrobów tytoniowych, a innych artykułów jeżeli zostały dopuszczone do sprzedaży w zakładzie karnym. W toku postępowania powód nie wykazał aby zwracał się do Dyrektora Zakładu Karnego (...) we W. o umożliwienie jemu zakupu, czy też prenumeraty prasy. W czasie osadzenia w Zakładzie Karnym (...) we W. w okresie objętym pozwem nie doszło do naruszenia dobra osobistego powoda polegającego na naruszeniu jego prawa do opieki lekarskiej, a przynajmniej faktu takiego powód nie wykazał. Jak wynika bowiem z dokumentacji medycznej P. S. był wielokrotnie konsultowany przez lekarzy specjalistów, a także pierwszego kontaktu, był także poddawany specjalistycznym badaniom, takim jak (...), czy też badania RTG. Subiektywne zaś przekonanie, iż jest on nieprawidłowo leczony nie może stanowić podstawy uznania roszczeń P. S. za uzasadnione. Nie przedstawił on bowiem żadnych okoliczności świadczących o tym, iż --- STRONA 12 --- służba zdrowia Zakładu Karnego (...) we W. leczy go nieprawidłowo bądź też jej działania negatywnie wpływają na stan jego zdrowia. Zwłaszcza, że kilkukrotnie odmawiał poddania się zaproponowanemu leczeniu stawu kolanowego prawego, nie poddał się temu leczeniu także w warunkach wolnościowych, mimo że w tym celu dwukrotnie uzyskał przerwę w odbywaniu kary pozbawienia wolności. Jednocześnie szerokość usług medycznych z jakich może skazany korzystać przebywając w zakładzie karnym, a nadto szybkość i łatwa dostępność do lekarzy specjalistów, gdzie czas oczekiwania na konsultacje i badania, jak wynika z dokumentacji medycznej, wynosiła w przypadku powoda od 1 dnia do 1 miesiąca przekracza standardy funkcjonujące w publicznej służbie zdrowia. W ocenie Sądu wszystkie te okoliczności świadczą o tym, że powód był otoczony właściwą opieką medyczną, uwzględniającą stan jego zdrowia oraz zgłaszane przez niego dolegliwości. Na marginesie należy zauważyć, iż zgodnie z treścią art. 115 § 1a kkw s kazanemu odbywającemu karę pozbawienia wolności nie przysługuje prawo wyboru lekarza, pielęgniarki podstawowej opieki zdrowotnej, świadczeniodawcy udzielającego ambulatoryjnych świadczeń opieki zdrowotnej, lekarza dentysty oraz szpitala. Świadczenia zdrowotne udzielane są skazanemu przede wszystkim przez podmioty lecznicze dla osób pozbawionych wolności (art. 115 § 4 kkw). Zgłoszenia osób pozbawionych wolności do lekarza podmiotu leczniczego lub lekarza dentysty podmiotu leczniczego przyjmuje się codziennie, przy czym lekarz przyjmuje osoby pozbawione wolności poza ustalonym w porządku wewnętrznym czasem i miejscem przyjęć w razie nagłego zachorowania lub nagłego pogorszenia stanu zdrowia tych osób w godzinach pracy lekarza, o ile podmiot leczniczy nie zapewnia całodobowych świadczeń zdrowotnych (§ 7 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 14 czerwca 2012r. w sprawie udzielania świadczeń zdrowotnych przez podmioty lecznicze dla osób pozbawionych wolności Dz.U. poz. 738). Odnosząc się do zarzutu zagrożenia bezpieczeństwa powoda poprzez wypuszczanie jednorazowo na spacerniak dużej liczby osadzonych to wydaje się, że gdyby rzeczywiście odbywając karę pozbawienia wolności w Zakładzie Karnym (...) we W. powód czuł się zagrożony ze strony współosadzonych to nie tylko fakt ten zgłaszałby administracji jednostki penitencjarnej (art. 108 § 2 kkw) ale dążyłby do skrócenia czasu odbywania kary. W czasie osadzenia zaś jego zachowanie nie zdradzało jakichkolwiek oznak strachu czy też obawy o własne zdrowie, a wręcz przeciwnie P. S. był wielokrotnie karany dyscyplinarnie za przekroczenia natury porządkowej, jak kierowanie gróźb pod adresem funkcjonariuszy oraz wulgarne i aroganckie zachowanie, czy też zażywanie środków odurzających. Ponadto należy zauważyć, iż powód już kilkakrotnie był skazywany na karę pozbawienia wolności i celem jej odbycia do Zakładu Karnego (...) we W. został skierowany po raz pierwszy w roku 2005. Na koniec trzeba zauważyć, iż powód P. S. został osadzony w pozwanym zakładzie karnym na skutek orzeczenia wobec niego przez Sąd bezwzględnej kary pozbawienia wolności, która to kara jako środek izolacyjny stanowi najbardziej dotkliwy rodzaj sankcji przewidziany w polskim kodeksie karnym. Oznacza to, iż kara ta już z samej swojej natury wiąże się z określoną dolegliwością dla osoby ją odbywającej, a stwierdzenie naruszenia dobra osobistego w związku z warunkami odbywania owej kary musi wynikać z przekroczenia granicy dolegliwości, jaka z istoty bezwzględnej kary pozbawienia wolności jest do niej przypisana. Trzeba mieć na uwadze, iż powód na skutek własnego działania, tj. popełnienia przestępstwa, znalazł się w zakładzie karnym i ponosi wynikającą z tego dolegliwość, związaną zarówno z pozbawieniem go prawa do swobodnego przemieszczania się i wyboru miejsca pobytu, jak i z konkretnymi warunkami odbywania kary. Zakład karny jest przede wszystkim miejscem wykonywania kary, a prowadzona w nim resocjalizacja wobec skazanych ma niejako charakter pochodny. Warunki odbywania kary bezwzględnego pozbawienia wolności są bowiem wynikiem ograniczenia określonych praw i swobód osób skazanych, które zostało dokonane w oparciu o wydane na podstawie ustawy orzeczenie sądu karnego i zostały stworzone tak, aby umożliwić odbywanie kary skazanym ograniczonym w swej wolności osobistej oraz zapewnić bezpieczeństwo pobytu osobom osadzonym oraz osobom w nim zatrudnionym, przy jednoczesnym uwzględnieniu, iż pobyt skazanych w zakładzie karnym jest wynikiem popełnienia przez nich przestępstwa. W ocenie Sądu powód P. S. w toku niniejszego postępowanie nie wykazał, aby warunki odbywania przez niego kary pozbawienia wolności wykraczały poza dopuszczalną granicę dolegliwości związaną z istotą tej postaci sankcji karnej. W związku z powyższym Sąd uznał żądanie pozwu za niezasadne i oddalił powództwo w całości (punkt I wyroku). Rozstrzygnięcie o kosztach zawarte w punkcie II wyroku oparto na treści art. 98 k.p.c. w związku z art. 108 k.p.c. i zasądzono od powoda na rzecz Skarbu Państwa Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa kwotę 3.600zł tytułem --- STRONA 13 --- zwrotu kosztów zastępstwa procesowego w sprawie (art. 11 ust. 3 ustawy z dnia 8 lipca 2005r. o Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa tekst jednolity Dz.U. z 2013 poz. 150 w związku z § 6 pkt 6 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu tekst jednolity Dz.U. z 2013r. poz. 460 z późn. zm. w związku z § 21 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych Dz. U. poz. 1804 z późn. zm.). Zwolnienie od kosztów sądowych nie zwalnia bowiem strony od obowiązku zwrotu kosztów procesu przeciwnikowi (art. 108 ustawy z dnia 28 lipca 2005r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych tekst jednolity Dz.U. z 2016r. poz. 623 z późn. zm.); zob. orzeczenie Sądu Najwyższego z dnia 27 stycznia 2010r., II CZ 88/2009, LEX nr 578136). Biorąc zaś pod uwagę całokształt okoliczności sprawy Sąd nie uznał, aby miał do czynienia z wypadkiem szczególnie uzasadnionym, który pozwoliłby mu skorzystać z wyjątkowego przepisu art. 102 k.p.c. i odstępując od podstawowych zasad decydujących o rozstrzygnięciu w przedmiocie kosztów zasądzić od powoda jako strony przegrywającej tylko część kosztów albo nie obciążać go w ogóle kosztami. Okolicznością tą nie może być wyłącznie fakt odbywania przez powoda kary pozbawienia wolności na podstawie prawomocnego wyroku karnego. W punkcie III wyroku, na mocy art. 113 ust. 4 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych obciążono Skarb Państwa Sąd Okręgowy we Wrocławiu kwotą 7.500zł stanowiącą brakującą opłatę sądową od pozwu.