Postanowienie I C 1080/10 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 29 grudnia 2011 r. Sąd Okręgowy w Siedlcac

--- STRONA 1 --- Sygn. akt: I C 1080/10 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 29 grudnia 2011 r. Sąd Okręgowy w Siedlcach I Wydział Cywilny w składzie następującym: Przewodniczący: SSO Joanna Kraśnik - Mazurek Protokolant: sekr. sądowy Anna Nasiłowska-Głódź po rozpoznaniu w dniu 21 grudnia 2011 r. w Siedlcach sprawy z powództwa A.K. s. B. przeciwko Skarbowi Państwa - Prezesowi Sądu Okręgowego w S., Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa o odszkodowanie I. powództwo oddala; II. odstępuję od obciążania powoda kosztami procesu. --- STRONA 2 --- Sygn.akt 1080/10 Uzasadnienie A.K. wystąpił do Sądu z pozwem o zasądzanie od Skarbu Państwa reprezentowanego przez Prezesa Sądu Okręgowego w S. kwoty 8 000 000 zł. W uzasadnieni pozwu podał, że pozwany naruszył art. 15 § 2 kkw i nie poinformował go o możliwości zawieszenia odbywanej kary pozbawienia wolności przez co przyczynił się do śmierci jego ojca. Pozwany Skarb Państwa reprezentowany przez Prezesa Sądu Okręgowego w S. wnosił o oddalenie powództwa. Sąd ustalił następujący stan faktyczny. A.K. od 13 marca 2007r. przebywa w zakładzie karnym. Koniec kary przypada na dzień 11 listopada 2014r. Odbywa karę z wyroku łącznego 6 lat pozbawienia wolności za kradzieże z włamaniem. Jest kawalerem. Pozostaje w konkubinacie z W.W. Ze związku konkubenckiego posiada troje dzieci. Jest jedynakiem. Matka jego zmarła w 2010r. Ojciec A.K. był osobą leżącą. Poruszał się na wózku inwalidzkim. Mieszkał sam w domu drewnianym, obmurowanym w W. Postanowieniem z dnia 12 listopada 2008 roku Sąd Okręgowy w S. udzielił A.K. przerwy w odbywaniu kary pozbawienia wolności na okres 6 miesięcy tj. do dnia 20 maja 2009 roku w sprawie III Kow16/2009. Od 20 listopada 2008r. przebywał na przerwie w karze w związku z koniecznością sprawowania bezpośredniej pieczy nad ojcem, B. K. Postanowieniem z dnia 11 maja 2009 roku, sygn. akt III Kow 345/09 Sąd Okręgowy w S. udzielił A. K. dalszej przerwy w odbywaniu kary pozbawienia wolności na czas do 20 września 2009r. Postanowieniem z dnia 14 września 2009 roku, sygn. akt III Kow 787/09 Sąd Okręgowy w S. udzielił A.K. dalszej przerwy w odbywaniu kary na czas do dnia 10 listopada 2009 roku. W dniu 15 października 2009r. A.K. złożył do Sądu Okręgowego w S. wniosek o zawieszenie postępowania --- STRONA 3 --- wykonawczego na podstawie art. 15 § 2 kkw. W uzasadnieniu wniosku wskazał na konieczność sprawowania dalszej opieki nad ojcem. Sąd Penitencjarny na posiedzeniu w dniu 9 listopada 2009 roku uznał wniosek A.K. za wniosek o dalszą przerwę w karze i postanowieniem z dnia 9 listopada 2009 roku w sprawie III Kow 962/09 odmówił A. K. udzielenia dalszej przerwy w karze z uwagi na fakt, iż okres przerwy w karze przekroczyłby czas na który mogła być ona udzielona, co byłoby sprzeczne z treścią art. 153 § 2 kkw w zw. art. 151 §3 kkw. Zażalenie na powyższe postanowienie złożył A. K.. Sąd Apelacyjny w L., postanowieniem z dnia 29 grudnia 2009 roku, sygn. II AKzw 1200/09 uchylił zaskarżone postanowienie i umorzył postępowanie. Stwierdził, iż ze względu na upływ czasu nie mogła być powodowi udzielona dalsza przerwa w karze, a ponadto, jeżeli uznać, iż jego wniosek był wnioskiem o zawieszenie postępowania wykonawczego, to przesłanki z art.15 kkw odnoszą się bezpośrednio do samego skazanego. W dniu 21 grudnia 2009r. A. K. został zatrzymany i osadzony w zakładzie karnym. W dniu 12 stycznia 2010r., według oświadczenia powoda, jego ojciec, B. K., spalił się w domu w wyniku zaprószenia ognia z papierosa. Od śmierci ojca dom powoda niszczeje, przełamał się na pół. Okoliczni mieszkańcy na posesji składają śmieci. Jest zadłużony w związku z pobieraniem wody do gaszenia pożaru i nie płaceniem podatku. Powód stwierdził, iż po opuszczeniu zakładu karnego nie będzie miał gdzie mieszkać, wszystkie jego rzeczy spaliły się. Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił na podstawie wniosku /k. 2-3 akt III Kow 962/09, IIAKzwI200/09/, postanowienia Sądu Okręgowego w S. z dnia 12 listopada 2008 r. w sprawie sygn. akt III Kow 437/08 w przedmiocie wniosku A. K. o udzielenie przerwy w odbywaniu kary pozbawienia wolności /k.58-59/, postanowienia z dnia 11 maja 2009 roku w sprawie sygn. akt III Kow 345/09 Sądu Okręgowego w S. w przedmiocie wniosku A. K. o udzielenie dalszej przerwy w odbywaniu kary pozbawienia wolności /k.60/, postanowienia z dnia 14 września 2009 roku w sprawie sygn. akt III Kow 787/09 Sądu Okręgowego --- STRONA 4 --- w S. w przedmiocie wniosku A. K. o udzielenie dalszej przerwy w odbywaniu kary pozbawienia wolności /k.61/, protokołu posiedzenia z dnia 14 września 2009 roku w sprawie sygn. akt III Kow 787/09 Sądu Okręgowy w S. w przedmiocie wniosku A. K. o udzielenie dalszej przerwy w odbywaniu kary pozbawienia wolności / k.65/, postanowienia z dnia 9 listopada 2009 roku w sprawie III Kow 962/09 Sądu Okręgowego w S. w przedmiocie wniosku A. K. o udzielenie dalszej przerwy w odbywaniu kary pozbawienia wolności /k.62/, postanowieniu z dnia 29 grudnia 2009 roku w sprawie sygn. II AKzw 1200/09 Sadu Apelacyjnego w L. w przedmiocie odmowy udzielenia przerwy w odbywaniu kary pozbawienia wolności /k.63-64/, pisma sędziego penitencjarnego/k.51 akt sprawy III K 96/10/ dokumentów znajdujących się w aktach II AKzw1200/09, zeznań powoda A. K./k.157v.-158/. Okoliczności wynikające z dokumentów nie były przez strony kwestionowane stanowią wiarygodny materiał dowodowy w zakresie objętych ich treścią. Sąd obdarzył wiarą zeznania powoda. Sąd Okręgowy w Siedlcach zważył co następuje. Zgodnie z treścią art. 417 § 1 kc za szkodę wyrządzoną przez niezgodne z prawem działanie lub zaniechanie przy wykonywaniu władzy publicznej ponosi odpowiedzialność Skarb Państwa. Zdaniem Sądu w powyższej sprawie nie ma zastosowania art. 417 1 § 2 k.c. mówiący, iż w wypadku szkody wyrządzonej przez wydanie prawomocnego orzeczenia bądź ostatecznej decyzji, jej naprawienia można żądać dopiero po stwierdzeniu we właściwym postępowaniu ich niezgodności z prawem. Przewidziane wart. 424 1 i nast. k.p.c. postępowanie ze skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia może następować tylko w sprawach cywilnych szeroko rozumianych, a nie w sprawach karnych. W związku z czym powód nie musiał występować wcześniej o stwierdzenie --- STRONA 5 --- niezgodności orzeczenia wydanego przez Sąd Penitencjarny, które byłoby prejudykatem dla tej sprawy. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem i stanowiskiem Sądu Najwyższego przez pojęcie orzeczenia niezgodnego z prawem w rozumieniu tego przepisu rozumie się orzeczenie, które jest sprzeczne z zasadniczymi i niepodlegającymi różnej wykładni przepisami, z ogólnie przyjętymi standardami rozstrzygnięć albo które zostało wydane w wyniku rażąco błędnej wykładni lub niewłaściwego zastosowania prawa, a naruszenie to jest oczywiste i nie wymaga głębszej analizy prawniczej. Orzeczenie pozwanego było weryfikowane w toku instancji. Wprawdzie zostało uchylone przez Sąd wyższej instancji, ale z przyczyn niewłaściwego sformułowania treści rozstrzygnięcia, a nie z przyczyn merytorycznych, gdyż żaden z Sądów nie udzielił powodowi przerwy w karze, ani jej nie zwiesił. W obu orzeczeniach wypowiedziały się Sądu o niemożliwości udzielenia powodowi dalszej przerwy w odbywaniu kary ze względu na roczny upływ czasu, na który była już udzielona. Sąd Apelacyjny w L. odniósł się również do wniosku o zawieszenie postępowania wykonawczego wobec powoda. Z treści art. 153 § 2 kkw w zw. z art. 151 § 3 kkw wynika, że niemożliwe jest udzielenie przerwy w karze w wymiarze przekraczającym l rok, a przez taki okres czasu powód korzystał z przerwy w odbywaniu kary pozbawienia wolności. W samym swoim wniosku powód pisał o możliwości zawieszeniu postępowania wykonawczego wobec niego, ale w jego uzasadnieniu mówi o trudnej sytuacji swojego ojca, konieczności sprawowania bezpośredniej nad nim opieki. Na stronie 2 verte wniosku pisał o udzieleniu jemu dalszej przerwy. Powoływał się również na możliwość zawieszenia postępowania ze względu na roczny okres przebywania na przerwie. Wskazuje to zdaniem Sądu na znajomość przez A. K. przepisów dotyczących zasad odbywania kary pozbawienia wolności. Zdaniem Sądu brak jest podstaw prawnych do tego, aby Sąd miał obowiązek pouczać powoda o możliwości zawieszenia postępowania wykonawczego zgodnie z art. --- STRONA 6 --- 15 § 2 kkw i wskazywania Sądu właściwego do rozpoznania takiego wniosku. W piśmie na które powołuje się powód, sędzia penitencjarny odpowiadał A. K. na jakieś jego pytanie dotyczące złożonego przez niego wniosku w sprawie III Kow 962/09 /k. 51 akt sprawy III K 96/10/, a nie udzielał jemu informacji dotyczących przepisów wykonywania kary pozbawienia wolności. Artykuł 15 § 2 kkw mówi, jeżeli zachodzi długotrwała przeszkoda uniemożliwiająca postępowanie wykonawcze, a w szczególności jeżeli nie można ująć skazanego albo nie można wykonać wobec niego orzeczenia z powodu choroby psychicznej lub innej przewlekłej, ciężkiej choroby, postępowanie zawiesza się w całości lub w części na czas trwania przeszkody. Z treści tego przepisu wynika, iż zawieszenie postępowania wykonawczego może nastąpić z przyczyn wiążących się z osobą skazanego, a nie z osobą trzecią w tym wypadku ojcem skazanego. W związku z czym Sąd nie mógł rozpatrywać wniosku A. K. o zawieszenie postępowania wykonawczego, gdyż nie powoływał się na żadne okoliczności, które byłyby podstawa do jego zawieszenia i rozważać konieczność przekazania sprawy Sądowi właściwemu. Strony postępowania nie mają obowiązku wskazywania podstaw prawnych swoich żądań i mogą to robić błędnie. W treści wniosku powód powoływał się na konieczność opieki nad ojcem. Zgodnie z wyrokiem Sądu Apelacyjnego w Katowicach z dnia 25.08.2006 r., sygn, akt l ACa 237/06, prowadzenie jakiegokolwiek postępowania publicznoprawnego ( administracyjnego, cywilnego, karnego) nie może zostać zakwalifikowane jako działanie bezprawne tylko z uwagi na to, że organ prowadzący postępowanie niewłaściwie zinterpretował prawo materialne, wydał błędną decyzję lub powstrzymał się od jej wydania uznając, że nie ma ku temu odpowiednich podstaw. Bez względu na to, czy postępowanie zostało wszczęte niesłusznie, czy też w jego toku wydane zostały błędne decyzje, ochrona prawna przysługuje w ramach określonych procedur stronie tego postępowania (wyrok opubl. LEX nr 217201). Nie można odmówić urzędnikom, sędziom, czy prokuratorom prawa do popełniam, błędów. Do ich korygowania --- STRONA 7 --- służą procedury odwoławcze i z takiego odwołania powód skorzystał. Zażalenie jego spowodowało uchylenie zaskarżonego postępowania i umorzenie postępowania w zakresie wniosku o udzielenie dalszej przerwy w odbywaniu kary pozbawienia wolności. Z okoliczności sprawy wynika, że brak jakiegokolwiek bezprawnego orzeczenia, czy też działania w toku postępowania karnego wykonawczego funkcjonariusza pozwanego. Jeżeli przyjąć, iż taka sytuacja miała miejsce, to dla określenia odpowiedzialności odszkodowawczej Skarbu Państwa, obok zdarzenia sprawczego, konieczne jest ustalenie pozostałych przesłanek odpowiedzialności deliktowej, a więc szkody i związku przyczynowego. Zgodnie z wyrokiem Sądu Apelacyjnego w P. z dnia 30 grudnia 2010r. w sprawie I ACa 925/10 w sferze odpowiedzialności odszkodowawczej władzy publicznej, za niezgodne z prawem jej działanie, przesłanka bezprawności oznacza naruszenie przez władzę publiczną przepisów prawa, przy czym nie każde naruszenie prawa będzie stanowiło podstawę odpowiedzialności odszkodowawczej, ale jedynie takie naruszenie, które stanowiło warunek konieczny powstania szkody i którego normalnym następstwem w danych okolicznościach jest powstanie szkody. Trudno jest dopatrywać się, aby w braku udzielenia powodowi czy to przerwy w karze, czy to zawieszenie postępowania wykonawczego, nie pouczenia o właściwości Sądu uprawnionego do rozpoznawania wniosku o zawieszenie postępowania wykonawczego przyczyn zgonu jego ojca. Nie wykazał też szkody jaką odniósł czy była to szkoda o charakterze majątkowym i co ją stanowiło, czy też szkodę o charakterze niemajątkowym uzasadniająca przyznanie zadośćuczynienia. Stwierdził, iż "kwota 8 000 000zł jest symboliczna bo wiadomym jest, że za te pieniądze nikt nie chciałby stracić osoby najukochańszej" karta 2v. Zgodnie z art. 445 § l k.c. tylko pokrzywdzony, który doznał uszkodzenia ciała, rozstroju zdrowia lub pozbawienia wolności może domagać się zadośćuczynienia. Powód natomiast żądał kwoty 8 000 000 zł za śmierć ojca, z czego połowę miał przeznaczyć na dom dziecka. Zdaniem Sądu powód nie wykazał niezgodnych z --- STRONA 8 --- prawem działań pozwanego, szkody i związku przyczynowego pomiędzy tymi działaniami a ewentualną szkodą, chociaż zgodnie z treścią art. 6 k.c. ciężar dowodu ich istnienia spoczywał na A. K.. Sąd oddalił wnioski dowodowe powoda w zakresie przesłuchania świadków na okoliczność stanu zdrowia ojca powoda, uznał za prawdziwe twierdzenia A. K. w tym zakresie oraz w zakresie zachowań sędziego podczas posiedzenia Sądu, nie miały one znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy. Powód co do zasady przegrał proces, jednak Sąd nie obciążał jego kosztami sądowymi stosując jako podstawę art.l02kp.c. w tym kosztami wynagrodzenia pełnomocnika pozwanego. Przepis art. 102 kp.c. stanowi, że w wypadkach szczególnie uzasadnionych sąd może zasądzić od strony przegrywającej tylko część kosztów albo nie obciążać jej w ogóle kosztami. Ustawodawca nie konkretyzuje pojęcia "wypadków szczególnie uzasadnionych", ich kwalifikacja należy do sądu. Do kręgu tych okoliczności należy zaliczyć zarówno fakty związane z samym przebiegiem procesu, jak i fakty leżące na zewnątrz procesu zwłaszcza dotyczące stanu majątkowego i sytuacji życiowej strony. Przepis art. 102 kp.c. nie wymaga, żeby strona wygrywająca sprawę, na rzecz której nie został zasądzony zwrot kosztów procesu, postępowała niewłaściwie lub żeby można było jej przypisać jakąkolwiek inną postać winy. W realiach sprawy niniejszej zakończenie procesu nastąpiło szybko. Oznacza to, iż sposób prowadzenia przez powoda sprawy nie spowodował konieczności przeprowadzenia dodatkowych czynności procesowych, skutkujących dodatkowym nakładem pracy ze strony pełnomocnika strony pozwanej, a tym samym wygenerowaniem dodatkowych kosztów. Sprawa niniejsza nie należy do szczególnie zawiłych i skomplikowanych. Ponadto sytuacja majątkowa i rodzinna powoda jest trudna. nie posiada żadnego majątku, gdyż spłonął w pożarze domu, ani oszczędności, --- STRONA 9 --- natomiast obciążenia związane z jego gaszeniem w wysokości kilkudziesięciu tysięcy złotych. Mając powyższe na względzie należało orzec jak w wyroku.