Wyrok I C 1070/12 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 30 kwietnia 2013r Sąd Okręgowy w Siedlcach

--- STRONA 1 --- Sygn. akt I C 1070/12 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 30 kwietnia 2013r Sąd Okręgowy w Siedlcach I Wydział Cywilny w składzie następującym: Przewodniczący SSO Andrzej Kirsch Protokolant st. sek. sąd. Joanna Makać po rozpoznaniu w dniu 18 kwietnia 2013r w Siedlcach na rozprawie sprawy z powództwa I. P. i S. P. przeciwko Towarzystwu (...) S.A. z siedzibą w W. o zadośćuczynienie i odszkodowanie I. zasądza od pozwanego Towarzystwa (...) S.A. z siedzibą w W. na rzecz powódki I. P. kwotę 100.000 (sto tysięcy) złotych tytułem zadośćuczynienia wraz z odsetkami: - od kwoty 70.000 (siedemdziesiąt tysięcy) złotych od dnia 25 listopada 2012r do dnia 30 kwietnia 2013r w wysokości 13% w stosunku rocznym i od dnia 1 maja 2013r do dnia zapłaty z ustawowymi odsetkami, - od kwoty 30.000 (trzydzieści tysięcy) złotych od dnia 24 kwietnia 2013r do dnia 30 kwietnia 2013r w wysokości 13% w stosunku rocznym i od dnia 1 maja 2013r do dnia zapłaty z ustawowymi odsetkami, II. zasądza od pozwanego Towarzystwa (...) S.A. z siedzibą w W. na rzecz powoda S. P. kwotę 100.000 (sto tysięcy) złotych tytułem zadośćuczynienia wraz z odsetkami: --- STRONA 2 --- - od kwoty 70.000 (siedemdziesiąt tysięcy) złotych od dnia 25 listopada 2012r do dnia 30 kwietnia 2013r w wysokości 13% w stosunku rocznym i od dnia 1 maja 2013r do dnia zapłaty z ustawowymi odsetkami, - od kwoty 30.000 (trzydzieści tysięcy) złotych od dnia 24 kwietnia 2013r do dnia 30 kwietnia 2013r w wysokości 13% w stosunku rocznym i od dnia 1 maja 2013r do dnia zapłaty z ustawowymi odsetkami, III. zasądza od pozwanego Towarzystwa (...) S.A. z siedzibą w W. na rzecz powodów I. P. i S. P. jako wierzycieli solidarnych kwotę 4.320 (cztery tysiące trzysta dwadzieścia) złotych wraz z odsetkami od dnia 31 maja 2004r do dnia 9 stycznia 2005r w wysokości 12,25% w stosunku rocznym, od dnia 10 stycznia 2005r do dnia 14 października 2005r w wysokości 13,5% w stosunku rocznym, od dnia 15 października 2005r do dnia 14 grudnia 2008r w wysokości 11,5% w stosunku rocznym, od dnia 15 grudnia 2008r do dnia 30 kwietnia 2013r w wysokości 13% w stosunku rocznym i od dnia 1 maja 2013r do dnia zapłaty z ustawowymi odsetkami, IV. w pozostałej części powództwo oddala, V. zasądza od pozwanego Towarzystwa (...) S.A. z siedzibą w W. na rzecz powódki I. P. kwotę 1.017 (jeden tysiąc siedemnaście) złotych tytułem zwrotu części opłaty od pozwu i opłaty skarbowej od udzielonego pełnomocnictwa, VI. zasądza od pozwanego Towarzystwa (...) S.A. z siedzibą w W. na rzecz powoda S. P. kwotę 1.017 (jeden tysiąc siedemnaście) złotych tytułem zwrotu części opłaty od pozwu i opłaty skarbowej od udzielonego pełnomocnictwa, VII. zasądza od pozwanego Towarzystwa (...) S.A. z siedzibą w W. na rzecz powodów I. P. i S. P. kwotę 438 (czterysta trzydzieści osiem) złotych tytułem zwrotu kosztów wynagrodzenia biegłej M. J. za sporządzenie opinii w sprawie, VIII. zasądza od pozwanego Towarzystwa (...) S.A. z siedzibą w W. na rzecz powódki I. P. kwotę 3.600 (trzy tysiące sześćset) złotych tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego, IX. zasądza od pozwanego Towarzystwa (...) S.A. z siedzibą w W. na rzecz powoda S. P. kwotę 3.600 (trzy tysiące sześćset) złotych tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego, X. nakazuje pobrać od pozwanego Towarzystwa (...) S.A. z siedzibą w W. na rzecz Skarbu Państwa – kasa Sądu Okręgowego w S. kwotę 8.216 (osiem tysięcy dwieście szesnaście) złotych tytułem brakującej części opłaty od pozwu, od uiszczenia której powodowie byli zwolnieni. --- STRONA 3 --- XI. wyrokowi w punkcie III nadaje rygor natychmiastowej wykonalności do kwoty 4.320 (cztery tysiące dwadzieścia) złotych wraz z ustawowymi odsetkami od dnia 15 maja 2009r do dnia zapłaty. --- STRONA 4 --- Sygn. akt I C 1070/12 UZASADNIENIE W dniu 27 września 2012r wpłynął do Sądu Okręgowego w Siedlcach pozew I. P. i S. P. przeciwko Towarzystwu (...) S.A. z siedzibą w W.. - Powódka I. P. wniosła o zasądzenie od pozwanego kwoty 70.000 zł tytułem zadośćuczynienia za naruszenie dóbr osobistych, tj. więzi rodzinnej, uczuciowej i emocjonalnej pomiędzy matką i córką, wraz z ustawowymi odsetkami od dnia następującego po upływie trzydziestu dni od daty doręczenia pozwu do dnia zapłaty. - Powód S. P. wniósł o zasądzenie od pozwanego kwoty 70.000 zł tytułem zadośćuczynienia za naruszenie dóbr osobistych, tj. więzi rodzinnej, uczuciowej i emocjonalnej pomiędzy ojcem i córką, wraz z ustawowymi odsetkami od dnia następującego po upływie trzydziestu dni od daty doręczenia pozwu do dnia zapłaty. - Powodowie I. P. i S. P. wnieśli również o zasądzenie na ich rzecz solidarnie kwoty 4.320 zł tytułem zwrotu kosztów pogrzebu wraz z odsetkami od dnia 31 maja 2004r do dnia zapłaty. W uzasadnieniu pozwu powodowie podnieśli, że w dniu 27 grudnia 2003r w S. zdarzył się wypadek drogowy, w wyniku którego ciężkich obrażeń doznała ich córka A. P., skutkujących jej śmiercią. W chwili śmierci miała zaledwie 18 lat. Sprawcą wypadku był A. B., który został skazany prawomocnie wyrokiem Sądu Rejonowego w S. w sprawie II K 222/04. Pojazd, którym poruszał się sprawca wypadku posiadał ubezpieczenie odpowiedzialności cywilnej w pozwanym towarzystwie. Powodowie stwierdzili, że pozwane towarzystwo co do zasady przyjęło swoją odpowiedzialność za skutki wypadku, częściowo zwróciło im poniesione koszty pogrzebu oraz przyznało po 10.000 zł tytułem odszkodowania za pogorszenie sytuacji życiowej w wyniku śmierci córki. Podali, że żądanie zapłaty zadośćuczynienia zostało zgłoszone po raz pierwszy niniejszym pozwem. Powodowie podnieśli, że w chwili wypadku ich córka miała 18 lat. Łączyła ich z nią bardzo silna więź uczuciowa i emocjonalna. A. była osobą otwartą, pomocną, wrażliwą, lubianą przez całe otoczenie. W 2004r miała się odbyć studniówka ich córki, po czym miała ona przystąpić do egzaminu maturalnego. Ponieważ wypadek zdarzył się w dniu 27 grudnia 2003r, to nie mogą oni dochodzić zadośćuczynienia na podstawie art. 446 par. 4 kc, który został wprowadzony nowelą do kodeksu cywilnego w --- STRONA 5 --- dniu 3 sierpnia 2008r. Powodowie stwierdzili, że w wyniku wypadku naruszone zostało ich dobro osobiste w postaci więzi z córką A. P., a to z kolei uzasadnia dochodzenie zadośćuczynienia na podstawie art. 448 kc. Podnieśli, że więź łącząca ich z córką A. była bardzo silna. Wiadomość o śmierci córki odcisnęła na nich ogromne piętno. Przez wiele następnych miesięcy i lat nie mogli otrząsnąć się z szoku wywołanego tragicznym zdarzeniem, pogrążali się w żałobie, bólu i tęsknocie. Każda rozmowa o córce i jej śmierci do dziś powoduje silne wzburzenie. Powodowie stwierdzili, że ich żałoba, ból i krzywda nigdy się nie zakończyła, smutek i żal towarzyszą im do dziś. Kłopoty z powrotem do codziennego funkcjonowania spowodowały potrzebę korzystania z pomocy psychologa oraz przyjmowania środków uspokajających i nasennych. Ból i krzywda towarzyszą im do dziś, nie potrafią cieszyć się życiem. Powodowie stwierdzili, że więź matki i ojca z dzieckiem ma charakter specyficzny, ma szczególne zabarwienie emocjonalne, stanowiąc najwyższą formę więzi uczuciowej pomiędzy ludźmi. W związku z powyższym, ich zdaniem, kwota należnego im zadośćuczynienia nie powinna być symboliczna. Odnośnie żądania zasądzenia kwoty 4.320 zł tytułem zwrotu kosztów pogrzebu, wynika ona z niesłusznego pomniejszenia zwrotu uznanych od pozwanego kosztów pogrzebu o kwotę wypłaconego zasiłku pogrzebowego. W tym zakresie powodowie powołali się na utrwalone orzecznictwo, zgodnie z którym zasiłek pogrzebowy nie podlega potrąceniu z kwoty należnego odszkodowania. W odpowiedzi na pozew pełnomocnik pozwanego uznał powództwo do kwoty 4.320 zł dochodzonej tytułem zwrotu kosztów pogrzebu wraz z ustawowymi odsetkami od dnia 15 maja 2009r do dnia zapłaty. W pozostałym zakresie nie uznał powództwa i wniósł o jego oddalenie i zasądzenie na rzecz pozwanego kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego. W uzasadnieniu odpowiedzi na pozew pozwane towarzystwo przyznało swoją odpowiedzialność za skutki wypadku z dnia 27 grudnia 2003r, przyznało również fakt wypłaty powodom kwot po 10.000 zł tytułem znacznego pogorszenia ich sytuacji życiowej wskutek śmierci córki oraz zwrotu kosztów pogrzebu pomniejszonych o uzyskany przez powodów zasiłek pogrzebowy z ZUS. Powództwo w zakresie kwoty 4.320 zł uznane zostało w związku z uchwałą Sądu Najwyższego z dnia 15 maja 2009r (III CZP 140/08), w której stwierdzono, iż „zasiłek pogrzebowy nie podlega uwzględnieniu przy ustalaniu odszkodowania dochodzonego na podstawie art. 446 par. 1 kc”. W ocenie pozwanego, art. 448 kc nie może być podstawą do przyznania powodom zadośćuczynienia za krzywdę --- STRONA 6 --- powstałą wskutek śmierci córki. W odpowiedzi na pozew stwierdzono, że osobą uprawnioną do żądania zadośćuczynienia na tej podstawie może być wyłącznie osoba poszkodowana, przeciwko której skierowany był czyn niedozwolony. Działanie sprawcy wypadku nie było skierowane przeciwko powodom. Ponadto, par. 10 pkt 1 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 24 marca 2000r – „w sprawie ogólnych warunków obowiązkowego ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej (…)” – nie obejmował swoją dyspozycją praw do dochodzenia zadośćuczynienia z tytułu naruszenia dóbr osobistych. Pozwane towarzystwo zakwestionowało również wysokość dochodzonego zadośćuczynienia i stwierdziło, że wypłacone powodom kwoty po 10.000 zł pełniły w dacie wypadku rolę quasi zadośćuczynienia. Zdaniem pełnomocnika pozwanego, ewentualne odsetki od przyznanego zadośćuczynienia winny być zasądzone od daty wyrokowania, a nie tak jak zostało to określone w pozwie (k. 32-38). W dniu 17 kwietnia 2013r wpłynęło do akt sprawy pismo procesowe pełnomocnika powodów, w którym rozszerzył powództwo w części dotyczącej zadośćuczynienia i wniósł o zasądzenie od pozwanego na rzecz każdego z powodów kwoty 100.000 zł wraz z odsetkami ustawowymi tak, jak zostało to sformułowane w pozwie (k. 92-93). Na rozprawie w dniu 18 kwietnia 2013 pełnomocnik powodów popierał powództwo w rozszerzonej formie, jak w piśmie procesowym z dnia 17 kwietnia 2013 (k. 101). W dniu 29 kwietnia 2013r wpłynęło do akt sprawy pismo procesowe pełnomocnika pozwanego, w którym nie uznał powództwa w zmodyfikowanej wysokości w całości (k. 103- 104). Sąd Okręgowy ustalił, co następuje: W dniu 27 grudnia 2003r w S. A. B. umyślnie naruszył zasady bezpieczeństwa w ruchu lądowym, w ten sposób, że znajdując się w stanie nietrzeźwości kierował samochodem marki F. (...) i nie dostosował prędkości i techniki jazdy do panujących warunków drogowych, skutkiem czego wpadł w poślizg i utracił panowanie nad pojazdem, zjechał na przeciwny pas ruchu, gdzie zderzył się z pojazdem marki D. (...) kierowanym przez Z. D., w następstwie czego pasażerka samochodu F. (...) – A. P. doznała ciężkich obrażeń ciała, które skutkowały jej zgonem. --- STRONA 7 --- Sprawca wypadku A. B. skazany został za powyższy czyn wyrokiem Sądu Rejonowego w S., wydanym w dniu 4 listopada 2004r w sprawie II K 222/04. Wyrok ten został utrzymany w mocy wyrokiem Sądu Okręgowego w S. wydanym w dniu 28 stycznia 2005r w sprawie II Ka 5/05 ( dowód: wyrok Sądu Rejonowego w S. wydany w sprawie II K 222/04 w dniu 4 listopada 2004r – k. 207-207v w sprawie II K 222/04 i wyrok Sądu Okręgowego w S. wydany w dniu 28 stycznia 2005r w sprawie II Ka 5/05 – k. 242). A. P. zmarła w dniu 28 grudnia 2003r w W. (dowód: odpis skrócony aktu zgonu – k. 15). A. P. była córką powodów I. i S. P.. W dniu wypadku miała ukończone 18 lat. Bezpośrednio przed wypadkiem A. P. zamieszkiwała razem z rodzicami i rodzeństwem w S.. W dacie wypadku była uczennicą IV klasy szkoły średniej i w 2004r miała przystąpić do egzaminu maturalnego. Po ukończeniu szkoły chciała kontynuować edukację i podjąć wyższe studia w W.. Powodowie I. i S. P. mieli bardzo dobre i zażyłe relacje z córką A.. A. P. swój wolny czas spędzała przede wszystkim w domu. Była osobą odpowiedzialną, spokojną i pogodną. Była typem domatora, wolny czas poświęcała na czytanie książek. Interesowała się historią. Bardzo często i chętnie pomagała rodzicom m.in. opiekując się swoją młodszą siostrą N.. Po śmierci córki powodowie I. i S. P. stracili energię, zapał i chęć do życia. Byli smutni, apatyczni, nie mieli sił do wykonywania najbardziej podstawowych prac. Powodowie bardzo często płakali, od dnia śmierci córki nieprzerwanie towarzyszy im uczucie pustki i straty. Przez pierwszych kilka lat po wypadku codziennie odwiedzali grób córki. Powódka I. P. przez pięć lat nosiła ciemne ubrania będące wyrazem żałoby po śmierci córki. I. P. miała myśli samobójcze. Dzieliła się tymi przemyśleniami ze starszą córką M. O. i sąsiadką E. K.. Twierdziła, że przy życiu trzyma ją świadomość, że musi wychować i opiekować się najmłodszą córką. Przez wiele lat powodowie nie uprzątnęli pokoju córki i wszystkie jej rzeczy pozostawili w nienaruszonym stanie. Przed wypadkiem córki I. i S. P. byli osobami towarzyskimi, zapraszali gości do siebie, uczestniczyli również w spotkaniach towarzyskich. Po śmierci córki zamknęli się w sobie, w zasadzie zaprzestali wychodzenia z domu i odwiedzania znajomych i członków najbliższej rodziny. A. P. została pochowana w dniu 31 grudnia 2003r, tj. w dzień sylwestra. Od tego czasu powodowie zaprzestali uczestniczenia w imprezach sylwestrowych (dowód: zeznania świadków: M. O. – 00:25:08-00:37:10, E. K. – 00:37:15-00:41:40, T. J. – 00:41:4700:49:40 --- STRONA 8 --- – wszystkie zarejestrowane na rozprawie w dniu 26 listopada 2012r, zeznania powódki I. P. – k. 101, zeznania powoda S. P. – k. 101). W związku z problemami natury psychicznej powodowie w 2004r zgłosili się na konsultacje psychologiczne do psychologa K. S.. W dniu 12 lutego 2004r psycholog K. S. wystawiła zaświadczenia, w których stwierdziła, że powodowie z powodu nasilających się objawów stresu pourazowego wymagają dalszej i systematycznej pomocy psychologicznej i terapeutycznej (dowód: zaświadczenia psychologa z dnia 12 lutego 2004r – k. 20 i 21). Obecnie u powódki I. P. nadal występują objawy wskazujące na reakcje depresyjne, lękowe oraz obniżenie funkcjonowania społecznego wykraczające poza zwykłą reakcję po stracie dziecka. W przypadku powódki wskazana jest konsultacja psychiatryczna i podjęcie terapii psychologicznej. U powoda S. P. utrzymują się objawy wykraczające poza normę zwykłej reakcji żałoby. W związku z obniżonym funkcjonowaniem społecznym i emocjonalnym wskazane jest podjęcie przez powoda terapii psychologicznej (dowód: pisemna i ustna opinia biegłego psychologa M. J. – k. 70-73, 100v-101). Powodowie zgłosili swoje roszczenia do pozwanego Towarzystwa (...) S.A. w W.. Decyzjami z dnia 31 maja 2004r przyznane zostały im kwoty po 10.000 zł tytułem odszkodowania za znaczne pogorszenie sytuacji życiowej oraz kwota 12.127,95 zł tytułem zwrotu kosztów pogrzebu. Kwotę odszkodowania towarzystwo ubezpieczeniowe pomniejszyło o 4.320 zł, tj. kwotę, którą powodowie otrzymali tytułem zasiłku pogrzebowego z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (dowód: decyzje z dnia 31 maja 2004r – k. 16, 17 i 18). Roszczenie o wypłatę zadośćuczynienia powodowie I. i S. P. zgłosili po raz pierwszy dopiero w niniejszym pozwie. Sąd Okręgowy zważył, co następuje: W myśl art. 34 ust. 1 ustawy z dnia 22 maja 2003r – o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych, „z ubezpieczenia OC posiadaczy pojazdów mechanicznych przysługuje odszkodowanie, jeżeli posiadacz lub kierujący pojazdem mechanicznym są obowiązani do odszkodowania za wyrządzoną w związku z ruchem tego pojazdu szkodę, której następstwem jest śmierć, uszkodzenie ciała, rozstrój zdrowia bądź też utrata, zniszczenie lub uszkodzenie mienia”. Artykuł 35 stanowi natomiast, iż „ubezpieczeniem OC posiadaczy pojazdów --- STRONA 9 --- mechanicznych jest objęta odpowiedzialność cywilna każdej osoby, która kierując pojazdem mechanicznym w okresie trwania odpowiedzialności ubezpieczeniowej, wyrządziła szkodę w związku z ruchem tego pojazdu”. Zatem nie ulega wątpliwości, że co do zasady ciąży na pozwanym Towarzystwie (...) S.A. z siedzibą w W. obowiązek odszkodowawczy, ponieważ sprawca wypadku zawarł z pozwanym umowę ubezpieczenia w zakresie oc i wypadek zdarzył się w okresie odpowiedzialności pozwanego (fakt przyznany przez pozwanego). Jak wynika z decyzji wydanych przez pozwane towarzystwo w dniu 31 maja 2004r – okres ochrony ubezpieczeniowej trwał od 10 listopada 2003r do 9 listopada 2004r (k. 16). W odpowiedzi na pozew pełnomocnik pozwanego stwierdził, że w sprawie winien znaleźć zastosowanie przepis paragrafu 10 ust. 1 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 24 marca 2000r – w sprawie ogólnych warunków obowiązkowego ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej posiadaczy pojazdów mechanicznych za szkody powstałe w związku z ruchem tych pojazdów. Zgodnie z treścią tego paragrafu - „z ubezpieczenia oc przysługuje odszkodowanie, jeżeli posiadacz lub kierujący pojazdem są zobowiązani do odszkodowania za wyrządzoną w związku z ruchem tego pojazdu szkodę, której następstwem jest śmierć, uszkodzenie ciała, rozstrój zdrowia bądź utrata, zniszczenie lub uszkodzenie mienia”. Z kolei ustęp 3 powyższego paragrafu stanowił, iż „ubezpieczeniem oc objęta jest odpowiedzialność cywilna każdej osoby, która kierując pojazdem w okresie trwania ochrony ubezpieczeniowej wyrządziła szkodę ruchem tego pojazdu”. Zdaje się jednak, że pełnomocnikowi pozwanego umknęła regulacja zawarta w art. 159 ust. 1 ustawy z dnia 22 maja 2003r – o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych. Stanowi on, iż „postępowania dotyczące roszczeń odszkodowawczych wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie ustawy toczą się według przepisów dotychczasowych”. A contrario – postępowania dotyczące roszczeń odszkodowawczych wszczętych po dniu wejścia w życie ustawy winny toczyć się w oparciu o nową regulację, zawartą w ustawie z dnia 22 maja 2003r. Powyższa ustawa weszła w życie w dniu 1 stycznia 2004r, a z załączonych do akt sprawy decyzji pozwanego towarzystwa wynika, że decyzje zostały wydane w maju 2004. Wypadek, w którym uczestniczyła A. P. miał miejsce w dniu 27 grudnia 2003r, a w wyniku odniesionych obrażeń zmarła ona w dniu 29 grudnia 2003r. Oczywistym jest zatem, że postępowanie dotyczące likwidacji szkody wszczęte zostało po dniu 1 stycznia 2004r, tj. po wejściu w życie przepisów ustawy z dnia 22 maja 2003r i tym samym winno się ono toczyć w oparciu o regulacje zawarte w tej ustawie. --- STRONA 10 --- Jak stwierdzono powyżej, Sąd przyjął, że w ustalonym w sprawie stanie faktycznym winien znaleźć zastosowanie przepis art. 34 ust. 1 ustawy z dnia 22 maja 2003r – o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych. Jedynie na marginesie należy odnieść się do stanowiska pełnomocnika pozwanego zawartego w odpowiedzi na pozew, iż paragraf 10 ust. 1 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 24 marca 2000r – w sprawie ogólnych warunków obowiązkowego ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej posiadaczy pojazdów mechanicznych za szkody powstałe w związku z ruchem tych pojazdów – nie obejmuje swoją dyspozycją prawa do dochodzenia zadośćuczynienia z tytułu naruszenia dóbr osobistych. Na dowód, iż jest przeciwnie warto przytoczyć uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 7 listopada 2012r (III CZP 67/12). Sąd Najwyższy bez żadnych wątpliwości stwierdził, że „przepis par. 10 ust. 1 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 24 marca 2000r (…) nie wyłączał z zakresu ochrony ubezpieczeniowej zadośćuczynienia za krzywdę osoby, wobec której ubezpieczony ponosił odpowiedzialność na podstawie art. 448 kc”. Nie można również podzielić wyrażonego w odpowiedzi na pozew zapatrywania, że powodowie nie mogą skutecznie domagać się zasądzenia zadośćuczynienia na podstawie art. 23 i 24 kc w zw. z art. 448 kc. Nie ulega wątpliwości, że podstawą takiego żądania nie mógł być art. 446 par. 4 kc, który nie obowiązywał jeszcze w dniu 29 grudnia 2003, tj. w dacie śmierci A. P.. Natomiast należy przyjąć jako ugruntowany w orzecznictwie pogląd, że więź pomiędzy rodzicami a dzieckiem jest wartością niematerialną rodziców. Więź ta uznana została jako dobro osobiste podlegające ochronie prawa cywilnego. W wyroku z dnia 11 maja 2011r (II CSK 621/10) Sąd Najwyższy wyraził wprost zapatrywanie, że rodzicom zmarłej córki przysługuje na podstawie art. 448 kc zadośćuczynienie pieniężne za doznaną krzywdę związaną ze śmiercią, która nastąpiła w wyniku wypadku (deliktu) zaistniałego przed dniem 3 sierpnia 2008r (patrz również: wyrok SN z dnia 25 maja 2011r – II CSK 537/10, uchwała SN z dnia 13 lipca 2011r – III CZP 32/11 i uchwała SN z dnia 27 października 2010r – III CZP 76/10). Śmierć osoby najbliższej powoduje naruszenie dobra osobistego osoby związanej emocjonalnie ze zmarłym. Dobrem tym jest więź rodziców ze zmarłym dzieckiem i prawo do życia w pełnej rodzinie. Jak stwierdził Sąd Najwyższy: „nie każdą więź rodzinną niejako automatycznie należy zaliczyć do katalogu dóbr osobistych, lecz jedynie taką, której zerwanie powoduje ból, cierpienie i rodzi poczucie krzywdy (…)”. Oczywiście zgodnie z zasadą wyrażoną w art. 6 kc – obowiązek udowodnienia takich faktów spoczywa na osobie, która wywodzi z nich skutki prawne. W ocenie Sądu Okręgowego, w niniejszej sprawie powodowie --- STRONA 11 --- sprostali powyższemu obowiązkowi. Z zeznań złożonych przez powodów oraz świadków M. O., E. K. i T. J., niezbicie wynika, że poczucie krzywdy i cierpienie powodów po stracie córki było ogromne. Śmierć A. P. wywołała u powodów silny wstrząs psychiczny, a dodatkowo doprowadziła do zmniejszenia aktywności życiowej. Tragiczne zdarzenie skutkowało dla powodów ogromnym stresem, którego objawami było silne napięcie emocjonalne. Z zeznań świadków wynikało, że powodowie nie są w stanie zapomnieć o tym zdarzeniu i wciąż rozpamiętują śmierć córki. Powodowie w dalszym ciągu bardzo przeżywają śmierć córki i nie mogą wrócić do równowagi. Z relacji świadków wynika, że przez wiele lat niemalże codziennie odwiedzali grób córki, a powódka I. P. przez blisko pięć lat od wypadku nosiła ciemną odzież na znak żałoby. Powodowie przez wiele lat pozostawili w stanie nienaruszonym pokój córki. Świadkowie podkreślili, że od czasu wypadku powodowie zamknęli się w sobie, w zasadzie zaprzestali prowadzenia życia towarzyskiego. Powyższe okoliczności znalazły w pełni potwierdzenie w opinii sporządzonej w sprawie przez biegłą psycholog M. J.. Stwierdziła ona, że po śmierci córki powódka I. P. doznała ostrej reakcji na stres, była przygnębiona i bardzo często płakała. Towarzyszyły jej nawracające myśli samobójcze. Zdaniem biegłej, mimo upływu blisko dziesięciu lat od śmierci córki – u powódki I. P. występują objawy wskazujące na reakcje depresyjne, lękowe, a jej funkcjonowanie wykracza poza zwykłą reakcję po stracie dziecka. W odniesieniu do powódki wskazana jest konsultacja psychiatryczna i podjęcie terapii psychologicznej. Biegła stwierdziła, że również u powoda S. P. występują objawy wykraczające poza normę zwykłej reakcji żałoby. W związku z obniżonym funkcjonowaniem emocjonalnym i społecznym – wskazane jest podjęcie przez niego terapii psychologicznej (k. 73). Swoje wnioski biegła podtrzymała w ustnej opinii sporządzonej w dniu 18 kwietnia 2013r (k. 100v-101). Sąd w całości dał wiarę opiniom biegłej M. J., ponieważ została ona sporządzona fachowo, rzetelnie i przez osobę dysponującą wymaganą wiedzą. Dodatkowo opinie zostały merytorycznie i przekonywująco uzasadnione. Wobec skazania sprawcy wypadku A. B. prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego w S., nie ulega wątpliwości, że działanie sprawcy naruszenia dóbr osobistych powodów było bezprawne i zawinione. Powyższe okoliczności przemawiają za koniecznością zasądzenia na rzecz powodów zadośćuczynienia w znacznej wysokości. W ocenie Sądu, roszczenia powodów należy uznać za zasadne i kwotą zadośćuczynienia należną powodom I. i S. P. i stosowną do wszystkich --- STRONA 12 --- okoliczności są kwoty po 100.000 zł dla każdego z nich. Należy podkreślić, że powodowie dotychczas nie otrzymali od pozwanego towarzystwa jakiejkolwiek kwoty tytułem zadośćuczynienia za śmierć córki i z takim roszczeniem wystąpili po raz pierwszy niniejszym pozwem. Mając na uwadze powyższą argumentację, Sąd na podstawie art. 23 kc i 24 kc w zw. z art. 448 kc orzekł jak w wyroku. Co do zasady, Sąd uznał za usprawiedliwione żądanie o zasądzenie odsetek od kwoty zadośćuczynienia od dnia następującego po upływie trzydziestu dni od daty doręczenia pozwanemu odpisu pozwu. Stosownie do treści art. 14 ust. 1 ustawy z dnia 22 maja 2003r – „zakład ubezpieczeń wypłaca odszkodowanie w terminie 30 dni licząc od dnia złożenia przez poszkodowanego lub uprawnionego zawiadomienia o szkodzie”. W niniejszej sprawie za takowe zawiadomienie o szkodzie należy uznać datę doręczenia pozwanemu odpisu pozwu, ponieważ po raz pierwszy w niniejszej sprawie powodowie zgłosili żądanie wypłaty zadośćuczynienia. W ocenie Sądu, nie istniały żadne przeszkody, aby w terminie trzydziestu dni pozwany mógł ustalić fakt zaistnienia szkody niemajątkowej po stronie powodów oraz zakres krzywdy. Już w 2004r pozwane towarzystwo częściowo zlikwidowało szkodę powstałą w związku ze śmiercią A. P., najprawdopodobniej dysponowało wszelką konieczną do tego dokumentacją, a do pozwu załączone zostały zaświadczenia lekarskie oraz zaświadczenia psychologa, które pozwalały ocenić następstwa śmierci córki dla zdrowia psychicznego powodów. Ponieważ w pozwie powodowie dochodzili kwoty 70.000 zł, Sąd przyznał im wnioskowane w pozwie odsetki właśnie od takich kwot. O dalsze 30.000 zł powodowie rozszerzyli powództwo w piśmie procesowym, które wpłynęło do akt sprawy w dniu 17 kwietnia 2013r. Z kolei z pisma pełnomocnika pozwanego wynika, że pismo w przedmiocie rozszerzenia powództwa pozwany otrzymał w dniu 23 kwietnia 2013r (k. 103). Zasadne zatem było przyznanie ustawowych odsetek od kwot 30.000 zł od dnia następującego po dniu doręczenia pisma, tj. od 24 kwietnia 2013r do dnia zapłaty. W ocenie Sądu, dla uwzględnienia powództwa wystarczające jest, że roszczenie stało się wymagalne najpóźniej w chwili wyrokowania. Co prawda, doręczenie pozwanemu odpisu pisma zawierającego rozszerzenie powództwa nastąpiło już po zamknięciu rozprawy, ale na dzień wyrokowania było ono wymagalne. Umożliwiało to przyznanie powodom ustawowych odsetek od kwot 30.000 zł od dnia 24 kwietnia 2013r do dnia zapłaty. W ocenie Sądu, zasadne było również żądanie powodów w części, w której domagali się zasądzenia od pozwanego towarzystwa kwoty 4.320 zł wraz z ustawowymi odsetkami od dnia 31 maja 2004r. Ze znajdującej się w aktach sprawy decyzji z dnia 31 maja 2004r (k. 16) wynika, że zwracając powodom poniesione przez nich koszty pogrzebu córki, pozwany --- STRONA 13 --- pomniejszył wypłaconą kwotę o 4.320 zł z tytułu otrzymanego przez powodów zasiłku pogrzebowego. Co prawda, w tym zakresie pozwane towarzystwo powołało się na rozbieżności w orzecznictwie, ale mimo wszystko, w ocenie Sądu, za dominujący od dawna należy uznać pogląd, że zasiłek pogrzebowy nie ma charakteru odszkodowawczego, ponieważ jego zasadniczym celem jest udzielenie osobom bliskim zmarłego pomocy finansowej w trudnej sytuacji życiowej, spowodowanej śmiercią członka rodziny. Takiemu poglądowi Sąd Najwyższy dał wyraz m.in. w uchwale z dnia 27 marca 1981r (III CZP 6/81) oraz wyroku z dnia 29 kwietnia 1981r (IV CR 120/81). Ostatecznie taki kierunek wykładni potwierdzony został w uchwale pełnego składu Sądu Najwyższego z dnia 15 maja 2009r (III CZP 140/08). Skoro pozwane towarzystwo w decyzji z dnia 31 maja 2004r niezasadnie pomniejszyło zwrot kosztów pogrzebu o kwotę otrzymanego przez powodów zasiłku pogrzebowego, to od tego dnia pozostawało w zwłoce z wypłatą tej kwoty. Mając na uwadze powyższe, Sąd na podstawie art. 446 par. 1 kc zasądził na rzecz powodów jako wierzycieli solidarnych kwotę 4.320 zł wraz z ustawowymi odsetkami od dnia 31 maja 2004r do dnia zapłaty. O kosztach procesu Sąd orzekł na podstawie art. 98 par. 1 kpc i zasądził na rzecz powodów od pozwanego kwoty po: 3.600 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego, 17 zł tytułem opłaty skarbowej od pełnomocnictwa, 1.000 zł tytułem części poniesionej w sprawie opłaty od pozwu oraz łącznie na rzecz powodów kwotę 438 zł tytułem kosztów opinii biegłej M. J.. Ponadto, Sąd nakazał pobrać od pozwanego na rzecz Skarbu Państwa kwotę 8.216 zł tytułem brakującej części opłaty od pozwu, od uiszczenia której powodowie byli zwolnieni, a w związku z częściowym uznaniem powództwa – wyrokowi w punkcie III nadał rygor natychmiastowej wykonalności do kwoty 4.320 zł wraz z odsetkami od dnia 15 maja 2009r do dnia zapłaty. Rozstrzygnięcie w tym zakresie uzasadnia treść art. 333 par. 1 pkt 2 kpc.