Postanowienie I C 1055/12 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 28 grudnia 2012r. Sąd Okręgowy w Siedlcach

--- STRONA 1 --- Sygn. akt: I C 1055/12 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 28 grudnia 2012r. Sąd Okręgowy w Siedlcach I Wydział Cywilny w składzie następującym: Przewodniczący: SSO Katarzyna Antoniak Protokolant: sekr. sąd. Agnieszka Biarda po rozpoznaniu w dniu 19 grudnia 2012r. w Siedlcach na rozprawie sprawy z powództwa M. T. przeciwko E. K. (1) i O. K. o ochronę dóbr osobistych i zapłatę I. zasądza od pozwanej O. K. na rzecz Fundacji Pomocy (...) z siedzibą w S. kwotę 1.500 (jeden tysiąc pięćset) złotych, II. w pozostałej części oddala powództwo przeciwko pozwanej O. K., III. oddala powództwo przeciwko pozwanej E. K. (1), IV. odstępuje od obciążania powódki obowiązkiem zwrotu kosztów procesu na rzecz pozwanej E. K. (1), V. nieuiszczoną opłatę od pozwu przejmuje na rachunek Skarbu Państwa. Sygn. akt: I C 1055/12 UZASADNIENIE Do Sądu Okręgowego w Siedlcach – I Wydziału Cywilnego wpłynęła sprawa z powództwa M. T. przeciwko E. K. (1) przekazana przez Sąd Rejonowy w Mińsku Mazowieckim, w której powódka domagała się zasądzenia od pozwanej na jej rzecz kwoty 2.400 złotych tytułem odszkodowania stanowiącego równowartość wynagrodzenia, które miała otrzymać z tytułu sesji zdjęciowej dla solarium, a którego nie otrzymała w związku z umieszczeniem przez pozwaną jej zdjęcia wraz z obraźliwymi komentarzami na portalu (...), a ponadto o zasądzenie od pozwanej na rzecz Fundacji Pomocy (...) w S. kwoty 4.000 złotych (pozew zatytułowany „prywatny akt oskarżenia” k.4 oraz pismo uzupełniające braki formalne pozwu k.10). --- STRONA 2 --- W uzasadnieniu stanowiska powódka wskazała, że (...)są popularnym serwisem internetowym, dlatego jej zdjęcie wraz z obraźliwymi komentarzami dotarło do wielu użytkowników internetu, w tym do jej znajomych. W czasie, gdy dodano jej zdjęcie na portal (...)z adresu IP przydzielonego pozwanej, miała mieć sesję fotograficzną. Zdjęcia z sesji miały posłużyć jako reklama długoterminowa dla solarium znajdującego się w C.. Niestety właściciel solarium zobaczył owo zdjęcie na w/w serwisie wraz z komentarzami i z tego powodu zrezygnował ze współpracy z powódką. W związku z powyższym poniosła ona straty materialne w wysokości 3.000 złotych, przy czym z uwagi na to, że kwotę 600 złotych pochłonęłby wydatki związane z przygotowaniem się do sesji, jej rzeczywista strata wynosi 2.400 złotych. Ponadto podniosła, że mieszka w małej miejscowości i z powodu zaistniałej sytuacji doznała strat moralnych i do dzisiaj za plecami może usłyszeć przykre słowa pod swoim adresem (pozew k.4). Pozwana E. K. (1) reprezentowana przez pełnomocnika nie uznała powództwa i wniosła o jego oddalenie oraz zasądzenie od powódki na jej rzecz kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych (protokół rozprawy z 3 lipca 2012r. przed Sądem Rejonowym w Mińsku Mazowieckim k.28 i pismo procesowe pełnomocnika pozwanej z 10 lipca 2012r. k.29-30). W piśmie z 14 sierpnia 2012r. powódka reprezentowana przez pełnomocnika na podstawie art.194§3 kpc wniosła o wezwanie do udziału w sprawie w charakterze pozwanej O. K.. Wniosek uzasadniła powzięciem w toku postępowania informacji, iż zdjęcie, na którym widnieje wizerunek powódki zostało umieszczone na portalu (...)przez córkę pozwanej E. K.– O. K.. W związku z tym powództwo o ochronę wizerunku może być wytoczone również przeciwko O. K. (pismo procesowe pełnomocnika powódki z 14 sierpnia 2012r. k.54-55). Natomiast w piśmie z 24 sierpnia 2012r. (data wpływu do Sądu) strona powodowa wskazała m.in., że faktem jest, iż na stronie internetowej zarejestrowanej pod domeną (...)umieszczone zostało zdjęcie powódki wraz z ośmieszającym ją dopiskiem „czas na słit focie z choinką”. Prezentacja zdjęcia zrobionego podczas imperezy karnawałowe na tym portalu i w tym kontekście w sposób oczywisty miała przedstawić powódkę w sposób ośmieszający i wykpiwający. Pod tak przedstawionym wizerunkiem powódki pojawiły się obraźliwe i wulgarne podpisy dotyczące wyglądu powódki. Przemiotowe zdjęcie zostało umieszczone na powyższym portalu przez O. K., natomiast komputer i łącze internetowe służące do umieszczenia zdjęcia należały do pozwanej E. K. (1). Zgodnie z treścią regulaminu serwisu (...)użytkownik ponosi pełną odpowiedzialność za niewłaściwe korzystanie ze swojego konta i zobowiązuje się do tego, że posiada wszelkie prawa, w tym w szczególności prawa autorskie do wszystkich przesyłanych materiałów, w szczególności do zdjęć i tekstów. Powódka nie wyrażała nikomu zgody na rozpowszechnianie jej wizerunku, a zdjęcie umieszczone na portalu (...)było dodatkowo opatrzone dopiskiem „nie wyrażam zgody na kopiowanie i umieszczanie gdziekolwiek moich fotografii. Zgodnie zaś z treścią art.81 ustawy z 4 lutego 1994r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych rozpowszechnianie wizerunku wymaga zezwolenia osoby na nim przedstawionej, a w braku wyraźnego zastrzeżenia zezwolenie nie jest wymagane , jeżeli osoba ta otrzymała umówioną zapłatę za pozowanie. Dla oceny bezprawności działań nie ma znaczenia czy zdjęcie z wizerunkiem powódki było już wczesniej bezprawnie wykorzystane oraz fakt zasłonięcia części twarzy powódki skoro jej wizerunek przedstawiony na zdjęciu pozwala na jej identyfikację (pismo procesowe pełnomocnika powódki z 24 sierpnia 2012r. k.58-60). Postanowieniem z 23 listopada 2012r. Sąd na podstawie art.194§3 kpc wezwał O. K. do udziału w sprawie w charakterze pozwanej (postanowienie z 23 listopada 2012r. w protokole rozprawy z tego dnia – k.97). Pozwana O. K. nie uznała powództwa i wniosła o jego oddalenie w całości oraz zasądzenie od powódki na jej rzecz kosztów procesu. W uzasadnieniu stanowiska wskazała m.in., że zdjęcie powódki umieściła na serwisie (...)w dniu 25 grudnia 2010r. ,tj. w okresie świątecznym i opatrzyła podpisem „czas na sweet focie z choinką”. Nie był to podpis ośmieszający, a podkreślał jej stosunek do zdjęcia, które bardzo jej się podobało, było związane ze Świętami, gdyż powódka znajduje się na nim na tle choinki. Zdjęcie to znalazła na portalu (...)i nie posiadało ono żadnego napisu mówiącego, że jego kopiowanie jest zabronione. Nadto wskazała, że w jej ocenie serwis (...)nie jest serwisem ośmieszającym ludzi, jak to przedstawia obecnie powódka (odpowiedź na pozew k.99-102). --- STRONA 3 --- Na rozprawie w dniu 19 grudnia 2012r. powódka podtrzymywała roszczenie, a pozwane E. K. (1) i O. K. wnosiły o jego oddalenie (protokół rozprawy z 19 grudnia 2012r. k.116 – minuta 4 i 5 nagrania oraz godzina 1 minuta 11, 17 i 31 nagrania). Sąd ustalił, co następuje: Powódka M. T. posiadała zdjęcie swojej osoby ubranej w czerwony strój ,tj. bluzkę na ramiączkach, krótkie spodenki oraz czerwone kozaki na tle choinki ozdobionej czerwonymi elementami. Zdjęcie wykonane zostało w okresie karnawału przed 2010r. Zdjęcie to wraz z inymi swoimi zdjęciami powódka umieściła na portalu (...)zastrzegając, że nie wyraża zgody na jego kopiowanie. Na portalu (...)powódka miała około 3.000 – 4.000 znajomych (zeznania powódki k.116v-117 - minuta 7, 10, 29 nagrania). W dniu 25 grudnia 2010r. pozwana O. K. znalazła wyżej opisane zdjęcie powódki na portalu (...), przy czym oczy powódki na zdjęciu były zasłonięte. Zdjęcie nie było opatrzone zakazem kopiowania czy rozpowszechniania. Pozwana mająca wówczas 17 lat po konsultacji z pełnoletnim bratem zdecydowała się na umieszczenie przedmiotowego zdjęcia powódki na portalu (...)wśród zdjęć o tematyce świątecznej. Pod zdjęciem umieściła napis: „czas na sweet focie z choinką”. Po umieszczeniu przez pozwaną zdjęcia powódki na powyższym portalu użytkownicy portalu umieścili pod nim szereg komentarzy, niektóre o treści obraźliwej dla powódki. Pozwana O. K. korzystała z internetu za wiedzą i zgodą swojej matki – pozwanej E. K. (1), która była właścicielką komputera i stroną umowy o świadczenie usług internetowych (zdjęcie powódki umieszone na portalu (...)przez pozwaną O. K. k.32, zeznania pozwanej O. K. k.118 – minuta 59, godzina 1, godzina 1 minuta 4 nagrania, zeznania pozwanej E. K. (1) k.117v – minuta 41, 42 i 44 nagrania, zeznania powódki k.116v – minuta 8 nagrania). W dniu 8 grudnia 2010r. to samo zdjęcie powódki zostało umieszczone na portalu (...)przez inną osobę i opatrzone podpisem „Nowe tradycje ubioru w święta” (zdjęcie powódki umieszczone na w/w portalu w dniu 8 grudnia 2010r. k.51, zeznania powódki k.117 – minuta 20 nagrania). W październiku lub listopadzie 2010r. powódka umówiła się R. C. właścicielem solarium w C., że weźmie udział sesji fotograficznej, z której zdjęcia posłużą do reklamy solarium na karnetach i plakatach. Za sesję powódka miała otrzymać wynagrodzenie w kwocie 3.000 złotych, przy czym sama miała ponieść koszty przygotowania się do sesji ,tj. ubrania, fryzury i makijażu. Sesja miała odbyć się po Nowym Roku 2011, przy czym zdjęcia miały być wykorzystywane wielokrotnie. Pod koniec 2010r. R. C. dowiedział się od znajomego o umieszczeniu zdjęcia powódki na portalu (...). W obawie, że fakt ten negatywnie wpłynie na reklamę solarium wymieniony poinformował powódkę, że rezygnuje z planowanej sesjii fotograficznej (zeznania świadka R. C. k.95v-96v - minuta 7, 9, 12, 14, 22, 23, 25, 35 nagrania, zeznania powódki k.116v – minuta 13, 15, 17 nagrania). Sąd zważył, co następuje: Roszczenie powódki M. T. zasługiwało częściowo na uwzględnienie. W myśl art.23 kc dobra osobiste człowieka, wśród których znajduje się wizerunek, pozostają pod ochroną prawa cywilnego niezależnie od ochrony przewidzianej w innych przepisach. Zgodnie zaś z art.24§1 kc ten, czyje dobro osobiste zostaje zagrożone cudzym działaniem, może żądać zaniechania tego działania, chyba że nie jest ono bezprawne. W razie dokonanego naruszenia może on także żądać, ażeby osoba, które dopuściła się naruszenia, dopełniła czynności potrzebnych do usunięcia jego skutków, w szczególności ażeby złożyła oświadczenie odpowiedniej treści i w odpowiedniej formie. Na zasadach przewidzianych w kodeksie ,tj. w art.448 kc może on żądać również zadośćuczynienia pieniężnego lub zapłaty odpowiedniej sumy pieniężnej na wskazany cel społeczny. Paragraf 2 i 3 powołanego przepisu stanowi ponadto, że jeżeli wskutek naruszenia dobra osobistego została wyrządzona szkoda majątkowa, poszkodowany może żądać jej naprawienia na zasadach ogólnych, przy czym uregulowania powyższe nie --- STRONA 4 --- uchybiają uprawnieniom przewidzianym w innych przepisach, w szczególności w prawie autorskim oraz w prawie wynalazczym. Analizując okoliczności sprawy Sąd doszedł do przekonania, że w sprawie doszło do naruszenia dobra osobistego powódki w postaci wizerunku, przy czym działanie to było bezprawne i jako takie uzasadniało częściowe uwzględnienie żądania powódki zasądzenia określonej kwoty pieniężnej na cel społeczny. Okoliczności sprawy nakazywały jednak uwzględnienie tego żądania jedynie w odniesieniu do pozwanej O. K. jako bezpośredniego sprawcy naruszenia dobra osobistego powódki. W tym miejscu wskazać należy na przepis art.81 ust.1 ustawy z 4 lutego 1994r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych (Dz.U. Nr 24, poz.83 ze zm.), zgodnie z którym rozpowszechnianie wizerunku wymaga zezwolenia osoby na nim przedstawionej. W braku wyraźnego zastrzeżenia zezwolenie nie jest wymagane, jeżeli osoba ta otrzymała umówioną zapłatę za pozowanie. W sprawie niekwestionowane było ustalenie, że pozwana O. K. natrafiła na przedmiotowe zdjęcie powódki na ogólnodostępnym portalu (...), przy czym nie zawierało ono zastrzeżnia o zakazie kopiowania. Poza sporem pozostaje również okoliczność, że powódka osobiście umieściła swoje zdjęcie na portalu (...)i nie wyraziła zgody na jego kopiowanie i rozpowszechnianie na portalu (...). W świetle powyższych ustaleń Sąd doszedł do przekonania, że działanie pozwanej nosi znamiona bezprawnego naruszenia dobra osobistego wizerunku powódki. Nie ulega wątpliwości, że forma i treść wizerunku ,tj. samo zdjęcie oraz sposób, w jaki przedstawiono na nim postać powódki (jej ubiór i wystrój wnętrza) powstały za zgodą powódki i w tym znaczeniu nie można mówić o naruszeniu jej dobra osobistego. Niemniej w ocenie Sądu ochrona wizerunku obejmuje również prawo danej osoby do decydowania o rozpowszechnianiu jej wizerunku – tu zdjęcia, poprzez określanie miejsca - środka przekazu, w którym wizerunek ma być rozpowszechniany. Miejsce publikacji np. zdjęć kreuje bowiem szerzej rozumiany wizerunek danej osoby. Powódka osobiście umieściła zdjęcie na portalu (...)chcąc, aby było ono dostępne dla tzw. znajomych. Nie wyrażała natomiast zgody na rozpowszechnianie wizerunku na portalu (...) Dlatego uznać należy, że umieszczenie tego zdjęcia na wkazanym portalu przez O. K. naruszyło dobro osobiste powódki w postaci wizerunku oraz wskazany wyżej przepis art.81 ust.1 Prawa autorskiego. Zaznaczyć w tym miejscu należy, że bezprawności zachowania pozwanej nie uchyla fakt, że znalazała przedmiotowe zdjęcie na portalu (...)oraz motywy, którymi – jak wskazała – kierowała się umieszczając zdjęcie na portalu (...),tj. chęć zaakcentowania i uczczenia okresu świątecznego. Nie można natomiast zgodzić się z twierdzeniami powódki, aby działanie pozwanej O. K. naruszało również inne dobra osobiste powódki. Jak wskazano sposób przedstawienia osoby powódki na przedmiotowym zdjęciu znajdował akceptację powódki. Pozwana nie może zatem ponosić odpowiedzialności za obraźliwe komentarze pod adresem powódki, które pojawiły się ze strony innych użytkowników portalu(...)po umieszczeniu na nim wskazanego zdjęcia. Obiektywnie też nie można uznać, aby wpis autorstwa pozwanej pod zdjęciem o treści: „czas na sweet focie z choinką” był obraźliwy czy ośmieszający. Mając na uwadze powyższe okoliczności Sąd uznał, że żądanie powódki zasądzenia określonej kwoty pieniężnej na cel społeczny zasługuje na uwzględnienie do kwoty 1.500 złotych. Wskazać przy tym należy na regulację przepisu art.426 kc, zgodnie z którym małoletni, który nie ukończył lat trzynastu, nie ponosi odpowiedzialności za wyrządzoną szkodę. W doktrynie i orzecznictwie utrwalony jest pogląd, że odpowiedzialność małoletniego, który w chwili popełnienia czynu niedozwolonego miał ukończone 13 lat zależy od stopnia jego dojrzałości pozwalającego na ocenę, że działał z rozeznaniem. Pozwana O. K. w chwili umieszczenia zdjęcia powódki na portalu (...)miała ukończone 17 lat i jak wynika z jej zeznań oraz zeznań jej matki – E. K. (1), pozwana O. K. miała świadomość, jakie działania można podejmować w sieci internetowej, a jakie są zabronione i przed umieszczeniem zdjęcia powódki na portalu (...) próbowała, choć bezskutecznie ustalić właściciela zdjęcia (zeznania pozwanej O. K. k.118 – godzina 1 i godzina 1 minuta 10 nagrania, zeznania pozwanej E. K. (1) k.117v-118 – minuta 42 i 55 nagrania). Powyższe pozwalało uznać, że pozwana O. K. miała, a przynajmniej powinna mieć świadomość skutków, jakie może wywołać umieszczenie zdjęcia innej osoby bez jej zgody na portalu internetowym. Sąd nie znalazał natomiast podstaw do przypisania odpowiedzialności za czyn pozwanej O. K. jej matce – pozwanej E. K. (1). O. K. jest sprawcą naruszenia dobra osobistego powódki i za swój czyn ponosi odpowiedzialność. Osoba pozwanej E. K. (1) jest związana z sprawą poprzez to, że O. K. dokonując opisanego czynu posługiwała się komputerem stanowiącym własność E. K. (1), która była ponadto stroną umowy o dostarczanie usług internetowych. Jednakże w ocenie Sądu okoliczności te – wobec ustalenia sprawcy czynu - nie dają podstaw do przypisania odpowiedzialności E. K. (2). Jej roli w powstaniu zdarzenia, z którego powódka wywodzi skutki prawne , ie można bowiem zakwalifikować --- STRONA 5 --- ani jako podżegania, ani jako pomocnictwa. Nie ma również podstaw do uznania, że pozwana E. K. (1) świadomie skorzystała z wyrządzonej szkody – art.422 kc. Na uwzględnienie nie zasługiwało roszczenie powódki o zasądzenie kwoty 2.400 złotych tytułem odszkodowania za utratę możliwości uzyskania tej kwoty tytułem wynagrodzenia za umówioną z R. C. sesję zdjęciową. Z zeznań R. C. wynika, że zrezygnował ze wspópracy z powódką po tym, jak dowiedział się o umieszczeniu jej zdjęcia na portalu (...), choć jak wskazał w zdjęciu powódki nie widział nic negatywnego (zeznania k.96v- minuta 41 nagrania). Obawiał się natomiast, że samo umieszczenie zdjęcia na portalu (...) źle wpłynie, w przypadku zaangażowania powódki w sesję reklamową, na reklamę jego solarium. W ocenie Sądu w tych okolicznościach nie można uznać, aby utrata wynagrodzenia z tytułu sesji zdjęciowej pozostawała z adekwatnym związku przyczynowym z umieszczeniem zdjęcia powódki na portalu (...) – art.361 kc. Umieszczenie zdjęcia powódki na tym portalu nie uniemożliwiło bowiem wykonania sesji zdjęciowej, a jedynie wpłynęło na decyzję właściciela solarium o rezygnacji ze współpracy z powódką. Oprócz tego wskazać należy, że w grudniu 2010r. zdjęcie powódki zostało umieszczone na portalu (...) dwukrotnie. Raz przez pozwaną O. K., a wcześniej – w dniu 8 grudnia 2010r. przez inną nieznaną osobę. Świadek R. C. nie potrafił zaś wskazać, które z tych zdarzeń wpłynęło na jego decyzję , tj. czy zdjęcie w kształcie i z podpisem przedstawionym na k.51 akt sprawy, czy też zdjęcie, które umieściła na portalu pozwana O. K. – na k.32 akt sprawy (zeznania świadka R. C. k.96-96v – minuta 22 i 35 nagrania). Z przedstawionych względów Sąd orzekł jak w sentencji wyroku. Z uwagi na okolicznosci sprawy na podstawie art.102 kpc odstąpił od obciążania powódki kosztami procesu na rzecz pozwanej E. K. (1), a nieuiszczoną opłatę od pozwu przejął na rachunek Skarbu Państwa