Wyrok I C 105/18 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 24 stycznia 2019 r. Sąd Okręgowy w Opolu I

--- STRONA 1 --- Sygn. akt I C 105/18 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 24 stycznia 2019 r. Sąd Okręgowy w Opolu I Wydział Cywilny w składzie następującym: Przewodniczący: SSO Katarzyna Faff-Walczak Protokolant: sekretarz sądowy Katarzyna Szczepańska po rozpoznaniu w dniu 17 stycznia 2019 r. w Opolu sprawy z powództwa Powiatu B. reprezentowanego przez Starostę B. przeciwko W. D. (1) o ochronę dóbr osobistych i zapłatę I. zobowiązuje pozwaną W. D. do opublikowania na okres co najmniej 14 dni na portalu społecznościowym (...) na profilu publicznym Starosty B. M. S. bezpośrednio pod postem z dnia 30 listopada 2017 roku i komentarzem znajdującym się pod postem oświadczenie o następującej treści „ Przepraszam za naruszenie dóbr osobistych Powiatu (...) poprzez zamieszczenie w komentarzu na portalu (...) na profilu Starosty B. M. S. w dniu 30 listopada 2017 roku nieprawdziwych i obraźliwych sformułowań czym naruszyłam dobra osobiste Powiatu B.” podpisaną przez pozwaną W. D., II. w pozostałym zakresie powództwo oddala, III. zasądza od pozwanej na rzecz strony powodowej kwotę 600 zł tytułem zwrotu kosztów opłaty sądowej, w pozostałym zakresie obciąża strony kosztami jaki poniosły znosząc koszty zastępstwa procesowego wzajemnie. Na oryginale właściwy podpis (...) Sygn. akt I C 105/18 TRANSKRYPCJA WYGŁOSZONEGO UZASADNIENIA WYROKU Z DNIA 24 STYCZNIA 2019 R. * * * * * * poczatektekstu [Przewodnicząca 00:02:39.095] Dobrze. Strona powodowa Powiat B. reprezentowany przez Starostę B. wówczas M. S. złożył pozew, w którym domagał się od pani pozwanej W. D. opublikowania w terminie 14 dni od daty uprawomocnienia się wyroku na własny koszt w (...) oświadczenia o następującej treści: Przepraszam za naruszenie dóbr osobistych Powiatu B. poprzez zamieszczenie w poście na portalu (...) na profilu Starosty B. M. S. w dniu 30 listopada 2017 roku nieprawdziwych i obraźliwych sformułowań, czy naruszyłam dobre osobiste Powiatu B.. Podpisane przez pozwaną W. D.. Treść ogłoszenia winna zawierać wielkość czcionki, co najmniej 12, w ramce na pierwszej stronie i opublikowanie powyższego oświadczenie na okres co przynajmniej 14 dni na portalu (...) na profilu Starosty B. M. S. bezpośrednio pod komentowanym postem, a także zapłaty w terminie 14 dni od dnia uprawomocnienia się wyroku kwoty --- STRONA 2 --- 1.000 złotych na cel społeczny, to jest dom, na Dom Dziecka w B., a także obciążenia pani pozwanej kosztami postępowania. Strona pozwana w odpowiedzi na pozew wniosła o oddalenie powództwa w całości. W oparciu o materiały dowodowe zebrane w sprawie Sąd ustalił następujący stan faktyczny. W dniu 30 listopada 2017 roku na portalu (...) należącym do M. S., który pełnił wówczas stanowisko Starosty B. pod postem zamieszczonym na tym portalu przez M. S. portalu, który M. S. używał jako osoba publiczna o treści, jeżeli chodzi, o treści tego postu: Dziś przed sesją Rady Powiatu B. przekazałem zastępcy Komendanta Powiatowego Państwowej Straży Pożarnej w B. młodszego brygadiera D. K. zestaw do gaszenia pożarów wewnętrznych, sprzęt zakupiony przez (...) Centrum (...) będzie służył naszym strażakom do odymiania pomieszczeń podczas akcji ratowniczych. Ukazał się komentarz autorstwa pozwanej W. D. o treści następującej: Kasowanie niewygodnych komentarzy jest powszechnie w Urzędzie Miasta, jak widzę również w Urzędzie Starostwa praktycznie praktykuje się prywatny folwark pana S., po raz kolejny pytam, kiedy pan Starosta usunie ze stanowiska pana K., czas jest na to do poniedziałku, ponadto po raz kolejny zarzucam, iż namawianie pana S. do mówienia nieprawdy jest nie tylko nieetyczne, ale i niekaralne. W dniu 16 listopada 2017 roku pozwana wraz z mężem Ł. D. udali się do Wydziału (...) i Drogownictwa Starostwa B. celem załatwienia spraw dotyczącej prawa jazdy męża pani pozwanej. W tym czasie funkcję naczelnika Wydziału (...) pełnił T. K., ponieważ tego samego dnia do wydziału dzwoniła osoba podająca się za pana D., używała obraźliwych słów pod adresem pracowników wydziału, w tym naczelnika wydziału, T. K. dowiedziawszy się o przyjściu państwa D., zadzwonił do Komendanta Straży Miejskiej K. S. by przyszedł do jego gabinetu. T. K. poprosił o przyjście, ponieważ jak stwierdził mamy trudnego klienta. K. S. zgodził się przyjść, ponieważ jego gabinet mieści się w tym samym budynku, w którym mieści się Wydział (...) Starostwa B.. Po przyjściu do biura wydziału K. S. zastał państwa D. siedzących przy biurku jednego z pracowników załatwiających sprawę, przedstawił się i udał się do gabinetu naczelnika. Komendant po kilu minutach pobytu w gabinecie T. K., gdzie rozmawiali, między innymi pan K. przedstawił Komendantowi Straży Miejskiej sprawę państwa D., wyszedł z gabinetu, pożegnał się i wyszedł z sali wydziału. Państwo D. po wyjściu z tego Wydziału (...) udali się do komendanta, do biura komendanta i poprosili o sporządzenie notatki z tej interwencji. Komendant Straży Miejskiej sporządził notatkę w dniu 15 grudnia 2017 roku z asystowania jak to określił w biurze obsługi. Ł. D. złożył skargę do Starosty w związku z tą sytuacją, która miała miejsce, skarga nie została uwzględniona. Na dzień 27 listopada 2017 roku zorganizowane zostało spotkanie w gabinecie naczelnika Wydziału Organizacyjno- Prawnego pani I. K. (1) w sprawie postępowania administracyjnego prowadzonego przez Wydział (...) w celu odzyskania prawa jazdy przez męża pozwanej. Już po zajściu dnia 16 listopada 2017 roku, a przed dokonaniem wpisu przez pozwaną mąż pozwanej spotkał przypadkowo Komendanta Straży Miejskiej i podczas krótkiej rozmowy K. S. zapewnił Ł. D., iż nie będzie zmieniał swego stanowiska zapisanego w notatce służbowej. Komendant S. nie twierdził, iż naciska się na niego w sprawie zmiany notatki, nie stwierdził także, że dzwoniono do niego ze Starostwa w sprawie zmiany jego stanowiska odnośnie tej notatki. Pozwana przed umieszczeniem komentarza będącego przedmiotem postępowania umieściła również wcześniejsze komentarze o tej samej treści, które zostały usunięte z portalu. Komentarz pozwanej pod postem z 30 listopada 2017 roku, aktualnie jest zablokowany. W dniu 13 grudnia 2017 roku strona powodowa wezwała pozwaną do zaprzestania naruszania dóbr i usunięcia skutków tego naruszenia. Stan faktyczny Sąd oparł o następujące dowody. Wydruk z portalu społecznościowego M. S. wezwanie do zaprzestania naruszenia dóbr osobistych z 13 grudnia 2017 roku, notatka służbowa K. S. z 15 grudnia 2017, z odpowiedzi Starostwa Powiatowego na pismo fundacji z 9 stycznia 2018 i pisma fundacji (...) z 3 stycznia 2018, z zeznań w charakterze świadków T. K. w dniu 10 lipca 2018 roku, K. S. w dniu 10 lipca 2018, I. K. (2) w dniu 18 października 2018 roku, Ł. D. również w dniu 18 października 2018 roku oraz z zeznań świadków ponownie K. S. i Ł. D. w dniu 13 grudnia 2018 roku, a także z zeznań pozwanej w dniu 13 grudnia 2018 roku. Sąd zważył, co następuje. Powództwo zasługuje na częściowe uwzględnienie. W pierwszej kolejności Sąd winien się odnieść do zarzutu braku legitymacji czynnej po stronie powoda, zarzut zdaniem Sądu nie jest trafny i nie zasługiwał na uwzględnienie. Zgodnie z art. 43 Kodeksu cywilnego przepisy o ochronie dóbr osobistych osób fizycznych stosuje się odpowiednio do osób prawnych. Niewątpliwie Starostwo Powiatowe jest osobą prawną. W świetle zaś orzeczenia Sądu Najwyższego z 28 kwietnia 2016 roku naruszenie dóbr osobistych osoby prawnej będącej powiatem, nie musi wprost dotyczyć wszystkich mieszkańców zamieszkałych na jego terytorium, ponieważ zarzuty odnoszące się do sposobu działania zarówno organu każdej osoby prawnej jak i służb urzędników mają znaczenie dla renomy i dobrego imienia samej osoby prawnej, jeżeli więc nawet tylko wobec urzędników samorządowych powiatu sugeruje się występowanie określonych wysoce negatywnych zachowań, to tym samym podważa się autorytet samej osoby prawnej i naraża ją na utratę zaufania społeczności samorządowej, innymi słowy negatywne sformułowania w odniesieniu tylko do zachowań osób będących jedynie pracownikami osoby prawnej, na przykład urzędnikami samorządowymi mogą prowadzić do naruszenia dobra osobistego reputacji samej osoby prawnej, bo sugerują takie jej funkcjonowanie, które podważa zaufanie do niej niezbędne do prawidłowego wykonywania zadań przez te osobę. Podobnie wyrok Sądu Apelacyjnego w K. z 17 listopada 2016 roku stwierdza negatywne sformułowania w odniesieniu do zachowań osób będących pracownikami osoby prawnej, na przykład urzędnikami samorządowymi mogą prowadzić do naruszenia dobrego imienia samej osoby prawnej, bo sugerują takie jej funkcjonowanie, które --- STRONA 3 --- podważa zaufanie do niej niezbędne do prawidłowego wykonywania zadań przez tę osobę prawną. Odnosząc powyższe okoliczności do niniejszej sprawy stwierdzić należy, iż komentarz umieszczony przez pozwaną na portalu publicznym M. S., jako osoby publicznej, gdzie umieszczane były posty dotyczące działalności publicznej M. S., a w zasadzie większość z nich dotyczyła działalności jego, jako Starosty B., zatem zdaniem Sądu przyjąć należy, iż zarzuty stawiane staroście, jako urzędnikowi powiatu odnieść można i należy do funkcjonowania samego powiatu, dlatego też zdaniem Sądu po stronie powiatu istniała legitymacja czynna do wystąpienia z powództwem o naruszenie dóbr osobistych. Zgodnie z art. 24 Kodeksu cywilnego ten czyje dobro osobiste zostaje zagrożone cudzym działaniem może żądać zaniechania tego działania, chyba że nie jest ono bezprawne, w razie dokonanego naruszenia może on także żądać ażeby osoba, która dopuściła się naruszenia dopełniła czynności potrzeby do usunięcia jego skutków, w szczególności żaby złożyła oświadczenie odpowiedniej treści i w odpowiedniej formie. Na zasadach przewidzianych w Kodeksie może on również żądać zadośćuczynienia pieniężnego lub zapłaty odpowiedniej sumy pieniężnej na wskazany cel społeczny. Z art. 24 par. 1 Kodeksu cywilnego wynika domniemanie bezprawności naruszenia dobra osobistego, co oznacza, iż wykazanie samego faktu naruszenia dobra obciąża powoda, ale już nie na powodzie spoczywa ciężar wykazania bezprawności działań naruszających dobra osobiste. To pozwany chcąc uwolnić się od odpowiedzialności może wykazywać, że jego działanie nie nosi cech bezprawności. Z powołanego przepisu wynika bowiem w sposób jednoznaczny, iż ochrona przysługuje wyłącznie przed działaniem bezprawnym, bezprawność jest więc konieczną przesłanką do udzielenia ochrony. Okoliczności wyłączające bezprawność, bezprawność zachowania się sprawcy są w szczególności, działanie na podstawie przepisu lub wykonywania prawa podmiotowego, zgodę uprawnionego, nadużywanie prawa podmiotowego osobistego, działanie podjęte w obronie uzasadnionego interesu społecznego lub prywatnego, ochronę konieczną, stan wyższej konieczności, działanie podjęte zgodnie z prawdopodobną wolą osoby zainteresowanej. W niniejszej sprawie pozwana powoływała się na okoliczność, iż jej wypowiedzi ten komentarz był realizacją jej uprawnienia do krytyki działań urzędu. Osoba publiczna funkcjonująca w domenie publicznej, między innymi politycy, czy samorządowcy muszą liczyć się z publiczną krytyką, często nawet posuniętą do granic przyzwoitości, ale granic tych przekraczać jednak nie można. Krytyka cudzego postępowania lub zapatrywań nie powinna przekraczać granic potrzebnych do osiągnięcia społecznego celu krytyki, nie powinna też zawierać sformułowań obraźliwych. Wypowiadane opinie i Sądy krytyczne powinny być podporządkowane celowi jakiemu służy krytyka, nie mogą być natomiast nastawione na wywołanie ujemnych uczuć u osoby, której dotyczą. Podjęta w interesie społecznym krytyka jest działaniem pożądanym, jeżeli ma cechy rzetelności i rzeczywistości, opiera się na informacjach, które zostały starannie zebrane i zweryfikowane oraz nie przekracza granic koniecznych do osiągnięcia jej celów. Należy odrzucić automatyzm polegający na uznaniu, że powołanie się na działanie w interesie społecznym zawsze wyłącza bezprawność naruszania i wymagać zbadania w każdym przypadku wszystkich okoliczności pozwalających na staranne wyważenie kodujących ze sobą praw do ochrony dóbr osobistych z jednej strony oraz wolności wypowiedzi i krytyki z drugiej strony. Prawidłowość zastosowania kryterium uzasadnionego interesu społecznego bada się w kontekście realizacji prawa do uczciwej krytyki, co wymaga oceny pod kątem prawdziwości zarzutu, a co najmniej zastosowania właściwej metody w poszukiwaniu prawdy. Można w określonych okolicznościach złagodzić wymagania, co do ścisłego wykazania wszystkich faktur, ale nie można ich całkowicie wyeliminować. Skuteczne powołanie się na wyłączenie bezprawności naruszenia dóbr osobistych z powodu działania w obronie społecznie uzasadnionego interesu wymaga wykazania, że co najmniej, że krytyka opiera się na informacjach, które zostały rzetelnie i starannie zebrane oraz zweryfikowane, tylko krytyka rzeczowa i rzetelna może rzeczywiście służyć dobru społecznemu. Tak w orzeczeniu Sąd Apelacyjny w B. z 2 lutego 2018 roku. Podobnie orzeczenie Sądu Apelacyjnego w W. z 24 maja 2018 roku stwierdza, wolność wypowiedzi nie jest absolutna i niczym nieskrępowana, jej granice wyznacza, w szczególności potrzeba ochrony innych równie ważnych wartości, w tym godności ludzkiej, czci i dobrego imienia, każdy podmiot realizujący wolność słowa, nie wyłączając prasy podejmuje jednocześnie obowiązki i odpowiedzialność, który zakres zależy od konkretnej sytuacji, to okoliczności danej sprawy przesadzają o tym, która z wartości i wolność słowa, czy dobra osobiste bohatera publikacji powinna w rozpoznawanym przypadku uzyskać ochronę. Naruszenie dóbr osobistych nie ma charakteru bezprawnego, wówczas gdy może być ono prawnie usprawiedliwione, a więc znajdować swoją podstawę w obowiązującym porządku prawnym. W odniesieniu do wypowiedzi, w tym wypowiedzi publicznych zasadnicze kryterium stanowi w tym wypadku rzetelność danej wypowiedzi. Najogólniej rzecz ujmując wypowiedź rzetelna to taka wypowiedź w odniesieniu, do której zawarte w niej zarzuty i twierdzenia znajdują dostateczną podstawę w zaistniałych faktach będących przedmiotem danej wypowiedzi. Skuteczne powołanie się na wyłączenie bezprawność naruszenia dobór osobistych z powodu działania w obronie społecznie uzasadnionego interesu wymaga wykazania co najmniej, że krytyka opiera się informacjach, które zostały rzetelnie i starannie zebrane oraz zweryfikowane, tylko krytyka rzeczowa i rzetelna może rzeczywiście służyć dobru społecznemu. W przypadku niniejszym zdaniem Sądu nastąpiło przekroczenie tych granic dopuszczalnej krytyki, zwłaszcza w słowach namawianie pana S. do mówienia nieprawdy jest nie tylko nieetyczne, ale i karalne. W słowach tych zdaniem Sądu mieścił się zarzut wpływania przez pracowników Starosty, bądź samego Starosty na treść opinii czy oświadczeń innych urzędników, w tym urzędników gminy, --- STRONA 4 --- takie wypowiedzi gdyby oparte na rzetelnie zgromadzonych informacjach, a więc na faktach świadczących o takich działaniach nie stanowiłyby wówczas bezprawnego działania i nie zasługiwałyby na ochronę. Jednakże swoją wypowiedź pozwana oparła na informacji zaczerpniętej od swego męża Ł. D., który wysnuł taka opinię z wypowiedzi komendanta Straży Miejskiej K. S.. Słuchany w charakterze świadka K. S. nie potwierdził okoliczności, że miał mówić mężowi pozwanej, iż otrzymuje telefony ze Starostwa w sprawie zmiany jego stanowiska z notatki służbowej, jak też by w inny sposób nakłaniano go do mówienia nieprawdy, dlatego też zdaniem Sądu pozwana nie wykazała okoliczności wyłączających bezprawność w jej działania. Skoro tak to zdaniem Sądu wypowiedzi zawarte w komentarzu naruszają dobra osobiste powiatu, gdyż wskazuje się tam, że dochodzi w powiecie do niezgodnych z prawem działań, zatem powództwo w części zasługiwało na uwzględnienie, a mianowicie w części zobowiązania pozwanej do zamieszczenia przeprosin pod komentarzem, pod postem z dnia 30 listopada 2017 roku. Zdaniem Sądu nie zasługiwało natomiast na uwzględnienie żądanie zamieszczenia przez pozwaną przeprosin w lokalnej gazecie, gdyż nie zostało wykazane by zasięg naruszenia dóbr był tak duży by istniała konieczność przeprosin w prasie. Sąd Nażywszy wielokrotnie między innymi w wyroku z 8 lutego 2008 roku wypowiadał się, że osobie, której naruszono dobra osobiste przysługuje prawo do uzyskania przeprosin w takiej formule w jakiej doszło do naruszenia, tym bardziej, iż komentarz, który umieszczono, który dotyczy niniejszego pozwu został usunięty, czy też zablokowany wkrótce po jego zamieszczeniu. Sąd nie znalazł też podstaw do zasądzenia na rzecz Domu Dziecka w B. od strony pozwanej kwoty 1.000 złotych, zgodnie z art. 448 Kodeksu cywilnego Sąd może w razie naruszenia dobra osobistego na rzecz osoby, której dobro osobiste zostało naruszone przyznać odpowiednią sumę tytułem zadośćuczynienia pieniężnego za doznaną krzywdę lub na jego żądanie zasądzić odpowiednią sumę pieniężną na wskazany cel społeczny. Ugruntowany jest też pogląd, że podstawowym kryterium dla ustalenia wysokości należnego zadośćuczynienia jest rozmiar i intensywność doznanej krzywdy ocenianej według miar obiektywnych oraz stopień negatywnych konsekwencji dla pokrzywdzonego wynikających z wykonanego naruszenia dobra osobistego. Jakkolwiek zachowanie pozwanej nosi cechy bezprawności, to podkreślić trzeba, iż działała w przekonaniu, że jej słowa stanowią jedynie krytykę działań urzędu, jak też daniem Sądu zawinienie pozwanej nie było na tyle znaczne ani też nie oddziaływało tak znacznie społecznie, to przynajmniej nie zostało w toku postępowania wykazane by Sąd miał uwzględnić żądanie zasądzenia odpowiedniej sumy pieniężnej na wskazany cel społeczny. Orzeczenie o kosztach wydane zostało w oparciu o art. 100 Kodeksu postępowania cywilnego w związku z art. 108 par. 1 Kodeksu postępowania cywilnego Sąd zasądził opłatę 600 złotych opłatę z tytułu naruszenia dóbr osobistych. W pozostałym zakresie skoro powództwo zostało oddalone nie obciążał pozwanej, a obciążył stronę kosztami w takim zakresie w jakim poniosły znosząc jednocześnie koszty zastępstwa procesowego wzajemnie. [Koniec części 00:25:15.999]