Postanowienie I C 1047/09 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 2 marca 2011 r. Sąd Okręgowy w Łodzi I Wyd

--- STRONA 1 --- Sygn. akt I C 1047/09 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 2 marca 2011 r. Sąd Okręgowy w Łodzi I Wydział Cywilny w składzie następującym : Przewodniczący : p.o. Sędziego Sądu Okręgowego Paweł Barański Protokolant : sekr. sądowy Katarzyna Barszczak vel Bartczak po rozpoznaniu w dniu 21 lutego 2011 r. w Łodzi na rozprawie sprawy z powództwa R. M. przeciwko Polskapresse spółce z ograniczoną odpowiedzialnością w (…) o ochronę dóbr osobistych i zasądzenie kwoty 30.000 zł 1. oddala powództwo; 2. zasądza od R.M. o na rzecz (…) spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w (…) kwotę 2.417 zł (dwa tysiące czterysta siedemnaście złotych) tytułem zwrotu kosztów procesu; 3. przyznaje adwokat J. J. kwotę 2.952 zł (dwa tysiące dziewięćset pięćdziesiąt dwa złote) tytułem kosztów pomocy prawnej udzielonej powodowi z urzędu i nakazuje wypłacić powyższą kwotę ze Skarbu Państwa – Sądu Okręgowego w (…) . Sygn. akt I C 1047/09. UZASADNIENIE W pozwie z dnia 19 listopada 2009 r. powód R. M. wniósł o zasądzenie od pozwanego (…) sp. z o.o. w (…) na swoją rzecz kwoty 30.000 zł tytułem zadośćuczynienia za krzywdę --- STRONA 2 --- wywołaną artykułami dotyczącymi brata powoda J. M., a także o zasądzenie na swoją rzecz kosztów procesu według norm przepisanych. W uzasadnieniu powód podał, iż publikacje artykułów dotyczących jego brata J. M. spowodowały duże szkody i nieszczęścia dla niego i dla jego rodziców: powód był kilkakrotnie zaczepiany i poniżany, nie mógł przebywać w swoim mieszkaniu z rodzicami, raz został pobity. (pozew –k.2, 2 odwrót) Postanowieniem z dnia 3 grudnia 2009 r. powód został zwolniony od kosztów sądowych w całości, ponadto został dla niego ustanowiony pełnomocnik z urzędu. (postanowienie –k.11) W odpowiedzi na pozew pozwany wniósł o oddalenie powództwa w całości i zasądzenie od powoda na swoją rzecz zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Wniósł ponadto o zobowiązanie powoda do dokładnego wskazania publikacji zamieszczonych w „ (…) ”, które według powoda naruszyły jego dobra osobiste. (odpowiedź na pozew –k.19) W piśmie z dnia 17 marca 2010 r. pełnomocnik powoda wskazał, iż powód wywodzi swoje roszczenia z dwóch artykułów prasowych dotyczących jego brata J. M. , które ukazały się w okresie od 31 maja 2006 r. do 31 sierpnia 2006 r. w gazecie „ (…) ”, a które to, zdaniem powoda, były przyczyną jego pobicia i szantażu. Kserokopie przedmiotowych artykułów o tytułach „ (…) ” i „ (…) ” zostały załączone do pisma pełnomocnika powoda. (pismo z załącznikami –k.25-27) Na rozprawie w dniu 21 lutego 2011 r. pełnomocnik powoda oświadczył, iż powód swoje roszczenia, których dochodzi w niniejszej sprawie, wywodzi wyłącznie z dwóch publikacji, które znajdują się na karcie 26 i 27 akt. (protokół rozprawy –k.214) Sąd ustalił następujący stan faktyczny: W dniu 31 maja 2006 r. w (…) ukazał się artykuł pod tytułem „ (…) ”. Zostało w nim podane, że policjanci szukają 36 – letniego (…) J. M.O, podejrzewanego o zabójstwo 23- letniej kobiety, do którego doszło w mieszkaniu przy ul. (…) (kserokopia artykułu -k.26) W wydaniu (…) z dnia 3,4 czerwca 2006 r. ukazał się artykuł pod tytułem „ (…) ”. Zostało w nim podane, że podejrzewany o zabójstwo 36- letni łodzianin J. M. wpadł wczoraj w ręce policji. Ukrywał się w kamienicy przy ul. (…) . (kserokopia artykułu –k.27) Autorką obydwu w/w artykułów była M. P.. Informacje zawarte w obydwu artykułach, w tym pełne imię i nazwisko J. M. pochodziły od policji. W przypadku takich tekstów policja decyduje o tym, w jakim zakresie ujawnić dane osoby, której tekst ma dotyczyć. Prośba policji o opublikowanie komunikatu o poszukiwaniach jakiejś osoby przychodzi zwykle e- mailem, ewentualnie faksem, albo dziennikarze gazety ściągają ją ze strony internetowej Komendy Wojewódzkiej Policji. Dziennikarz jedynie redaguje treść informacji, nie wprowadzając żadnych zmian w zakresie przekazywanych w niej danych. (zeznania świadka M. P. –k.213) J.M. jest bratem powoda R. M.. (okoliczność bezsporna) Prawomocnym wyrokiem z dnia 28 lutego 2008 roku, wydanym w sprawie XVIII K 4/07 przez Sąd Okręgowy w (…) J. M. został skazany na karę 25 lat pozbawienia wolności za to, że w dniu 29 maja 2006 r. w (…) , działając w ewentualnym zamiarze pozbawienia życia A. W. wielokrotnie uderzał ją pięściami i kopał obutymi nogami po głowie, twarzy i całym ciele, w wyniku czego pokrzywdzona doznała obrażeń ciała, które spowodowały jej zgon tj. czyn wyczerpujący dyspozycję art. 148 § 1 KK. (wyrok –k.807-809 załączonych akt XVIII K 4/07) W lipcu 2006 r. do mieszkania rodziców powoda przyszło 4 mężczyzn. Zapytali czy to brat powoda jest opisany w artykule pod tytułem „ (…) ”. Powód powiedział, że to nie jego brat, chociaż wiedział, że artykuł jest o J. M.. Mężczyźni ci powiedzieli, że jak znajdą jeszcze --- STRONA 3 --- jeden artykuł to przyjdą do niego i będzie miał „przechlapane”. Później przyszli z artykułem „(…) ”. Powoda nie było wówczas w domu. Mężczyźni ci wybili szyby i podpalili drzwi w mieszkaniu rodziców powoda przy ul. (…) (zeznania powoda –k.121,122) Jakiś czas później powód wracał do domu z A.P.. Podjechał do nich samochód na rogu ul. (…) . Wysiadło z niego 4 mężczyzn, którzy powiedzieli powodowi, że okłamał ich i że w artykule jest mowa o jego bracie. Powód został pobity kijami bejsbolowymi. (zeznania powoda R. M. –k.121-122, zeznania świadka A. P. –k.107, 107 odwrót) Świadkiem tego zdarzenia był również K. Ch.. Po zdarzeniu powód podszedł do niego i powiedział, że go biją i jest zastraszany z powodu artykułu w (…) , który dotyczył jego brata J. M.. Powód powiedział ponadto K. Ch., że w związku z tą samą sprawą jego rodzice mieli podpalone drzwi do mieszkania. (zeznania świadka K. Ch. –k.212) Po pobiciu powód przebywał na Oddziale Chirurgii (…) w dniach 15.07-18.07.2006 r. Powód nosił wówczas nazwisko E. M.. (pismo –k.137, kserokopia historii choroby –k.138- 149) Śledztwo prowadzone w sprawie dokonanego w Łodzi na przełomie lipca i sierpnia 2006 roku rozboju na osobie R. M. zostało umorzone wobec niewykrycia sprawcy postanowieniem z dnia 31 marca 2010 r. Postanowienie o umorzeniu śledztwa zostało utrzymane w mocy postanowieniem Sądu Rejonowego dla (…) z dnia 16 czerwca 2010 r. (postanowienie –k.42,56 załączonych akt 2 Ds. 2821/09) Decyzją z dnia 12 czerwca 2009 r. imię i nazwisko powoda zostało zmienione z E. M. na R. M.. We wniosku o zmianę imienia i nazwiska powód podał m.in., iż przyczyną wniosku jest obawa o grożące mu niebezpieczeństwo napaści ze strony osób ze środowiska kryminogennego, gdzie jego dane są dobrze znane. (kserokopia decyzji –k.156, kserokopia wniosku –k.188,189) Sąd oddalił wniosek o dopuszczenie dowodu z zeznań świadka M. O.. Sąd uznał przesłuchanie świadka za zbędne ponieważ okoliczności, na które został on zgłoszony były wcześniej przedmiotem zeznań powoda i innych świadków. Były to ponadto okoliczności, którym strona pozwana nie zaprzeczyła. Sąd zważył co następuje: Przepis art. 23 KC stanowi, że dobra osobiste osób fizycznych, przykładowo w nim wymienione, pozostają pod ochroną prawa cywilnego. Katalog dóbr osobistych, ujętych w art. 23 KC, ma charakter otwarty. Należy zauważyć, iż powód reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika nie sprecyzował jakie jego dobro osobiste zostało naruszone na skutek publikacji przedmiotowych artykułów. Można jednak założyć, iż chodziło o naruszenie nietykalności cielesnej i nietykalności mieszkania ponieważ powód twierdził, że ukazanie się przedmiotowych tekstów było przyczyną pobicia go i nachodzenia oraz aktów wandalizmu w stosunku do mieszkania, które powód zajmował razem z rodzicami. Przesłanki ochrony dóbr osobistych zostały sprecyzowane w przepisie art. 24 § 1 KC. Należy przy tym zauważyć, iż w przepisie tym uregulowana została problematyka ochrony dóbr osobistych człowieka za pomocą środków niemajątkowych, a więc niezwiązanych z bezpośrednimi świadczeniami majątkowymi na rzecz pokrzywdzonego lub osób trzecich. Przepis ten bowiem oprócz przesłanek ochrony wskazuje środki, które przysługują pokrzywdzonemu w przypadku zagrożenia lub naruszenia jego dóbr osobistych. Według powołanego przepisu ochrona dóbr osobistych uzależniona jest od spełnienia dwóch przesłanek: zagrożenia lub naruszenia dóbr osobistych oraz bezprawnego charakteru działania wywołującego wskazany wyżej skutek. W razie spełnienia powyższych przesłanek, pokrzywdzony naruszeniem dóbr osobistych może również żądać zadośćuczynienia --- STRONA 4 --- pieniężnego lub zapłaty odpowiedniej sumy pieniężnej na wskazany cel społeczny, na zasadach przewidzianych w kodeksie. Zgodnie z art. 448 KC w razie naruszenia dobra osobistego sąd może przyznać temu, czyje dobro osobiste zostało naruszone, odpowiednią sumę tytułem zadośćuczynienia pieniężnego za doznaną krzywdę, niezależnie od innych środków potrzebnych do usunięcia skutków naruszenia. W ocenie Sądu na skutek publikacji przedmiotowych artykułów nie zostały naruszone dobra osobiste powoda. Przede wszystkim, publikacje te nie dotyczyły powoda, a jego brata J. M. O. powodzie nie ma w nich żadnej wzmianki. Po drugie nie został udowodniony związek przyczynowy pomiędzy pobiciem powoda i nachodzeniem mieszkania jego rodziców z ukazaniem się przedmiotowych artykułów w gazecie. Nieudowodnione jest także, iż czynów tych dopuścili się koledzy kobiety zabitej przez brata powoda. Śledztwo w sprawie rozboju na powodzie zostało umorzone z uwagi na niewykrycie sprawców. Nawet zresztą gdyby przyjąć, że sprawcami tych czynów były rzeczywiście osoby związane z ofiarą zbrodni popełnionej przez J. M. i że miało to stanowić rodzaj zemsty na jego rodzinie, to przyczyną tych działań było zabójstwo dokonane przez brata powoda, a nie publikacje w gazecie. Nieprawdziwe jest twierdzenie, że na skutek podania w artykule „(…) ” miejsca pobytu J. M. znajomi zabitej uzyskali informację o miejscu zamieszkania powoda i jego rodziców. W artykule tym nie został podany adres zamieszkania powoda i jego rodziców, jedynie informacja, że J. M. ukrywał się przy ul. (…) . Nie został podany nie tylko adres, ale nawet numer domu, w którym ukrywał się brat powoda. Ponadto działanie pozwanego nie było bezprawne. Za bezprawne uznaje się zachowanie sprzeczne z normami prawa bądź zasadami współżycia społecznego. Art. 24 § 1 KC wprowadza domniemanie bezprawności działań naruszających dobra osobiste. Domniemanie to zostało jednak obalone w toku przeprowadzonego postępowania dowodowego. Zgodnie z prezentowanym w orzecznictwie poglądem elementem niewątpliwie wyłączającym bezprawność działania, które ma naruszać dobra osobiste jest prawdziwość twierdzeń co do faktów. Informacje przedstawione w spornych publikacjach były prawdziwe. Pochodziły od organów Policji i miały potwierdzenie w rzeczywistości. Brat powoda rzeczywiście był poszukiwany i podejrzany o zabójstwo (a następnie prawomocnie skazany za ten czyn) i rzeczywiście ukrywał się przed organami ścigania. Można dodać, iż publikacja obydwu, a szczególnie pierwszego ze spornych artykułów stanowiła działanie w imię uzasadnionego interesu społecznego. Takim bowiem jest informowanie opinii publicznej o poszukiwaniach osoby podejrzanej o popełnienie jednej z najcięższych zbrodni. Należy zauważyć, że w spornych publikacjach nie było takich szczegółów dotyczących zabójstwa o jakich mówił w swoich zeznaniach powód, w szczególności nie było tam nic o duszeniu i przypalaniu pokrzywdzonej. Powód sam zresztą przyznał, że nie czytał dokładnie artykułów, z których wywodził swoje roszczenie. Wobec powyższego powództwo podlegało oddaleniu. O kosztach procesu Sąd orzekł na podstawie art. 98 KPC. Powód przegrał sprawę i jest zobowiązany do zwrotu na rzecz pozwanego poniesionych przez niego kosztów procesu. Na zasądzoną na rzecz pozwanego kwotę złożyły się koszty zastępstwa procesowego i opłata od pełnomocnictwa. Wobec tego, iż powód dochodził jedynie roszczenia majątkowego Sąd przyznał pozwanemu zwrot kosztów zastępstwa według wartości przedmiotu sporu. W ten sam sposób została obliczona wysokość kosztów pomocy prawnej należnych pełnomocnikowi z urzędu powoda, z tym że zostały one powiększone o podatek VAT. Wobec tego, iż powód był zwolniony od kosztów sądowych w całości i przegrał sprawę, koszty wynagrodzenia jego pełnomocnika z urzędu należało wypłacić ze Skarbu Państwa.