Postanowienie I C 1043/12 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 19 lutego 2013 roku Sąd Okręgowy w Białyms

--- STRONA 1 --- Sygn. akt: I C 1043/12 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 19 lutego 2013 roku Sąd Okręgowy w Białymstoku Wydział I Cywilny w składzie: Przewodniczący: SSO Małgorzata Korol Protokolant: st. sekr. sądowy Monika Gąsowska po rozpoznaniu w dniu 19 lutego 2013 roku w Białymstoku na rozprawie sprawy z powództwa J. J. przeciwko Skarbowi Państwa – Sądowi Rejonowemu Gdańsk – Południe w Gdańsku, Sądowi Rejonowemu Gdańsk – Północ w Gdańsku, Sądowi Rejonowemu w Sopocie, Sądowi Rejonowemu w Gdyni, Sądowi Rejonowemu w Wejherowie, Sądowi Rejonowemu w Gryficach, Sądowi Rejonowemu w Białymstoku, Sądowi Rejonowemu dla Warszawy Pragi – Południe w Warszawie, Sądowi Rejonowemu dla Warszawy Śródmieścia w Warszawie, Sądowi Okręgowemu w Białymstoku, Sądowi Okręgowemu w Szczecinie, Sądowi Okręgowemu Warszawa – Praga w Warszawie, Sądowi Okręgowemu w Warszawie, Sądowi Apelacyjnemu w Białymstoku o odszkodowanie I. Powództwo oddala; II. Odstępuje od obciążania powoda nieuiszczonymi kosztami procesu. UZASADNIENIE Powód J. J.w pozwie skierowanym przeciwko Skarbowi Państwa – Sądowi Rejonowemu Gdańsk – Południe w Gdańsku, Sądowi Rejonowemu Gdańsk – Północ w Gdańsku, Sądowi Rejonowemu w Sopocie, Sądowi Rejonowemu w Gdyni, Sądowi Rejonowemu w Białymstoku, Sądowi Rejonowemu dla Warszawy Pragi – Południe w Warszawie, Sądowi Rejonowemu dla Warszawy Śródmieścia w Warszawie, Sądowi Okręgowemu w Białymstoku, Sądowi Okręgowemu w Szczecinie, Sądowi Okręgowemu Warszawa – Praga w Warszawie, Sądowi Okręgowemu w Warszawie i Sądowi Apelacyjnemu w Białymstoku, domagał się zasądzenia na swoją rzecz kwoty 80 000 zł tytułem zadośćuczynienia oraz obciążenia pozwanego kosztami procesu. W uzasadnieniu wskazał, że w sprawie o sygnaturze akt I C 1693/11 Sądu Okręgowego w Białymstoku, która zakończyła się prawomocnym zwrotem pozwu doszło do przewlekłości postępowania. Taka przewlekłość zdaniem powoda wystąpiła także w szeregu innych spraw. Składał w nich skargi na przewlekłość postępowania, które jednakże kończyły się w sposób dla niego niepomyślny. W ocenie powoda, negatywne rozstrzygnięcia Sądów są przejawem lekceważącego i instrumentalnego traktowania oraz stanowią wykorzystanie faktu, że odbywa on karę pozbawienia wolności. Powyższe, zdaniem J. J., wywołało u niego poczucie dyskryminacji, a następnie miało przełożenie na pogorszenie stanu zdrowia powoda. Powód wskazał, że doszło u niego do wystąpienia zwiększonego ciśnienia tętniczego, bólu i --- STRONA 2 --- zawrotów głowy, bólu żołądka i wątroby, pojawienia się stanów depresyjnych. Zdaniem powoda ma to negatywny wpływ na jego życie prywatne i możliwości funkcjonowania w społeczeństwie. Powyższe uzasadnia zasądzenie na jego rzecz kwoty 80 000 zł. Pozwany Skarb Państwa zastępowany przez Prokuratorię Generalną Skarbu Państwa, wnosił o oddalenie powództwa oraz zasądzenie od powoda na rzecz pozwanego kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego na rzecz Skarbu Państwa – Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa wg norm przepisanych. W uzasadnieniu wskazał, że powód nie wykazał żadnych przesłanek odpowiedzialności odszkodowawczej Skarbu Państwa. Same twierdzenia w tym zakresie nie mogą stanowić jakiegokolwiek dowodu w sprawie. Sąd Okręgowy ustalił, co następuje: Zarządzeniem z dnia 23 lutego 2012 roku, wydanym w sprawie I C 1693/11, Przewodniczący I Wydziału Cywilnego Sądu Okręgowego w Białymstoku zarządził zwrot pozwu wniesionego przez J. J. przeciwko Skarbowi Państwa – Prezesowi Sądu Rejonowego Gdańsk Północ w Gdańsku, Prezesowi Sądu Rejonowego w Tczewie, Prezesowi Sądu Rejonowego w Gdyni, Prezesowi Sądu Rejonowego w Wejherowie, Prezesowi Sądu Rejonowego w Sopocie, Prezesowi Sądu Okręgowego w Gdańsku i Prezesowi Sądu Apelacyjnego w Gdańsku o zapłatę, z uwagi na nieuiszczenie opłaty od pozwu. Zażalenie powoda na powyższe zarządzenie zostało oddalone postanowieniem Sądu Apelacyjnego w Białymstoku z dnia 18 czerwca 2012 roku, sygn. akt I Acz 570/12. dowód: zarządzenie o zwrocie pozwu, postanowienie o oddaleniu zażalenia (k. 39, 65 akt I C 1693/11 SO w/m). W wyżej wymienionej sprawie powód złożył skargę na przewlekłość postępowania, która postanowieniem z dnia 18 czerwca 2012 roku, wydanym przez Sąd Apelacyjny w Białymstoku, w sprawie o sygn. akt I AS 9/12 została oddalona. W uzasadnieniu Sąd Apelacyjny wskazał, że analiza akt sprawy nie daje podstaw do przyjęcia, że Sąd Okręgowy w Białymstoku dopuścił się opieszałości w prowadzeniu postępowania. Poszczególne czynności były podejmowane w rozsądnym czasie, przy uwzględnieniu charakteru wydawanych decyzji procesowych oraz czasu przewidzianego na ustosunkowanie się przez powoda do wydawanych orzeczeń i zarządzeń. Sąd Apelacyjny podkreślił także, że długość postępowania zdeterminowana była też postawą powoda, który nie aprobował prawomocnego postanowienia Sądu Okręgowego w przedmiocie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie. dowód: odpis postanowienia wraz z uzasadnieniem z dnia 18 czerwca 2012 roku, sygn. I AS 9/12 (k. 74 – 75 akt I C 1693/11 SO w/m). Powód był także inicjatorem wielu innych spraw, w których składał skargi na przewlekłość postępowań. Wszystkie postępowania kończyły się oddaleniem bądź odrzuceniem złożonych skarg. dowód: okoliczność bezsporna. Sąd Okręgowy zważył, co następuje: Sposób sformułowania roszczenia, wskazuje że J. J. dochodził ochrony swych dóbr osobistych naruszonych, bezprawnym w jego ocenie działaniem pozwanego. Dobra osobiste są niemajątkowymi, indywidualnymi wartościami sfery przeżyć psychicznych wiążącymi się z osobowością człowieka, określającymi jego integralność i pozycję w społeczeństwie w ramach uznawanych przez system prawny. Jako takie mają charakter przyrodzony, nieprzenoszalny i niezbywalny (por. wyrok SN z 21.03.2007r. ICKS 292/06). Ustrojową ochronę dóbr osobistych zapewnia art. 47 Konstytucji, stanowiący, że każdy ma prawo do ochrony czci i dobrego imienia. --- STRONA 3 --- Prawo cywilne przewiduje dwojakiego rodzaju ochronę dóbr osobistych majątkową i niemajątkową. Powód w niniejszym procesie skoncentrował się na dochodzeniu majątkowej (zasądzenia zadośćuczynienia za krzywdę) ochrony dóbr osobistych. Podstawą prawną ochrony dóbr osobistych są przede wszystkim art. 23 i 24 kc. Pierwszy z tych przepisów wymienia przykładowy jedynie katalog dóbr osobistych, wśród nich zdrowie człowieka, chronionych przez prawo cywilne, drugi zaś precyzuje przesłanki udzielenia ochrony niemajątkowej naruszonemu dobru osobistemu oraz roszczenia przysługujące pokrzywdzonemu w takim wypadku. Przepis ten wymienia dwa roszczenia przysługujące wobec naruszyciela – zaniechanie działania naruszającego dobra osobiste oraz dopełnienia czynności potrzebnych do usunięcia jego skutków (ustawa przykładowo wymienia tu złożenie oświadczenia odpowiedniej treści w odpowiedniej formie). Na zasadach przewidzianych w kodeksie powód może również żądać zadośćuczynienia pieniężnego lub zapłaty odpowiedniej sumy pieniężnej na wskazany cel społeczny. Artykuł ten odwołuje się do dalszych uregulowań kodeksu cywilnego, a mianowicie art. 448 k.c.. Na jego podstawie w razie naruszenia dobra osobistego sąd może przyznać temu, czyje dobro osobiste zostało naruszone, odpowiednią sumę tytułem zadośćuczynienia pieniężnego za doznaną krzywdę lub na jego żądanie zasądzić odpowiednią sumę pieniężną na wskazany przez niego cel społeczny. Należy podkreślić, iż przywołane przepisy pozostają ze sobą we wzajemnej korelacji. Przesłanką podstawową roszczenia z art. 24 § 1 k.c. jest podjęcie działania o charakterze bezprawnym, które dobro osobiste narusza lub stwarza zagrożenie naruszenia, przy czym przesłanka bezprawności działania jest spełniona, gdy jest ono sprzeczne z normami prawnymi, porządkiem prawnym oraz zasadami współżycia społecznego. Na powodzie ciąży jednak obowiązek wykazania tylko faktu naruszenia dobra osobistego zachowaniem pozwanego, bezprawność jest bowiem objęta domniemaniem i to na pozwanym ciąży obowiązek wykazania, że jego działanie nie było bezprawne, on bowiem z faktu tego wywodzi skutki prawne (art. 6 kc). Jednakże przy ocenie, czy doszło do naruszenia dobra osobistego, decydujące znaczenie ma nie tyle subiektywne odczucie osoby żądającej ochrony prawnej, ale to jaką reakcję wywołuje w społeczeństwie to naruszenie. Podkreśla się przy tym, że przy ocenie czy doszło do naruszenia dobra, którego ochrony domaga się osoba zgłaszająca żądanie, należy brać pod uwagę całokształt okoliczności, a nie np. zwrot wyrwany z całej wypowiedzi. Rozpoznając sprawę w przedmiocie ochrony dóbr osobistych, Sąd powinien w pierwszej kolejności ustalić, czy doszło do naruszenia dobra osobistego, a dopiero w przypadku pozytywnej odpowiedzi ustalić czy działanie pozwanego było bezprawne. Dowód, że dobro osobiste zostało naruszone ciąży na osobie poszukującej ochrony prawnej na podstawie art. 24 kc. Natomiast na tym, kto podjął działania zagrażające dobru osobistemu innej osoby lub naruszającej to dobro, spoczywa ciężar dowodu że nie było ono bezprawne. Obowiązujące prawo nie chroni przed każdym, jakimkolwiek naruszeniem dóbr osobistych. Przyznaje je wówczas gdy naruszenie dobra osobistego jest jednocześnie naruszeniem prawa podmiotowego. Możność żądania ochrony prawnej jest więc uzależniona od tego, ażeby nastąpiło naruszenie uczucia ludzkiego przez naruszenie jakiegoś konkretnego, obiektywnie ujętego dobra, a więc np. czci, godności, wolności, oraz co wiąże się z wymogami przepisu art. 24 § 1 kc, bezprawnością działania. Okoliczności niniejszej sprawy, zdaniem Sądu nie dają podstaw do uznania, by poprzez zwrot pozwu oraz rzekomą przewlekłość postępowania w sprawie I C 1693/11 SO w Białymstoku, w jakikolwiek sposób doszło do naruszenia dóbr osobistych powoda. Nie ma również żadnych podstaw do uznania działań pozwanego za bezprawne, a tylko takie bowiem mogłyby być uznane za naruszające dobra osobiste powoda. Z materiału dowodowego sprawy nie wynika, by w efekcie sposobu prowadzenia postępowania przez pozwanego, u powoda doszło do rozstroju zdrowia, a tym samym do naruszenia jego dóbr osobistych. --- STRONA 4 --- Z dołączonych przez Prokuratorię Generalną Skarbu Państwa opinii sądowo – psychiatrycznych dotyczących powoda, wynika że J. J. już od 2003 roku korzystał z leczenia psychiatrycznego z powodu występującej u niego osobowości dyssocjalnej, na którą nawarstwiały się objawy depresyjne i zaburzenia psychosomatyczne. Biegli psychiatrzy stwierdzili, że na gruncie charakterystycznych dla zaburzeń osobowości o charakterze dyssocjalnym cech dotyczących wymiaru osobowościowego, u powoda ukształtowała się postawa roszczeniowa o charakterze pieniaczym, tj. nie posiadająca merytorycznego uzasadnienia a wynikająca z egocentryzmu i tendencji do obwiniania otoczenia za różne sytuacje życiowe, których jest on uczestnikiem. Brak jest także dowodów by wskutek prowadzonych (kilkuset) postępowań sądowych u powoda wystąpiły epizody depresyjne, a także by miało to wpływ na wystąpienie u niego bólu i zawrotów głowy oraz bólu wątroby i żołądka. Z akt sprawy wynika, że powód od wielu lat leczy się z powodu zaburzeń depresyjnych i ich powstanie nie może być łączone z przebiegiem postępowań sądowych, których powód był inicjatorem. Tym samym brak jest jakichkolwiek dowodów przemawiających za przyjęciem, że w związku z negatywnym wynikiem dla powoda, inicjowanych przez niego postępowań sądowych doszło do naruszenia jego dobra osobistego w postaci zdrowia. W świetle opinii sądowo – psychiatrycznych załączonych przez pozwanego, można zaś stwierdzić, że wysuwane przez niego roszczenia mają swoje źródło w roszczeniowej postawie o charakterze pieniaczym. Nawet gdyby uznać, że dolegliwości zgłaszane przez J. J. mają jakikolwiek związek z wyżej wymienionymi postępowaniami, to okoliczności niniejszej sprawy nie pozostawiają wątpliwości co do tego, że działania pozwanego nie były bezprawne. Akcentowana przewlekłość postępowań wymienionych szczegółowo w pozwie nie została w jakikolwiek sposób potwierdzona. Powód sam przyznał, że wnoszone przez niego skargi były bądź to odrzucane, bądź oddalane. Fakt, że postępowania w niepomyślny sposób kończyły się dla J. J. nie stanowi o bezprawności działania pozwanego. Argumentacja powoda, de facto sprowadza się do podważania zasadności orzeczeń Sądów procedujących w sprawach dotyczących wnoszonych przez niego skarg na przewlekłość. J. J. nie wskazał jakichkolwiek przyczyn, które mogłyby uzasadniać że mimo wszystko przewlekłość postępowania miała miejsce. Twierdzenia powoda w tym zakresie, nie mogą być same w sobie dowodem w sprawie. W tej sytuacji brak jest podstaw domagania się ochrony dóbr osobistych. Wobec tego niemożliwa, a nawet bezcelowa była analiza roszczenia majątkowego powoda. Z tych względów powództwo jako niezasadne podlegało oddaleniu w całości. Rozstrzygając o kosztach procesu, Sąd opierając na zasadzie wyrażonej w art. 102 kpc odstąpił od obciążania nimi powoda. J. J. nie posiada żadnego majątku, w chwili obecnej odbywa karę pozbawienia wolności. Nie pracuje w warunkach Zakładu Karnego. Powyższe, świadczy o realnym braku możliwości zarobkowych. Dodatkowo należy mieć na uwadze fakt, że ciąży na nim znaczne zadłużenie (około 30 000 zł). Uzasadnia to odstąpienie od obciążania powoda kosztami procesu.