Postanowienie I C 1033/10 W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 8 grudnia 2010 r. Sąd Okręgowy w Krako

--- STRONA 1 --- Sygn. akt I C 1033/10 W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 8 grudnia 2010 r. Sąd Okręgowy w Krakowie Wydział I Cywilny w składzie następującym: Przewodniczący : SSO Regina Kurek Protokolant: sekr. sądowy Teresa Wójcik po rozpoznaniu w dniu 8 grudnia 2010 r. w Krakowie sprawy z powództwa (…) przeciwko (…) o ochronę dóbr osobistych I. nakazuje pozwanemu (…), aby w terminie 7 dni od daty uprawomocnienia się wyroku w sprawie przeprosił powódkę (…), w skierowanym do niej liście o następującej treści: „ Przepraszam Panią (…) za to, że w dniu 4 sierpnia 2009 r. , na drodze w (…) zachowałem się wobec niej obraźliwie i nieobyczajnie. Wyrażam ubolewanie z powodu mojego zachowania, którym naruszyłem jej godność osobistą. (…)”. II. zasądza od pozwanego na rzecz powódki kwotę 2.500 zł tytułem zadośćuczynienia III. w pozostałym zakresie powództwo oddala IV. zasądza od pozwanego na rzecz powódki koszty postępowania w kwocie 800 zł V. zasądza od pozwanego na rzecz Skarbu Państwa … kwotę 725 zł brakującej opłaty sądowej, od obowiązku uiszczenia której powódka została zwolniona. --- STRONA 2 --- Sygn. akt I C 1033/10 UZASADNIENIE wyroku z dnia 8 grudnia 2010 r. Powódka, (…) , w pozwie o ochronę dóbr osobis tych skierowanym przeciwko (…) wniosła o nakazanie pozwanemu, aby w terminie 7 dni od daty uprawomocnienia się wyroku w niniejszej sprawie, skierował do niej w liście przeprosiny o treści: „Przepraszam Panią (…) za to, że w dniu 4 sierpnia 2009 r. na drodz e w (…) zachowałem się wobec niej obraźliwie i nieobyczajnie. Wyrażam ubolewanie z powodu mojego zachowania, którym naruszyłem jej godność osobistą". Uzasadniając roszczenie, powódka podała, że do zdarzenia naruszającego jej dobra osobiste doszło w dniu 4 sierpnia 2009 r. w miejscowości (…) . Podczas rozmowy powódki z żoną pozwanego o rozsypanym przez pozwanego i jego żonę piasku i ziemi zanieczyszczającej dojazd do działki powódki, pozwany zwrócił się do powódki w sposób wulgarny, a następnie zdjął spodnie i bieliznę i dwukrotnie pokazał powódce genitalia i pośladki. Zachowanie pozwanego, które zdaniem powódki było świadome i umyślne naruszyło jej godność osobistą, poniżyło ją i spowodowało u niej rozstrój zdrowia objawiający się zawrotami głowy, nudnościami , bólami żołądka oraz zasłabnięciami i znerwicowaniem. Powódka w żaden sposób nie dała pozwanemu powodu do obrażania jej i poniżania w sposób tak drastyczny. Okoliczności zdarzenia zostały potwierdzone w postępowaniu przed Sądem (…) , który wydał wobec pozw anego wyrok nakazowy. Powódka odwołała się od wyroku, z tego względu, że nie zaakceptowała wymiaru kary oraz tego, że Sąd nie nakazał przeproszenia jej. Sam pozwany nie kwestionował wydanego orzeczenia. Po przeprowadzeniu postępowania odwoławczego Sąd nie wymierzył pozwanemu kary, uznając, że czyn nie został popełniony w miejscu publicznym. Powódka czuje się tym orzeczeniem pokrzywdzona, stąd --- STRONA 3 --- wniosła o sporządzenie i doręczenie jej odpisu orzeczenia z uzasadnieniem w celu wniesienia środka zaskarżenia. Powó dka podniosła, że działanie pozwanego było bezprawne, ponieważ naruszył on nim zasady współżycia społecznego oraz normy prawa. Do dnia wniesienia pozwu nie okazał wobec powódki skruchy i nie przeprosił jej, mimo, iż wiedział ojej cierpieniach moralnych. Po wódka domaga się zasądzenia na jej rzecz zadośćuczynienia, którego wysokość nie jest nadmiernie wygórowana, a powinna uświadomić pozwanemu jak ważna jest godność ludzka … Znajdował się w stroju dostosowanym do panującej wówczas temperatury i odpow iednim do wykonywanej pracy; strój ten jednak w niczym nie odbiegał od stroju właściwego dla osoby pracującej fizycznie w pełnym słońcu. Opisując incydent, pozwany podał, że powódka weszła na ich wspólną drogę, nie uzyskując wcześniej zgody pozwanego lub j ego żony, ani też nie uprzedzając o swojej wizycie. Pozwany wskazał, że zakupiona przez niego i jego żonę nieruchomość wchodziła w skład spadku, do którego pretensje rościła sobie powódka, a który został przyznany innemu spadkobiercy, który następnie sprze dał go pozwanemu i jego żonie oraz, że nie chciał dyskutować o należącej do niego nieruchomości z osobą, mająca żal do jej poprzedniego właściciela. Pozwany wezwał powódkę do opuszczenia terenu nieruchomości, niemniej w żaden sposób nie obraził jej, ani te ż tym bardziej nie dopuścił się czynu, jaki zarzuca mu powódka. Odnosząc się do kwestii nakazowego wyroku karnego, powołanego przez powódkę w treści pozwu, pozwany wskazał, że powódka wniosła sprzeciw od tego wyroku, w rezultacie czego został on uniewinnio ny, o czym powódka już nie wspomina, skupiając się na nieprawidłowo jej zdaniem sformułowanych zarzutach i nieodpowiedniej sankcji karnej. Pozwany poddał również w wątpliwość okoliczność , ażeby fakt rzekomego obnażenia się przez niego mógł doprowadzić do tak poważnych schorzeń jakie podała powódka, podniósł on, że na większość schorzeń powódka cierpiała już wcześniej. Zdaniem pozwanego, pozew w niniejszej sprawie jest jedynie próbą odegrania się na nim za niechęć do wszelkich dyskusji o zakupionej nierucho mości. --- STRONA 4 --- Sąd ustalił następujący stan faktyczny: W toku prowadzonego postępowania przez Komendę Powiatową Policji w (…) a następnie przed Sądem (…) podczas przesłuchania (…) jako osoby podejrzanej o popełnienie wykroczenia polegającego na wywołaniu zgorszeni a w miejscu publicznym w miejscowości (…) oraz o dopuszczenie się do nieobyczajnego wybryku, poprzez opuszczenie spodni oraz bielizny i okazanie gołych pośladków oraz genitaliów (…) , podejrzany przyznał się do zarzucanego mu czynu, jednocześnie wyjaśniając , że (…) sprowokowała go i swoim zachowaniem wyprowadziła go z równowagi. Podejrzany stwierdził że bardzo żałuje tego co zrobił oraz, że jest mu przykro z tego powodu. Dowód; protokół przesłuchania z dnia 28 września 2009 r. (akta sprawy o wykroczenie sygn . II W (…) k. 14 - 15) W dniu 23 listopada 2009 r. Sąd Rejonowy (…) po rozpoznaniu w postępowaniu nakazowym pod sygn. II W (…) sprawy wniosku Komendy Powiatowej Policji w (…) przeciwko (…) , obwinionemu o to, że w dniu 4 sierpnia 2009 r. w miejscowości (…) wy wołał zgorszenie w miejscu publicznym oraz dopuścił się nieobyczajnego wybryku poprzez opuszczenie spodni oraz bielizny i okazanie gołych pośladków oraz genitaliów uznając na podstawie zebranego materiału, że okoliczności czynu i wina obwinionego nie budzą wątpliwości uznał obwinionego za winnego zarzucanego mu czynu stanowiącego wykroczenie z art. 51 § l i art. 140 k.w. i wymierzył mu karę grzywny 600,00 zł. Dowód: wyrok nakazowy z dnia 23 listopada 2009 r. (k. 11 - 12) Od orzeczenia sądu (…) wniosła sprzeci w, w uzasadnieniu wskazując, że nałożona na obwinionego kara grzywny w wysokości 600,00 zł jest nieadekwatna, niewspółmierna i nieproporcjonalna w stosunku do popełnionego przez niego czynu, zaprzeczając jednocześnie jakoby swoim zachowaniem w jakikolwiek sposób mogła go sprowokować bądź wyprowadzić z równowagi. --- STRONA 5 --- Dowód: sprzeciw od wyroku nakazowego z dn. 6 grudnia 2009 r. oraz 14 grudnia 2009 r. (akta sprawy o wykroczenie sygn. II W (…) - k. 29 - 31) W trakcie rozprawy w sprawie o wykroczenia w dniu 29 marca 2010 r. obwiniony (…) przyznał się do popełnienia zarzucanego mu czynu, podając, że do obnażenia doszło na drodze prywatnej . W wyroku wydanym w dniu 29 marca 2010 r. Sąd Rejonowy w (…) uniewinnił obwinionego od popełnienia czynu określonego we wniosku o u karanie. W dniu 9 kwietnia 2010 r. powódka, (…) , występująca w sprawie jako oskarżycielka posiłkowa, złożyła wniosek o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o uzasadnienie wyroku wydanego dniu 29 marca 2010 r. wskazując, ze w rozprawie nie wzięła udzia łu nie ze swojej winy (z powodów zdrowotnych), o tym, że rozprawa już się odbyła dowiedziała się telefonicznie, natomiast o tym, iż został wydany wyrok dowiedziała się dopiero w dniu 8 kwietnia 2010 r., czyli już po terminie, którym mogła złożyć wniosek o uzasadnienie. Zapadły wyrok jest krzywdzący, szczególnie biorąc pod uwagę fakt, iż w treści sprzeciwu od nakazu zapłaty kwestionowała jedynie wysokość zasądzonej kary. Postanowieniem z dnia 15 kwietnia 2010 r. Sąd Rejonowy w (…) nie uwzględnił wniosku (…) , uznając, że w przedmiotowej sprawie zaniechała ona zwykłej staranności, jaką po winna wykazać w powstałej sytuacji procesowej, a zatem nie jest dopuszczalne przyjęcie, że uchybienie terminowi nastąpiło z przyczyn od strony niezależnych. Dowód: wniosek o przywrócenie terminu z dnia 9 kwietnia 2010 r. (akta sprawy o wykroczenie sygn. II W (…) - k.91 - 92); postanowienie z dnia 15 kwietnia 2010 r. (k.36). Powyższy stan faktyczny został ustalony na podstawie dokumentów, których wiarygodność i autentyczność nie budziły wątpliwości Sądu a nadto nie były kwestionowane przez żadną ze stron. Sąd nie dał wiary ani zeznaniom pozwanego ani zeznaniom świadka (…) - żony pozwanego , albowiem ich zeznania są nieprawdziwe, sprzeczne z --- STRONA 6 --- treścią zebranego w sprawie materiału d owodowego. Poza sporem pozostaje, iż pozwany (…) przed organami dochodzenia a następnie przed sądem przyznał się do zarzucanego mu czynu . Skoro tak - to nie ulega wątpliwości, iż obecne stanowisko pozwanego w sprawie stanowi wyłącznie próbę uniknięci a odpowiedzialności za skutki czynu którego się dopuścił. Lansowana zaś przez żonę pozwanego (…) teoria o okolicznościach związanych z obnażeniem się pozwanego stanowi nieudolną próbę - wobec przyznania się pozwanego do zarzucanego mu czynu - fałszowan ia rzeczywistości. Sąd zważył, co następuje: W świetle przeprowadzonego postępowania dowodowego żądanie pozwu jest uzasadnione co do zasady , zaś co do wysokości dochodzonego roszczenia - częściowo. Istota postępowania w niniejszej sprawie zmierzała do u stalenia, czy doszło do naruszenia dobra osobistego powódki - godności osobistej. Należało również ustalić, w związku z żądaniem zasądzenia kwoty 5.000,00 zł tytułem zadośćuczynienia, czy zachowanie pozwanego było zawinione, czy wyrządziło powódce krzywdę a jeżeli tak - to w jakim rozmiarze. Cywilnoprawną ochronę dóbr osobistych statuuje przepis art. 23 k.c., przy czym wyliczenie dóbr osobistych w tym przepisie ma charakter przykładowy. Zgodnie z art. 24 k.c. ten czyje dobro osobiste zostaje zagrożone cudzy m działaniem może żądać zaniechania tego działania, chyba że nie jest ono bezprawne. W razie dokonanego naruszenia może on także żądać, ażeby osoba, która dopuściła się naruszenia dopełniła czynności potrzebnych do usunięcia jego skutków, w szczególności a żeby złożyła oświadczenie odpowiedniej treści i w odpowiedniej formie. Na zasadach przewidzianych w kodeksie może on również żądać zadośćuczynienia pieniężnego lub zapłaty odpowiedniej sumy pieniężnej na wskazany cel społeczny. Pierwszą przesłanką udzielan ia cywilnoprawnej ochrony dóbr osobistych jest wykazanie, iż doszło do naruszenia (zagrożenia) skonkretyzowanego dobra --- STRONA 7 --- osobistego cudzym działaniem. Stwierdzenie wystąpienia naruszenia (zagrożenia) dobra osobistego czyni natomiast potrzebnym ocenę naruszen ia pod kątem jego bezprawności. Ustawodawca uzależnia udzielenie ochrony dobrom osobistym na podstawie przepisu art. 24 § l k.c. od uznania, że zachowanie prowadzące do zagrożenia (lub naruszenia) dóbr osobistych nosi znamiona bezprawności, przy czym posłu żył się tu konstrukcją domniemania bezprawności. Kto zatem twierdzi, że naruszono jego dobro osobiste, nie musi wykazywać bezprawności. Domniemanie to podlega obaleniu przez wykazanie uprawnienia do określonego działania przez stronę pozwaną. Z art. 24 § l k.c. wynika jednoznacznie, iż ochrona dóbr osobistych przysługuje jedynie przed działaniem bezprawnym. Przesłanka bezprawności działania jest przesłanką konieczną do udzielenia ochrony, ujmowana jest w prawie cywilnym szeroko i przyjmuje się, że bezprawne jest każde działanie sprzeczne z normami prawnymi, a nawet z porządkiem prawnym i zasadami współżycia społecznego. Na temat bezprawności działania naruszające dobro osobiste, jeżeli nie zachodzi żadna ze szczególnych okoliczności je usprawiedliwiających. Do okoliczności wyłączających bezprawność naruszenia dóbr osobistych zalicza się: działanie w ramach porządku prawnego, wykonywanie prawa podmiotowego, zgodę pokrzywdzonego oraz działanie w obronie uzasadnionego interesu. W art. 24 § l k.c. ustawodawca wpr owadził zasadę domniemania bezprawności. Pozwany w procesie o ochronę dóbr osobistych ma obowiązek wykazania istnienia okoliczności usprawiedliwiających to działanie. W przedmiotowej sprawie, niemożliwym jest w jakikolwiek sposób usprawiedliwić zachowanie pozwanego a z toczącego się postępowania przed organami dochodzenia a następnie przed sądem wynika, że obraźliwe i nieobyczajne zachowanie pozwanego w istocie miało miejsce. Fakt dopuszczenia się przez pozwanego zarzucanego mu wybryku nie budzi wątpliwości , natomiast nie są zasługują na wiarę tłumaczenia pozwanego, iż do zsunięcia się spodenek doszło w sposób samoistny. Ewidentnie z postępowania dowodowego wynika, że w istocie pozwany dopuścił się zarzucanego mu czynu, który u powódki wywołał poczucie zgors zenia, naruszenia jej godności, jak również nie budzi wątpliwości, że --- STRONA 8 --- czyn ten miał charakter obraźliwy i bezprawny a jego popełnienie nie może zostać w żaden sposób usprawiedliwione. Nie zachodzi w sprawie żadna okoliczność wyłączająca bezprawność zachowa nia pozwanego. Nawet jeżeli powódka sprowokowała pozwanego czy swoim zachowaniem wyprowadziła go z równowagi , to stan emocjonalny pozwanego nie stanowi usprawiedliwienia dla tak nieprzyzwoitego czynu. Takie zachowanie pozwanego należy ocenić jako niedopus zczalne, naganne i zasługujące na dezaprobatę. Zdaniem sądu - całokształt materiału dowodowego wskazuje, iż pozwanemu należy zarzucić umyślność i złą wolę. Ustalając wysokość świadczenia na rzecz powódki sąd miał na uwadze ,że wysokość świadczenia przyznaw anego na podstawie art. 448 kc ma charakter ocenny , stąd też sądy mają stosunkowy zakres swobody przy określaniu jego wysokości ( por. wyrok SN z 7 marca 200r II CSK 493/06) Przy określaniu " odpowiedniej " sumy zadośćuczynienia przyznawanego na podstawie art. 448 kc konieczne jest rozważenie wszystkich okoliczności sprawy w szczególności rodzaju naruszonego dobra i rozmiaru doznanej krzywdy , intensywność naruszenia oraz wina sprawcy , a także sytuacji materialnej zobowiązanego ( tak wyrok SN z 16.04.200 VCKN 1010/000 publ. OSN 2003 74/56 ) Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem zadośćuczynienia powinno przedstawiać realną , ekonomicznie odczuwalną wartość, z drugiej zaś strony powinno być umiarkowane , przez co należy rozumieć kwotę pieniężną , której wysokoś ć jest utrzymana w rozsądnych granicach odpowiadających aktualnym warunkom i przeciętnej stopie życiowej społeczeństwa ( por. wyroki SN z 12.09.2002 IV CKN 1266/00 oraz z dnia 30 .01.2004r sygn IV CK 131/03 publ. OSN 2005 z.2 póz. 40 , wyrok SN z 22.06.200 5R sygn. 392/04 publ.. Lex 177203 ) Wysokość zadośćuczynienia winna być satysfakcjonująca dla osoby pokrzywdzonej i majątkowo doniosła dla odpowiedzialnej za naruszenie ( por. wyrok SA w Krakowie z 5.11.2002rIACa869/02) Ze względu na funkcję kompensacyjną i satysfakcjonującą zadośćuczynienia pieniężnego , przy określaniu jego wysokości, sąd kierował --- STRONA 9 --- się dyrektywą nakazującą ustalać wysokość odpowiedniej kwoty tak, aby nie stanowiła ona wartości symbolicznej , lecz ekonomicznie odczuwalną , a z drugiej stron y nie była wygórowaną i nie prowadziła do wzbogacenia powoda na tle jego dotychczasowego stanu materialnego , w relacji do ogólnego poziomu życia społeczeństwa w kraju ( zob. wyroki SA w Katowicach z 10.03. 2005 IIKa 55/05 LEX 151790 , z dnia 21.12.2006 lA Ca 1253 706 LEX 269587 ) a także uwzględnił sytuację majątkową osoby odpowiedzialnej za naruszenie dóbr osobistych powódki ( por. wyrok SA w Krakowie z 5.11.2002r I ACa 869/02 TPP 2003/3/109) Zasądzona na rzecz powódki kwota 2.500 zł stanowi realną wartość dla powódki - w jej sytuacji majątkowej a jednocześnie odczuwalne obciążenie dla pozwanego , biorąc pod uwagę jego sytuację majątkową i osobistą. Mając powyższe na uwadze sąd orzekł jak w sentencji. O kosztach w pkt IV wyroku Sąd orzekł na podstawie art. 98 § l k.p.c.; w pkt V na podstawie art. 113 ust. l ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych.