Postanowienie I C 1029/09 Dnia 31 stycznia 2012 roku Sąd Okręgowy w Nowym Sączu Wydział I Cywilny w składzie następ

--- STRONA 1 --- Sygn. akt I C 1029/09 Dnia 31 stycznia 2012 roku Sąd Okręgowy w Nowym Sączu Wydział I Cywilny w składzie następującym: Przewodniczący: SSO Cezary Wieczorek Protokolant: sekr. sąd. Jadwiga Pietrzak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 stycznia 2012r. w N. sprawy z powództwa G. B. przeciwko (…) spółce z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Z., J. J., B. Z. o ochronę dóbr osobistych i o zapłatę I. oddala powództwo II. zasądza od powódki G. B. solidarnie na rzecz pozwanych (…) sp. z o.o. z/s w Z., J. J., B. Z. kwotę 3 960,00zł /trzy tysiące dziewięćset sześćdziesiąt złotych/ tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego III. nakazuje ściągnąć od powódki G. B. na rzecz Skarbu Państwa Sądu Okręgowego w Nowym Sączu kwotę 1 250,00zł /jeden tysiąc dwieście pięćdziesiąt złotych/ tytułem części nieuiszczonej opłaty od pozwu --- STRONA 2 --- Sygn. akt I C 1029/09 UZASADNIENIE do wyroku Sądu z dnia 31 stycznia 2012r. Powódka G. B. wystąpiła z powództwem skierowanym przeciwko (…) z/s w Z., J. J. i B. Z. domagając się ochrony naruszonych przez pozwanych dóbr osobistych oraz zapłaty zadośćuczynienia za doznane krzywdy. Formułując żądanie domagała się od pozwanych: J. J. jako autora materiału prasowego, B. Z. jako redaktora naczelnego (…) oraz (…) jako wydawcy (…) publikacji oświadczenia oraz zasądzenia solidarnie od pozwanych na swoją rzecz kwoty 40 000,00zł tytułem zadośćuczynienia wraz z odsetkami ustawowymi od dnia wniesienia pozwu do dnia zapłaty oraz na rzecz Stowarzyszenia (…) w Z. kwoty 35 000,00zł. Oświadczenie zawierające przeproszenie miało zostać według żądania powódki zamieszczone na pierwszej stronie gazety /(…)/, zajmując ¾ jej powierzchni oraz w dzienniku regionalnym (…) dodatek (…), czcionką nie mniejszą niż 25 mm, w terminie 14 dni od daty uprawomocnienia się wyroku, o treści: „J. J., B. Z. – redaktor naczelna oraz wydawca (…) (…) sp. z o.o. przepraszają Panią G. B. za naruszenie jej dóbr osobistych w artykule prasowym z dnia 21.08.2008r. zamieszczonego w (…)”. Roszczenie swoje G. B. wywiodła z publikacji na łamach „(…)” z dnia 21.08.2008r. na stronie 1 i 12 gazety materiału prasowego zatytułowanego „(…)”, w którym bez jej zgody ujawniono jej wizerunek oraz dane osobowe, w tym: 1) 23 razy podano jej nazwisko, 2) 3 razy zamieszczono poprzednie nazwisko K., 3) umieszczono w treści materiału jej wizerunek w sposób pozwalający na identyfikację, 4) podano informacje o jej sytuacji rodzinnej i majątkowej /posiadanie nieruchomości w Z., K., na (…), dane dotyczące dzieci/ 5) podano nieprawdziwe i nierzetelne informacje sugerujące popełnienie przez powódkę przestępstwa oszustwa wobec M. H. /sprawa pomiędzy powódką a M. H. o podział majątku ich spółki do sygn. V GNs 38/09 Sądu Rejonowego Zakopanem została umorzona na skutek cofnięcia wniosku przez M. H., powódka przedstawiła zaświadczenie US o braku dochodu tej spółki/, 6) zasugerowano powódce inne czyny, które miałyby narazić inne osoby na niekorzystne rozporządzenie mieniem: m.in. doprowadzenie do stanu upadłości hurtowni „(…)” K.W. w Z., utrzymywanie z prowadzącym tę działalność kontaktów towarzyskich, 7) zarzucono powódce prowadzenie biura rachunkowego pomimo braku stosownych uprawnień - tymczasem powódka rzeczywiście sama nie posiada stosownych kompetencji, lecz zatrudniała osoby, które takie uprawnienia posiadały, m.in. D. B., 8) przywołano liczne ofiary procederu powódki bez ich identyfikacji, co uniemożliwiło jej merytoryczne odniesienie się do zarzutu. Powódka nie wyraziła zgody na zamieszczenie tych informacji. Na skutek publikacji poczuła się głęboko dotknięta. Treść publikacji była wyrazem naruszenia przez autorów przepisów ustawy o ochronie danych osobowych, prawa prasowego oraz ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych. Zdaniem powódki poprzez publikację artykułu została naruszona jej godność, co było wynikiem ujawnienia jej nazwiska, wizerunku, podania --- STRONA 3 --- informacji o romansie z właścicielem hurtowni „(…)” K. W. i sugestii przyczynienia się do upadku tej działalności, ujawnienia informacji o dzieciach oraz stanie majątkowym powódki. Nieprawdą było podanie informacji o wyłudzeniu przez powódkę środków materialnych od M. H. /k.1-5, 27-31, 52, 79, 266/ Pozwani J. J., B. Z. oraz (…) sp. z o.o. w Z. wnieśli o oddalenie powództwa ora zasądzenie kosztów postępowania. Pozwany J. J. podał, że zajął się sprawą z uwagi na naganny proceder powódki oraz zainteresowanie nim opinii publicznej. Dochował zasad staranności i rzetelności dziennikarskiej, ponieważ oparł się w przeważającej mierze na rozmowach z osobami znającymi powódkę lub z nią współpracującymi oraz na jawnych postępowaniach sądowych. Wskazał, że wbrew twierdzeniom powódki, prowadziła ona wspólną z M. H. działalność gospodarczą, nie ma uprawnień do prowadzenia biura rachunkowego, nawet zatrudniając osoby ze stosownymi uprawnieniami. Intencją pozwanych nie było nagłośnienie oszustw powódki, ale wskazanie na nieprawidłowości, jakich się dopuściła. Autor zamieścił w artykule dosłowne cytaty konkretnych osób. Nie zostały naruszone dane osobowe powódki, ponieważ stopień ich ujawnienia był zbyt ogólny, publikacja wizerunku uniemożliwiała identyfikację. /k.33-34, 68v, 83/ Sąd ustalił następujący stan faktyczny: Prawomocnym wyrokiem z dnia 29.01.1999r. Sądu Rejonowego w Zakopanem Wydział II Karny do sygn. II K 219/98 G. K. /nazwisko rodowe B./ została uznana za winną tego, że: w okresie od 1994r. do 1996r. dopuściła się szeregu czynów w celu osiągnięcia korzyści majątkowej na szkodę kilku oddziałów i filii różnych banków, poprzez pozyskanie kredytów na podstawie wystawionych przez siebie podrobionych dokumentów dotyczących zatrudnienia w (…) oraz wysokości uzyskiwanych tam zarobków oraz tego, że od 13 do 27.05.1997r. wystawiła, a następnie zrealizowała czeki z rachunku osobistego w banku, pomimo braku stosowanych środków na tym rachunku zgromadzonych. Za powyższe czyny powódka została skazana na karę 2 lat pozbawienia wolności w zawieszeniu na 2 lata, karę grzywny oraz poddana została pod dozór kuratora. /dowód: wyrok Sądu Rejonowego w Zakopanem Wydział II Karny z dnia 29.01.1999r. sygn. II K 219/98 – k.101-109v, 112, z dokumentów w aktach II K 219/98 Sądu Rejonowego w Zakopanem – k.140-141, 143-146, 148, 193, 595-597, 601-602, 604, 612, 614-615, 618, 625- 626, 1022-1023, 1041-1042, 1045-1046, 1058-1059, 1068, 1076-1082, 1085-1087, 1095, 1099, 1104-1106, 1112-1115, 1121-1122, 1133-1134, 1310-1311, 1399-1400, 1497-1498, 1504, 1507-1508, 1531-1532, 1547-1548, 1662-1663, 1926-1933, 1962-1983/ Wyrokiem z dnia 29.10.2003r. Sądu Rejonowego w Zakopanem Wydział II Karny z dnia 29.10.2003r. do sygn. II K 24/03 G. B. została uznana za winną tego, że w grudniu 1997r. doprowadziła B. i M. B. do niekorzystnego rozporządzenia mieniem, wprowadzając ich w błąd co do swoich możliwości płatniczych w ten sposób, że pożyczyła od nich pieniądze w kwocie 55 000,000zł, zapewniając ich, że zwróci je w ciągu 3 miesięcy, pomimo że nie miała --- STRONA 4 --- możliwości zwrotu zaciągniętej pożyczki. Wyrok powyższy został zmieniony orzeczeniem Sądu Okręgowego w Nowym Sączu II Wydział Karny z dnia 23.06.2004r., sygn. II Ka 102/04, który uniewinnił G. B. od popełnienia zarzuconego jej przestępstwa. /dowód: wyrok Sądu Rejonowego w Zakopanem Wydział II Karny z dnia 29.10.2003r. sygn. II K 24/03 – k.113, wyrok Sądu Okręgowego w Nowym Sączu II Wydział Karny z dnia 23.06.2004r., sygn. II Ka 102/04 – k.114, dokumenty w aktach Sądu Rejonowego w Zakopanem II K 24/03 – k.1, 5, 8-9, 12-13, 17-18, 22-23, 31-38, 43-44, 53-54, 92, 95-98, 103-104, 107-108, 110-111, 138-139, 150-153, 312, 315-326/ Pod koniec lat 90-tych powódka została zatrudniona przez K. W. jako księgowa w hurtowni „(…)” w Z. Początkowo swoje obowiązki wykonywała należycie. Gdy rozpoczęła świadczenie usług także dla innych podmiotów, zaniedbywała swoje obowiązki. Pod koniec lat 90-tych K. i J. W. zaciągnęli na prośbę powódki kredyt na kwotę około 90 000zł i 40 000zł, z którego powódka miała pokrywać co miesiąc obsługę bankową /odsetki, prowizje/ poprzez przelewanie do banku wynagrodzenia za pracę, którego nie otrzymywała do rąk własnych. K. W. z G. B. łączył romans, dlatego nie podejmował on stanowczych kroków wobec księgowej, która nie wypełniała należycie swoich obowiązków w firmie. Około 2000r. firma K. W. znalazła się w kryzysie. Bank zgodził się na restrukturyzację zadłużenia pod warunkiem zmiany obsady księgowej w firmie. Z uwagi na warunki postawione przez bank W. zakończyli współpracę zawodową z G. B. Po zakończeniu pracy w hurtowni „(…)” powódka nie regulowała już należności z tytułu obsługi zaciągniętego na jej rzecz kredytu. Hurtownia „(…)” upadła około 2001/2002r., ponieważ bank pomimo początkowej zgody, odmówił dalszego kredytowania działalności tego podmiotu. /dowód: zeznania świadków: K. W. – k.163v-165, J. W. – k.165v-168, częściowo zeznania powódki G. B. – k. 232v, 234v/ Od 2002r. powódka prowadziła obsługę księgową m.in. działalności prowadzonej przez M. L. Współpraca z powódką układała się poprawnie do 2006r. W 2006r., po kilkuletniej znajomości, powódka poprosiła M. L. i jej męża o zaciągnięcie kredytu w (…) w K. na kwotę 60 000,00zł, na co M. L. przystała, ponieważ miała zaufanie do powódki, z którą współpracowała kilka lat. W 2008r. powódka, pomimo uprzednio zobowiązania, przestała spłacać raty kredytu. W 2006r. M. L. zaciągnęła kolejny kredyt na kwotę 100 000,00zł, z których połowę przekazała powódce. Kredyt spłaciła kredytobiorczyni, powódka zwróciła jej z tej sumy tylko 10 000,00zł. Od 2007r. zaczęły pojawiać się problemy w kontaktach z powódką, która nie uwzględniała nadsyłanych do jej biura dokumentów w rozliczeniach przedkładanych do Urzędu Skarbowego, w związku z czym na działalność klientki były nakładane mandaty. Powódka nie wydawała dokumentacji, która była niezbędna klientce. W 2009r. M. L. była zmuszona do zainicjowania interwencji policji, aby odzyskać dokumentację księgową znajdującą się w biurze powódki. Obecnie z powodu kłopotów finansowych w prowadzonej działalności gospodarczej M. L. zaprzestała spłacać raty kredytu, który został wypowiedziany przez (…), a w ramach prowadzonego postępowania egzekucyjnego zajęte zostało mieszkanie klientki. /dowód: zeznania świadka M. L. – k.145v-147/ --- STRONA 5 --- Około 2004/2005r. powódka nawiązała znajomość z M. H. oraz jej konkubentem . H., którzy prowadzili działalność gospodarczą na terenie Z., po tym jak przyjechali z (…) - ze S. Powódka zaoferowała M. H. prowadzenie obsługi księgowej jej działalności gospodarczej, na co klientka wyraziła zgodę, ponieważ obdarzyła G. B. zaufaniem. Strony ustaliły, że powódka nie będzie pobierać wynagrodzenia, lecz od czasu do czasu wybierze coś z asortymentu sklepu. Z tego tytułu powódka pobrała towar na kwotę około 6 000-8 000,00zł. Ponadto w 2006 lub 2007r. na prośbę powódki M. H. zaciągnęła kredyt na kwotę około 14 000- 15 000,00zł, który miał służyć spłacie zadłużenia powódki w sklepie klientki. Z kwoty kredytu M. H. otrzymała tylko 3 000-4 000,00zł, resztę pieniędzy zabrała powódka. M. H. była zmuszona spłacić cały kredyt, co uczyniła w 2009r. M. H. oraz G. B. planowały otworzyć wspólną działalność gospodarczą. W dniu 8.11.2007r. zawarły umowę spółki cywilnej w zakresie działalności gastronomicznej oraz handlu pod nazwą FHU (…), do której zobowiązały się wnieść wkłady w kwotach po 10 000,00zł. M. H. zainwestowała w nią 10 000,00zł, powódka zamierzała zaciągnąć kredyt, by dokonać wkładu własnego, w końcu zainwestowała środki nabyte od znajomego. Spółka FHUSC (…) w Z. w 2007r. nie osiągnęła żadnego dochodu. W związku z pojawiającymi się nieporozumieniami, umowa spółki została rozwiązana przez M. H. pismem z dnia 13.02.2008r. M. H. wniosła powództwo o podział majątku spółki, które jednak zostało cofnięte. /dowód: informacja naczelnika Urzędu Skarbowego w N. z dnia 14.07.2009r. – k.12, zeznania świadka A. H. – k.147-148, M. H. – k.212-214, częściowo zeznania powódki G. B. – k.232v- 233, w aktach Sądu Rejonowego w Zakopanem o sygn. I Ns 38/09: powództwo z dnia 24.09.2008r. – k.1-4, umowa spółki cywilnej z dnia 8.11.2007r. – k.7-8, rozwiązanie umowy spółki z dnia 13.02.2008r. – k.9, postanowienie z dnia 8.09.2008r. w przedmiocie umorzenia postępowania o podział majątku spółki cywilnej – k.72/ Od 1.01.2007r. powódka G. B. prowadząc (…) w K., zatrudniała na podstawie umowy o pracę na czas nieokreślony D. B. posiadającą wystawiony przez Ministra Finansów RP Certyfikat Księgowy nr (…), uprawniający ją do usługowego prowadzenia ksiąg rachunkowych. /dowód: certyfikat księgowy D. B. z dnia 17.12.2004r. – k.10, umowa o pracę z D. B. z dnia 1.01.2007r. – k.11, w aktach Sądu Rejonowego w Zakopanem I Ns 38/09: zaświadczenie o dokonaniu zmiany wpisu do EDG z dnia 8.11.2007r. – k.39/ W związku z prowadzoną przez powódkę działalnością gospodarczą w postaci biura rachunkowego, w Urzędzie Skarbowym w Z. pojawiało się wiele nieprawidłowości zgłaszanych przez podatników. Część mandatów nakładanych na podatników, a wywołanych nierzetelnym prowadzeniem rozrachunków, regulowała sama powódka. /dowód: zeznania świadka M. Ż.– k.143-144/ Prawomocnym orzeczeniem z dnia 13.03.2007r. do sygn. VI Ks 10/07 Sądu Rejonowego w Zakopanem Wydziału VI Grodzkiego wydanym w postępowaniu, w którym G. B. dobrowolnie poddała się odpowiedzialności, orzeczono wobec niej karę grzywny, za to, że w okresie od stycznia do kwietnia 2005r. jako osoba odpowiedzialna, prowadząca księgowość --- STRONA 6 --- na podstawie umowy, w K., nierzetelnie prowadziła rejestry zakupów i sprzedaży VAT określonej osoby oraz w dniu 9.06.2005r. w Urzędzie Skarbowym w Z. jako osoba odpowiedzialna, prowadząca księgowość na podstawie umowy, złożyła nierzetelne korekty deklaracji VAT-7 za okres od stycznia do kwietnia 2005r. określonej osoby, czym naraziła podatek VAT na uszczuplenie. /dowód: wyrok Sądu Rejonowego w Zakopanem Wydziału VI Grodzkiego z dnia 13.03.2007r., sygn. VI Ks 10/07 – k.121, dokumenty w aktach Sądu Rejonowego w Zakopanem VI Ks 10/07 – k.1, 11, 25, 38-39, 50-52, 62-73/ Prawomocnym wyrokiem z dnia 19.06.2007r., sygn. VI K 173/07, Sąd Rejonowy Sąd Grodzki w Zakopanem uznał G. B. za winną tego, że w okresie 31.10.-18.12.2006r. w prowadzonym biurze podatkowym ukrywała dokumentację księgową za lata 2003-2005 w postaci książek przychodów i rozchodów, ewidencji zakupów VAT i sprzedaży, ewidencji środków trwałych, ewidencji wyposażenia, faktur VAT, ewidencji dotyczącej pracowników, dokumentów ZUS i deklaracji podatkowych oraz ewidencje środków trwałych za 2006r., dotyczącą określonej firmy w Z., którą nie miała prawa wyłącznie rozporządzać. Za powyższe została wymierzona powódce kara grzywny. /dowód: wyrok Sądu Rejonowego Sądu Grodzkiego w Zakopanem z dnia 19.06.2007r., sygn. VI K 173/07 – k.118, dokumenty w aktach Sądu Rejonowego w Zakopanem VI K 173/07 – k.1-2, 20, 22-23, 29-30, 33-34, 46-49/ Prawomocnym wyrokiem z dnia 29.08.2007r., sygn. VI K 348/07, Sądu Rejonowego Sądu Grodzkiego w Zakopanem G. B. została uznana za winną tego, że w dniu 4.01.2007r. posłużyła się dowodem wpłaty w kwocie 1 500,00zł, przesyłając go za pomocą faksu na rzecz (…) SA z podrobioną pieczątką UP w Z. i podpisem osoby przyjmującej wpłatę, celem wymuszenia uregulowania należności – za co została skazana na karę 10 miesięcy pozbawienia wolności z zawieszeniem jej wykonania na okres próby 2 lat oraz karę grzywny. /dowód: wyrok z dnia 29.08.2007r. sygn. VI K 348/07 Sądu Rejonowego Sądu Grodzkiego w Zakopanem – k.119, dokumenty z akt Sądu Rejonowego w Zakopanem VI K 348/07 – k.1-2, 5-6, 14-15, 22,35-36, 47-48, 80-81/ Prawomocnym wyrokiem z dnia 24.06.2008r. do sygn. VI K 170/08 Sąd Rejonowy Sąd Grodzki w Zakopanem skazał G. B. na karę grzywny za to, że w okresie 15.10.2004r. – 7.04.2008r. prowadziła, bez wymaganych uprawnień, w ramach swojej działalności gospodarczej zgłoszonej pod nazwą (…) oraz (…), działalność usługową w zakresie prowadzenia ksiąg rachunkowych prowadząc księgi rachunkowe łącznie 96 podmiotów gospodarczych. /dowód: wyrok Sądu Rejonowego Sądu Grodzkiego w Zakopanem z dnia 24.06.2008r., sygn. VI K 170/08 – k.120, dokumenty w aktach VI K 170/08 Sądu Rejonowego w Zakopanem – k.1-10, 52-92, 94-106, 419-422, 424-426, 461-464, 466-467, 492-493/ Prawomocnym wyrokiem z dnia 25.04.2008r. sygn. VI Ks 20/08 Sądu Rejonowego w Zakopanem Wydział VI Grodzki w wyniku dobrowolnego poddana się karze G. B. została --- STRONA 7 --- skazana na karę grzywny za to, że w okresie 25.11.2005r. – 25.05.2006r. jako osoba prowadząca sprawy podatkowe określonej osoby, złożyła w Urzędzie Skarbowym w Z., nierzetelne deklaracje VAT-7 za okres od października 2005r. do kwietnia 2006r., czym naraziła podatek VAT na uszczuplenie. Prawomocnym wyrokiem pod podobnym zarzutem na karę grzywny została skazana G. B. w dniu 21.05.2008r. do sygn. VI Ks 25/08. /dowód: wyrok Sądu Rejonowego w Zakopanem Wydział VI Grodzki z dnia 25.04.2008r., sygn. VI Ks 20/08 – k.122, wyrok Sądu Rejonowego w Zakopanem Wydział VI Grodzki z dnia 21.05.2008r., sygn. VI Ks 25/08 – k.123, dokumenty w aktach Sądu Rejonowego w Zakopanem VI Ks 25/08 – k.1, 84-89, 117-120, 123-124, 134, 137-138, 142-143, dokumenty w aktach Sądu Rejonowego w Zakopanem VI Ks 20/08 – k.1, 30-36, 51, 57/ Na łamach „(…)” w wydaniu z dnia 21.08.2008r., ROK NR (…) NR (…), na 1.-wszej oraz 12.-tej stronie ukazał się artykuł autorstwa redaktora J. J. zatytułowany „(…)”, zaopatrzony wytłuszczonym podtytułem „Dziesięć lat temu (…) Sąd skazał G. K., bohaterkę słynnej afery bankowej, na dwa lata więzienia. Dziś pod innym nazwiskiem kobieta znowu działa”. Obok powyższego zostało zamieszczone zdjęcie kobiety /powódki/ z czarnym paskiem zakrywającym oczy, lecz podpisane „G. B. wcześniej K.”. Początkowa część artykułu opierała się na relacji M. H., której powódka miała zaoferować swoje usługi jako księgowa, w zamian za prawo do korzystania z asortymentu sklepu prowadzonego przez M. H. Powódka wzbudziła zaufanie M. H., weszła z nią w relacje przyjacielskie, miała wykorzystać taki układ, ponieważ nie wypełniła należycie obowiązków rozliczeniowych wobec Urzędu Skarbowego i w całości spożytkowała kredyt, który M. H. miała zaciągnąć na jej prośbę. Skutkiem współpracy M. H. z powódką miało być niespłacone zadłużenie oraz bankructwo sklepu. W dalszej części artykułu autor zasugerował posługiwanie się podobnym scenariuszem działania w stosunku do kilkunastu innych osób, tj. oferowania usług księgowych, które następnie były prowadzone nienależycie, naciąganie klientów na kredyty bankowe, wyłudzanie towarów za usługi, które następnie nie były wykonane, wykorzystanie nieformalnych relacji z klientami do własnych celów komercyjnych. Autor ujawnił, że niedawno powódka stanęła przed Sądem Rejonowym w Zakopanem pod zarzutem prowadzenia ksiąg rachunkowych bez wymaganych uprawnień w okresie od 2004 do 2008r., gdzie przyznała się do winy. W dalszej części artykułu autor przystąpił do prezentacji sylwetki G. B. ujawniając, iż poprzednio nosiła nazwisko K., była bohaterką głośnej afery bankowej w końcu lat 90-tych, tj. pracując w (…) wystawiała fikcyjne zaświadczenia, na podstawie których wyłudzała kredyty z banków, w 1999r. została za to skazana na karę pozbawienia wolności w zawieszeniu. Po tym nie zaprzestała „procederu”, ponieważ pod panieńskim nazwiskiem B. oferowała usługi księgowe, została nawet wpisana na listę firm księgowych przez prezydenta K., pomimo braku stosowanych uprawnień. Autor artykułu zasugerował, że powódkę łączyła zażyła znajomość z właścicielem hurtowni „(…)” w Z. K. W., co miało stanowić skandal obyczajowy na (…). Redaktor wiązał również kłopoty biznesowe właściciela hurtowni „(…)” w Z. ze związkiem z powódką G. B. W dalszej części redaktor wskazał na spory majątek powódki posiadającej kilka nieruchomości oraz mieszkań, związek z deweloperem z Z., z którym powódka ma dziecko, roszczenia tego mężczyzny w --- STRONA 8 --- stosunku do małżeństwa H. oparte na twierdzeniu, iż zainwestował w ich biznes znaczne kwoty, których zwrotu teraz się domaga. W końcowej części artykułu redaktor wskazuje na dalsze prowadzenie usług księgowych przez G. B. pomimo orzeczonego zakazu, na dowód czego przytacza rozmowę z samą bohaterką opartą na prowokacji dziennikarskiej, polegającej na tym, że dziennikarz zadzwonił do powódki podając się za potencjalnego klienta, któremu powódka zaoferowała swoje usługi, stanowczo oświadczając, iż dysponuje stosownymi uprawnieniami. Zapytana oficjalnie przez dziennikarza o prowadzoną działalność, powódka odmówiła komentarza. Artykuł powstał po rozmowie przeprowadzonej przez J. J. z M. H. oraz z licznymi osobami, które łączyły kontakty biznesowe z G. B. Przed powstaniem artykułu, na początku sierpnia 2008r., pozwany J. J. zapoznał się w Sądzie Rejonowym w Zakopanem z aktami o sygn. II K 219/98, oraz innych postępowań prowadzonych przeciwko powódce. Autor artykułu rozmawiał z prokurator prowadzącą postępowanie przygotowawcze zakończone wyrokiem SR w Zakopanem z dnia 24.06.2008 r. sygn. akt VI K 170/08 oraz osobami występującymi jako pokrzywdzeni w tej sprawie. Celem publikacji prasowej było uchronienie potencjalnych klientów przed negatywnymi skutkami współpracy z biurem rachunkowym prowadzonym przez G. B. /dowód: artykuł pt.: „(…)” z dnia 21.08.2008r. w (…) – k.9, częściowo zeznania powódki G. B. – k.233v-234, zeznania pozwanej B. Z. – k.235-236, zeznania pozwanego J. J. – k.243v- 246, informacja Prezesa Sądu Rejonowego w Zakopanem z dnia 15.12.2011r. – k.253, wniosek J. J. o udostępnienie akt z dnia 4.08.2008r. – k.254/ Prawomocnym wyrokiem z dnia 17.12.2008r., II Ks 57/08, Sąd Rejonowy w Zakopanem Wydział II Karny wymierzył G. B. grzywnę za to, że w okresie 25.08-25.11.2007r. jako osoba prowadząca sprawy podatkowe określonego podmiotu, złożyła w Urzędzie Skarbowym w Z. nierzetelne deklaracje VAT, czym naraziła podatek VAT na uszczuplenie. /dowód: wyrok Sądu Rejonowego w Zakopanem Wydział II Karny z dnia 17.12.2008r., sygn. II Ks 57/08 – k.124, dokumenty w aktach Sądu Rejonowego w Zakopanem II Ks 57/08 – k.1, 10, 14-19, 25-26/ Prawomocnym orzeczeniem z dnia 13.05.2009r. Sądu Rejonowego w Zakopanem Wydział II Karny do sygn. II K 132/09 m.in. G. B. został uznana za winną tego, że w okresie 6-28.11.2008r. usiłowała wraz z N. K. wyłudzić pożyczkę ze spółdzielni (…) w Z. w kwocie 26 421,05zł w ten sposób, że N. K. sporządziła wniosek o jej przyznanie, do którego wspólnie dołączyły wcześniej sfałszowane przez siebie dokumenty w postaci zaświadczenia z Urzędu Skarbowego o niezaleganiu w podatkach, zaświadczenie z ZUS oraz umowę o pracę z dnia 1.03.2008r., lecz zamierzonego celu nie osiągnęły z uwagi na zorientowanie się pracownicy Spółdzielni, że złożone dokumenty są fałszywe. G. B. została skazana na karę 8 miesięcy pozbawienia wolności w zawieszeniu na 3 lata oraz grzywnę. /dowód: wyrok Sądu Rejonowego w Zakopanem Wydział II Karny z dnia 13.05.2009r., sygn. II K 132/09 – k.115-116, dokumenty w aktach Sądu Rejonowego w Zakopanem II K 132/09 – k.2-3, 34-35, 83-84, 86-89, 94-97, 110-113, 130-135, 145-147/ --- STRONA 9 --- Prawomocnym wyrokiem z dnia 22.07.2009r. Sąd Rejonowy w Zakopanem Wydział II Karny sygn. II Ka 348/09 uznał G. B. za winną tego, że w okresie 1.08.2008r. – 3.06.2009r. nie będąc uprawnioną, wykonywała czynności doradztwa podatkowego oraz na zlecenie wskazanych osób – prowadząc ich księgi podatkowe, ewidencje podatkowe, sporządzając zeznania i deklaracje podatkowe, udzielając im pomocy i porad w tym zakresie – na karę grzywny. /dowód: wyrok Sądu Rejonowego w Zakopanem Wydział II Karny z dnia 22.7.2009r., sygn. II K 348/09 – k.117, dokumenty w aktach Sądu Rejonowego w Zakopanem II K 348/09 – k. 10-13, 24-27, 34-35, 43-44, 47-60, 64-66, 77-78, 81-82, 84-85, 87-90, 93-94, 96-97, 100, 102, 110, 137-138/ Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił na podstawie dołączonych do akt dokumentów oraz dokumentów z dołączonych akt związkowych, jak również zeznań świadków oraz stron. M. Ż. . /k.143-144/ w ocenie Sądu jest świadkiem wiarygodnym, dlatego jej zeznania zostały przez Sąd ocenione za prawdziwe. Świadek jest naczelnikiem Urzędu Skarbowego w Z., miała bezpośredni kontakt z powódką oraz klientami jej biura rachunkowego. Jest podmiotem obiektywnym, niezaangażowanym w spór, przedstawiła bezstronną i profesjonalną ocenę działalności prowadzonej przez powódkę. Brak podstaw do podważenia wiarygodności zeznań tego świadka, dlatego Sąd w pełni oparł na nich ustalenia stanu faktycznego. M. L. /k.145v-147/ jest jedną z klientek biura rachunkowego prowadzonego przez powódkę. Złożone przez nią zeznania były w ocenie Sądu obiektywne i prawdziwe. Pomimo iż w ostatnich latach świadek zaprzestała korzystania z usług powódki oraz wskazała na kłopoty finansowe związane z jej osobą, to w początkowej treści zeznań M. L. nie omieszkała wspomnieć, że jej współpraca z G. B. układała się poprawnie od roku 2002r. do 2006r. Zeznania świadka nie zostały skutecznie podważone, Sąd obdarzył je przymiotem wiarygodności w pełni. A. H. /k.147-148/, konkubent M. H., miał bezpośredni kontakt z powódką, ponieważ uczestniczył w rozmowach konkubiny z G. B. Zeznał obiektywnie jako osoba niezaangażowana bezpośrednio w spór pomiędzy stronami. Jego zeznania korespondują z treścią relacji M. H., którą Sąd ocenił jako wiarygodną. K. W. /k.163v-165/ i J. W. /165v-168/ złożyli obszerne i rzeczowe zeznania na okoliczność relacji zawodowych oraz towarzyskich z powódką. Ich relacje są szczere, odnieśli się zarówno do okresu, kiedy ich współpraca z powódką układała się zgodnie, a jak i do czasu kiedy relacje pomiędzy nimi popsuły się z powodu zaniedbywania obowiązków zawodowych przez księgową. Sąd dał im wiarę. --- STRONA 10 --- M. H. /k.212-214/ złożyła obszerne i szczegółowe zeznania na okoliczność relacji łączących ją z powódką. Była obiektywna. Sąd uznał jej zeznania za wiarygodne. Sąd nie dał wiary zeznaniom powódki złożonym w dniu 2.03.2010r. /k.69v-70/. Powódka zaprzeczyła wówczas, by toczyły się przeciw niej postępowania karne związane z narażeniem na uszczuplenie majątkowe jej klientów, iż nie łączyły ją z K. W. kontakty osobiste wykraczające poza sprawy zawodowe, iż sama została oszukana przez M. H. Twierdzenia te są sprzeczne z zeznaniami świadków K. W. i M. H., którym Sąd dał wiarę oraz dołączonymi dokumentami z toczących się postępowań karnych. W ocenie Sądu mało prawdopodobnym jest także, aby prawdziwe były zeznania we fragmencie, w którym powódka podała, że jej dzieci były wyśmiewane, a nauczyciel szykanował jej córkę w szkole, odczytując treść artykułu przed klasą i sugerując związek bohaterki artykułu z uczennicą. Nie zostało też wykazane, aby publikacja artykułu w takim stopniu odbiła się na stanie zdrowia powódki, by była hospitalizowana, tym bardziej, że publikacja miała miejsce w dniu 21.08.2008r., a interwencja pogotowia u powódki dopiero we wrześniu 2008r. Zeznania powódki G. B. złożone przed Sądem w dniu 16.09.2011r. /k.232-235/ zostały obdarzone przez Sąd przymiotem wiarygodności jedynie w części, tj. w zakresie w jakim przyznała, że została zatrudniona jako księgową przez właścicieli hurtowni „(…)” w Z., w zakresie współpracy nawiązanej z M. H., we fragmentach dotyczących prowadzonej przez powódkę działalności gospodarczej, jak również publikacji artykułu w (…) z dnia 21.08.2008r. Sąd nie uznał natomiast za odpowiadające rzeczywistemu oglądowi sytuacji twierdzeń, w których powódka wskazuje, że na skutek publikacji artykułu jest szykanowana w Z., ponieważ tam się wychowała, jej nazwisko rodowe oraz nazwisko po mężu są rozpoznawane. Nie wskazała na czym te szykany dotyczące jej osoby miałyby polegać. Córka powódki jest osobą pełnoletnią, zatem jeżeli skutki publikacji artykułu dotknęły ją, jest uprawniona do wytoczenia powództwa o ochronę dóbr osobistych w swoim imieniu, powódka nie dysponowała pełnomocnictwem od córki. K. W. wprost przyznał się do bliskich, intymnych kontaktów z powódką. Nieprawdziwe są twierdzenia powódki, w których zaprzeczyła, by łączyły ją z K. W. kontakty inne niż zawodowe. Sąd nie dał wiary powódce, kiedy twierdziła, że spłaciła całą pożyczkę udzieloną przez małżeństwo W. Sąd uznał za wiarygodne w tym zakresie zeznania świadków, którzy twierdzili, iż owszem powódka nie pobierała pensji, a jej równowartość była przeznaczana na obsługę kredytu, lecz gdy zaprzestała u nich pracować, dalsze odsetki nie były przez nią regulowane. Nie polegają na prawdzie także te zeznania, w których powódka obarcza M. H. odpowiedzialnością finansową za niepowodzenia ich spółki oraz wskazuje na zamiar świadka wykorzystania finansowego powódki z tym przedsięwzięciem związanego. G. B. zeznając przyjęła tendencję do obarczania winą swoich klientów za ich niepowodzenia finansowe, nie dostrzegała swojego zawinienia w żadnym stopniu. Skupiła się na swojej krzywdzie. Sąd nie dał jej wiary w tym zakresie. Pozwana B. Z. /k.235-236/, redaktor naczelna (…), wskazała na prace, które toczyły się nad artykułem przed jego publikacją oraz dyskusje przed ukazaniem się materiału. Zeznała obiektywnie, podała wiele szczegółów dotyczących kolejnego materiału prasowego, opartego na wywiadzie z M. L., ale odniosła się również do treści materiału J. J. będącego --- STRONA 11 --- przedmiotem niniejszego postępowania. Mając na uwadze bezstronność i rzetelność jej zeznań, Sąd obdarzył je przymiotem wiarygodności w pełni. Zeznania pozwanego J. J. /k.243v-246/, autora artykułu, Sąd uznał za w pełni wiarygodne. Pozwany opisał proces pozyskiwania materiałów do artykułu, rozmowy z osobami, które miały kontakty z powódką. Wskazał także na motywację stworzenia artykułu o takiej treści, którego bohaterką była G. B. Pozwany zeznawał obiektywnie, szczerze i szczegółowo. Sąd dał mu wiarę. Sąd zważył, co następuje: Powództwo nie zasługuje na uwzględnienie. Z mocy art. 24 kc w zw. z art.23 kc ten, czyje dobro osobiste zostaje zagrożone cudzym działaniem, może żądać zaniechania tego działania, chyba że nie jest ono bezprawne. W razie dokonanego naruszenia może on także żądać, ażeby osoba, która dopuściła się naruszenia, dopełniła czynności potrzebnych do usunięcia jego skutków, w szczególności ażeby złożyła oświadczenie odpowiedniej treści i w odpowiedniej formie. Na zasadach przewidzianych w kodeksie może ona również żądać zadośćuczynienia pieniężnego lub zapłaty odpowiedniej sumy pieniężnej na wskazany cel społeczny /§1/. Jeżeli wskutek naruszenia dobra osobistego została wyrządzona szkoda majątkowa, poszkodowany może żądać jej naprawienia na zasadach ogólnych /§2/. Art.24 kc zawiera domniemanie bezprawności działania osoby naruszającej dobra osobiste. To na pozwanym w procesie o ochronę dób osobistych spoczywa obowiązek wykazania, że jego działanie było zgodne z prawem. Przesłankami wyłączającymi bezprawność działania są m.in. zgoda pokrzywdzonego, działanie w społecznie uzasadnionym interesie. Żądanie roszczenia pieniężnego precyzuje art.448 kc, w myśl którego w razie naruszenia dobra osobistego sąd może przyznać temu, czyje dobro osobiste zostało naruszone, odpowiednią sumę tytułem zadośćuczynienia pieniężnego za doznaną krzywdę lub na jego żądanie zasądzić odpowiednią sumę pieniężną na wskazany przez niego cel społeczny, niezależnie od innych środków potrzebnych do usunięcia skutków naruszenia. Dla zasądzenia roszczenia pieniężnego na rzecz powoda konieczne jest wykazanie obok bezprawności jeszcze zawinionego działania pozwanych, przy czym wystarczające jest wykazanie choćby najmniejszego stopnia winy /vide m.in. wyrok SN z dnia 12.09.2007r., sygn. I CSK 211/07, wyrok SN z dnia 12.09.2007r., I CSK 191/07/. Powódka G. B. domagała się od pozwanych: J. J. jako autora materiału prasowego, B. Z. jako redaktora naczelnego (…) oraz (…) jako wydawcy (…), publikacji oświadczenia jak w treści pozwu oraz zasądzenia solidarnie od pozwanych na rzecz: powódki kwoty 40 000,00zł tytułem zadośćuczynienia wraz z odsetkami ustawowymi od dnia złożenia pozwu oraz na rzecz Stowarzyszenia (…) w Z. kwoty 35 000,00zł. Roszczenie oparła na publikacji w (…) artykułu pt. „(…)” w dniu 21.08.2008r. na stronie 1 i 12 gazety. Strona pozwana wnosiła o oddalenie powództwa powołując się na dochowanie rzetelności dziennikarskiej oraz działanie w społecznie uzasadnionym interesie. --- STRONA 12 --- Przepisy dotyczące ochrony dóbr osobistych zamieszczone w kodeksie cywilnym nie wyłączają uprawnień wynikających z innych regulacji prawnych w tym prawa prasowego, prawa autorskiego /art.24 § 3 kc/. Prawo prasowe w art.37 zawiera odesłanie do zasad ogólnych w zakresie odpowiedzialności za naruszenie prawa spowodowane opublikowaniem materiału prasowego. Odpowiedzialność cywilną za naruszenie prawa spowodowane opublikowaniem materiału prasowego ponoszą autor, redaktor lub inna osoba, którzy spowodowali opublikowanie tego materiału, nie wyłącza to odpowiedzialności wydawcy /art.38 ust. 1 ustawy prawo prasowe/. W orzecznictwie utrwalony jest pogląd, że jeżeli naruszenie dobra osobistego powodujące szkodę niemajątkową, nastąpiło w wyniku działania autora, redaktora i wydawcy, w istocie każda z tych osób odpowiada za swoje własne, odrębne działanie. Autor publikacji ponosi odpowiedzialność za napisanie i skierowanie publikacji do druku. Redaktor naczelny odpowiada za dopuszczenie do opublikowania materiału naruszającego dobra osobiste, a wydawca - z tego względu, że ma faktyczny i twórczy wpływ na charakter czasopisma. Każda zatem z tych osób ponosi odpowiedzialność w granicach określonych w ustawie odrębnie dla każdej z nich. Z tego względu więź procesowa tych osób w zakresie dochodzonego roszczenia niemajątkowego nie jest współuczestnictwem materialnym, choć co do odpowiedzialności majątkowej istnieje solidarność /postanowienie SN z dnia 25.05.2010r., sygn. I CZ 22/10/. Zgodnie z art. 1 Prawa prasowego, prawo prasy do kontroli i krytyki społecznej jest jedną z fundamentalnych zasad wolności prasy zagwarantowanej postanowieniami art. 14 i 54 Konstytucji RP, wobec czego działanie dziennikarza w granicach dozwolonej krytyki, wyłącza bezprawność stanowiącą konieczną przesłankę ochrony przewidzianej w art. 24 § 1 kc. Jednakże tak rozumiana wolność prasy doznaje licznych ograniczeń, z których jedno wskazane jest już w samym art. 1 Prawa prasowego i dotyczy wymogu, by informacja prasowa była rzetelna, co konkretyzują postanowienia art. 12 ust. 1 pkt 1 nakazujące dziennikarzowi zachowanie szczególnej staranności i rzetelności przy zbieraniu i wykorzystaniu materiałów prasowych, zwłaszcza zaś sprawdzenie zgodności z prawdą uzyskanych wiadomości /wyrok SN z dnia 18 czerwca 2003r., II CKN 226/01/. Wobec dziennikarzy zostały sformułowane szczególne standardy działania w zakresie wykonywania misji prasy w społeczeństwie. W art.12 prawo prasowe statuuje, że dziennikarz jest obowiązany przede wszystkim zachować szczególną staranność i rzetelność przy zbieraniu i wykorzystaniu materiałów prasowych, zwłaszcza sprawdzić zgodność z prawdą uzyskanych wiadomości lub podać ich źródło. Obowiązek zachowania przez dziennikarza szczególnej staranności i rzetelności przy zbieraniu i wykorzystaniu materiałów prasowych ciąży na dziennikarzu zarówno na etapie gromadzenia danych wyjściowych i materiałów do przygotowanej publikacji, jak i na etapie selekcji materiału stanowiącego podstawę tekstu. Przy zbieraniu materiałów najistotniejsze znaczenie ma rodzaj i rzetelność źródła informacji (dziennikarz nie powinien opierać się na źródle, którego obiektywizm lub wiarygodność budzi wątpliwości), sprawdzenie zgodności z prawdą uzyskanych informacji przez sięgnięcie do wszystkich innych dostępnych źródeł i upewnienie się co do zgodności informacji z innymi znanymi faktami, a także umożliwienie osobie zainteresowanej ustosunkowanie się do uzyskanych informacji. Na etapie wykorzystania materiałów prasowych istotne jest przede --- STRONA 13 --- wszystkim wszechstronne, a nie selektywne przekazanie informacji, przedstawienie wszystkich okoliczności i nie działanie "pod z góry założoną tezę", a także rozważenie powagi zarzutu, znaczenia informacji z punktu widzenia usprawiedliwionego zainteresowania społeczeństwa oraz potrzeby (pilności) publikacji. Oddzielnym zagadnieniem jest forma publikacji, która może mieć znaczenie przy ocenie rzetelności wykorzystania informacji /vide wyrok Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu z dnia 30.05.2008r., sygn. I ACa 371/08/. Stwierdzony przy zastosowaniu kryteriów obiektywnych fakt zadośćuczynienia tym obowiązkom powinien być czynnikiem uwzględnianym przy ocenie bezprawności działania /wyrok Sądu Apelacyjnego w Poznaniu z dnia 30.04.2008r., sygn. I ACa 245/08/. Wynikający z art. 12 ust. 1 pkt 1 Prawa prasowego obowiązek dziennikarza zachowania staranności i rzetelności może w okolicznościach konkretnej sprawy uzasadniać obowiązek zwrócenia się do osoby, o której chce pisać, a obowiązku tego nie wyłącza uprawnienie tej osoby do żądania sprostowania publikacji. Nie we wszystkich sytuacjach musi to być jednak niezbędne /wyrok Sądu Najwyższego z dnia 8 lutego 2008r., sygn. I CSK 385/07/. Przez staranność w rozumieniu przepisu art. 12 pr. prasowego należy rozumieć dokładność, pilność, sumienność, troskliwość, gorliwość, a nadto dbałość o szczegóły. Pojęcie rzetelności zawiera obowiązek uczciwości, solidności, obowiązkowości, konkretności, odpowiedzialności za słowo. Stopień staranności dziennikarza różnić się może w zależności od wiarygodności źródła informacji. Dążenie prasy, aby w opublikowanym artykule osiągnąć zamierzenia moralizatorskie musi mieć swoje granice w wartościach nadrzędnych, związanych z jednostką ludzką. Jakkolwiek nie można odmawiać publikacjom prasowym walorów społeczno-wychowawczych, to jednak ukazanie ujemnych zjawisk społecznych, anomaliów życia społecznego nie może następować kosztem czci i spokoju jednostki, której dobra osobiste zastają naruszone /wyrok Sądu Apelacyjnego w Katowicach z dnia 13.07.2007r., I ACa 439/07/. Sąd Najwyższy za nierzetelną uznał informację niesprawdzoną bądź niezweryfikowaną w warunkach dostępności wiarygodnego źródła /wyrok SN z dnia 27.03.2003r. sygn. V CKN 4/01/. Za nierzetelne wykorzystanie materiału prasowego orzecznictwo uważa również zestawianie informacji, nawet prawdziwych, w taki sposób, że wywołują mylne wyobrażenia i błędne, krzywdzące osądy /wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 6.07.2005r., I ACa 1233/04/. W orzecznictwie uznaje się, że możliwe jest naruszenie dobra osobistego treścią publikacji, z której wynikają jednoznacznie sugestie co do nagannego moralnie postępowania osoby wskazanej w tej publikacji z imienia i nazwiska /wyrok SN z dnia 8 sierpnia 2007r., I CSK 165/07/. Ustawa z dnia 26.01.1984r. prawo prasowe /Dz. U. nr 4 poz.24/ w art.6 ust. 1 i 4 stanowi, że prasa jest zobowiązana do prawdziwego przedstawiania omawianych zjawisk. Nie wolno utrudniać prasie zbierania materiałów krytycznych ani w inny sposób tłumić krytyki. Zadaniem dziennikarza jest służba społeczeństwu i państwu. Dziennikarz ma obowiązek działania zgodnie z etyką zawodową i zasadami współżycia społecznego, w granicach określonych przepisami prawa / art. 10 ust.1 prawa prasowego/. Zajmując się tematem społecznie doniosłym dziennikarze winni dochować zasady audiatur et altera pars , w tym przypadku umożliwić ustosunkowanie się do materiału jej bohaterce G. B. Zgodnie z 12 ust. --- STRONA 14 --- 1 pkt 1 pr. pras, dziennikarz jest obowiązany zachować szczególną staranność i rzetelność przy zbieraniu i wykorzystaniu materiałów prasowych, a zwłaszcza sprawdzić zgodność z prawdą uzyskanych wiadomości lub podać ich źródło. W orzecznictwie przyjmuje się, że przy zbieraniu materiałów obowiązek ten obejmuje opieranie się na źródłach, których obiektywizm lub wiarygodność nie budzą wątpliwości, sprawdzanie prawdziwości uzyskanych wiadomości przez uwzględnienie wszystkich dostępnych źródeł i skonfrontowanie ich z innymi znanymi faktami (uchwała składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 18 lutego 2005 r., III CZP 53/04), a także umożliwienie osobie zainteresowanej ustosunkowania się do uzyskanych informacji (uchwała składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 18 lutego 2005 r., III CZP 53/04; wyrok Sądu Najwyższego z dnia 5 czerwca 2003 r., II CKN 14/01, "Izba Cywilna" 2004, nr 5, s. 48, oraz wyrok Sądu Najwyższego z dnia 23 czerwca 2004 r., V CK 538/03 /wyrok SN z dnia 24 stycznia 2008 r. I CSK 338/07 / Z art. 24 kc wynika domniemanie bezprawności działania. Domniemanie to powinien obalić pozwany (art. 6 KC), gdyż to pozwany w procesie o ochronę dóbr osobistych ma obowiązek wykazania istnienia okoliczności usprawiedliwiających to działanie, a więc wyłączających bezprawność /wyrok SN z dnia 11 października 2005r., sygn. V CK 259/05/. Wyłączenie bezprawności działania z uwagi na uzasadniony interes społeczny ma miejsce wtedy, gdy przedstawiona krytyka działania określonej osoby jest rzeczowa i obiektywna, nie stanowi szykany, jak również nie wykracza poza usprawiedliwioną potrzebę. /wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 9 lutego 2005r., VI ACa 602/04/. Oceniając odpowiedzialność pozwanych (…) sp. z o.o. z/s w Z. jako wydawcy „(…)”, J. J. – jego redaktora i autora artykułu oraz B. Z. – redaktor naczelnej, Sąd ocenił, iż nie dopuścili się naruszenia dóbr osobistych powódki, a ich zachowanie nie było zawinione ani bezprawne. Redaktor J. J. rozpoczął prace na artykułem, którego tematem miały być poczynania zawodowe G. B., zainspirowany rozmową z M. H. Gromadząc materiały źródłowe, autor odbył rozmowy z licznymi osobami, które uważały się za pokrzywdzone współpracą z powódką. Zasłaniając się tajemnicą dziennikarską, nie ujawnił ich danych. Dochował należytej staranności oraz rzetelności, ponieważ przed publikacją artykułu rozmawiał z prokurator prowadzącą postępowanie karne, w którym powódka była podejrzana, zapoznał się z aktami sprawy karnej, w której G. B. występowała jako oskarżona. Wskazane przez autora w treści artykułu liczne nieprawidłowości w zachowaniu powódki jako osoby odpowiedzialnej za prowadzenie spraw rachunkowych oraz podatkowych swoich klientów, były prawdziwe, co wynika z dołączonych licznych prawomocnych wyroków skazujących G. B. Liczba osób pokrzywdzonych zachowaniem powódki oraz wielość spraw karnych, w których została prawomocnie skazana za przestępstwa, wykroczenia karne oraz karno- skarbowe, uzasadniały w ocenie Sądu uczynienie jej działalności tematem artykułu z uwagi na doniosłość znaczenia procederu powódki w regionie (…). Źródła, z których redaktor czerpał informacje, zostały zweryfikowane i sprawdzone. Przed publikacją dziennikarz przeglądał akta karne. Powódka została uprawniona do zajęcia stanowiska w przedmiocie treści artykułu, lecz samowolnie z takiej opcji zrezygnowała. W treści artykułu zostało ujawnione zarówno nazwisko, jakim powódka posługuje się obecnie, tj. B., jak i nazwisko po mężu K. Strona pozwana wytłumaczyła w sposób, który Sąd uznał za przekonujący, iż decyzja o ujawnieniu danych personalnych powódki była --- STRONA 15 --- podyktowana uzasadnionym interesem społecznym, tj. chęcią uchronienia potencjalnych klientów powódki przed jej nie do końca uczciwymi praktykami biznesowymi. Pozwani wskazali, że rozważali na kolegium dziennikarskim, czy ujawnić te dane, lecz mając na uwadze zgromadzony materiał źródłowy, liczne wywiady z osobami „pokrzywdzonymi” działaniem powódki oraz dysponując informacjami o postępowaniach sądowych /karnych i karno-skarbowych/, które toczyły się z udziałem powódki, taka ingerencja w sferę praw powódki była w ich ocenie uzasadniona interesem społecznym. Sąd tą ocenę podziela. W aktach sprawy znajdują się orzeczenia uznające powódkę za winną naruszenia przepisów karnych oraz karno-skarbowych z zakresu rachunkowości oraz podatków. Zachowanie powódki wzbudzające wątpliwości oraz zainteresowanie organów ściągania nie miało charakteru jednorazowego, lecz powtarzało się kilkukrotnie, o czym świadczyła liczba osób pokrzywdzonych w jednej ze spraw. Ujawnienie wizerunku powódki było w takiej sytuacji uzasadnione. Poza tym wizerunek powódki nie był do końca rozpoznawalny, ponieważ twarz została częściowo zasłonięta zgodnie ze sposobem prezentowania osób w artykułach prasowych, co uniemożliwiać ma ich identyfikację. Sądowi znane są poglądy prezentowane w orzecznictwie, iż taki sposób prezentacji wizerunku może naruszać mimo to dobra osobiste, lecz w tym konkretnym przypadku zamieszczenie wizerunku, bacząc na posługiwanie się przez powódkę dwoma nazwiskami w swojej działalności, było w ocenie Sądu usprawiedliwione. Informacje o relacjach powódki z M. H. były prawdziwe, oparte na wywiadzie przeprowadzonym z tą osobą. Powoływanie się na informacje dotyczące niezgodnego z prawem prowadzenia przez powódkę swojej działalności oraz narażenia wielu osób na straty, wykorzystywanie przy tym zaangażowania osobistego tych osób, zostało oparte na bezpośrednich rozmowach z klientami, które prowadziły interesy z powódką. Były to informacje prawdziwe, co przyznał świadek W. zeznając w sprawie. Ujawnienie informacji o stanie majątkowym powódki, tj. posiadanych nieruchomościach, nie wchodzi w zakres ochrony dóbr osobistych. Sąd Apelacyjny w Poznaniu w wyroku z dnia 14.11.2003r., sygn. I ACa 1062/03 wskazał, że stan majątku i dane o tym majątku nie należą do kategorii dóbr osobistych chronionych w trybie art. 23 i art. 24 kc oraz art. 448 kc. Dane o stanie majątku podlegają ochronie na podstawie ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o ochronie danych osobowych (Dz. U. Nr 101 z 2002 r., poz. 926). Ustawa ta nie zawiera odrębnych regulacji dotyczących odpowiedzialności cywilnej w razie ujawnienia danych osobowych w sposób sprzeczny z ustawą i dlatego należy się odwołać do przepisu art. 415 kc, który wyraża ogólną regułę odpowiedzialności deliktowej. Ustawa z dnia 29.08.1997r. o ochronie danych osobowych /Dz. U. Nr 101 z 2002 r., poz. 926/ w art.1 statuuje: każdy ma prawo do ochrony dotyczących go danych osobowych. Przetwarzanie danych osobowych może mieć miejsce ze względu na dobro publiczne, dobro osoby, której dane dotyczą, lub dobro osób trzecich w zakresie i trybie określonym ustawą. Ustawy nie stosuje się również do prasowej działalności dziennikarskiej w rozumieniu ustawy z dnia 26 stycznia 1984 r. - Prawo prasowe (Dz. U. Nr 5, poz. 24, z późn. zm.), chyba że wolność wyrażania swoich poglądów i rozpowszechniania informacji istotnie narusza prawa i wolności osoby, której dane dotyczą. Dane dotyczące --- STRONA 16 --- majątku G. B. zostały ujawnione w sposób bardzo ogólny, powiązane były z treścią informacji związanych z działalnością zawodową powódki. Podanie w treści artykułu informacji o dzieciach powódki były ogólne, nie naruszały w żaden sposób prawa do prywatności i intymności życia rodzinnego. Powódka powołała się także na naruszenie prawa do wizerunku. Powódka nie wyraziła zgody na publikację wizerunku. Postać na fotografii jest możliwa do identyfikacji. Ustawa z dnia 4.02.1994r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych /Dz. U. z 2006r. t.j. nr 90 poz.631/ w art.81 stanowi, iż rozpowszechnianie wizerunku wymaga zezwolenia osoby na nim przedstawionej. Zezwolenia nie wymaga rozpowszechnianie wizerunku: 1) osoby powszechnie znanej, jeżeli wizerunek wykonano w związku z pełnieniem przez nią funkcji publicznych, w szczególności politycznych, społecznych, zawodowych; 2) osoby stanowiącej jedynie szczegół całości takiej jak zgromadzenie, krajobraz, publiczna impreza. Sąd Apelacyjny w Warszawie w wyroku z dnia 19.04.2000r., sygn. I ACa 1455/99, podkreślił, że w procesie o ochronę dóbr osobistych, pozwany ma obowiązek wykazać, że jego działanie nie było bezprawne. Bezprawność działania, zgodnie z art. 81 ust. 1 Prawa autorskiego, wyłącza zgoda uprawnionego. Istnienia zgody uprawnionego ani jej zakresu nie domniemywa się. Pozwany ma obowiązek wykazać, że uzyskał zgodę uprawnionego na rozpowszechnianie jego wizerunku w oznaczonych warunkach. Wizerunek człowieka jest zgodnie z art. 23 kc zaliczany do jego dóbr osobistych podlegających ochronie niezależnie od tego, czy wskutek posłużenia się nim w sposób bezprawny, a więc bez zgody zainteresowanego, przez osobę trzecią, doszło do naruszenia innych dóbr osobistych człowieka, jak cześć czy godność. Zakres ochrony wizerunku w sposób szczegółowy określa art. 81 Prawa autorskiego /wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 13.01.1999r., sygn. I ACa 1089/98/. Wskazanie w czasopiśmie osoby pozornie zamaskowanej, a w rzeczywistości rozpoznawalnej, może stygmatyzować ją oraz najbliższe jej osoby i powodować ostracyzm w kręgu społecznym, z którym pokrzywdzony wiąże swoje życie, aktywność społeczną oraz zawodową /wyrok SN z dnia 24.01.2008r., sygn. I CSK 319/07/. Jak wskazał Sąd powyżej, zamieszczenie wizerunku powódki, chociaż pozornie zamaskowanego, lecz opatrzonego podanymi danymi personalnymi, było uzasadnione okolicznościami, w jakich artykuł został opublikowany. Powódka składając zeznania przed Sądem przyznała, że do lipca 2008r. prowadziła osobiście działalność gospodarczą w zakresie świadczenia usług rachunkowych, a dopiero w sierpniu 2008r. założyła wraz z córką spółkę cywilną. Sama nie posiadała uprawnień do dokonywania rozliczeń rachunkowych. Ustawa z dnia 29.09.1994r. o rachunkowości /Dz. U. z 2009r. t.j. nr 152 poz.1223/ w art.76 a ust.3, 4 wskazuje na uprawnienie do usługowego prowadzenia ksiąg rachunkowych, które mogą świadczyć: 1) przedsiębiorcy będący osobami fizycznymi, jeżeli są uprawnieni do wykonywania czynności z zakresu usługowego prowadzenia ksiąg rachunkowych; 2) pozostali przedsiębiorcy, czyli osoby prawne - pod warunkiem, że czynności z tego zakresu będą wykonywane przez osoby uprawnione do wykonywania czynności z zakresu usługowego prowadzenia ksiąg rachunkowych. Natomiast uprawnione do --- STRONA 17 --- wykonywania czynności z zakresu usługowego prowadzenia ksiąg rachunkowych są, osoby posiadające certyfikat księgowy, osoby wpisane do rejestru biegłych rewidentów lub na listę doradców podatkowych. Do czasu modyfikacji formy działalności na spółkę cywilną, powódka jako osoba nieposiadającą stosownego certyfikatu, nie mogła prowadzić osobiście usługowej działalności w zakresie rachunkowości, pomimo iż zatrudniała osobę takimi kwalifikacjami dysponującą. Potwierdził to jeden z przytoczonych powyżej prawomocnych wyroków skazujących G. B. – Sądu Rejonowego w Zakopanem z dnia 24.06.2008 r. sygn. akt VI K 170/08 na mocy którego powódka została skazana za przestępstwo z art. 79 pkt 6 Ustawy z dnia 29 września 1994 r. o rachunkowości polegające na tym, że w okresie do 15 października 2004 r. do 7 kwietnia 2008 r. w K. powiatu (…), w K. oraz w innych miejscach prowadziła bez wymaganych uprawnień w ramach swojej działalności gospodarczej zgłoszonej pod nazwą (…) oraz (…) działalność usługową w zakresie prowadzenia ksiąg rachunkowych, prowadząc księgi rachunkowe łącznie 96 podmiotów gospodarczych. Z aktami przedmiotowej sprawy zapoznał się autor artykułu J. J., który rozmawiał również z prokurator prowadzącą postępowanie w tej sprawie. Zważywszy na treść wyroku zapadłego w w/w sprawie autor artykułu miał prawo użyć stwierdzenia, iż powódka prowadziła swoją działalność bez wymaganych uprawnień, a tym samym stwierdzenia zamieszczone w treści artykułu okazały się zatem prawdziwe. Nie bez znaczenia w ocenie Sądu dla rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie jest zachowanie powódki, która sama nie postępując właściwie, domaga się ochrony własnych praw. Wobec powódki zapadły liczne wyroki skazujące w postępowaniach karnych oraz karno-skarbowych, które uzyskały już walor prawomocności. Podnoszenie w takiej sytuacji przez powódkę zarzutu naruszenia jej dób osobistych jest w ocenie Sądu nadużyciem prawa, które nie zasługuje na ochronę /art.5 kc/. Warunkiem ponoszenia odpowiedzialności przez redaktora naczelnego jest wykazanie, że brał on udział w czynnościach, które doprowadziły do publikacji materiału prasowego (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 23 lutego 2001 r., II CKN 587/00, OSNC 2001, nr 7-8, poz. 123, wyrok Sądu Najwyższego z dnia 17 kwietnia 2002 r., IV CKN 925/00, OSP 2003, nr 5, poz. 60). /wyrok SN z dnia 2.12.2010r. sygn. I CSK 11/10/. Z regulacji zawartej w art. 7 ust. 2 pkt 7 oraz art. 25 ust. 1 i 4 Prawa prasowego wynika, że redaktor naczelny posiada uprawnienia do decydowania o całokształcie działalności redakcji i nią kieruje. Jest też osobą odpowiedzialną za treść przygotowywanych przez redakcję materiałów prasowych. Uzasadnia to skonstruowanie, według zasad logicznego rozumowania, domniemania faktycznego, że redaktor naczelny, ze względu na posiadany zakres kompetencji jest osobą, która spowodowała opublikowanie materiału prasowego (por. wyroki Sądu Najwyższego z dnia 17 kwietnia 2002 r., IV CKN 925/00 oraz z dnia 20 lutego 2004 r., I CK 339/03, Lex Polonica nr 1538901). Konsekwencją ustalenia faktycznego wynikającego z tego domniemania jest zastosowanie art. 38 ust. 1 oraz art. 37 Prawa prasowego wobec redaktora naczelnego z chwili publikacji materiału prasowego. Odpowiedzialność cywilna redaktora naczelnego (art. 38 ust. 1 prawa prasowego) za bezprawne naruszenie dobra osobistego wymaga ustalenia, że decydował o publikacji. Prawo prasowe nie oznacza bezgranicznej odpowiedzialności redaktora naczelnego. Możliwe jest bowiem podważenie wniosków wynikających z takiego domniemania faktycznego poprzez wykazanie okoliczności wykluczających wpływ redaktora --- STRONA 18 --- naczelnego na publikację określonego materiału prasowego, np. z powodu choroby, nieobecności, określonego podziału obowiązków wewnątrz redakcji /wyrok SN z dnia 17.04.2002r., sygn. IV CKN 925/00/. Redaktor Naczelna (…) B. Z. brała udział w końcowym opracowaniu artykułu. Miała wpływ na jego szatę graficzną, ostateczny układ, treść oraz miejsce publikacji. Okoliczności tej nie zaprzeczyła. Brała udział w kolegium redakcyjnym, które zdecydowało o ostatecznym kształcie i formie publikacji materiału prasowego. Podstawę dochodzenia wobec wydawcy roszczenia niemajątkowego, związanego z naruszeniem dobra osobistego w materiale prasowym, stanowi przepis art. 24 § 1 w zw. z art. 23 kc i art. 37 ustawy z dnia 26 stycznia 1984 r. - prawo prasowe /uchwała SN z dnia 7 grudnia 1993r., sygn. III CZP 160/93/. Nie można zgodzić się ze stanowiskiem, zgodnie z którym na tle art. 38 ustawy z 1984 r. - Prawo prasowe, usiłuje się nadać odpowiedzialności wydawcy jedynie charakter wtórny, uzupełniający. Prawidłowa wykładnia tego przepisu prowadzi do wniosku, że skoro wydawanie pisma jest działalnością gospodarczą, to wydawca musi ponosić odpowiedzialność za publikowane jego treści /wyrok SN z dnia 15.10.2009r., sygn. I CSK 83/09/. Wydawca (…) miał wpływ na treść artykułów, które są publikowane w (…). W ocenie Sądu wskazane wyżej okoliczności uzasadniające oddalenie powództwa w stosunku do autora artykułu J. J. uzasadniają także oddalenie powództwa w odniesieniu do dwóch pozostałych pozwanych tj. B. Z. jako redaktora naczelnego (…) oraz (…) spółka z o.o. jako wydawcy tej gazety. Z przyczyn podanych powyżej, na zasadzie art.23 i 24 kc w zw. z art.448 kc oraz art.37 prawa prasowego Sąd powództwo G. B. w całości oddalił w odniesieniu do wszystkich pozwanych. Na podstawie art.98 kpc Sąd zasądził od powódki solidarnie na rzecz pozwanych kwotę 3 960,00zł, w tym 3 600,00zł z tytułu zgłoszonego roszczenia majątkowego oraz 360,00zł jako roszczenie niemajątkowe – tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego. Na podstawie 113 ust. 1 uksc w zw. z art.98 kpc Sąd nakazał ściągnąć od powódki nieuiszczoną część opłaty od pozwu 1 250,00zł.