Wyrok I C 1005/18 W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 20 maja 2019 r. Sąd Okręgowy w Opolu I

--- STRONA 1 --- 1 Sygn. akt I C 1005/18 W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 20 maja 2019 r. Sąd Okręgowy w Opolu I Wydział Cywilny w składzie następującym: Przewodniczący SSO Halina Jagieła Protokolant: sekretarz sądowy Aleksandra Karpowicz po rozpoznaniu w dniu 15 maja 2019 r. w Opolu na rozprawie sprawy z powództwa J.J. przeciwko Skarbowi Państwa – reprezentowanemu przez Dyrektora Zakładu Karnego (…) w S. zastępowanego przez Prokuratorię Generalną Rzeczypospolitej Polskiej o zapłatę I. oddala powództwo, II. zasądza od powoda na rzecz Prokuratorii Generalnej Rzeczypospolitej Polskiej kwotę 5.400 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego. Na oryginale właściwy podpis --- STRONA 2 --- 2 I C 1005/18 Uzasadnienie Powód J.J. wniósł o zasądzenie od pozwanego Skarbu Państwa - Dyrektora Zakładu Karnego (…) w S. kwoty 200.000 zł za nieludzkie i niehumanitarne warunki odbywania kary w pozwanym zakładzie. Powód uzasadniając pozew wskazywał, że pozwany jest zobowiązany do zapewnienia powodowi warunków bytowych o odpowiednim standardzie. Powód przeżywał tortury psychiczne ponieważ był zmuszony przebywać w pawilonach B/C gdzie odbywały się generalne remonty. Pozwany nie zapewnił ciepłej wody, cele były wilgotne, brudne, było robactwo. Pozwany Skarb Państwa – Dyrektor Zakładu Karnego (…) w S. reprezentowany przez Prokuratorię Generalną Rzeczypospolitej Polskiej wniósł o oddalenie powództwa zaprzeczając wszystkim twierdzeniom powoda. Podniósł zarzut przedawnienia roszczeń powoda co do okresu przed 11 czerwca 2015 r. Sąd ustalił następujący stan faktyczny: Powód odbywa karę pozbawienia wolności w Zakładzie Karnym (…) w S. od 11.7.2013 r. do 8.1.2014 r. oraz od 8.1.2014 r. do chwili obecnej. Osadzony był w pawilonach B i C gdzie odbywały się remonty. Remont pawilonu B został zakończony w listopadzie 2017 r. Remont pawilonu C trwa do chwili obecnej. W trakcie remontów malowano ściany, wymieniono instalacje wodno – kanalizacyjne i elektryczne, wymieniano posadzki. Z uwagi na przeprowadzaną modernizację do cel nie dochodzi ciepła woda. Cele, w których przebywają więźniowie są zamknięte. Wobec tego cele nie były zapylone. Cele były odpowiednio oświetlone i wyposażone w sprzęt kwaterunkowy, a m. innymi łóżka koszarowe, taborety więzienne, szafki więzienne, stoły więzienne. Wskazany sprzęt był i jest w dobrym stanie technicznym. Do wyposażenia każdej celi należy sprzęt do utrzymania czystości. Temperatura w celach była odpowiednia i odpowiadała stosownym --- STRONA 3 --- 3 normom. W czasie wydawania posiłków prace remontowe były wstrzymywane. Oddziały mieszkalne były sprzątane na bieżąco. Powód u pozwanego nie przebywał w celach przeludnionych. dowód: pismo dyrektora zakładu karnego (…) w S. z 24.10.2018 r. k. 66, notatka służbowa z 29.10.2018 r. k. 69, karta historii rozmieszczenia k. 71, informacja o pobytach i orzeczeniach k. 72, zeznania świadka D.S. k. 154 Powód nie zgłaszał skarg co do warunków odbywania kary. Stan higieniczny cel w dużej mierze zależy od samych osadzonych. dowód: zeznania świadka D. S. k. 154 W grudniu 2017 r. Zakład Karny (…) w S. był kontrolowany przez pracownika upoważnionego przez Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w S. Z protokołu wynika, że we wszystkich pawilonach Zakładu Karnego (...) prowadzone są prace remontowe obejmujące kucie ścian, kładzenie tynków, gładzi montaż rur instalacyjnych. W związku z tym unosi się pył. Deklarowane jest częste sprzątanie jednak ma to negatywny wpływ na warunki sanitarne pomieszczeń. dowód: protokół kontroli Powiatowej Stacji Sanitarno – Epidemiologicznej w S., z dnia 1.12.2019 r. k. 75 Powód został skierowany od dnia 1 czerwca 2018 r. do pracy na stanowisku roznoszący posiłki. Skierowanie do tej pracy zostało poprzedzone skierowaniem do lekarza medycyny pracy w dniu 24 maja 2018 r. Lekarz orzekł, że powód był zdolny do podjęcia tego zatrudnienia. Przed podjęciem pracy powodowi wykonano badania sanitarno – epidemiologiczne. dowód: notatka służbowa z dnia 9 maja 2019 r. k. 149, orzeczenie lekarskie nr 481/18 k. 150 --- STRONA 4 --- 4 Powód jako osoba uzależniona od alkoholu w trakcie odbywania kary ukończył terapię mającą na celu wyleczenie od uzależnienia. Po terapii powód został skierowany do zakładu półotwartego. Wszystko było dobrze póki powód nie wyszedł na przepustkę. Miał skontaktować się z rodziną, ale zamiast tego spożywał alkohol. To spowodowało, że został wycofany z zatrudnienia zewnętrznego i wrócił do zakładu zamkniętego dla recydywistów. Koniec odbywania kary przez powoda przypada na listopad 2019 r. dowód: zeznania świadka D.S. k. 154 Sąd zważył, co następuje: Powództwo nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z treścią art. 417 § 1 k.c. za szkodę wyrządzoną przez niezgodne z prawem działanie lub zaniechanie przy wykonywaniu władzy publicznej ponosi odpowiedzialność Skarb Państwa lub jednostka samorządu terytorialnego lub inna osoba prawna wykonująca tę władzę z mocy prawa. Przez działanie lub zaniechanie niezgodne z prawem rozumieć należy niezgodność z konstytucyjnie rozumianymi źródłami prawa, czyli konstytucją, ustawami, ratyfikowanymi umowami międzynarodowymi oraz rozporządzeniami, a ciężar wykazania tej niezgodności spoczywa na poszkodowanym. Powód w swoim pozwie wskazywał, iż poniósł szkodę w wyniku warunków, w jakich odbywał karę pozbawienia wolności, tj. przeludnienia celi oraz braku należytego ich wyposażenia, braku środków czystości i przyrządów do utrzymania czystości, braku zajęć kulturalno – oświatowych, braku warunków do utrzymania higieny osobistej. Wskazując na to powód domagał się zadośćuczynienia w kwocie 240.000 zł. Art. 448 k.c. stanowi, iż w razie naruszenia dobra osobistego sąd może przyznać temu, czyje dobro osobiste zostało naruszone, odpowiednią sumę tytułem zadośćuczynienia pieniężnego za doznaną krzywdę lub na jego żądanie zasądzić odpowiednią sumę pieniężną na wskazany przez niego cel --- STRONA 5 --- 5 społeczny, niezależnie od innych środków potrzebnych do usunięcia skutków naruszenia. Natomiast art. 24 k.c. stanowi podstawę roszczeń z tytułu naruszenia dóbr osobistych oraz przewiduje domniemanie bezprawności działania naruszającego dobra osobiste, zatem na sprawcy ciąży obowiązek wykazania, iż jego działanie było zgodne z prawem. Mając powyższe przepisy na uwadze stwierdzić należy, iż aby można było przyznać zadośćuczynienie za naruszenie dobra osobistego musi wystąpić bezprawność działania po stronie pozwanego. Zdaniem Sądu powód jednak w żaden sposób nie wykazał, by w trakcie pobytu w pozwanej jednostce Zakładzie Karnym (…) w S., doszło do naruszenia jego dóbr osobistych, a ciężar dowodu w tym zakresie obciążał powoda, tak jak pozwanego obciążał obowiązek wykazania, iż jego działanie nie było bezprawne. Niezależnie od tego na uwzględnienie zasługuje zgłoszony przez stronę pozwaną zarzut przedawnienia roszczenia w części, w jakiej wynika ono ze zdarzeń z okresu do dnia 10 czerwca 2015 r., podniesiony przez stronę pozwaną w odpowiedzi na pozew (upłynął 3 letni okres od dnia, w którym poszkodowany dowiedział się o szkodzie i osobie zobowiązanej do jej naprawienia - art. 442 1 § 1 k.c.). Nie ma w tym zakresie znaczenia fakt czy powód miał czy nie miał wiedzy o fakcie przedawnienia. Sąd przeanalizował argumenty przedstawione przez obie strony tj. powoda i stronę pozwaną i po przeanalizowaniu przeprowadzonych dowodów nie znajduje podstaw do uwzględnienia powództwa. W ocenie Sądu trudno uznać, aby przez czas przebywania w pozwanej jednostce powód doznał cierpienia przekraczającego nieunikniony poziom związany z odbywaniem kary pozbawienia wolności i by pobyt w Zakładzie Karnym (…) w S. prowadził do udręki i dolegliwości czy upokorzeń powoda. Tym bardziej, że powód jest recydywistą i z pewnością znane są mu ograniczenia, jakim może być poddany w warunkach więziennych. Zasądzenie na rzecz powoda zadośćuczynienia stałoby zdaniem Sądu w sprzeczności z powszechnym poczuciem sprawiedliwości. Analizując zarzuty zgłoszone przez powoda sąd stwierdza: --- STRONA 6 --- 6 Powód nie udowodnił by przebywał w przeludnionej celi. W poczet dowodów dołączono kartę historii rozmieszczenia, a zawarte tam dane przeczą by powoda osadzono w celi przeludnionej. Na podstawie zeznań świadka D.S. sąd ustalił, iż cele są wyposażone w odpowiedni sprzęt, stosownie do obowiązujących przepisów. Również nie potwierdził się zarzut, że powód został skierowany do pracy przy roznoszeniu posiłków bez przygotowania i badań lekarskich. Na podstawie danych przedstawionych przez pozwanego sąd ustalił, że od dnia 1 czerwca 2018 r. powód pracował jako roznoszący posiłki. Skierowanie do tej pracy zostało poprzedzone skierowaniem do lekarza medycyny pracy w dniu 24 maja 2018 r. Lekarz orzekł, że powód był zdolny do podjęcia tego zatrudnienia. Przed podjęciem pracy powodowi wykonano badania sanitarno – epidemiologiczne. Na podstawie zeznań powoda, świadka D. S., dokumentacji przedstawionej przez pozwanego, a w tym protokołu kontroli Stacji Sanitarno – Epidemiologicznej w S. Sąd ustalił, że w trakcie pobyt powoda w ZK (…) w S. przeprowadzany jest remont w blokach B/C gdzie powód odbywa karę. Z powodu remontu dochodziło i dochodzi do niedogodności opisanych w pozwie, tj. zapylenia, hałasu itp. I nie są to działania bezprawne pozwanego. Również braki ciepłej wody związane były i są z pracami remontowymi zmierzającymi w istocie do poprawy warunków bytowych osadzonych, o co przecież więźniowie wnoszą i walczą. Nie został również naruszony przepis art. 3 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka i Podstawowych Wolności, który stanowi, że nikt nie może być poddany torturom ani nieludzkiemu lub poniżającemu traktowaniu lub karaniu (wprowadza obowiązek władzy publicznej zapewnienia osobom osadzonym w zakładach karnych godziwych i humanitarnych warunków odbywania kary pozbawienia wolności, nienaruszających godności ludzkiej). Łączy się z tym wynikający z art. 8 Konwencji nakaz poszanowania życia prywatnego obywateli i ich prawa do intymności, co w odniesieniu do osób osadzonych w zakładach karnych oznacza obowiązek zapewnienia takich warunków bytowych i sanitarnych, w których godność ludzka i prawo do intymności nie doznają istotnego uszczerbku. Odpowiednikami powyższych --- STRONA 7 --- 7 norm prawa międzynarodowego są art. 40, 41 ust.4 i art. 47 Konstytucji RP wprowadzające wskazane zasady na grunt prawa polskiego. Zgodnie natomiast z art. 30 Konstytucji RP, przyrodzona i niezbywalna godność człowieka jest nienaruszalna, a jej poszanowanie i ochrona stanowi obowiązek władz publicznych. Obowiązek ten powinien być realizowany przez władze publiczne wszędzie tam, gdzie Państwo działa w ramach imperium, realizując swoje zadania represyjne, których wykonanie nie może prowadzić do większego ograniczenia praw człowieka i jego godności, niż to wynika z zadań ochronnych i celu zastosowanego środka represji. Zatem, uciążliwość osadzenia w więzieniu nie może przekraczać cierpienia wynikającego z pozbawienia wolności. Należy wyraźnie stwierdzić, że powód nie doświadczał ze względu na warunki odbywania kary, takiego zwiększonego cierpienia, gdyż musi ono osiągnąć pewien minimalny poziom dolegliwości. Ocena tego minimum jest relatywna; zależy od wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, takich jak długość trwania traktowania, następstwa psychiczne i fizyczne oraz, w niektórych przypadkach płeć, wiek, stan zdrowia pokrzywdzonego. Mając na uwadze powyższe sąd uznał, że ograniczenia, jakich doznawał powód w trakcie odbywania kary nie naruszały jego godności. Warunki w celach nie były niegodziwe. Zdaniem sądu panujący w zakładach karnych dyskomfort jest elementem odbywania kary pozbawienia wolności, z którym powód powinien się liczyć popełniając przestępstwo. Osadzony w zakładzie karnym musi się liczyć z pewnymi ograniczeniami i dolegliwościami (tak SN w wyroku z dnia 02.10.2007 r., sygn. II CSK 269/07) Reasumując stwierdzić należy, iż dobra osobiste powoda nie zostały naruszone bezprawnym działaniem pozwanego w żaden sposób. A zatem z uwagi na powyższe okoliczności Sąd oddalił powództwo. Orzeczenie o kosztach uzasadnia art. 98 k.p.c. Z uwagi na brak dochodów powód zwolniony został z kosztów sądowych każdorazowo ponad kwotę 30 zł. Zwolnienie to jednak dotyczy tylko kosztów sądowych – nie obejmuje kosztów zastępstwa procesowego należnych stronie przeciwnej.