Teza / krótkie omówienie
ochrony dóbr osobistych sąd powinien w pierwszej kolejności ustalić, czy doszło do naruszenia dobra osobistego, a dopiero w przypadku pozytywnej odpowiedzi ustalić, czy działania pozwanego było bezprawne (wyrok Sądu Najw
Treść orzeczenia
--- STRONA 1 ---
Sygnatura akt I C 1001/10 "'.¬r *ai f- Ű . .-" 'Ê-Ĺ"':"Í ““'‹L.'›t. ~~,..ł" ==~`¬=":'.' _ _ J. 1-.. "-^ ef.-=fi!a"$ - WYROK r W IMIENIU RZECZY Sąd Okfęg-ŸÊĹ w Koninie ------------------------ -Rejfomrvvy w składzie: Przewodniczący: SSO Małgorzata Krz POSPOLITEJ POLSKIEJ Konin, dnia 01-02-2012 r ---------Wydział I Cywilny yżak------------------------- .Sędzřoííříë Ławnioy ' Protokolant' sekr s d M' _ . ą . ichalina Karoń---------------------------- po rozpoznaniu W dniu 01-02-2012 r. ----------------------------- przy udziale ---------------------------- (wymienić prokuratora lub przedstawiciela orgspołeozn sprawy z powództwa H.B.---------------------------------- -||_._._._11.111-1-1--1333'_|-qqnpqq-|_||-|llII11ZZZZZ±'±'ll|"|Il'l|llIIIIIllllIIlŻŻŻŻŻIIIIlII'ilIł1'|l|'Śll _'_'_'_ _'U-l-l|'|'ll-___"-'_' przeciwko J.L. SP reprezentowanemu -- w Koninie ej jeśłi brał udział w sprawie) przez Prokuratorię Generainą Skarbu Państwa -------------------------------------------- ||||-qq|-|||||||-|IIlll1ZZZZZZZ±±±±IIl'llI|llIiIIIIllŻŻŻŻI'_'ll'l'l-ll-_ll-1-Hlllllllll _'33-U o zapłatę ----------------------------------------------------------- __-_n-.,__| |-||--|-|-|____-|--_____-||.|| ____-.qq ||p|--|__±__--1|-lu-1111111111-|I|Inu|______-I 1. Oddala powództwo.
--- STRONA 2 ---
2. Zasądza od powoda na rzecz Prckuratorii Generalnej Skarbu Państwa kwotę 7.200 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego. 3. Nakazuje wypłacić ze Skarbu Państwa (Sąd Okręgowy w Koninie) na rzecz adw. Michała Grabca kwotę 7.200 zł tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej powodowi z urzędu- M. Krzyżak Sygn. akt I C 1001110 uzAsAoN|EN|.Eł t Powód H.B. wniósł pozew przeciwko: J. i A. małżonkom L. i po sprecyzowaniu strony pozwanej (k. 83 akt) Skarbowi Państwa - Wojewódzkiemu Wielkopolskiemu Inspektorowi Nadzoru Budowlanego w i Powiatowemu Inspektorowi Nadzoru Budowlanego w.... onaruszenie dóbr osobistychiozapłatę .... .. zł. W uzasadnieniu pozwu stwierdził, że w dniu 10.03.2009r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w wszczął z urzędu postępowanie administracyjne przeciwko powodowi dotyczące stanu budynku mieszkalnego. Działania te nazwał spiskiem PINB w Koninie oraz J. i A. małżonków L,, zmierzającym do wywłaszczenia go z nieruchomości. Podniósł także, że żadna instytucja poza policją nie może bez zgłoszenia pisemnego występować przeciwko komukolwiek. _ Pozwani J. IA. małżonkowie L. wnieśli o oddalenie powództwa. Prawomocnym postanowieniem z dnia 3.03.2011r. Sąd stwierdził swą niewłaściwość miejscową wobec Skarbu Państwa - WWINB w... i sprawę przekazał do rozpoznania Sądowi Okręgowemu w Poznaniu (k. 85 akt). Skarb Państwa - PINB w zastępowany prze Prokuratorlę Generalną Skarbu Państwa w odpowiedzi na pozew wniósł o odrzucenie pozwu, uchylenie postanowienia z dnia 3.03.2011r., oddalenie powództwa i zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego. W ocenie pozwanego powód nie wykazał żadnej z przesłanek wymaganych przy odpowiedzialności z tytułu wyrządzone] szkody, jak również w przypadku odpowiedzialności z tytułu zadośćuczynienia. Jeżeli uznać, ze roszczenie powoda jest roszczeniem o zadośćuczynienie (art. 488 k.c. w zw. z art. 24, 361 i 415 k.c.) to osoba dochodząca zadośćuczynienia ma obowiązek wykazać naruszone dobro osobiste, istnienie działania lub zaniechania sprawcy krzywdy niemajątkowej, istnienie krzywdy wynikającej z naruszenia przez w przypadku bezprawnego działania lub zaniechania sprawcy krzywdy niemajątkowej, istnienie tejże krzywdy wynikającej z naruszenia prze
--- STRONA 3 ---
pozwanego dobra osobistego powoda, związek przyczynowy 'pomiędzy krzywdą niemajątkową a działaniem lub zaniechaniem sprawcy, a w przypadku bezprawnego działania sprawcy jego winę. Zdaniem pozwanego powód nie wykazał powyższych przesłanek. Natomiast _przewidziana w art. 4171 § 2 k.c. możliwość pociągnięcie do odpowiedzialności władzy publicznej za szkodę wyrządzone wydaniem niezgodnego z prawem orzeczenia wymaga tzw. prejudykatu to jest stwierdzenia we właściwym postępowaniu niezgodności z prawem orzeczenia. Brak w niniejszej sprawie orzeczenia prejudycjalnego czyni roszczenie powoda bezzasadnym (k. 101-106 akt). Na rozprawie pozwany cofnął wnioski zawarte w punktach 1, 2, 3 odpowiedzi na pozew. . Pełnomocnik powoda na rozprawie w dniu 18.07.2011r. dokonał sprecyzowania pozwu podnosząc, że dochodzi wyłącznie odszkodowania za naruszenie dóbr osobistych powoda przez naruszenie nietykalności jego mieszkania (k.130 akt), a na rozprawie w dniu 1.02.2012r. powód wniósł o zasądzenie od pozwanych małżonków L. 250.000 zł i od Skarbu Państwa - PINB w kwoty (k. 200 akt). . Sąd ustalił następujący stan faktyczny: H. B. i J. i A. L. są sąsiadami. H. B. i J. L. są kuzynami, mieli wspólnych dziadków. W 1998r. powód sprzedał gospodarstwo rolne i nowy właściciel dokonał rozgraniczenia. Kiedy powód odzyskał sprzedane gospodarstwo rolne zaczęły się nieporozumienia dotyczące przebiegu granic. Powód miał uwagi co do przebiegu granicy. W 2008 lub 2009r. zgłosił do PINB w Koninie zastrzeżenia dotyczące położenia budynków gospodarczych pozwanych. Pozwani natomiast wystąpili do PINB w Koninie o sprawdzenie prawidłowości spadu dachu w budynku gospodarczym powoda. W czasie kontroli przeprowadzanej przez K. K. - pracownika PINB w Koninie prawidłowości posadowienia budynku gospodarczego L., małżonkowie L. zwrócili uwagę K.K., na stan zły stan domu H. B.. K. K. poinformował Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Koninie o złym stanie budynku powoda. W dniu 10 marca 2009r. zostało wszczęte z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie nieodpowiedniego stanu budynku mieszkalnego usytuowanego na działce oznaczonej nr ewidencyjnym 3, w miejscowości .... .., gmina stanowiącej własność pana H.B. Został wyznaczony termin oględzin budynku na dzień 20 marca 2009r., godz. 11:30. Ľ" " W dniu 20 marca 2009r. zostały przeprowadzone oględziny budynku mieszkalnego, z których został sporządzony protokół oględzin. Ze strony PINB oględziny przeprowadzili pracownicy: K. K. i K. K. H.B. był obecny w czasie oględzin. Zostały również ' 1.
--- STRONA 4 ---
sporządzone zdjęcia budynku mieszkalnego. Oględziny przebiegały spokojnie, nie doszło do żadnych nieporozumień. ' W dniu 1 kwietnia 2009r. PINB w Koninie wydał decyzję nakazującą H.i B. -- właścicielowi budynku mieszkalnego wykonanie następujących czynności: opróżnienie budynku mieszkalnego i wyłączenie go w całości z użytkowania, umieszczenie na budynku zawiadomienia o stanie zagrożenia ludzi I mienia i wykonanie doraźnego zabezp`eczenia budynku poprzez zamknięcie otworów drzwiowych i okiennych, wygrodzenia terenu, na którym posadowiony jest budynek. Decyzji tej został nadany rygor natychmiastowej wykonalności. W uzasadnieniu -decyzji 'został szczegółowo opisany stan techniczny budynku. Stwierdzono, że grozi on zawaleniem. Po wyłączeniu z użytkowania budynku właściciel winien przystąpić do likwidacji zagrożenia poprzez rozbiórkę obiektu lub w przypadku oszacowania -opłacalności do jego remontu lub odbudowy. _ . W' wyniku złożonego odwołania przez H. B/,,-_ Wojewódzki Wielkopolski Inspektor Nadzoru Budowlanego w Poznaniu decyzją z dnia 30 kwietnia 2009r. utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. ' - _ - . Wdniu 9 grudnia 2009r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił- skargę H. B.. ~ - - . W dniu 8 kwietnia 2011r. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną H. B. od wyroku WSA w z dnia 9 grudnia 2009r. (dowód: akta PINB w o sygn.) Zdaniem powoda nie można było wszcząć postępowania z urzędu i w tejsprawie kontaktował się z pracownikiem PINB - E.B.. Dzwonił również do-P.G. - Naczelnika Departamentu Inspekcji i Kontroli, P.Z. - pracownika Wydziału Orzecznictwa WINB w i M.L. - kierownika inwestycji Urzędu Gminy...., celem ustalenia na jakiej podstawie może być wszczęta kontrola. - ' ' ' Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił na podstawie: - zeznań stron (k. 199-200 akt), - - - zeznań świadków: E.B. (k. 152-153 akt), K.K. (k. 153-153v), _G.B. (k. 158-158v), - dowodu z nagrań z kasety magnetofonowej (k. 173, 137-139 akt), - akt sprawy PINB w Koninie o sygn. '- Stan faktyczny nie był sporny między stronami. Nie ulega wątpliwości, ze zostało z urzędu wszczęte postępowanie administracyjne w sprawie nieodpowiedniego stanu technicznego budynku mieszkalnego powoda. Okoliczność ta nie była kwestionowana. Świadek G. B. potwierdziła fakt przeprowadzonej kontroli. Sąd w _całości dał wiarę zeznaniom K.K. odnośnie przeprowadzonych oględzin, ich przebiegu oraz przyczyn. Natomiast świadek E. B. potwierdziła fakt telefonicznej rozmowy z powodem, chociaż w sposób szczegółowy nie potrafiła odtworzyć jej treści. Zeznania te nie były istotne dla rozpoznania niniejszej sprawy. Zeznania stron Sąd uznał równieżza wiarygodne. Nie ulega wątpliwości, że strony są silnie skonfliktowane. Pismo przedłożone przez
--- STRONA 5 ---
powoda (k. 185 -186) nie miało żadnego znaczenia dla rozpoznania sprawy. Nie ulega też wątpliwości, że dom powoda jest w bardzo złym stanie, co szczegółowo zostało opisanie w protokole oględzin i udokumentowane zdjęciami. Sąd oddalił wniosek dowodowy powoda o przesłuchanie w charakterze świadków P. G., P. Z. i M. L. bowiem okoliczność na jaką mieli być przesłuchani: jakie są podstawy wszczęcia kontroli i jakie powinny być spełnione wymogi kontroli, została ustalona przez Sąd w oparciu o obowiązujące przepisy, zatem zeznania świadków na okoliczność obowiązujących przepisów prawa były zbędne. - . _ 1 Sąd zważył, co-następuje: . - Przede wszystkim należy stwierdzić, ze powód dochodzi w niniejszym procesie odszkodowania za naruszenie jego dóbr osobistych - nietykalności mieszkania (a nie odszkodowania z tytułu szkody wyrządzone] przez wydanie prawomocnego orzeczenia lub ostatecznej decyzji- 417 § 2 k.p.c_.). Naruszenie dóbr powód upatruje we wszczęciu z urzędu postępowania, bezprawnym wejściu pracowników PINB w Koninie na teren jego posesji i dokonanie kontroli. __ Natomiast w stosunku do pozwanych J. i A. L. naruszenie dóbr osobistych polegało na doniesienia' ustnym od PINB w o stanie technicznym jego budynku. Wysokość odszkodowania - szkoda jaką poniósł z tego tytułu to wskazana przez powoda równowartość wybudowania nowego domu. _ . Zgodnie z art. 24 § 1 i 2 k.c. ten czyje dobro osobiste zostało zagrożone cudzym działaniem, może żądać zaniechania tego działania, chyba że nie jest ono bezprawne, a w razie dokonania naruszenia może żądać, ażeby osoba, która dopuściła się naruszenia, dopełniła czynności potrzebnych do usunięcia jego skutków, a w szczególności ażeby złożyła oświadczenie odpowiedniej treści i w odpowiedniej formie. Na zasadach przewidzianych w kodeksie może on również_ żądać zadośćuczynienia pieniężnego lub zapłaty odpowiedniej sumy pieniężnej na wskazany cel. Jeżeli wskutek naruszenia dobra osobistego została wyrządzone szkoda majątkowa, poszkodowany może żądać jej naprawienia na zasadach ogólnych. Usunięcie majątkowych skutków, czyli szkody, wyrządzonych zachowaniem stanowiących naruszenie dóbr osobistych, jest odesłaniem z art. _24 § 2 k.c. Dochodzenie roszczeń odszkodowawczych uregulowane jest w przepisach prawa zobowiązań w art. 361-363 k.c. oraz w zakresie odpowiedzialności deliktowej art. 415 i n. k..c. . . Zgodnie z art. 23 k.c. „Dobra osobiste człowieka, jak w szczególności.zdrowie, wolność, cześć, swoboda sumienia, nazwisko.lub pseudonim, wizerunek, tajemnica korespondencji, nietykalność mieszkania,. twórczość naukowa, artystyczna,
--- STRONA 6 ---
wynalazcza i racjonalizatorska, pozostają pod ochroną prawa cywilnego niezależnie od ochrony przewidzianejwinnych przepisach.'-'.-~- - -- " Ochrona dóbr osobistych przysługuje- jedynie -przed działaniem. bezprawnym. O bezprawności decyduje wyłącznie kryterium obiektywne, przy czym przepis ten nie wymaga by naruszenie było zawinřone. Przyjmuje się, że bezprawne jest każde działanie sprzeczne z normami prawnymi, a nawet porządkiem prawnym oraz zasadami współżycia społecznego. Z art. 24 k.c. wynika domniemanie bezprawności naruszenia dobra osobistego, co oznacza, że domniemanie to podlega obaleniu przez wykazanie przez pozwanego uprawnienia do określonego działania. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem rozpoznając sprawę w przedmiocie ochrony dóbr osobistych sąd powinien w pierwszej kolejności ustalić, czy doszło do naruszenia dobra osobistego, a dopiero w przypadku pozytywnej odpowiedzi ustalić, czy działania pozwanego było bezprawne (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 17.06.2004r. sygn. V CK 609103, Lex 109404, wyrok Sądu Apelacyjnego z dnia 3.06.2003r. _sygn. l ACa 1162/02, Wokanda 2004/6/35). W ocenie Sądu wszczęcie z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie nieodpowiedniego stanu technicznego budynku mieszkalnego powoda oraz przeprowadzone w związku z tym oględziny budynku nie stanowiły bezprawnego działania w rozumieniu art. 24 k.c. Działania PINB w Koninie były zgodne z obowiązującymi przepisami i nie sposób dopatrzyć się w czynnościach tego organu bezprawności działania. Bezpodstawny jest zarzut powoda, że wszczęcie postępowania administracyjnego z urzędu było bezprawnie, bowiem powziął on informacje, że jedynie na pisemny wniosek może być wszczęte postępowanie. Twierdzenie to jest sprzeczne z art. 61 § 1 k.p.a., który wprost stanowi, że postępowanie administracyjne wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. W przypadku gdy, przepisy szczególne nie regulują kwestii związanych ze wszczęciem postępowania, ustalenie sposobu dopuszczalnego wszczęcia postępowania powinno wynikać z wykładni tych przepisów. Jeżeli przedmiotem postępowania jest określenie ciążących na jednostce obowiązków, ograniczenie lub cofnięcie - wszczęcie postępowania następuje z urzędu. W tej sprawie taka sytuacja miała miejsce, bowiem ustawa „Prawo budowlane” nie reguluje kwestii związanej z wszczęciem postępowania. Dokonanie oględzin również nie było bezprawne, miało oparcie w art. 75 § 1 k.p.a. który stanowi, że ,,jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne prawem. W szczególności dowodem mogą być (...) oględziny”. Należało również mieć na uwadze to, że_ działania pozwanego były nie tylko zgodne z prawem ale również były konieczne z punktu widzenia interesu społecznego - uniknięcia zagrożenia wynikającego z użytkowania domu grożącego zawaleniem. '
--- STRONA 7 ---
Natomiast działań pozwanych małżonków L. polegających na zwróceniu uwagi pracownikowi PINB w na zły stan budynku mieszkalnego powoda w żaden sposób nie można uznać za naruszające dobro osobiste .powoda - nietykalność jego mieszkania, skoro faktycznie ta okoliczność została potwierdzona. Również powód zgłaszał do PINB w' .....doniesienia na pozwanych dotyczące ich budynków, co spowodowało wszczęcie postępowań administracyjnych. Mając na uwadze powyższe powództwo należało oddalić jako nieuzasadnione. O kosztach zastępstwa procesowego orzeczono zgodnie z art. 98 k.p.c. i 99 k.p.c. w związku z § 6 pkt 7 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości. z dnia 28.10.2002r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz.U. Nr 163 poz. 1348 z póz. zm.), obciążając nimi powoda. M. Krzyżak
Słowa kluczowe
#orzeczenie#Postanowienie#Sąd Okręgowy w Koninie) na rzecz adw. Michała Grabca kwotę 7.200 zł tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej powodowi z urzędu- M.#I C 1001/10#art. 488 k.c.#art. 4171 § 2 k.c.#art. 23 k.c.#art. 24 k.c.#art. 61 § 1 k.p.a.#art. 75 § 1 k.p.a.#art. 98 k.p.c.