Postanowienie I BP 20/08

--- STRONA 1 --- Postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 6 lutego 2009 r. I BP 20/08 TEZA aktualna W sytuacji gdy z bezpośredniego oglądu sprawy wynika, że skarga skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia byłaby oddalona, trzeba ocenić, że jest oczywiście bezzasadna w rozumieniu art. 424 k.p.c. 9 UZASADNIENIE Skład orzekający Sędzia SN: Katarzyna Gonera. Sentencja Sąd Najwyższy w sprawie z powództwa Anny S. przeciwko Instytutowi Medycyny Pracy o wynagrodzenie, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 6 lutego 2009 r., skargi strony pozwanej o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia - wyroku Sądu Okręgowego - Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia 3 października 2006 r., odmawia przyjęcia skargi do rozpoznania. Uzasadnienie faktyczne Sąd Rejonowy- Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych wyrokiem z 11 kwietnia 2006 r. zasądził od pozwanego Instytutu Medycyny Pracy na rzecz Anny S. tytułem wyrównania wynagrodzenia kwoty po 313,23 zł miesięcznie za okres od kwietnia 2002 r. do lipca 2002 r. i od września 2002 r. do marca 2003 r., kwotę 73,08 zł za marzec 2002 r. i kwotę 291,30 zł za sierpień 2002 r. z ustawowymi odsetkami oraz nadał wyrokowi rygor natychmiastowej wymagalności do kwoty 1.680 zł. Apelację od powyższego wyroku wniósł Instytut Medycyny Pracy. Sąd Okręgowy- Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych wyrokiem z 3 października 2006 r. oddalił apelację strony pozwanej. Sąd Okręgowy stwierdził, że Sąd Rejonowy wydał trafne rozstrzygnięcie, znajdujące oparcie w zebranym w sprawie materiale dowodowym oraz we wskazanych w uzasadnieniu wyroku przepisach prawa. Zdaniem Sądu drugiej instancji, bezsporne w niniejszej sprawie było, że powódka w okresie objętym sporem były pracownikiem pozwanego oraz że od 1 stycznia 2001 r. wynagrodzenie powódki nie doznało przyrostu wynikającego z art. 4a ustawy z dnia 16 grudnia 1994 r. o negocjacyjnym systemie kształtowania przyrostu przeciętnych wynagrodzeń u przedsiębiorców oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz. U. z 1995 r. Nr 1, poz. 2 ze zm.). Sporną natomiast kwestią było, czy na pozwanym ciążył prawny obowiązek dokonania przyrostu wynagrodzenia powódki zgodnie z art. 4a powołanej ustawy. W ocenie Sądu Okręgowego Sąd pierwszej instancji prawidłowo zinterpretował przepisy prawa, w szczególności art. 4a ustawy o negocjacyjnym systemie kształtowania przyrostu przeciętnych wynagrodzeń u przedsiębiorców, a także art. 35d i 35b ustawy z dnia 30 sierpnia 1991 r. o zakładach opieki zdrowotnej (Dz. U. Nr 91, poz. 408 ze zm.) trafnie uznając, że w zakresie udzielanych świadczeń zdrowotnych pozwany jest samodzielnym publicznym zakładem opieki zdrowotnej, a w konsekwencji pozwanego obciąża obowiązek podwyższenia wynagrodzenia powódce. Sąd Okręgowy w pełni podzielił ocenę Sądu Rejonowego w przedmiocie statusu prawnego pozwanego. Sąd drugiej instancji stwierdził, że pozwany jest zakładem opieki zdrowotnej. I BP 20/08 - Postanowienie Sądu Najwyższego --- STRONA 2 --- 1 2 a b c d e f Na podstawie decyzji z 3 grudnia 1998 r. nr R-MZ/0211/1998 wydanej przez Ministra Zdrowia i Opieki Społecznej Instytut Medycyny Pracy został wpisany do rejestru zakładów opieki zdrowotnej prowadzonego przez Ministra Zdrowia i Opieki Społecznej. W decyzji tej wskazano, że organem, który utworzył zakład opieki zdrowotnej, jest Minister Zdrowia i Opieki Społecznej. Zdaniem Sądu Okręgowego okoliczność, że organem założycielskim Instytutu Medycyny Pracy jest Minister Zdrowia i Opieki Społecznej miała decydujące znaczenie - według art. 8 ust. 2 ustawy o zakładach opieki zdrowotnej - aby uznać pozwanego za publiczny zakład opieki zdrowotnej. W zakresie, w jakim realizowane są przez pozwany Instytut Medycyny Pracy zadania z zakresu udzielania świadczeń zdrowotnych i promocji zdrowia, stosuje się do pozwanego przepisy ustawy o publicznych zakładach opieki zdrowotnej, w szczególności przepisy dotyczące zasad gospodarki majątkowej i finansowej. Skargę o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia złożył pełnomocnik pozwanego, zaskarżając powyższy wyrok Sądu Okręgowego w całości. Skarżący oparł skargę na podstawach: naruszenia prawa materialnego przez: a) niewłaściwe zastosowanie art. 4a ustawy z dnia 19 grudnia 1994 r. o negocjacyjnym systemie kształtowania przyrostu przeciętnych wynagrodzeń u przedsiębiorców oraz o zmianie niektórych ustaw oraz art. 35b i art. 35d ustawy z dnia 30 sierpnia 1991 r. o zakładach opieki zdrowotnej, polegające na przyjęciu, że publiczny zakład opieki zdrowotnej, utworzony w celu prowadzenia badań naukowych i prac badawczo-rozwojowych w powiązaniu z udzielaniem świadczeń zdrowotnych i promocją zdrowia (art. 1 ust. 2 pkt 1 ustawy o zoz), prowadzony w formie przewidzianej w przepisach wymienionych w art. 8a ustawy o zoz, a zatem w formie jednostki badawczo- rozwojowej przewidzianej przez ustawę o jednostkach badawczo-rozwojowych, jest równocześnie (także) samodzielnym, publicznym zakładem opieki zdrowotnej, o którym mowa w art. 4a ustawy o negocjacyjnym systemie kształtowania przyrostu przeciętnych wynagrodzeń, a więc inną na gruncie ustawy o zoz formą prowadzenia publicznych zakładów opieki zdrowotnej, bowiem określoną w sposób jednoznacznie odrębny od publicznego zakładu opieki zdrowotnej (także jednostki badawczo-rozwojowej) przez art. 35d ustawy o zakładach opieki zdrowotnej, co nakazuje przyjmować, że o tym, w jakiej formie jest prowadzony zakład, decyduje organ tworzący zakład w akcie o utworzeniu zakładu oraz wpis w Krajowym Rejestrze Sądowym, a nie deklaratoryjny wpis w rejestrze zakładów opieki zdrowotnej; b) błędną wykładnię art. 8a ustawy o zakładach opieki zdrowotnej, zgodnie z którym należy najpierw stosować przepisy ustawy o jednostkach badawczo-rozwojowych, a następnie przepisy ustawy o zakładach opieki zdrowotnej, a zwrot "z zachowaniem przepisów o jednostkach badawczo-rozwojowych" użyty w ustawie o zoz, oznacza porządkujące i systematyzujące odesłanie do innych przepisów, zgodnie z § 156 zasad techniki prawodawczej; naruszenia przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie art. 244 k.p.c., poprzez niewzięcie pod uwagę domniemań prawnych wynikających z dokumentów urzędowych, jakimi są wypis z Krajowego Rejestru Sądowego, w którym pozwany jest wpisany jako przedsiębiorca będący jednostką badawczo-rozwojową oraz wpis aktualny w rejestrze zakładów opieki zdrowotnej, zgodnie z którym pozwany Instytut jest jednostką badawczo-rozwojową, a ta okoliczność wpłynęła bezpośrednio na rozstrzygnięcie w sprawie. Pełnomocnik skarżącego wskazał art. 8a oraz art. 35d ustawy o zakładach opieki zdrowotnej, a także art. 244 k.p.c., jako przepisy prawa, z którymi zaskarżony wyrok jest niezgodny. Zdaniem pełnomocnika skarżącego, wydane orzeczenie wyrządziło pozwanemu szkodę, na potwierdzenie czego wskazał następujące dowody: listy płac, według zestawienia, przy czym kwoty roszczenia głównego i odsetek podane są w nich w kwotach brutto, to jest przed potrąceniem podatku PIT i składek na ubezpieczenie społeczne - razem kwota wypłacona na rzecz powódki przez pozwanego, stanowiąca jego szkodę, wynosi 5.780,46 zł; wyciąg bankowy na kwotę netto 2.478,09 zł (po potrąceniu podatku PIT i składek na ubezpieczenie społeczne) od kwoty brutto 3.809,91 zł z listy płac nr 216/2006 i na kwotę 1.970,55 zł. (odsetki od wyrównania wynagrodzenia jak wyżej z listy płac nr 217/2006); deklarację na zaliczkę miesięczną na podatek dochodowy, w tym powódki, od łącznej kwoty dokonanych wypłat w listopadzie 2006 r.; ZUS RMUA za listopad 2006 r. jako dowód opłacenia składek na ubezpieczenie społeczne powódki od dokonanej wypłaty; zaskarżony wyrok Sądu Okręgowego; wyrok Sądu Najwyższego w sprawie I PK 143/06 wydany na skutek skargi kasacyjnej pozwanego od wyroku Sądu Okręgowego - Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Łodzi w tożsamym stanie faktycznym i prawnym. Pełnomocnik skarżącego podniósł, że wykonując zaskarżony wyrok, pozwany wypłacił powódce kwotę 3.809,91 zł z odsetkami w kwocie 1.970,55 zł - razem 5.780,46 zł, przez co została mu wyrządzona szkoda, skoro wskutek rażącego naruszenia powołanych przepisów przez Sąd Okręgowy był zobowiązany do wypłaty nienależnego powódce świadczenia. --- STRONA 3 --- Pełnomocnik skarżącego podniósł, że wzruszenie zaskarżonego orzeczenia w drodze innych środków prawnych nie było i nie jest możliwe z powodu braku ustawowej podstawy do złożenia skargi o wznowienie postępowania, a zaskarżony wyrok nie podlegał zaskarżeniu skargą kasacyjną. Skarżący wniósł o stwierdzenie, że zaskarżony wyrok jest niezgodny z art. 4a ustawy o negocjacyjnym systemie kształtowania przyrostu przeciętnych wynagrodzeń u pracodawców i art. 8a oraz art. 35d ustawy o zakładach opieki zdrowotnej. Uzasadnienie prawne Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Sprawa rozpatrywana jest przez Sąd Najwyższy z uwzględnieniem przepisów dotyczących nie skargi kasacyjnej, lecz skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia. Skarga taka jest nadzwyczajnym środkiem zaskarżenia szczególnego rodzaju. Jest środkiem prawnym służącym kontroli legalności zaskarżonego orzeczenia w związku z możliwością ubiegania się o przyznanie od Państwa (Skarbu Państwa) odszkodowania za szkodę wyrządzona wydaniem prawomocnego orzeczenia (art. 417 § 2 k.c.). Istnieją pewne analogie między tą skargą a skargą kasacyjną. Przede wszystkim obie skargi są instrumentem kontroli legalności orzeczeń. Jednakże skargi te nie są tożsame. Skarga, o której mowa w art. 424 k.p.c., wymaga oceny, że kwestionowane orzeczenie jest niezgodne z prawem. Natomiast skarga kasacyjna może wynikać tylko z zarzutu naruszenia prawa. Oba te pojęcia nie są tożsame co do ciężaru naruszenia prawa. Orzeczenie niezgodne z prawem - w rozumieniu art. 424 k.p.c. w związku z art. 417 § 2 k.c. - to orzeczenie nie tylko naruszające prawo, ale orzeczenie, które jest sprzeczne z zasadniczymi i niepodlegającymi różnej wykładni przepisami i z ogólnie przyjętymi standardami rozstrzygnięć albo zostało wydane w wyniku szczególnie rażąco błędnej wykładni lub niewłaściwego zastosowania prawa, które jest oczywiste i nie wymaga głębszej analizy prawniczej. A zatem stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia to nie tylko stwierdzenie jego obiektywnej bezprawności, lecz dodatkowo konieczność dokonania oceny, że orzeczenie to jest niewątpliwie sprzeczne z zasadniczymi i niepodlegającymi różnej wykładni przepisami, z ogólnie przyjętymi standardami rozstrzygnięć albo zostało wydane w wyniku szczególnie rażąco błędnej wykładni lub niewłaściwego zastosowania prawa, które jest oczywiste i nie wymaga głębszej analizy prawniczej (por. wyrok Sądu Najwyższego z 24 lipca 2006 r., I BP 1/06). Innymi słowy, nie można uznać za niezgodne z prawem w rozumieniu art. 424 § 1 k.p.c. orzeczenia wydanego na podstawie jednej z możliwych do przyjęcia wykładni przepisu prawa, która to wykładnia odbiega od interpretacji przyjętej w orzecznictwie Sądu Najwyższego po dacie wydania orzeczenia, którego skarga dotyczy (por. postanowienie Sądu Najwyższego z 29 października 2007 r., II BP 40/07). Nie jest też niezgodne z prawem w rozumieniu art. 424 § 1 k.p.c. dokonanie wyboru jednej z możliwych interpretacji przepisów prawa, w szczególności gdy są to przepisy nowe, niejasne, rzadko stosowane, nieskonfrontowane z realiami i potrzebami życia społecznego (por. orzeczenia Sądu Najwyższego: z 12 września 1991 r., III ARN 32/91, PUG z 1992 r., nr 2-3, poz. 4, z 8 marca 2003 r., I PKN 341/01, OSNP z 2004 r., nr 6, poz. 100 oraz z 9 lipca 2003 r., IV CKN 357/01, niepubl., z 21 marca 2006 r., V CNP 68/05, niepublik.). Skomplikowany stan prawny, brak zsynchronizowania regulacji prawnej dotyczącej zespołów opieki zdrowotnej i jednostek badawczo-rozwojowych, nowe rozwiązania prawne i konieczność ich korelowania z przepisami ustawy o Krajowym Rejestrze Sądowym spowodowały, że Sądy obu instancji przyjęły - jak się później okazało niezasadnie - jedną z możliwych interpretacji prawa i wadliwie oceniły trudny do rozszyfrowania prima facie status prawny Instytutu Medycyny Pracy. Mimo że Sąd Najwyższy w sprawach sprowokowanych skargami kasacyjnymi w sprawach I PK 161/06 i I PK 143/06 nie podzielił poglądu Sądu Okręgowego w Łodzi co do statusu Instytutu Medycyny Pracy, to jednak nie oznacza to, że niniejsza skarga wymagała przyjęcia jej do rozpoznania. W analogicznych do rozpatrywanej sprawach (por. wyrok z 12 września 2008 r., I BP 2/08; wyrok z 12 listopada 2008 r., I BP 6/08, wyrok z 12 listopada 2008 r., I BP 8/08) Sąd Najwyższy oddalił bowiem skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem wniesione przez pozwany Instytut Medycyny Pracy, z uzasadnieniem, że kwestionowane przez skarżącego wyroki nie prowadzą do powstanie niezgodności orzeczenia z prawem w rozumieniu art. 424 k.p.c. Dla umotywowania rozstrzygnięcia zapadłego w niniejszej sprawie jest to kwestia kluczowa. Zgodnie z art. 424 k.p.c. Sąd Najwyższy odmawia przyjęcie do rozpoznania skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia, jeżeli skarga jest oczywiście bezzasadna. Aczkolwiek zwykle odnosi się ową oczywistą bezzasadność do merytorycznej oceny samej skargi i jej zarzutów, to jednak nie można wykluczyć takiej oceny także przy skargach powtarzających się i dotyczących tego samego pracodawcy, prowadzącego wiele procesów, w których przedmiot sporu jest tożsamy, a argumentacja jurydyczna powiela się. W takich sytuacjach, zdaniem Sądu Najwyższego orzekającego w sprawie niniejszej, fakt ferowania przez Sąd Najwyższych orzeczeń oddalających analogiczne skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia wnoszone przez ten sam podmiot (tu: Instytut Medycyny Pracy) powoduje, że późniejszą skargę o stwierdzenie bezprawności 1 1 1 1 1 1 1 9 --- STRONA 4 --- Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów Sądu Najwyższego. trzeba ocenić jako oczywiście bezzasadną, ponieważ w efekcie prowadzącą do oddalenia wyrokiem jej zarzutów i wniosków. Innymi słowy, w sytuacji gdy z bezpośredniego oglądu sprawy wynika, że skarga byłaby oddalona, trzeba ocenić, że jest oczywiście bezzasadna w rozumieniu art. 424 k.p.c. Z tych względów na zasadzie art. 424 k.p.c. orzeczono jak w sentencji. 9 9