Postanowienie I BP 2/09

--- STRONA 1 --- Postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 5 czerwca 2009 r. I BP 2/09 TEZA aktualna Teza częściowo nieaktualna Naprawienie szkody jest celem postępowania ze skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia i dlatego warunkiem tego postępowania, jego zasadniczą przesłanką jest to, że przez wydanie niezgodnego z prawem prawomocnego orzeczenia została wyrządzona szkoda (por. art. 424 § 1 k.p.c.). 1 - - UZASADNIENIE Skład orzekający Przewodniczący: Sędzia SN Katarzyna Gonera. Sędziowie SN: Jerzy Kwaśniewski (spr.), Małgorzata Wrębiakowska-Marzec. Sentencja Sąd Najwyższy w sprawie z powództwa H. K. przeciwko Zakładom Metalowym "P." Spółce z o.o. o odszkodowanie z tytułu niewydania w terminie świadectwa pracy, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 5 czerwca 2009 r. skargi powódki o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia - wyroku Sądu Okręgowego - Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia 1 października 2008 r.: odrzuca skargę. Uzasadnienie faktyczne Wyrokiem z dnia 10 czerwca 2008 r. Sąd Rejonowy - Sąd Pracy w sprawie z powództwa H. K. przeciwko Zakładom Metalowym "P." Spółce z o.o. o odszkodowanie z tytułu niewydania w terminie świadectwa pracy zasądził od pozwanej na rzecz powódki kwotę 12.390 złnetto z ustawowymi odsetkami od dnia 10 czerwca 2008 r. do dnia zapłaty (pkt 1); nadał wyrokowi rygor natychmiastowej wykonalności co do kwoty 8.260 zł (pkt 2); ustalił wysokość opłaty od pozwu na kwotę 620 zł i nakazał pobrać ją od pozwanej na rzecz Skarbu Państwa (pkt 3 i 4); nakazał pobrać od pozwanej na rzecz Skarbu Państwa kwotę 22 zł tytułem kosztów postępowania (pkt 5) oraz zasądził od pozwanej na rzecz powódki kwotę 3.517 zł tytułem kosztów zastępstwa procesowego (pkt 6). Wyrokiem z dnia 1 października 2008 r. Sąd Okręgowy - Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych po rozpoznaniu apelacji pozwanej od powyższego wyroku Sądu Rejonowego: zmienił zaskarżony wyrok w punktach od 1 do 5 w ten sposób, że oddalił powództwo (pkt 1.); zmienił zaskarżony wyrok w pkt 6 w ten sposób, że zasądził od powódki na rzecz pozwanej kwotę 1.800 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego za I instancję (pkt 2); zasądził od powódki na rzecz pozwanej kwotę 900 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego za II instancję (pkt 3.). Powyższy wyrok Sądu Okręgowego zaskarżyła w całości powódka skargą o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia. Powódka zarzuciła naruszenie przepisów prawa materialnego polegające na: niezastosowaniu art. 3 ustawy o Trybunale Konstytucyjnym, niezastosowaniu art. 193 Konstytucji, I BP 2/09 - Postanowienie Sądu Najwyższego --- STRONA 2 --- - - błędnej wykładni art. 97 § 4 Kodeksu pracy, błędnej wykładni § 2 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 15 maja 1996 r. w sprawie szczegółowej treści świadectwa pracy oraz sposobu i trybu jego wydawania i prostowania (Dz. U. Nr 60, poz. 282 z późn. zm.). Jako przepisy prawa, z którymi zaskarżony wyrok jest niezgodny skarga wskazuje: art. 3 ustawy o Trybunale Konstytucyjnym, art. 193 Konstytucji, art. 97 § 4 k.p., § 2 rozporządzenia z dnia 15 maja 1996 r. w sprawie szczegółowej treści świadectwa pracy oraz sposobu i trybu jego wydawania i prostowania. W zakresie wynikającego z art. 424 § 1 pkt 4 k.p.c. obowiązku uprawdopodobnienia szkody spowodowanej przez wydanie orzeczenia, którego skarga dotyczy - skarga zawiera stwierdzenie: "uprawdopodabniając wyrządzenie szkody spowodowanej przez wydanie zaskarżonego wyroku zgłaszam następujące dowody: - wyrok Sądu Okręgowego z dnia 1 października 2008 r., uwzględniający apelację pozwanego i pozbawiający stronę odszkodowania". W uzasadnieniu skarżąca podniosła, że: "Szkodę uprawdopodabniają powołane dowody, a także dowody zawarte w aktach sprawy sygn. (...). Z dowodu z przesłuchania świadka W. R. przeprowadzonego w sprawie przed Sądem Rejonowym wynika, że niezatrudniono powódki w jego firmie ponieważ nie przedstawiła świadectwa pracy wobec czego została pozbawiona możliwości zarobku i poniosła realną szkodę". We wnioskach skargi skarżąca wniosła o stwierdzenie, że zaskarżony wyrok jest niezgodny z art. 3 ustawy o Trybunale Konstytucyjnym, art. 193 Konstytucji, art. 97 k.p., § 2 rozporządzenia z dnia 15 maja 1996 r. w sprawie szczegółowej treści świadectwa pracy oraz sposobu i trybu jego wydawania i prostowania oraz o zasądzenie od pozwanego na rzecz powódki kosztów postępowania według norm przepisanych. Uzasadnienie prawne Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Stosownie do art. 77 ust. 1 Konstytucji każdy ma prawo do wynagrodzenia szkody, jaka została mu wyrządzona przez niezgodne z prawem działanie organu władzy publicznej. Wprowadzona do kodeksu postępowania cywilnego (por. przepisy części pierwszej, księgi pierwszej, tytułu VI - działu VIII) skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia łącznie z dodaniem nowego uregulowania w Kodeksie cywilnym (por. art. 417 k.c.) stanowią ustawowe określenie powyższej zasady konstytucyjnej w odniesieniu do wynagrodzenia szkody wyrządzonej przez wydanie niezgodnego z prawem orzeczenia sądowego. Według art. 417 § 2 k.c. jeżeli szkoda została wyrządzona przez wydanie prawomocnego orzeczenia, jej naprawienia można żądać po stwierdzeniu we właściwym postępowaniu jego niezgodności z prawem. Właściwym postępowaniem, o którym mowa w art. 417 2 k.c. jest, określone przepisami wskazanego działu VIII postępowanie ze skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia. W postępowaniu tym nie chodzi o uchylenie niezgodnego z prawem prawomocnego orzeczenia, ale wyłącznie - w razie uwzględnienia skargi- o stwierdzenie, że orzeczenie w zaskarżonym zakresie jest niezgodne z prawem (art. 424 § 2 k.p.c.), ażeby w ten sposób stworzyć podstawę naprawienia szkody (art. 417 § 2 k.c.). Naprawienie szkody jest celem postępowania ze skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia i dlatego warunkiem tego postępowania, jego zasadniczą przesłanką jest to, że przez wydanie niezgodnego z prawem prawomocnego orzeczenia została wyrządzona szkoda (por. art. 424 § 1 k.p.c.). W art. 424 k.p.c. expressis verbis określono, że skargę można oprzeć na podstawie naruszeń prawa materialnego lub przepisów postępowania, które spowodowały niezgodność orzeczenia z prawem, "gdy przez jego wydanie stronie została wyrządzona szkoda". W kontekście celu i przesłanki skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia należy określić znaczenie wymagania z art. 424 § 1 pkt 4 k.p.c. co do uprawdopodobnienia wyrządzenia szkody, spowodowanej przez wydanie orzeczenia, którego skarga dotyczy. Fakt wyrządzenia szkody, spowodowanej przez wydanie orzeczenia, którego skarga dotyczy jest warunkiem wstępnym postępowania ze skargi, jest przyczyną tego postępowania, którą trzeba - na zasadzie uprawdopodobnienia - wyjaśnić już na samym progu. Bez zaistnienia szkody, prowadzenie tego postępowania nie ma sensu - nie zmierzałoby przecież do wyznaczonego mu celu. Stąd też w razie nieuprawdopodobnienia wyrządzenia szkody, spowodowanej przez wydanie orzeczenia, którego skarga dotyczy, zbędne jest rozpoznawanie podstawy skargi a właściwe staje się odrzucenie skargi jako niespełniającej wymagania określonego w art. 424 § 1 pkt 4 k.p.c. (por. art. 424 § 1 k.p.c.). W uzasadnieniu postanowienia z dnia 11 sierpnia 2005 r. III CNP 4/05 (OSNC 2006, nr 1, poz. 16) Sąd Najwyższy wskazał, że uprawdopodobnienie szkody oznacza po pierwsze złożenie przez skarżącego oświadczenia iż szkoda wystąpiła - ze wskazaniem jej rodzaju i rozmiaru oraz po drugie uwiarygodnienie tego oświadczenia (twierdzenia) przez powołanie uprawdopodobniających je (uzasadniających) faktów i dowodów. Uprawdopodobnienie szkody musi zachować walor wiarygodności ażeby w świetle reguł logiki i doświadczenia życiowego, ze wskazanych w skardze faktów dotyczących czasu wyrządzenia szkody, jej postaci, związku doznanego uszczerbku z wydaniem orzeczenia, którego skarga dotyczy - możliwe było rozeznanie co do podstawowej przesłanki skargi (por. szczegółowe wyjaśnienia zawarte w uzasadnieniach postanowień Sądu Najwyższego: z dnia 11 stycznia 2006 r. II CNP 13/05 - OSNC 2006, nr 5 1 1 1 § 11 1 1 4 5 5 8 --- STRONA 3 --- 6, poz. 110, z dnia 31 stycznia 2006 r. IV CNP 38/05 - OSNC 2006, nr 7-8, poz. 141, z dnia 27 lipca 2006 r. II BP 11/06 - OSNP 2007, nr 15-16, poz. 223). W postanowieniu z dnia 31 stycznia 2006 r. IV CNP 38/05 (OSNC 2006, nr 7-8, poz. 141) Sąd Najwyższy wyjaśnił, że uprawdopodobnienie wyrządzenia szkody spowodowanej przez wydanie orzeczenia, którego skarga dotyczy polega na wykazaniu przedmiotu uprawdopodobnienia bez rygoryzmu reguł dowodzenia ale musi zachować walor wiarygodności w świetle reguł logiki i doświadczenia życiowego. Konieczne jest wskazanie czasu wyrządzenia szkody, jej postaci oraz związku przyczynowego między orzeczeniem a wystąpieniem uszczerbku polegającego na utracie przedmiotu sporu. Mając na uwadze powyższe przesłanki skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia należy stwierdzić, że rozpatrywana skarga nie zawiera żadnego z wymaganych elementów uprawdopodobnienia wyrządzenia szkody, spowodowanej przez wydanie orzeczenia, którego skarga dotyczy. W skardze nie określono w wymagany sposób szkody - nie wskazano jej rodzaju, rozmiaru i czasu powstania. Skoro nie skonkretyzowano szkody to nie może być mowy o przedstawieniu przez skarżącą adekwatnego, a tylko taki zgodnie z art. 361 § 1 k.c. może wchodzić w rachubę, związku przyczynowego między orzeczeniem, a ściślej faktem jego wydania, a szkodą. Ograniczenie się przez skarżącą do ogólnikowego - bez odpowiedniego uzasadnienia - powołania się jedynie na wyrok Sądu drugiej instancji oraz na dowody zawarte w aktach sprawy (które zostały przecież ocenione przez Sąd w postępowaniu poprzedzającym wydanie objętego skargą na bezprawność orzeczenia) nie przedstawia adekwatnego związku przyczynowego między orzeczeniem, a szkodą. W konsekwencji stwierdzenia, że skarga nie zawiera wymaganego w art. 424 § 1 pkt 4 k.p.c. uprawdopodobnienia wyrządzenia szkody, spowodowanej przez wydanie zaskarżonego wyroku, Sąd Najwyższy na podstawie art. 424 § 1 k.p.c,. postanowił jak w sentencji. 5 8