Postanowienie I ACaA102/10 WIMIENIU RZECZYPOSPOLITEJPOLSKIEJ Sąd Apelacyjny Szczecinie I WydziałCywi1ny

--- STRONA 1 --- \\ \\ _„_ 'r ":- ¶/'›".'f"@ li Ni fill } 2553 m |- --"'..'?.' bl' """\ `1 Sygn. akt I ACaA102/10 WIMIENIU RZECZYPOSPOLITEJPOLSKIEJ Sąd Apelacyjny Szczecinie I WydziałCywi1ny: WSkłëldzienżlstępująßym1 S Przewodniczący:rS SA iWiesława Kaźmierska (spf.) S Sędziowie: SSA Marta Sawicka = - SSA iMariaIwanl<iewicz Í i%iiPri0t01<01ant :dÍi%p1'0tokO1anti Piotr Tarnowski po A SPffl“WZP0WÓdZtWaA-P- przeciwk0( .;) SpółceAkcyjnej VVarszawie ozapłatęwiid A na skutekwapelacjiPozwanegāiA od wyroku sądu olaęgawegoWGorzowiewieiimpaiSkim z dnia 14 lipca 2009ir.i¿iisygn.Aiakt IC ii 170/08 A A 0ddalaapelację; zasądza¿Sod pozwanegoA naAirzecz' powódki kw0tę 2.70G (dwa Í tysiące siedemset) „złotych tytułem Aeewwkosztów zastępstwa idprocesowegodwwpostępowaniu apelacyjnym. SSA M. Iwankiewicz SSA W. Kaźmierska SSA M. Sawicka ‹ --- STRONA 2 --- Sygn. akt I ACa 102/10 UZASADNIENIE A. P. wystąpiła z pozwem przeciwko Spółce Akcyjnej W W. domagając się zapłaty kwoty 350.000 zł wraz z ustawowymi odsetkami od dnia wniesienia powództwa a nadto kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa ¿ęprołcesowegoñjwedług norm przepisanych. W uzasadnieniu wskazała, ze w dniu 02 września"¿1999 łrgniatkasspowódki - J. G. zginęła w wypadku samochodowym.'°W "chwili "tego tragicznego Ÿ zdarzenia" powódka miała 19 lat. Przed śmiercią opiekowała się ona rodziną, ,chroniąc córki jpjrzed ojcemfalkoholikiem. Zdaniem powódki międzynią a fmatką -istniała"“szczególnie Ĺmocnał~fwięź.il*Powódka nie potrafiła sobie poradzić po tak nagłej si niespodziewanej .śmierci matki. Zmłijeniłioissęłsiięłjrównież diametralnie zachowanie oj ca1powódki,~który pod wpływem alkoholu swszczyłnał awantury, kończące się interwencjami"poł1icji.Ÿ*Włoceniie'powódki nłałsjniejłisiskupiłafsię* agresjałsłojica, który wyzywał córkę W sposób wuligarnyrłi obelzywy, groząc wyrzucłełniemłssisz"idornu, fcofskończłyło się Wydaniem PrzeciwkosssssniiemuiWýrokufskazujßgcegosswł SprawißSwojeąroszczenie A. P. oparła na art. 446 § 4 A „ od ; ę p Pozwany (. . .) ÍcałościÍor`azłzasądzenie od powódki na jego rzecz"ŸkořsztówłgĹrprocłiesil.few"słifýimłiis"kosztówłiisiłzastřālístwa Procesowego. W uzasadnieniu pozwany podnióSł,Ÿ¿iżj nigdy nie kwestionował, że zachodzi odpowiedzialność w związku z zaistniałym .Wypaidkiemsłłii.ił "wypłaciłł sz tegoitytułuse50ł.000 zł tytułem znacznego Pogorszenia S)/Íuacji życiowej jŸpłowódki. Dodał jednak, że piioiwódkaiisisiniieŸimioze"skutecznie opierać swoj ego roszczenia Êo' treść łart'_Í*44i6 1 * _ 3ffalhołwłiiemi*ídziałaniiełi*sprawy szko miało miejsce przed wejściem »tego przepisu w zycie. Ponadto pozwanysęwskiałzał, ze wypłacone zadośćuczynienie uwzględnia nie* tylko cierpienia powódki =¿z1¿1okresu tragicznego zdarzenia, ale także hjlizszej _idalszej p p wyrokiem z ‹1nia14npca 2009r. sądo1<fęg0wy Gorzowie Wlkp» msądził od pozwanego (...) S. A.-WsW.¿na*rizecjzA.s .Pi.“kiwotę"70ł.0i0ł0ł złotych zustawowymiodsetkami od dnia 15 lipca 2009r.; w pozostałej *części powództwo oddalił a także odstąpił od obciążania powódki kosztami sądowymi w zakresie oddalonego powódzitwja'ołrazzajsądził od powódki na rzecz pozwanego kwotę 100 łzłotychłissłtiyłtułemj fczęściowejgozwrotu kosztów procesu.f1Ĺ,=1 Podstawę powyższego;rozstrzygnięcia'stanowiły_następuj ące ustalenia faktyczne. J. G. - matka powódki fzginęiła wypadku samochodowym w dniu_02 września 1999 r. A. P. miała w tamtymłczasie* l9lat i uczyła się w pierwszej klasie spolicealnego studium ekonomicznego. Jej młodsze siostry U. i A. miały wówczas odpowiednio 14 i 12 lat. W tamtym czasie rodzina zamieszkiwiaiłaiw AW. iw domu rodzinnym. Dzieci Íbja1*dzo*i przezywały śmierć matki W związku z czym objęte zostały pomocą psychologa. Ponadto doglądała je --- STRONA 3 --- babciaioraz *zawsze mogły: zwrócić “się o pomoc do sąsiadów rodziny G.. Z czasem (...) przyznał małoletnim renty. W s A W ` W" wypadkuiiłsojciec "A.""P. załamał "'siię.ĹÍ`PrzeSitłałi dbać "roi terminowość dokonywania "opłat, niejłłożyłłłina utirzymianie rnieszkaniafi czy ' córekł oraz przestał" interesować sięićprćowadzeniiemiii rgołspoćdaristwiałii"dornowegó."iiDopiero*°"zii'czasiećm córki "wymogły na nim ebewiazek dułrładauia sie deepłar. wezełłrie ebuwiazłri przejeła zwiazku A. P.,1<idra starałaiisjiłęjłizastąpiićAiłsioStron¿1'"n*1iatkę. ona"iiwrazV'z`*Ĺsiostirłałmi fgotowała, Üprała i dbała 0 utrzymanie* fn'1iesizkianiia,"czy 'łteżłregulołwała”ÍiopłatiyifPowóidkaí fołrłaziłłiij ej iiiełmałoletłnłiei Siostry polegały jedynie na sobie." Rodzin"a" od" 'czasusi ikorzystałia W iz A ' Ośrodka s Pomocy Jak ueiałił sadołdegevły, uugłebiałeieiałrreprebłeuiałłrehułewy w pewuyrii uierrieueie peddał r.iełeezeiiiu edwykeweiuuw szpirału iuo.iedua1< z uwagi na złaruauie regulaminu zeerał złej płaedwkiivydałdriy.Nagauiiezaehewauia ejea uewddłd przybierały riaaiłe. Rełaeje Sie. eperywał eu anreuei, deełiedrłła O przepyłchanekł "ii ciec giarniełłiecóirkił. "W jmieszkanłiiu stron zdarzały sie rairze irrrerweuej pełieji.A.o. widział iyłłreewejeeieruieuiaiprzyjrriewał,ze re riegarywiiyełi 'zachowań rekĹdoprowałdłziło * "pozbiawieriiał . Í G. A władzy rodzłicieleskiiej nad rłerył ors,arwłazłur iufermaejauzyełeuiaed A. P.. Małułeruie eiueirypeurddłri uruieerezeuezuaiaływredziuie zaerepezej łiabei o.. ojeiee głipegedzid eie z deeyzj eadudłiwiuiaj aepuwddłre reieiuiała Syiuaeja. zrege łezwzgledudriewezyuki uie uiugły łiezyduaperueez ieherreiiy. ce wieeej A. G. wyrokiem Sądu Rejonowegow G. wyrokiern"Ÿ'z Ÿdriiia" .1j0`łwrześnia¿ 20ł01"r. w sprawie sygn. (..".) sskazanyizostałza znęcanieis'sięnadrodziną; jj uerałeri sadu io. eyruaejaw derru rudriruiymirygładała ojeieeee prawdariaduryaał ałłrełiełu,jedriarrejege uagaurie zachowariiei do idomowui1<óiw iposraci s vifyzwisk i awantur było tłumione i łagedzeue odrłriłiyłyeardre zzyie ziuarłra i przezywały jej śuiierd. od zawsizeiiibiyłyizjw9ĘbiardzoiŸbliskiclikontaktachWii Spiędizały" łraziemisiduzosi czasu.: Z uwagi na uałdg eerłri,dłiaae u raepełrajariie ełezełłriełi perrzeb. Dbała, pedreezuiłd, ruegły rra ebezy i wyeieezłd szkio1ne.ŸNa“jej ibiarkaschi spioczyiwał'równiez`obowiązel< zabsezpieczenłiał odpowiedniej kwoty pienięizniejinaiłpoitrzebły albowiem ojciec przepiijałi iziaroibioineipieniądze. A " p Uaałiłsadołearewy.re 1›.erarjej r.łdirryjare ederredawaaiez ryrułu wypadku komunikacyjnego otrzymały od pozwanego kwoty po 50.000 zł kazda. O odszkodowanie --- STRONA 4 --- powódka i jej siostry wystąpiły dopiero w 2007 r., gdyż z uwagi na sytuację w jakiej się znalazły sprawa ta zeszła na dalszy plan. p pp , N pp Jak wynika z ustaleń Sądu pierwszej instancji, z czasem córki wyprowadziły sięod ojca. Początkowo pozostawała z nim małoletnia A., p.sktórła}musiała poddawać część otrzymywanego z (...) świadczenia na pokrycie bieżących opłat. A. często przebywała u rodziny swojego chłopaka, z którą związała się emocj onalnie. 'A.;íP. jest mężatkąi ma dziecko w wieku 5 lat. Pracuje w (. . .), jako specj alistado spraw kadrz'rniiesięcznyłmfwynagrodzeniem netto 2.500 zł. .Tej mąż zatrudniony jestjako fwynłapgrodzeniem netto 3.170 Obecnie relacjepowódki Po dokonaniu powyższych" ustaleń Sąd Okręgowy doszedł s 'do Ífprzekonania,że powództwo zasługuje na częściowe uwzględnienie. p p p M „ Powódka oparła _-Swoje 1na".i.podstławieppart. ak pfipodkreśliiłp Sąd Olffęgowy § 4 tegoż affY1<ł1łH<1°d@łflY 2<>S'f@ł dß rfł~ 446 k~@‹W2Wią2kHustawą dnia 30 maja 2008 r.o orapz niektórychip Obowiązuje on od dnia 03 ¿sierpniaf¿f200S .przepisachi słppsłprzejściowychpfęustawpodawcsa nie zawarł wskazówek .pnalepiżypspipstosować zdarzeń mających miejsce przed fjego ;wej ściemłiifwigłżyłcieiił.orazs czy .fogóle .powinien być dojtakich zdarzeń stosowany. iWskazuj ąc *¿niieis.¦diziała Ÿwstecz, _Sąd Okręgowy .podkreślił jednocześnie, że możliwe" co Qbowiązuj ący w .dacie matki powódki treść art. 446 3_łłpłpprzewidywiałpałejedynie, że sądłmoże przyznać najbliższym członkom rodziny zmarłego pjstołsołwnłessfodszkodowanie, 4j eżeli wskutek jego śmierci nastąpiło znaczne pogorszenie ichp fsytuacj ifżyciowej 9. Oznacza * to, _że ,sdochodzłonał na jego podstawie kwota pieniężna śmiała jzpaifpżspęzładanie'íývyrównać straty zmaterialne,.jakiejjdosznała najbliższa rodzina wraz ze śmiercią'poszkodowanego.. H p p ę ę p Odwołuj ąc ;się ednakłżes do Vřpłrzyczyn yş/prowadzonej f_0f0h1'0nY Praw nabytych skonstatował TPSądiispieżrłwszej instancji, .pícżiei fskoro ¿ 'fubezpieczyłciela istniała konieczność “wyrównania "strat"rnajątkowych, .j akichs powódka dioznałiafwzwiązku ze śmiercią swojej matki, to w ocenie Sądu iniełsmaesiprzeszkóddo wypłaty stosownegozadośćuczynienia za doznane przez nią cierpienia ;niemajątkowe-1 psychiczne .sił fizyczne z tym związane. Sam fakt wprowadzenia przepisu art. 446 § 4 okresie późniejszym, aniżeli zdarzenie do którego się on odnosi, nie *możeiprzesądzać o braku zasadności żądania zadośćuczynienia. Bezspornympozostaje Äbiowiem,~że śmierć najbliższej powódce osoby faktycznie narusza jej prawo do życia w pełnej rodzinie, prawo do bliskości z matką, jej osobistego wsparcia, tj. dóbr osobistych chronionymi przepisami prawa. Poza .SPOr.ęrn¿jest, że powódka doznała krzywd psychicznych, przez co spełniła przesłanki do otrzymania zadośćuczynienia. p --- STRONA 5 --- Prziecihodząciido oceny zasadności żądania powódki wyjaśnił" Sąd Okręgowy, że niezbiywalinyłm 'prawerni każdego "człowiek est A prawo do życia w związku małżeńskim, pooiadaniaojoa i inadri, ozyrez zyoiawpełnejrodzinie, awieo W jejo1io1<or;oi, W ozoześoiu z poczuciemAŸibezpłieczeńiłstwa.$ÍWięź 'rnałżeńsikaiorazł pomiędzy rodzicami a dziećmi jest jedną z isilniejiśzych" więzi niiiędziyluidzkich.'Brutalne ćrozeirwanieiitej więzi "wwyniku śmierci osoby najbliższej beziłfwątpiiełniaij wpływa negatywniełiłna "sferęi psychiczną, moralną, jak i fizycznąpozostałychczłoinkówżrołdzłiny. Zdarzenie taki wywołuj ej ból moralny oraz zmiany w sytuacji osób najbliższych, rodzące inne mniej lubłoiłbiardziej”trwałej“cierpienia fikrzywdy. sprawia krzywda przypadłruśrnioroiooooynajołizozej orzejayłiaeio aurraoie pornooy i opieki ooooy ołiołriej, czy też bezsiilnoiści łwiobec"trudności?życiowych.ŸŸŸiiSzczegóilinie" .iiistotnejiest równieżłipoczucie osamotnienia.".i"Wykazanie ystopiniaÍdolegliwości""wiąże Ÿyanaliząsłłotoiczeinia w jakim przebywa osoba* Ĺodochoidząca” izadoiśćuczynieinłia, ”a" przede łwszystkim, czy ii w jakim stopniu inneooooyołiołrie oedayynianiezinarłazaeiaęoio.Przyznanie zadośouozynienia nia na oełu onoo ozaaoi zadoaouozynienioza krzywdę na oowłen rekompensować której sisistotaiłiżiwiiążełł się "zł "naruszeiniłem czysto subiektyvšmychoípłrzeiżyćczłowieka.*JestłtoŸiwięc'uszczerbeki*sfery osoibowościczłowieka. Dla zasądzenia zadośćuczynienia* Ĺfnieł ffwystarcizył lwiięcj łłłsamai ,śmierć pioisizkołdoiwianegołii skutek wypiaidku,"s"falełiŸ¿'pioiwi1*1nyi"równieżŸfzaschodizjićł Fdodatkowie*łokojlicznoiści wskazujące "na to, że śmierć pioższkołidołwianegołłŸStałazsię jdla oýosłóbło .najbliższych źródłem" żudręczeń moralnych. Dodatkowo, diniero rodzioa nierozłąozniez utrata zywioiela rodziny. To z kolei pociąga zaisobąpogorszeinie fsytuacjiirnatieriailinejrodziny oraz w znacznym stopniu przesądza o niozłiwośoi poprawieniadoryołiozaoowej oyruaoji zyoiowej. Zdaniem A Okrłęigowiełgo," Ÿzebraneigoi A rnateriału "doiwoidowegoł jednoznacznie wynika, że powódka"A. AP.Vbyłalfzwiązana" emocjonalnie ze swoją tragicznie zmarłą matką. Więź ta łzdaniieim"Sądusiibyłaiszczególnie 5zacieśniona, ato uwiagiina"relacjecórl<i z oj cem. To właśnie J. była oodporadłaoorełr,doała o ionyłyonowanie orazzaopałrajanie wozełłdon potrzeb. A. orazł jej właśnie 'do rnatki izwracały" się 3 z" wszelkimi proołornarni. Maiłra rowniezoiłnoyvała oorełr uauoe rroozozao sie o iołiwyłreziałoonie. Matka stanowiłatakże bufor schroniący powódkę i jej siiostry przed pij aństwem' ii agresjąojcaf J. G. w 9 imęża bryła iw zasadzie głównym"iżyjwicielem rodziny. To ionaiiizabżezpieicziała 3 środki "finansowe na "codzienne Ÿutrziymanie, przybory szkole, jaki wyjazdy iwyciiieczkii córek. "chwilą tragicznej śmierciwszystko" to zostało z dnia na dzień przerwane,*ia sytuacja iciórekzmieniiłiai się diametralnie. Po odejściu żony A. G. pogrążył się w nałogui jeszcze bardziej. To z kolei rzutowałona sposób w jaki odnosił się do powódki i jej sióstr. Będąc po spożyciu wszczynał awantury, wyzywał córki przy czym zdarzały się --- STRONA 6 --- również przepychanki i rękoczyny. Zdarzało się, że w trakcie awantur uderzył A. P.. Odmawiał jednocześnie przekazywania jakichkolwiek pieniędzy na opłaty, żywność, a w mieszkaniu nie wykonywał jakichkolwiek czynności. To właśnie A.._P. .przejęła obowiązki matki. Nie mając przy sobie nikogo poza babcią isąsipadami podjęła trud opieki nad siostrami. Jednocześnie kontynuowała naukę. Powódka ,mające Ífwówczassjszaledwie 19 lat musiała nie tylko radzić sobie ze stresem i bólem po ostracienajbliższej jejłosoby, ale również opiekować się młodszymi siostrami przy jednoczesnej pkoniełcznościi.jżnoszenia zniewag i W tych okolicznościach Okręgołwyf¿uznał,Í¿iżJ sroszczenieipsszapłatę zadośćuczynienia zasługuje na i ƒuwiziglięłdniienłie. aznaczył jednak, że jżądanie zgłoszone przez powódkę było rażąco pzpawyżone."Ÿ_~Kwota9pf300.0i0i0 7 byłafmsępzbpyti..łpi.p.pwygórłowłanaps p w okolicznościach sprawy nie mosgłaznaleźć akceptacji. Ustalaj ąc wysokość'fzadoiśićłucizynienia na kwotę 70.000 zł JSąds_:posiłl<opwał się sytuacją fżyciowął fpowódkłi jtakppj}}obecną, jak i bezpośrednio ii.pĹŻe.ipoiwódkaiji raz otrzymała od pozwanegofpƒfśwpiadczłenpie p w kwocies _S0.000 »powyższą argumentację w pozostałymszakresie Okręgowy powództwooddalił. p na p p Orzekająco kosztachSądłłęłpstwiierdził, napodstawiiepip ¿l00 k.p.c.w znacznej części pødlegająøne kømpensacie. po ę p p j M Aaiaaja ar aaa..aa.oiaaaaa..Wywłaaipaaaay. i.a.,.a..i...ar aa l,IIIiIVizarzucił mu: od . . _ naruszenie prawa materialneigołprzezLbiłędnąłłwykładnię i niewłaściwe zastosowanie art. 446 § 4 k.c. w zw. gz art."822 k.c.spp¿-są-iipppiprzez przyjęcie, że pozwany owramach umowy ubezpieczenia odpowiedzialności .fsprawcyipłpwypadku pkomunikpacyjnegoisiąjest ppszobiowiązany do wypłaty na rzecz najbliższłych zadośćuczynienia za szkody opiowstiałe przed sierpnia 2008 røku; - o - pominięcieuregulowańzawartych §10 ust il. i 3 rozporządzenia*l\/linistraFinansów z dnia 9 grudnia 1992 roku pw sprawie" ogólnych ,warunków sobowiązkowiegoubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej posiadaczy pojazdów .mechanicznych za szkody powstałe w związku z ruchem tych poj azdów,~określaj ącej zakres ochrony ubezpieczeniowej świadczeń należnych od ubezpieczyciela sprawcy; na p p p p p na _ - sprzeczność ustaleń 'Sądu z streściąissizebranego w sprawie materiału dowodowego, przez przyjęcia, że wysokość zasądzonegozadośćuczynienia ma w ich świetle uzasadnienie; - naruszenie przepisówprocesowych, tj. art. 100 k.p.c. w związku .z 98 § 1 k.p.c. przez przyjęcie, że powódka nie ponosi kosztów oddalonego powództwa,stanowiącego 80% dochodzonego roszczenia. ss O p --- STRONA 7 --- Wskaziując na "powyższe, powódka wniosła fo zmianę zaskarżonegowyroku w pkt. I, III ii A IV, ".oddialenłie" powództwa, I oraz zasądzenie A od da 9 na 9 rzecz pozwanego kosztów procłeisu, tym9kosztółwł"zastępstwa“procesoiwesgo wedługinorrniipłrzełpisanych. J W Pozwanyiłnie"izłgołdziłsiięiiłziłłargumentacją Sądu *piiierwisizejinstancji,łże faktyczną wolą ustawodawcyi “było Ÿ ecie zł regulacją"zdarzeń ćspośwstałychići"iwczśeśniiej." Nadto zarzucił apelujący, że "z" ubeizpiieicizeniia""OC A łprzysłuiguj ejiiłodłszkołdowanieł, eżeli" iposiadacz lub kierowca pojazdu Êrnechaniłiicizinłego' Í łzoibowiiązanłi " `-o Ÿpoidstawłiłe " Ê-9 do I odszkodowania za wyzrzadzona zwiazłru z ruoiieiniego poj ozłroda, łriorej naoiepoiweni jeai drniero, uszkodzenieoiała, rozeiroj zdrowiaoadziezuiraia, zniozozonie łuo uszkodzenie rnienia. odozłłodowanie uoezpieozeniowe nałezne jesiz iyiułu odpowiedziainośoiizw. gwaranoyjnej, a nie oprawozej, irodełroieoywiinyrn.rodoiawaprawnadła powoianiaroozozenia o oidsizkodoiwaniie 9*ubłezpłiieczeniowe"ŸjestŸ"Êwięc' ł.sitoiisunek "ubezpiieczeniia,i 9 all pirzesłan " ką powaranieazirody weiruioirzajaoiawłypadiru uoezpieozeniowego. niniejszej oprawie nie zawierano co prawda ' umowy „ubez'pieczeniowej, ale skoro " odsyła się do postanowień kodeksowiychł, zarówno zakres "odpowiedzłialniości "sprawcy, jak i ubłezpiecłizyciieila,fśtoiiiłibieizłspoirnyni,jest, p:`że°sl<oro .włitejłłi dacie "pirzepłłisy" polskiego prawa oywiłnego zadośouozynienie dla osob najołizozyołi śrnieriołnyoiioiiarwypadłrowioiego rypuroozozenianieinogaoyouwzględniono. y 5 9 " W .Sąd "Apelacy ny łłiziWażyłł,ł co " naSitępiujiei:ii Ÿ " poidnłiieisionyich' szcizególnoiści wi"oidniiełsłieniujflpdo przyjętej przez Sąd którą 'Apelacyjny ' uznaje za wadliwą. Niłernniej A fj ednak' idostrziełłigai zakwalifikowaniazgłoszonego” roszczenia lz innej podoiawy zaolrarzony wyrolr woeiaieoznośoi uznaonalezy za niniejszejeprawiedo ror.zozeniarnipośrednio poezłrodowanyoii spioidrniioitiemł”odpiowiedziialnyrn, owedługiiłiłwskazanłia strony powodowej. uoezpioozyoieł ozłrody. o załrreoie odpowiedziainośoi' uoezpieozyoieła przeradzaares-4 uprawy dnia 22 2003r. o uoezpieozeniaołi oboiwiiązkowycshƒłii,Í?Ubezpiecłziełniioiwyim Fuindułsziu "Gwarancyjnyrn ii ii Polskim “Biurze Ubiezpieiiczycieli* poz. 9 1152 ze izm.), zgodniie z którym z ubezpieicizenia "AOCJ "posiadaczy" poj azdów mechanicznych " e A odszkodowanie, jeżeli posiadacz lub kierująßý Ÿpiojazdern"rnechaniczinym""obowiązani" do łodszkodowania za wyrządzoną w związku z ruchem tego pojazdu szkodę, której następstwem jest śmierć, --- STRONA 8 --- uszkodzenie ciała, rozstrój zdrowia bądź też utrata, zniszczenie lub uszkodzenie mienia. Podobnie kwestię tą regulował obowiązujący w dacie zdarzenia § 10 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 9 grudnia 1992r. w sprawie ogólnych warunków obłowiązkowego ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej posiadaczy pojazdów mechanicznych za szkody powstałe w związku z ruchem tych pojazdów, na który to akt prawny powołuje się apeluj ący. W ocenie Sądu Apelacyjnego treści przepisu nie należy odczytywać .literalnie, poprzez przyjęcie, iż odpowiedzialność z ubezpieczenia OC obejmuje jedyniełodszkodowanie, nie zaś zadośćuczynienie, jak zdaje się zarzucać w swej apelacji pozwany. Z przepisów rozporządzenia jak i ustawy wynika, iż ubezpieczeniem objęta jest odpowiedzialność cywilna osoby kieruj ącej pojazdem. Odpowiedzialność ta może przebierać postać obowiązku zapłaty odszkodowania bądż zadośćuczynienia albo też z obydwu tych tytułów. Innymi słowy, odpowiedzialność ubezpieczyciela _sięga tak daleko jak odpowiedzialność cywilna ubezpieczonego (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 24lutego 2006r., sygn. akt III czP 91/05,LEXnr180oo9). W dalszej kolejności wyjaśnić należy, że do stanu faktycznego zaistniałego pw niniejszej sprawie nie można zastosować art. 446 § 4 k.c., który wszedł w życie ustawą z dnia 30 maja 2008 r. (Dz.U. nr 116, poz. 731) z dniem 3 sierpnia 2008 r. braku przepisów przejściowych w ustawie nowelizuj ącej zastosować należy ogólną zasadę przewidzianą w art. 3 k.c. zgodnie z którą ustawa nie ma mocy wstecznej. Do zdarzeń prawnych mających miejsce przed dniem jej wejścia w życie nie można zatem zastosować przepisów obowiązujących w dniu orzekania. W zupełności nie przekonuje chaotyczna i przez to częściowo niezrozumiała argumentacja Sądu Okręgowego, który stosowanie ustawy wstecz zdaje się wywodzić z celu ustawy nowelizującej (art. 3 k.c.). Przepis art. 3 k.c. w tej części nie został co prawda derogowany jednakże z orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego z dnia 8 listopada 1989 r. (IC 7/89,ÍOTK 1989, poz. 8) zdaje się wynikać, że odstępstwo od zasady nieretroakcji może mieć miejsce tylko wyjątkowo i to z bardzo ważnychppowodów. Zawsze powinno jednakże wynikać z samej treści ustawy. Zasada zaufania obywateli do państwa, leżąca u podstaw wielu artykułów Konstytucji jest podobnie jak i zasada praworządności materialnej zasadą prawnokonstytucyjną, co oznacza, iż rodzi ona określone obowiązki w sferze działania państwa. Kryje się za tym w szczególności obowiązek kształtowania prawa w taki sposób, by nie ograniczać praw obywateli, konstruując system prawa jasny, spójny i zrozumiały dla obywateli, dający im gwarancję stabilności prawa. .Zasada zaufania do państwa, wymaga by nie nadawać ustanowionym normom prawnym mocy wstecznej. Ustawodawca chcąc objąć nową ustawą zdarzenia mające miejsce przed jej wejściem w życie, mógł to uczynić w sposób jednoznaczny W przepisach przejściowych. --- STRONA 9 --- Apelałcyjinłyipodkreśla także, iż "arłgumentem dla stosowania nowych przepisów do zdarzeńłiiłprzeszłychłnie jest także "fakt, iż sytuacja prawna osoby najbliższej zmarłego w wyniku czynu niedozwolonego nagruncie' dotychczas obowiązujących przepisów prawnych byłaby idużoiłmnieji korzystna od sytuacji jaką kształtuje obecny stan prawny. Z przepisów obowiązujących w daciezdarzenia" (miarodajna dla tego "rodzaju" roszczeń, jakie zgłasza powódka jest Ÿdata " śmierci pokrzywdzonej) 3 wynikało" "co" prawda, 9 iż roszczenie o zadośćuczynienie przysługuje jedynie osobie, przeciwko której było skierowane zdarzenie, określone jako czyn niedozwolony. Wstrząs 7 "psychiczny" " wywołany śmiercią osób najbliższycli, emocjonalne czy psychicznetrudności ztym związane to " tylko pośrednie następstwa działania isprawcyszkoidyi (podobnie wypowiedział się Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 13 pażdziernika 1987r., akt IV""CR"266"/87, "OSNC 1989/9/142). łWyj ątkiem od tej zasady był i jest art."446 §"'3"k.c. stosownieiidoł którego sądrnoże przyznać najbliższym członkom "rodziny"łzmarłiegoistosowne "odszkodowanie, jeżeliwskutek jego śmierci nastąpiło znaczne pogoriszeniiełiichi 'sytuacji życiowej. Osoby najbliższe mogły jednakże także dochodzić zadoiśćuczynienia" za krzywdy"Ÿzwiązianez wypadldern powołując się na naruszenie ich dóbr ooooiaiyołi.Podoiawazadodouozynieniawiakirn wypadku jeoi an. 24 § 1 zd. 3 _ ko. Zdanien'1PjS""ądu""iiprawłołłiiipolskiieiiinie wykluczało zadośćuczynienia szkody nieruajaikowej ...krzywdyw zwiazku znaruozeuierniakiołi door ooooieiyołi jak prawo do pogląd "znalazł swoje odzwierciedlenie' ĹtłakżessiwiiiÍioirzecznicitwiie, którym" pojawia 'się argumentacja, iż ból i poważne psyichłiczneiłiprzejiawiającesię ciężkim "ii długotrwałyms wstrząsie psychicznymii rozstroju zdrowialnalskutek czynu niedozwolonego" sprawcy, powodującego np. śmierć dziecka, małżonka czy rodzica powinny zostać wynagrodzione przez zapłatę odpowiedniej" 8" sumy" tytułem zadośćuczynienia. Przykładem jest tutaj wyrok Sądu Apelacyjnego Gidałńskiuizłi dniał"23"iwrześnia 2005r., wktórym "Sąd stwierdził, iż ,,szczególna wieżiirodzicówłz iiłdzieckłiem,*prżysługującafzarówno " dziecku"jak i rodzicom wprawidłowo funkcjonującej "roldzinie, Ÿzłasługujeiina statut" "dobra "osobłistegio, podleigającego ochronie prawnejiprizewidzianej" 24 §“ 1, żart." 445 §1"i art.""448 k.c.”. Kompensacja szkód o ołiarakierze niernajwkowyołi, rakze wywołanyołi narur.zenieni door oeooioiyołi wydaje sie usprawiedliwiionaigdy" "doszło do nagłej"czyiibrutalinej "śmierci, a bliski doznał w związku z tym silnego wstrząs"u,” urazu traumatycznego itp. 5 9 9 „ _ W reialiachiniiniej szej zł zasadniczo niiekwestionłołwanychiustaleń faktycznych wynika, że powódka była bardzo silnie "emocjonalnie związana 9 z matką co uzasadniała sytuacja panująca w rodzinie, a zwłaszcza alkoholizm oj ca.`Bezspornie, zmarła pełniła bardzo ważną "rolę iw"iżyciiuiiipowlódki, "spajając rodzinę, chroniąc przed agresją ojca, dbając o zasipokajaniiepotrzebi materialnych iduchowych swoich dzieci w tym powódki.`Po jej śmierci 1 --- STRONA 10 --- sytuacja zmieniła się diametralnie. Ciężar utrzymania rodziny i opieki nad rodzeństwem spoczął wyłącznie na powódce, która dodatkowo zmagać się musiała z agresywną postawą ojca, który nadużywał alkoholu. Pozbawiona pomocy matki, przez długi czaspo jej śmierci, powódka z pewnością silnie odczuwała stres i ból po stracie osoby dla niej najbliższej. Przedstawione okoliczności uzasadniają przyjęcie, że śmierć matkispowodowała uszczerbek w jej dobrach osobistych, uzasadniający rekompensatę stosowniedo 24 § 1 k.c. w zw. z art. 448 k.c. ę 5 Zdaniem Sądu Apelacyjnego, kwota 70 000 złotych przyznana jako zadośćuczynienie krzywdy związanej z naruszeniem dóbr osobistych w postaci prawa do życia w pełnej rodzinie jest wyważona uwzględnia wszystkie okoliczności sprawy. p¿Za przyjęciem powyższej sumy pieniężnej .przemawia przede wszystkim rozmiar doznanej krzywdy. Wskazać należy, że wyrażenie „odpowiednia suma” o jakim mowaw art. 448 k.c. jest tożsame z wyrażeniem użytymw art. 445 k.c. Sformułowanie to ma charakter nieokreślony, W orzecznictwie jednakże wskazuje się różne kryteria, którymi należałoby się kierować przy ustalaniu wysokości zadośćuczynienia. Zadośćuczynienie “winno przede wszystkim kompensować poniesionąszkosdę, odpowiadać aktualnym warunkom i przeciętnej stopie życiowej społeczeństwa. .Przy [jego ustalaniu winny być wzięte pod rozwagę takie okoliczności jak rodzaj, czas trwania i natężenie cierpień fizycznych oraz psychicznych poszkodowanego a nadto wiek poszkodowanego, rodzaj wykonywanej pracy, szanse na przyszłość, poczucie przydatności społecznej, bezradność życiową czy też inne czynniki podobnej natury (por. m.in. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 30 stycznia 2004r., sygn. akr I CK 131/03, OSNC 2005r., nr 2, poz. 40; z dnia 10 lutego 2004r.,sęęsygn.¦akt IV CK 355/02, niepubl.; z dnia 22 czerwca 2005r., sygn. akt Ill CK 392/04; z dnia 9 listopadai2007r., sygn. akt V CSK 245/07, LEX nr 369691; z dnia 13 grudnia 2007r., sygn.~akt I CSK 384/07, LEX nr 351187). Wskazać .należy także, iż w związku z ukształtowanym w orzecznictwie stanowiskiem (por. ¿orze;czeniieÍSądu Najwyższego z dnia 24 czerwca 1965r., I PR 203/65, OSPiKA 1966, nr 4, poz. 92),iż wysokośćzadośćuczynienia winnabyć utrzymana pw rozsądnych granicach, przez lata utrzymywała" się tendencja do zasądzania skromnych sum tytułem zadośćuczynienia za doznaną krzywdę. W ostatnim czasie, słuszniezresztą, odchodzi się od powyższej praktyki. Nie można bowiem akceptować sytuacji w której przyznane zadośćuczynienie nie będzie przedstawiało odczuwalnej wartości ekonomicznej. Nietrafne jest także posługiwanie się różnego rodzaju 9 taryfikatorami podnoszenie wysokości zadośćuczynienia do procentu uszczerbku na zdrowia czy też do innych wartości. .W niniejszej sprawie podkreślić należy, że powódka -W chwili wypadku była osobą młodą: miała 19 lata. Dla tak młodej osoby utrata rodzica, z którym jest się dodatkowo bardzo silnie związanym, jest z pewnością zdarzeniem niezwykle dotkliwym. Ból i cierpnie powódki --- STRONA 11 --- po śmierci matki były jednakże jeszcze dotkliwsze bowiem de facto osierocona została całkowicie skoro nielmogła liczyć na polmolc swojego ojca, a wręcz narażona była na doidatkowecierpieniialidzijegostrony. Konslekwiencją wypadlaiiibyłaikonieczność sprawowania opieki na ssiostrarnil. "W celu) "uchronienia rodzeństwa przed nieodpowiedzialnym ojcem niezbędne byłoiwylsśtąpiielśnie"joli/iii/plśozbawieśnieśś go praw rodzicielskich, co dla powódki niewątpliwie wiązało się kolejnym stresem. Bezradność, zalgubieniei brak umiejętności odnalezienia siępo śmierci matki potwierdzają dowody zgromadzone w sprawie a wśród nich dokumenty" wystawione przez pracowników 8 l\/liejsko -1* Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej "w iaktach"(.. .)) oraz ich zeznania (k.1 19-3-120). Ból ibezradnosiść po śmierci matkiiwydajaósisiięi być szlczerefii dodiatkowojjclałkowicie uzasadnione w świetle sytuacji z jaką dzieci, W tym powódka musiały się "zmierzyć po "śmierci matki. Nie zasługiwał wreszcie na uwzględnienie zarzut pozwanego skierowany przeciwko rozstrzygnięciu w przedmiocie kosztów" procesu. Jak wynika z uzasadnienia zaskarzonego orzeczenia Sąd pierwszej instancji zdecydował się nie obciążać powódki kosztami oddalonego powództwa, z czym nie zgadza się pozwany. Istotnie, brakuje szczegółowego uzasadnienia owej decyzji, jednakże, w ocenie Sądu Apelacyjnego, istnieją przesłanki warunkujące zastosowanie owej instytucji co pozwana na uznanie rozstrzygnięcia w tym zakresie za/lsłuszlne.//s;Przepis art. 102 k.p.c. wyraża zasadę słuszności w orzekaniu o kosztach procesu, 'zstanowiącíiÍwyjątek od zasady odpowiedzialności za wynik procesu. Wobec utrwalonej 'orzecznictwie tendencji do bardzo ograniczonego stosowania art. 5 k.c. dopuścić należy smożliwość szerszego stosowania zasady wyrażonej w komentowanym przepisie. Przede wszystkim nie sposób uznać, ze istnieje jakikolwiek zamknięty katalog ,,wypadków szczególnie uzasadnionych”. Kwalifikację zatem pozostawić nalezy praktyce sądowej (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 28 czerwca 1966r., I CR 372/65, LEX nr 6011). Przykładowo zatem jedynie wskazać należy, iż okolicznością uzasadniającą zastosowanie art. 102 k.p.c. może być precedensowy charakter rozpoznawanej sprawy (tak m.in. orzeczenie Sądu Najwyższego z dnia 29 sierpnia 1973r., I PR 188/73, PUG 1973, nr 12, s. 413) a takze zmiana stanu prawnego zaszła w trakcie procesu (por wyrok Sądu Najwyższego z dnia 25 lutego 1975r., II PR 302/74) czy też nawet upływ terminu do dochodzenia roszczenia na drodze sądowej (tak W orzeczeniu Sądu Najwyższego z dnia 20` grudnia 1979r., III PR 78/79, OSP 1980, z. 11, poz. 196). Choć większość cytowanych orzeczeń pochodzi sprzed kilkudziesięciu lat nie ma przeszkód aby poglądy w nich wyrażone stosować w drodze analogii do sytuacji procesowych występujących na gruncie obecnie obowiązujących przepisów prawnych. Zdaniem-Sądu Apelacyjnego, za odstąpieniem od obciążania powódki kosztami oddalonego powództwa przemawiała jej sytuacja materialna a także usprawiedliwione --- STRONA 12 --- okolicznościami subiektywne przekonanie o zasadności wniesionego powództwa, które to przekonanie co do zasady okazało się słuszne. Powódka jedynie zważyła wysokość dochodzonego roszczenia. Podkreślić jednakże należy, że w przypadku roszczeń opartych o treść art. 448 k.p.c. o ostatecznej ich wysokości decyduje ocena i przekonanie Sądu. _ pp p Biorąc pod uwagę powyższe Sąd Apelacyjny, działając na podstawie' art. 385 k.p.c. oddalił wniesioną apelację jako bezzasadną. p _ p Ľ p p W punkcie II Sąd orzekł o kosztach postępowania apelacyjnego napodstawie art. 98 § 1 i 3 k.p.c. oraz art. 108 § 1 k.p.c. w zw. z § 6 pkt 6 w zw. z § 13 ust.1 pkt2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z „dnia _22 czerwca 2002r. w sprawieiiopłat (iza ęczyrmości adwokackie oraz zasad ponoszenia przez „Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U.Nr 163, poz. 1348 ze zm.). ę H M. Sawicka W. Każmierska M. Iwankiewicz