Teza / krótkie omówienie
zapłatę
Treść orzeczenia
--- STRONA 1 ---
_ Vi ._._ 2 1 I _.___ Q ' —=—»_. Sygn. akt I ACa 992/ 1 1 ~\. ' ’ ‘ K’; ‘2Q" ‘J96 '12,. ~\ a‘~ 1, ~; %‘ 41¢ QT" 4.. '_ ' WYROK EV IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Sqd Apelacyjny W Krakowie — Wydziai I Cywilny W Skiadzie: Dnia 9 Iistopada 201 1 r. Przewodniczapy: SSA Eluzbieta Uznafiska SQdziowiez SSA Andrzej Szewczyk SSA. Anna KowaczBraun Protokolantz st.se1<;r.sz1d0W"y Beata Lech p0 rozpoznaniu W dniu 9 listopada 2011 1". W Qakowie na rozprawie sprawy 2 p0Wc'>dztWa' _ przeciwko Skarbowi Pa1istwa Prokuraturze Okrqgowej W ' 0 zaplatq V na skutek apelacji powoda 0d wyroku Sqdu Okrggowego W Kielcach z. dnia. 3 czerwca 2011 r. sygn. aktl C 2550/10 oddaia apeiacjg i odstgpuje od’ obciqiania powoda kosziami postgpowaniil apelacyjnego I121 rzecz strony pozwanejf /\' in M‘;/QW llJ (,4.9| /"J '1 If "J1 l fr . .= r J .= s . _ -'f ..._ e 1 I ¬_.___ Ĺ ' ---±›-----,__ Sygn. akt I ACa 992/1 l ~×. ' 'O ' %”';,¬_ I-ÊŠ" .bqü '='.~=. «\' a'‹ 1, ~; šllflf -Ê' /›.. Ĺ ' WYROK EV IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Sąd Apelacyjny "W Krakowie ~ Wydział I Cywilny W składzie: Dnia 9 listopada 201 1 1*. Przewodniczący: SSA Elzbieta Uznańska Sędziowie: SSA Andrzej Szewczyk SSA Anna Kowacz-Braun Protokolant: st.se1<:r.sądowy Beata Lech po rozpoz.na,11iu W dniu 9 listopada 2011 r. W Ńakowie na rozprawie- sprawy z powództwa ` _ przeciwko Skarbowi Państwa- Prokuraturze Okręgowej W ` o zapłatę ' na skutek apelacji powoda od wyrolcu Sądu Okręgowego W Kielcach z dnia. 3 czerwca 2011 r. sygn. aktl C 25.50/10 oddala apelację i odstępuje od obciążania powoda koszíami postępowania apelacyjnego na rzecz strony pozwanej, /-\' i-il' l"'l""/ÜW ll-J L',¿|.!„| /"J ii if "'¬' I ;Í _ .' 3 J - .' s _
--- STRONA 2 ---
.,.__........ _— W —— Sygn. akt I AC21 992/11 Uzasadnienic ' ___;: dnia—9—hs%0pada 201 1 r. ———"" ' Wyloku Pozwem Wniesionym W dniu 16 wrzeénia 2010 r. powéd I wniési 0 zasqdzenie od pozwalnego Skarbu Pazistwa — Prokuratury Okrqgowej W kwoty 158 251,63 z1'0bej1'11ujaLcaL kwotq 115 251,63 21 tytu1em odszkodowania 2a szkodq spowodowana1‘ ni’:2__s1usz113/111 zastosowaniem s'1odkéw zapobiegawczych innych niz tymczasowe aresztowanie oraz zajgcia micnia ruchomego (W tym kwotcg 19002,63 z ustawowymi odsetkami od dnia 26' maja 1994 r. tytulem utraconego oproccntowania z zajQtyc11 trzech ksia;ecze1< 0szcz@dn0$ci0wycl1; kwotg 3 500 21 2 ustawowymi odsetkami od dnia 23 sierpnia 1994 1'. tytuiem straty poniesioncj wskutek zajqzia samochodu marki kwotg 92 749 21 z ustawowymi odsetkami 0d dnia 29 maja 2008 1". tytu1em utraconego oprocentowania i_1110Z1iW0éci inwestowania kwoty 20 000 21 wp1ac011ej W dniu 1? listopada jako p01'r;;cze11ie n1ajzrttkowe) oraz kwotq 43 000 z1 tytuih1m zadoééuczynienia za krzywdg d0Zna11Eg _WS1U.1161{ stosowania dozoru policji przez okreé 429 dni, co naruszy%o dobra osobiste powoda dobre imi§ i czeéé, a takze spowodowaha u powoda uszczerbek zd1'ow0t11y, zwiaszcza schorzenia serca i chorobq‘ nadciénieniowg. W uzasaclnieniu Zqdania powéd Ws1<aza1, iz W sprawie Ds. 1323/94/S prowadzonej przez Prokuraturrg Rejonoweg W postanowieniem P10I<u1atora 2 dnia 17 listopada 1994 1‘. zastosowano Wobec niego dozér policji oraz zastosowano porqczenie nlajqtkowe, ponadto dokonano zajqcia trzech i<siaLZeczeI< oszczqdnoéciowych z lokatami na 183CZI1Q1(W0IQ 3 381,13 21 oraz samochodu _ 2 1989 1'. Zastosowanie powyzszych érodkéw stanowi czyn niedozw01011y, b}/10 bowiem niesltuszne, 0 czym éwiadczy uniewinnienie powoda prawon1oc11ym wyrokiem S&1d1.1 Rejonowego W I ’ 1 2. dnia 29 maja 2008 12 Strona. pozwana Wniosha 0 oddalenie powédztwa zarzL1caja4: przedawnicnie 1“oszcze1'1 Wobec LIQ1)/\/V1.1 termi111.1 Wskazanggo W’ art. 442 §1 l<.c..0b0wia£zujaLcym W czasie wskazanego w pO_ZWi6 zdarzenia , a Wiqc W 1994 r. Ponadto zarzuciia, i2 powéd nie WyI<aza1 bezprawnoéci W dziamniach pozwanego, co jest 11iezb§d11q przesianlq 0cip0Wiedzia1n0s'ci, bez Wzglegdu na podstawq p1‘awnqja1< W sprawie mote zostaé zasiosowana, chocia12 W ocenie pozwanego pOdS‘[E1W6LI11O2E! bye’ W niniejszej sprawie Wyiapznie art. 417 l<.c. W brzmieniu obowiqzujqcyxlq ._..“.‘:~._ =.~____ - „_._..-_...___ _--_ Ń fe Sygn. akt I ACa 992!1l Uzasadnienie ' ___z dnia-9-listopada 201 1 r. ----_--"" '- wyroku Pozwem wniesionym w dniu 16 września 2010 r. powód Ĺ wniósł o zasądzenie od pozwanego Skarbu Państwa - Prokuratury Okręgowej W kwoty 158 251,63 zł "obejmującą kwotę 115 251,63 zł tytułem odszkodowania za szkodę spowodowana niesłusziiyin zastosowaniem środków zapobiegawczych innych niż tymczasowe aresztowanie oraz zajęcia mienia ruchomego (w tym kwotę 19002,63 z ustawowym-i odsetkami od dnia 26' maja 1994 r. tytułem utraconego oprocentowania z zajętych trzech książeczek oszczędnościowych; kwotę 3 500 zł z ustawowyini odsetkami od dnia 23 sierpnia 1994 r. tytułem straty poniesionej wskutek zajęcia samochodu marki kwotę 92 749 zł z ustawowyini odsetkami od dnia 29 maja 2008 r. tytułem utraconego oprocentowania i_ mozliwości inwestowania kwoty 20 000 zł wpłaccnej w dniu 1? listopada jako poręczenie majątkowe) oraz kwotę 43 000 zł tytułem zadośćuczynienia za krzywdę doznaną _wskutek stosowania dozoru policji przez okres 429 dni, co naruszyło dobra osobiste powoda - dobre iiníę i cześć, a także spowodowało u powoda uszczerbek zdrowotny, zwłaszcza schorzenia serca i chorobę nadciśnieniową. W uzasadnieniu żądania powód wskazał, iż w sprawie Ds. 1373/94/S prowadzonej przez Prokuraturę Rejonową w postanowieniem Prokuratora z dnia 17 listopada 1994 r. zastosowano wobec niego dozór policji oraz zastosowano poręczenie majątkowe, ponadto dokonano zajęcia trzech książeczek oszczędnościowych z lokataini na łączną kwotę 3 381,13 zł oraz samochodu _ z 1989 r. Zastosowanie powyższych środków stanowi czyn niedozwolony, było bowiern niesłuszne, o czym świadczy uniewinnienie powoda prawomocnyin wyrokiem Sądu Rejonowego w Ĺ ' 1 2. dnia 29 maja 2008 1~'. Strona pozwana wniosła o oddalenie powództwa zarzucając przedawnienie roszczeń wobec upływa terminu wskazanego wp art. 442 §l l<.c..obowiązujący1n w czasie _wskazanego w pozwie zdarzenia , a więc w 1994 r. .Ponadto zarzuciła, iż powód nie wykazał bezprawności w działaniach pozwanego, co jest niezbędną przesłanką odpowiedzialności, bez względu na podstawę prawną jak w sprawie może zostać zastosowana, chociaż w ocenie pozwanego podstawą może byc' w niniejszej sprawie wyłącznie art. 417 k.c. w brzmieniu obowiązującym .¬„.`.`;'-._ „.~¬___
--- STRONA 3 ---
.,.._....=........~g._| =g\;=~_':—J;1?a=||( _ .|><.< ___ __) . ....'..,.15,;_,__;;,,“,u,,_;;;§;¢‘=r.+ c,..,4;;...u9 ‘_____,}__;3m3fl‘\J;;:";_E=g$_ __151$._' *‘''~"'= W 1994 1'. Zdaniem pozwanego falct 1.1l116W1l1111S111E1 powoda Wyrokiem z dnia 29 maja 2008 tr W s’Wiet1e 0b0WiaLzujatcycl1 W 11994 1'. przepiséw prawa cywilnego nie stanowi prejudykatu, 1<t<51'y zWalnia1by powoda z 0b0Wiqzl<L1 wykazania W niniejszym p0st<gp0Waniu bezp1'aWn0s’ci clzia1ania pozwanego. Pozwany podnic5s1 réwniez, Ze przedstawione przez powoda rzekome szkody ZQ_S.1@1;f_\.Z\z;l1_1_§3ZOI1€ W zupe1nie niejasny sposéb, nie n1éijé.ie§*—p@E1*staW' prawnych ani faiqtycznych, nie zosta~1y takze Wykazane krzywdy 1 naruszenie débr osobistych, a zacdani/e W tym zakresic nalezy oddalié juz z tego wzglqdu, ze art. 448 1<.c. ob0wia_zL1jqcy W 1994 1'. nie daWa1 podstaw do zasqdzenia zad0s'éuc2ynienia, a jedynie nav~/iaLz1<i na rzecz PCK.. Przyjmujqc, Ze podstawa tego roszczeniajest an. 445 §1 I<.c. nalezy stwierdzié, 12 powéd nie VVy1(E:1Z&1 ani aclelcwatnego zwiqzlcu przyczynowego wskazywanej szkody na osobie a dzia1ania.mi p0z\»vz;nego Slcarbu Pafistwa, ani Winy pozwanego. Sqd Okrnggowy W Kielcach W"yr01<ien1 z dnia 3 czerwca 2011 1'. oddalfl powafidztwo. Ustalii, 12 powéd do dnia 26 maja 1994 r. pe1ni1 funkcjq dyre1<t01'a Banku Spéidzielczego W Na podstawie tytu1u Wykonawczego Wydanego W sprawie Ds.521/’94r'S 1<0mor11i1< W dniach 22 i 23 sierpnia 1994 1'. dokonai zajegcia nalezekcych do powoda trzech ksiqzeczeli 0szcz@dnosicioWych 2. W1(1E1{1&l'1'L1 te1'mi110w3r111i W Wysokoskzi (sprzed clenomimlcji) 5 720 700 21, 16 622 000 .21 1 1 1 468 600 21 oraz samochodu osobowego marki , rok p1"oc1u1<cji 1989. Zajqty samochéd oddano pod dozér Zony powoda, 1<tc51a 0_s'Wiadczy1a, Zn2 jest jego WSp@1W1&§O1Ci€1kq. Postanowieniami Prokuratury Rejonowej W 1 _z dnia 17 11S10pE:LC1E:1 1994 r. W _spraWie Ds. 1373/94/S uchylono Wobec powoda éro_del< zapobiegawczy W postaci tymczasowego aresztowania, zastosowany postanowieniem z dnia 27 maja 1994 1". W zW'ia;1<u 2: podejrzeniem przestqgpstwa z art. 217 §2 k.1<. i zastosowano Wobec niego érodek zapobiegawczy W postaci dozoru policji z obowiqzkiem zghaszania sir; jeden raz W tygodniu W Komendzie Rcjonowej Policji W _ oraz porqgczenia majagkowego, tj. kaucji W wysokoéci 200 000 000 21 (sprzed denominacji). Kaucja 20812113 Wp1acona W terminie na konto sum depozywwych Sqdu Rejonowego W przez cér1<¢ 1 zigcia powoda n1a12oI11<c'>W Cyngot. Postanowieniem Sqdu Rejonowego w 1 2 dnia 20 iipca 2004 1'. zwoiniono ca~1a_; sumq porrgczenia 111aja;l<0weg0 i zwrécono jq wpEacajaficym W dniu 26 sicrpnia 2004 1. Sqd nie uwzglqdnii natomiast wniosku obroflcy W cz;géci dotyczancej zabezpieczenia n1ajaJ1<0weg0, co wynika 2 postanowienia tego Sqdu z dnia 10 Wrzeénia 2004 r. Mozliwoéé dysponowania zajqtymi 1<siaLZeczkami oszcz<=_;d110éci0Wyn1ija1< réwniez samochodem pOWOC1 0dzyska1 po uprawomocnieniu sig wyrku uniewinniajqcego, ktéry zapadi W dniu 29 maja 2008 1'. pod sygn. akt II K 43/05 i upraW0m0cni1 51¢ W dniu 20 r '1 . '4"1 __ .,..¬...=.........g._|- W-,=~_'=--~-;›=:t=|›,. _ .|›‹.‹ _¬_ _J . ..-...'.„„¿.¿„,_._¬_¿;¬„,„=_¿¦„¿¿¿¬r.± e,...-4;;-...U---Å '_____,k_-_1nfi¿_\¿|;;¦j|¦_E=gg_ _'_1gfi.-_' "-'-""`± --- w 1994 r. Zdaniem pozwanego fakt uniewinnienia powoda wyrokiem z dnia 29 maja 2008 r. w świetle obowiązujących W 1994 r. przepisów prawa cywilnego nie stanowi prejudykatu, który zwalniałby powoda z obowiązku wykazania w niniejszym postępowaniu be-zprawnos'ci działania pozwanego. Pozwany podniósł również, ze przedstawione przez powoda rzekome SZROCÍY Zo.S_tały_\zryl_iczo11e w zupełnie niejasny sposób, nie niäjąey-pełiistaw' prawnych ani faktycznych, nie zostały także wykazane krzywdy i naruszenie dóbr osobistych, a żądanie W tym zakresie należy oddalić już z tego względu, że art. 448 k.c. obowiązujący w 1994 r. nie dawał podstaw do zasądzenia zadośćuczynieiiia, a jedynie nawiązki na rzecz PCK.. Przyjmując, że podstawa tego roszczeniajest art. 445 §l l<.c. należy stwierdzić, iż powód nie wykazał ani adekwatnego związku przyczynowego wskazywanej szkody na osobie a działaniami pozwanego Skarbu Państwa, ani winy pozwanego. Sąd Okręgowy W Kielcach wyrokieni z dnia 3 czerwca 2011 r. oddalił powództwo. Ustalił, iż powód do dnia 26 maja 1994 r. pełnił funkcję dyrektora Banku Spółdzielczego w Na podstawie tytułu wykonawczego wydanego w sprawie Ds.52lx'94f'S komornik w dniach 22 i 23 sierpnia 1994 r. dokonał zajecia należących do powoda trzech książeczek oszczędnościowych z wkładami teiininowyini w wysokości (sprzed denominacji) S 220 700 zł, 16 622 000 zł i 1 1 468 600 zł oraz samochodu osobowego marki , rok produkcji 1989. Zajęty samochód oddano pod dozór żony powoda, która oświadczyła, że jest jego współwłaścicielką. Postanowieniami Prokuratury Rejonowej w 1 _z dnia 17 listopada l994 r. w _sprawie Ds. 1373/94/S uchylone wobec powoda środek zapobiegawczy w postaci tymczasowego aresztowania, zastosowany postanowieniem z dnia 27 maja 1994 r. w związku 2: podejrzeniem przestępstwa z art. 217 §2 k.k. i zastosowano wobec niego środek zapobiegawczy w postaci dozoru policji z obowiązkiem zgłaszania się jeden raz w tygodniu w Komendzie Rejonowej Policji W _ oraz poręczenia majątkowego, tj. kaucji w wysokości 200 000 000 zł (sprzed denominacji). Kaucja została wpłacona w terminie na konto sum depozytowych Sądu Rejonowego W przez córkę i zięcia powoda małżonków Cyngot. Postanowieniem Sądu Rejonowego w 1 z dnia 20 lipca 2004 r. zwolnione całą sumę poręczenia majątkowego i zwrócono ją wpłacającym w dniu 26 sierpnia 2004 r. Sąd nie uwzględnił natomiast wniosku obrońcy w części dotyczącej zabezpieczenia majątkowego, co wynika z postanowienia tego Sądu z dnia 10 września 2004 r. Możliwość dysponowania zajętymi książeczkami oszczędnościowymi jak równiez samochodem powód odzyskał po uprawomocnieniu się wyrku uniewinniającego, który zapadł w dniu 29 maja 2008 r. pod sygn. akt ll K 43/05 i uprawomocnił się w dniu 20 r 'ł . -'Ă __
--- STRONA 4 ---
_ _ . 1. ~'=°""=1.‘=0 . .. ..... . 2.12,. '11?=’“..4.l7''19’*.*1."'1.'=.==fl§g _ . . _= 7;?;‘3uF=§1.~1‘.‘>=_.4.§;¢.:.;1'{==:.=;zH?tQ ~'=f>='I1¢_<fi*..: =» " ——— ;, Q 3». . _.. .... ~ \\I¢D 5 I _ . ': paz'.c1zie1'ni1<_a 2009 1'.. Iisiageczlci oszczqdnosiciowe z0s1a1y Wydane p0W0d0Wi W dniu '9 Iistopada 2009 r. W 11zasad111eniu Sqcl Okra;gowy WS1(&Z&1, Z0 p0W0d 21"0d10 szkody upatruje W postanowieniu Pr0I<111'at111'y Rejonowej W ? J z dnia 17 Iistopada 1994 1". oraz tytule ___mgyy_1§011aW"czy1n Wyda11yn1—p12ezt0 P1'oku1'atun'g, 1éW'ie ktérego icomornik W sierpniu 1994 1' d01<011a1 zajgcia 11a1e2qcyc11 do powoda Icsiqzeczelc oszczgdnoéciowych oraz samochodu osobowego. Zastosowanie ma zatem art. 417 1<.c. w brzmieniu 0bowiaLzujatc5/111 sprzed Wejécia W Zycie ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. 0 zmianie ustawy —K0cIe1<s cyWil11y oraz niektérych innych ustaw, c0 Wynika 2 2111. 5 tej ustawy. N10 11121 zatem 1‘0W11ir22 zastosowania Wyl<1ad11_ia art. 417 l<.c. dokonana przez Trybuna K011stytucyj11y W Wyroku z dnia 4 g1'uc1nia 2001 1. SK 18/00 nakazujqca p0n11na;é p1'zes%a111<q Winy f1u11<cj011ari1.1sza pafistwowego. Takie stanowisko Wynika tci z Wyroku Sagiu Najwyzszego z dnia 12.09.2007 1'. I CSK 220f07. Zastosowanie W niniejszej sprawie bgdzie 1111211 zatern 1‘0WnieZ O130W18LZ11jBtC}’ Wéwczas art. 418 1<.c. 1.12a1e2niaj qcy odpowiedzialnoéé Skarbu Pafistwa 0d Wyniku swoistego p1'zedsqd11, tj. orzeczenia Winy f11111<cj0na1'iusza W p0st@p0waniL1 lcarnym lub c1yscypIina1nym. P0W0d W niniejszej sprawie nawet nie twierdzii, aby takie pOSE$_.pOW&l11€ 10023110 sig, zezna1 natomiast, 20 W1€101£1'O1I11B s1<1ada1 Wnioski do Sqclu Rejonowego W i P1'01<u1'atu1‘y Okrzggowej W 0 uchylenic zabezpieczefi majqtkowych, Wydawano jednak ciecyzje 0dm0W11e. Jak zatem z powyzszego wynika p0sta110Wie11ia Pr01<u1"atu1"y, W 1110131011 p0W0c:1 upat1'11_]'e 2101110 powstania szkody 10}/1y poddawane Icontrolininstancyjnej przewidzianej przepisami kodeksu karnego, kt0:'a nie stwierdziia niezasadnoéci ich stosowania. Wynika z tego, ze przy 1011 Wydaniu nie nastapi10 11a1'usze111'e prawa écigane W trybie postqpowania kamego lub dyscyplinarnego, 00 wyklucza W niniejszej sprawie odpowiedzialnoéé S1<arbu Pafistwa. ' Za uzasadniony uzna1 réwniez Sqd Okrzggowy zg1osz0ny przez pozwanego zarzut przedawnienia. Ws1<azu_ja;: na up1yW Wskazanego w art. 442 k.c. 10 letniego te1'111inu p1‘Z@C1&W11161‘11& 0d duia, W 1<t0rym nastqpiio zdarzenie val}/1'zqdzaja¢ce szkodg, przed data; Wejécia W zycie ustawy z dnia 16 lipca 2007 r. 0 zmianie ustawy Kodeks cywilny, Sqd uzna1, ze W sprawie 1110 1100210 1111211 zastosowania art. 442[1] 1<.‘c. Ponadto S0431 O1<1‘@g0Wy.zauWa2y1, Z0 kwota pO1‘QCZ€111& majaJ1<0Weg0 z0sta1a Wp1ac011a nie przez powoda Iecz jego cérkcg 1 zigcia, zatem eWe11tua1na szkoda zwiqzana z 1116111OZ11WO§C1Qj6j zainwestowania nie pO(W'S1Ei121 W 111ajaLt1<u powoda, a Wiqc brak jest p0 jego 51101110 1eg1ty111acji do d0c110c1ze11ia z tego tytufu odszk0cl0Wan1'a. Zaé zajrgty sam0c110c1 J "_ 1 12¢' ""1 l . .1 1 _ _ _ 1-_ "'=°'^-=1¬'-=‹¬- _ .. ..„„. - _ sa'-,.'ñ=*. .z_Ã7.`m".*».-'”'1.'=.==Ÿ3Š _ _ _ _'= ͦi'f-¬%F=Š1.~\*¬.^›-=_-.4.f;f.:-.a-r-":==:'.=szł°=tf-t "=fs='-|-1'_‹fi*_.': _„_ - -- -- '- ---~- -~-- -- q ;Ę pa. _ _._ -_-.-..- -~-- \\I4'D 3 I _ _ - ': paz'.dziernik.a 2009 r.. Książeczki oszczędnościowe zostały wydane powodowi w dniu '9 listopada 2009 r. W uzasadnieniu Sąd Okręgowy wskazał, że powód źródło szkody upatruje w postanowieniu Prokuratury Rejonowej w Ê J z dnia l7 listopada 1994 r. oraz tytule _¬myyyl§o11av\'"czyrn wydanym-pizeztę Prokuraturę, iaw'ie którego komornik W sierpniu 1994 r dokonał zajęcia należących do powoda książeczek oszczędnościowycli oraz samochodu osobowego, Zastosowanie ma zatem art. 417 kc. W brzmieniu obowiązującym sprzed wejścia W życie ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o zmianie ustawy -Kodeks cywilny oraz niektorych innych ustaw, co wynika z art. 5 tej ustawy. Nie nia zateni równiez zastosowania wykładnia art. 417 k.c. dokonana przez Trybuna Konstytucyjny W wyroku z dnia 4 grudnia 2001 r. SK 18/00 nakazująca pominąć przesłanką winy funkcjonariusza państwowego. Takie stanowisko Wynika tez z wyroku Sądu Najwyższego z dnia l2.09_2007 r. I CSK 220fO7. Zastosowanie W niniejszej sprawie będzie miał zatem również obowiązujący wowczas art. 418 k_c_ uzależniaj ący odpowiedzialność Skarbu Państwa od wyniku swoistego przedsądu, tj. orzeczenia winy t`unkcjonariusza w postępowaniu karnym lub dyscyplinarnym. Powód w niniejszej sprawie nawet nie twierdził, aby takie postępowanie toczyło się, zeznał natomiast, że Wielokrotnie składał wnioski do Sądu Rejonowego w i Prokuratury Okręgowej w o uchylenie zabezpieczeń majątkowych, wydawano jednak decyzje odmowne. Jak zatem z powyższego Wynika postanowienia Prokuratury, w których powod upatruje źródło powstania szkody były poddawane kontroliiinstancyjnej przewidzianej przepisami kodeksu karnego, która nie stwierdziła niezasadności ich stosowania. Wynika z tego, ze przy ich wydaniu nie nastąpiło naruszenie prawa ścigane W trybie postępowania karnego lub dysoypłinarnego, co wyklucza W niniejszej sprawie odpowiedzialność Skarbu Państwa. ' Za uzasadniony uznał również Sąd Okręgowy zgłoszony przez pozwanego zarzut przedawnienia. Wskazując na upływ wskazanego W art. 442 k.c. 10 -letniego tenninu przedawnienia od dnia, w którym nastąpiło zdarzenie Wyrządzające szkodę, przed datą wejścia W życie ustawy z dnia 16 lipca 2007 r. o zmianie ustawy Kodeks cywilny, Sąd uznał, że w sprawie nie będzie miał zastosowania art. 442[1] kxc. Ponadto Sąd Okręgowyzauważył, że kwota poręczenia majątkowego została wpłacona nie przez powoda lecz jego córkę i zięcía, zatem ewentualna szkoda związana z nieinożliwośoią jej zainwestowania nie powstała w majątku powoda, a więc brak jest po jego stronie legitymacji do dochodzenia z tego tytułu odszkodowania. Zaś zajęty samochód I "_ . W-' ""± „ . -_J Ł
--- STRONA 5 ---
I a . . 2 _= I’____§[;;"‘.''5.‘_5_I'=3 ._"_"F ' 1¢.=_<';;1.I..'Qel:7'41'." 1 <* Fm _ _ ___4 —*— _. _ _ . . |_ .,_.;. I 1 _ L. n (E \ p0z0staW10110 We W1ac1an111 p0W0da oddajac go pod c10z01 jego Z011y, 1<t01‘a, 00 bezsporne, 1<01'zysta1a z tego sa11100h0c1L1 p1zez ea1y okres zabezpieczenia. _ Oc1110s'nie 2ada111a zacioééuczynienia za krzywde spowodowana st0s0Wa11'ie111 d0z01'u' polieji Sad Okregowy stW1e1'dz11, 12 brak podstaw W éwietle art. 24 1<.c. do przypisania ______ __._.p0.zwa11e111u odpowiedzialnoéci za—na1usze11ie% osobistych powoda, a to Wobec braku mozliwoéci uznania dziahania pozwanego za bezprawne. Do okolicznoéci W3/1aLczajacycl1 bezprawnoéé naruszenia dobra osobistego zalicza sie bowiem dzia1anie W ramach ' 0b0Wiaz11jaceg0 pO1'Zé1C1kU prawnego, a dozér policji jest instyiucja prawa karnego procesowego, zatem jego _st0s0Wa111e nie 111020 byé uznane jako dziaianie bezp1awne. Ponadto art. 24 1<.c. 1 art. 448 k.c. do dnia 28 grudnia 1996 r. nie p1'zeW1dyWa1y W swej treéci 11102111voéci zasadzenia zad0éé11czyn1e11ia 11a rzecz posz1<0c10Wa11ego. W ocenie Sadu Okregowego 1"1ie zashlguje r0W111e2 na 11wzg1ed11ien1e roszczenie p0W0c1a W zwiazku ze WskazyWa11y111 p1‘Z€Z niego uszcze1'b1<1e111 11a zdrowiu, zwhaszcza sc1101'zc21110111 serca i c1101"0ba nadciénieniowa. Z p1‘zed1020nej przez powoda d0kun1e11tacji 1110 W}/nika _b0W1en1, by stWie1'dz0110 11 niego chorobe serea, a takze nie wyl<aza1 ist11ie11ia zwiazku przyezynowego 111i1"gc1zy 1'0zp0z11a11y111 u111eg0 nadciénieniem 1011110231111 a zastosowaniem W st0s11111<u do niego clc:2011.1 policyjnego. U). ('3\ Pow}/Zszy Wyrok W ca109§c1 zaska.1"Zy1 p0W0d. W apelaeji za1z11ci1': 1) 111ewa2n0 postepowania W rozu111ie11iu aft. 379 pkt 5 k.p.c. Wskutek pozbawienia p0W0_da moznoéci obrony swych p1‘Ei_W poprzez nieuwzglednienie Wnioskéw powoda 0 dopuszczenie dowodu z opinii bieg1eg0 z zakresu finanséw i szacowania ruchomoéci 11a 01<011cz110éé Wysokoéci poniesionej szkody, 2) 11arusze111e prawa procesowego — art. 233 §1, art. 217 §1, art. 227, art. 230, art. 278 §1 01'az art. 328 §2 1<.p.c. poprzeznieuWzg1edn1e11ie W11i0s1<0W 0 dopuazczenie d0Wod0W z opinii b1eg1yc11, 3) naruszenie prawa materialnego, to jest art. 417[1] §2 1<.c. 1 art. 442[1] 1<.c. poprzez 1011 niezastosowanie wskutek uznania, 2e do oceny prawnej 210201101 1<011st1"u1<cji p1'EI.W116_j,j&1(&'2&C11OC1Z1 W niniejszej sprawie, nie powinny byé stosowane przepisy kodeksu eywilnego p0 nowelizacji 11stawa z dnia I6 Iutego 2007 r., W tyrn takze stW1e1'dze111en1, Ze bieg 16l‘11'11I11l przedawnienia roszczegfi powoda 1"02p0cza1 sie 0d dokonania czy11110éc1 W pOS"’EQpOWEin1L1 1<a1‘11y111, a nie 0d Wyda11ia badé upraW01110enienia sie WY1'O1(L1 u11ieWin11iaja_ceg0 W sprawie karnej. Podnoszac IJOW}/ZSZC zarzuty p0W0d Wn1c'1s% 0 1101131101110 zaskarzonego Wyroku, zniesienia postepowania W zakresie c10‘1'I<11ietyn1 111eWaZ110é01a 1 p1'ze1<aza111e sprawy Satdowi Okregowemu do p0110W11eg0 1'0zp0z11a111a ewentualnie 0 2111121110 U 4 _ _ L _-'=-- :J¿__¿[;;"-Ł'-'=.`_:_-.f--=--3 ,_"._-"Ĺ= ` 1-±.=_<'z;|.I-„.'Q¿¿=-7'-J:'_" 1' -ff' _W _ _ ___‹ -'_ __ _ _ _ _ ._ _,__¿_ I 1 _ ¿_ ' n (Ê \ pozostawiono we władaniu powoda oddając go pod dozór jego żony, która, co bezsporne, korzystała z tego samochodu przez cały okres zabezpieczenia. _ Odnośnie żądania zadośćuczynienia za krzywdę spowodowaną stosowaniem dozoru' policji Sąd Okręgowy stwierdził, iż brak podstaw w świetle art. 24 k_c_ do przypisania ______ _____po_zwanen1u odpowiedzialności za-n-aruszenied osobistych powoda, a to wobęc braku możliwości uznania działania pozwanego za bezprawne. Do okoliczności wyłączających bezprawność naruszenia dobra osobistego zalicza się bowiem działanie w ramach i obowiązującego porządku prawnego, a dozór policji jest instytucją prawa karnego procesowego, zatem jego _stosowanie nie może być uznane jako działanie bezprawne. Ponadto art. 24 kc. i art. 448 k.c. do dnia 28 grudnia 1996 r. nie przewidywały w swej treści możliwości zasądzenia zadośćuczynienia na rzecz poszkodowanego. W ocenie Sądu Okręgowego nie zasługuje równiez na uwzględnienie roszczenie powoda W związku ze wskazywanyin przez niego uszczerbkiern na zdrowiu, zwłaszcza schorzenicni serca i chorobą nadciśnicniową. Z przedłożonej przez powoda dokumentacji nie wynika bowiem, by stwierdzono u niego chorobę serca, a także nie wykazał istnienia związku przyczynowego między rozpoznanym u niego nadciśnieniem tętniczym a zastosowaniem w stosunku do niego dozoru policyjnego. UJ-. (`)¬ Powyższy wyrok w całości zaskarzył powód. W apelacji zarzucił: 1) niewazno postępowania w rozumieniu art. 379 pkt 5 k.p.c_ wskutek pozbawienia powoda możności obrony swych praw poprzez nieuwzględnienie Wniosków powoda o dopuszczenie dowodu z opinii biegłego z zakresu finansów i szacowania ruchomości na okoliczność wysokości poniesionej szkody, 2) naruszenie prawa procesowego - art. 233 §l, art. 2l7 §l, art. 22?, art. 230, art. 278 §1 oraz art. 328 §2 k.p.c_ poprzez nieuwzględnienie wniosków o dopuszczenie dowodów z opinii biegłych, 3) naruszenie prawa materialnego, to jest art. 4l7[l] §2 k.c. i art. 442[l] k.c. poprzez ich niezastosowanie Wskutek uznania, że do oceny prawnej złożonej konstrukcji prawnej, jaka' zachodzi w niniejszej sprawie, nie powinny być stosowane przepisy kodeksu cywilnego po nowelizacji ustawą z dnia 16 lutego 2007 r., w tym takze stwierdzeniem, że bieg terminu przedawnienia roszczeń powoda rozpoczął się od dokonania czynności w postępowaniu karnym, a nie od wydania bądź uprawoniocnienia się wyroku uniewinniającego w sprawie karnej. Podnosząc powyższe zarzuty powód wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku, zniesienia postępowania w zakresie dotkniętym niewaznością i przekazanie sprawy Sądowi Okręgowemu do ponownego rozpoznania ewentualnie o zmianę
--- STRONA 6 ---
1 fr —=,.—~. , £7.35” _T31?=‘.>.'.'.%'t _ \1 a.u= W .". Iv _ " C M ~12? If!§e""' _ ==‘ _ _ __~ . §.=_.,,Q5f_§’v.1<1_‘¢..vA<.. 4*< ‘ ———*~ 1 1 1 , |_.1 2as1<a1'20nego Wyroku poprzez 11Wzg1ednie11ie powédztwa W 0a10éc1 albo jego uchylenie 1 p1'ze1<aza111e sprawy do ponownego rozpoznania Sadowi OI<1‘egoWe11111. _ Strona pozwana W odpowiedzi Wnios1a 0 oddalenie apelacji W ca1o§01 1'zasa<:1ze11ie od powoda kosztow postepowania apelacyjaego. Sad Apelacyjny zwazyi, 00 nastepuje: Brak podstaw do uwzglednienia apelacji. W pierwszej 1<o1ej110s'0i nalezy Wskazaé, ze ustalony przez Sad Okregowy stan faktyczny by]? bezsporny i nie jestrom/11102 kwestionowany przez powoda W apelacji, znajduje takze pe1110 oparcie W ZCbl‘8.11§/C11 W sprawie dowodaeh 2 c1ok11111e11t0W 1 zez11ania011 powoda. Sad Apelacyjny podzielajac zatem W pe111i te ustalenia p1'zyjmuje je za Wiasne. ' Bezzasadny jest zg1oszo11y W niej zarzut n1eWaZ11oéc1' postepowania z p1'zy0zy11 Ws1<aza11yc11 W art. 379 p1<t 5 1<.p.0. N10 mozna bowiem podzielié stanowiska ape111jacego, 12 oddalenie zg1osz0nego przez strone Wniosku dowodowego jest réwnoznaczne z pobawieniem jej 11102110001 ob1*o11y swych praw W rozu1111e11iu Wskazanego Wyiej przepisu, a W konsekwencji prowadzi do niewaznoéci posttgpowania. W j11dy1<atu1ze przyjmuje sie poWsze01111ie, 12 pozbawienie st1"o11y mozliwoéci obrony swych p1'aW (art. 379 pkt 5 k.p.0.) polega na tym, 2e z powodu Wadliwosloi procesowych sadu 1111:: strony przeciwnej, bec1a0y011 S1(L1f1<1€I'l1 naruszenia 1<o1L1<retny011 p1'zep1s0W kodeksu postepowania cywilnego, 1<t01'yc11 1110 111021121 by1o Wskazaé przed W3/da111em orzeczenia W danej instancji, strona 1110 111og1a brad 1 nie bra1a udz1a1u W postepowaniu lub jego istotnej czeéci (p01. 11p. orz. SN z dnia 10 maja 1974 r., I1 CR 155/74, post. SN z dnia 61narca 1998 r., III CKN 34/98, orz. SN z dnia 13 marea 1998 1:, 1 CKN 561'/97, Wyrok SN z dnia 10 maja 2000 11, I11 CKN 416/98). Pozbawienie strony mo211os'0i obrony swych praw stanowi naruszenie zasady r0W11oé0i stron. Jak jednak WS1C&ZE11 Sad NajWy2szy W Wyroku z dnia 10 marca 1998 r. (I CKN 524/97) nie 111020 0}/0 mowy o niewaznoéci postepowania 2 powodu pozbawienia strony moznoéci obrony sWyc11 praw, jes'11 11111110 na1'usze11ia przez sad przepiséw procesowych, strona p0cIje1a oz}/11110s'0i W procesie. N1euWzg1<;d111enie Wniosku dowodowego strony bioracej udz1a1 W procesie, p0de_j111uja_cej czynnoéci W toku ca1ego_postepoWan1a, nie stanowi zatem ,,p0zbaW1e111a_jej n10Z11os'01 ob1'ony.sWy011 praw” W 1'oz11111ien1u an. 379 pkt 5 1<..p.0. Nietrafnyjest zarzut naruszenia art. 233 §1, art. 217 §1, art. 227, art. 230, art. 278 §1 1 a11. 328 §2 1<.p.0. Apelujacy 11pat1'11je narusze111a powyzszych przepiséw p1‘Z€Z 111e11Wzg1ed111e11ie przez sad W11i0s1<0W 0 dopuszczenie dowodow z opinii b1'eg1y011 z zakresu f111a11s0W oraz szaeowania 1'11c11o111os'c1 0.0 zda11iem powoda 1.111101110211111'11o 11111 W3/kazanie ± „ ~„,.~¬ , aw' iārefisa _ \.' - -ø'.'.:"1--\_ .". 'v _ ^' C M- ef? ff-łÊÊ"" _ ==' _ _ __~- , Ê,›_.,„ašj_2ä«..-8-‹Y_`=-,œ-.fl'~‹.. fe-'< * ---'~ ii it Š ¬ |_.i zaskarzonego wyroku poprzez uwzględnienie powództwa w całości albo jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi Okręgoweinu. _ Strona pozwana W odpowiedzi wniosła 0 oddalenie apelacji W całości i' zasądzenie od powoda kosztów postępowania apelacyjnego. - Sąd Apelacyjny zwazył, co następuje: Brak podstaw do uwzględnienia apelacji. W pierwszej kolejności nalezy wskazać, że ustalony przez Sąd Okręgowy stan faktyczny był bezsporny í nie jest również kwestionowany przez powoda W apelacji, znajduje takze pełne oparcie W zebranych W sprawie dowodach z dokumentów i zeznaniach powoda. Sąd Apelacyjny podzielając zatem w pełni te ustalenia przyjmuje je za własne. ' Bezzasadny jest zgłoszony W niej zarzut nieważności postępowania z przyczyn wskazanych w art. 379 pkt 5 k.p.c_ Nie można bowiem podzielić stanowiska apelujacego, iż oddalenie zgłoszonego przez strone wniosku dowodowego jest równoznaczne z pobawieniern jej inożności obrony swych praw w rozumieniu wskazanego wyżej przepisu, a w konsekwencji prowadzi do nieważności postępowania. W judykaturze przyjmuje sie powszechnie, iż pozbawienie strony możliwości obrony swych praw (art. 379 pkt 5 k.p.c.) polega na tym, że z powodu wadliwości procesowych sądu lub strony przeciwnej, będących skutkiem naruszenia konkretnych przepisów kodeksu postępowania cywilnego, których nie można bylo wskazać przed wydaniem orzeczenia w danej instancji, strona nie mogła brać i nie brała udziału W postępowaniu lub jego istotnej części (por. np. orz. SN z dnia 10 maja 1974 r., Il CR 155/74, post. SN z dnia 6 marca 1998 r., HI CKN 34/98, orz. SN z dnia 13 marca 1998 1*., I CKN 561'/97, wyrok SN z dnia 10 maja 2000 r., IH CKN 416/98). Pozbawienie strony możności obrony swych praw stanowi naruszenie zasady równości stron. Jak jednak wskazał Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 10 marca 1998 r. (I CKN 524/97) nie może być mowy o nieważności postępowania z powodu pozbawienia strony możnosci obrony swych praw, jeśli mimo naruszenia przez sąd przepisów procesowych, strona podjęta czynności w procesie. Nieuwzglednienie wniosku dowodowego strony biorącej udział w procesie, podejrnującej czynności w toku całego, postępowania, nie stanowi zatem „pozbawienia jej możności obrony. swych praw” W rozumieniu art. 379 pkt 5 i<..p.c. ' Nietrafnyjest zarzut naruszenia art. 233 '§1, art. 217 §], art. 227, art. 230, art. 278 §l i art. 328 §2 k.p.c. Apelujący upatruje naruszenia powyższych przepisów przez nieuwzględnienie przez sąd wniosków o dopuszczenie dowodów z opinii biegłych z zakresu finansów' oraz szacowania ruchon'1os'ci c.o zdaniem powoda unieniożliwilo mu wykazania
--- STRONA 7 ---
v ____,___,.,a_m;m,.,...=..__=1.. .. <;= _ ._ \ an _ ,.. ‘ ‘L L wysokoéci poniesionej szkody. Nie mozna powyzszego zenzutu uznaé za shrszny, skoro jali w}»'11i1<a z uzasadnienia z_askarZo11eg0 Wyroku powédztwo zostako oddalone, gdyz Sqd OI<1'@gowy przyjaj p0 pierwsze, i2 majagkowe roszczenia powoda uieg%y przedawnieniu, a po clrugie stwierdziE brak podstawowej przesianki odpowiedzialnoéci pozwanego za szkody doz11a11e_E1f_zez powada,—t0Ijesvt czynu niedozwolonego. Préczwego‘ stwie1"dzi% brak legitymacji czynnej powoda do dochodzenia odszkodowania zwiqzanego z uiszcz011ym4 przez osoby trzecie porqczeniem majantkov/yn1. W takiej sytuacji oczywis'cie bezprzedmiotowe byio ustalanie Wysokoéci szkody, a temu mia{y, w ocenie powoda, sluzyé clowody z opinii biegiych. ' A Z uwagi na nlotywy zaskarzonego wyroku najist0t11i<zjszy jest podniesiony w apslacji zarzut naruszenia prawa materialnego, to jest art. 417[1] §2 k.c. i arc. 442[l] I<.c. poprzez ich niezastosowanie. Sqd Okrggowy uzna%, Ze roszczenia (majagkowe) powoda przedawnify siq zgodnie z art. 442 k.c., Zajqcie I<siagecze1< oszczegdnosiciowych i samochodu, jak i zastosowanie porvgczenia 111aja;1<0weg0 nastqpilo bowiern W 1994 r., wizgc zaréwho trzyletni termin p1zedawnienia przewidziany W art. 442 §1 zd.1 I<.c, jak i termin dziesiqcioletni 0kres'1011y W art. 442§1 zd. 2 up%yna3§ przed wejéciem W Zycic ustawy z dnia 16 Iipca 2007 r. 0 zmianie ustawy ~ kodeks cywilny; nie bqclzie Wiqc miai do roszczefi powoda zastosowania arr. 442[1] k.c. Zgkaszony W apelacji zarzut naruszcnia art. 442[1] k.c. przez jego niezastosowanie, W ocenie Sqdu Apelacyjnego jest uzasadlliony. Nalezy zauwaztyé , Ze zaréwno przepis art. 442 §1 2:12 1<.c. uchyiony ustawq z dnia 16 Iipca 2007 r., jak i ObOWi<":LZLljQCy od 10 sielpnia 200? r. 2111. 442[1] §1 k.c. stanowi, ze te'1'min p1'Z8d&W11i81'li€l szkody (z W_\/jqfi<ien1 szkody wwzqdzonej na osobie, ale nie 0 fiakq szkodcg chodziw 11iniejsz:=;_i sprawie) nie moze byé cfluzszy niz clziesizgé lat od dnia, W ktérym nastqpiio zclarzenie W3/wohljqce szkodg. Powéd %a5:zy powstanie szkody ze zdarzeniami, ktére nastapiiy, co bezsporne W 1994 1'. Gd}/by zatem przyjqé poczqtek biegu przedawnienia od chwili zaj§cia ruchomoéci powoda I zastosowania porqczeniav majagkowego, to roszczenia powoda rzeczywiécie ulegfyby przeciawnieniu w 2004 11, a wiqc przed wejéciclfn W Zycie art. 442[I] 1<.c. Sqd Apelacyjny podzicla jednak poglqd powoda, i2 termin przedawnienia nalezy liczyé dépierood chwili Wyroku uniewinniajanccgo powoda z dnia 29 maja 2008 r., ktéry uprawomoéni} siQ 20 pa2d2ie1'ni1<a 2009 r. Juz bowiem 11a gruncie arc. 442 l<;.c. w ko1ne11ta1'zac11 do tego przepisu wskazywano, ze jezeli zdarzenie wyrzatdzajacce szkodg trwa czas diuzszy, ‘to dziesigcioletni termin przedawnienia zaczyna biec dojpiero od chwili ustania tego zdarzenia. Trafnie réwniez powéd podncsi, 26 dopéki toczyh) sh; przeciwko niemu post@p0wanie karne, ‘to nie miai mozliwoéci wytoczyé powédzftwa 0 -v ____,___,..,„_m,„¬,.=..-.-_=.¬._.=1¬.. „_ ‹›= _ ._ \ 8| _ ,-.. ¬-.Ę«=n-- *Ĺ ,_ wysokości poniesionej szkody. Nie można powyższego zarzutu uznać za słuszny, skoro jak wynika Z uzasadnienia zaskarżonego wyroku powództwo zostało oddalone, gdyż Sąd Okręgowy przyjął po pierwsze, iż majątkowe roszczenia powoda uległy przedawnieniu, a po drugie stwierdzi-ł brak podstawowej przesłanki odpowiedzialności pozwanego za szkody doznaiieprzez powod-a,-to-'jest czynu niedozwolonego. Prócz-tego stwierdził brak legitymacji czynnej powoda do 'dochodzenia odszkodowania związanego z uiszczonynr przez osoby trzecie poręczeniem majątkowym. W takiej sytuacji oczywiście bezprzedmiotowe było ustalanie wysokości szkody, a temu miały, W ocenie powoda, służyć dowody z opinii biegłych. ' A Z uwagi na motywy zaskarżonego wyroku najistotniejszy jest podniesiony w apelacji zarzut naruszenia prawa materialnego, to jest art. 4l7[1] §2 k.c. i art. 442[l] k.c. poprzez ich niezastosowanie. Sąd Okręgowy uznał, że roszczenia (majątkowe) powoda przedawniły się zgodnie z art. 442 k.c., Zajęcie książeczek oszczędnościowych i samochodu, jak i zastosowanie poręczenia inajątkowego nastąpiło bowiem W 1994 r., więc zarówno trzyletni term-in przedawnienia przewidziany w art. 442 §1 zd.l k.c, jak i termin dziesięcioletni określony w art. 442§1 zd. 2 upłynął przed wejściem w zycie ustawy z dnia 16 lipca 2007 r. o zmianie ustawy ~ kodeks cywilny; nie będzie więc miał do roszczeń powoda zastosowania art. 442[ 1] k.c. Zgłoszony w apelacji zarzut naruszenia art. 442[l] k.c. przez jego niezastosowanie, W ocenie Sądu Apelacyjnego jest uzasadniony. Należy zauważyć , że zarówno przepis art. 442 -§l zd2 k.c. uchylony ustawą z dnia 16 lipca 2007 r., jak i obowiązujący od 10 sierpnia 200? r. art. 442[1] §l k.c. stanowi", że termin przedawnienia szkody (z wyjątkiem- szkody wyrządzonej na osobie, ale nie o _taką szkodę chodziw niniejszej sprawie) nie może być dłuższy niż dziesięć lat od dnia, w którym nastąpiło zdarzenie wywołujące szkodę. Powód łączy powstanie szkody ze zdarzeniami, które nastąpiły, co bezsporne W 1994 r. Gdyby' zatem przyjąć początek biegu przedawnienia od chwili zajęcia ruchomości powoda I zastosowania poręczenia' majątkowego, to roszczenia powoda rzeczywiście uległyby przedawnieniu w 2004 r., a więc przed wejściem w życie art. 442[l] k.c. Sąd Apelacyjny podziela jednak pogląd powoda, iż termin przedawnienia należy liczyć dopierorod chwili wyroku uniewinniającego powoda z dnia 29 maja 2008 r., który uprawomocnił się 20 pażdziernika 2009 r. Już bowiem na gruncie art. 442 k.c. w koinentarzach do tego przepisu wskazywano, że jeżeli zdarzenie wyrządzające szkodę trwa czas dłuższy, to dziesięcioletni termin przedawnienia zaczyna biec dopiero od chwili ustania tego zdarzenia. Trafnie również powód podnosi, że dopóki toczyło się przeciwko niemu postępowanie karne, to nie miał mozliwości wyroczyć powództwa o
--- STRONA 8 ---
E_.,._ 3:22..,,¢.,‘§;jEx>;¢,1_~"':=¢='=f';'?'=>\=?fl &'5>mmw5~ ;“ W"““'*'" ' l I‘ ' 11 i./T a n I U r;; .. \ ./ 1 odszkodowanie. Podobny problem zwia;za11y z przyj<§cicn1 w%as'ciweg0 1110111611U.l, 0d ktnfirego liczyflvy sin; bieg terminu przedawnienia, ktére nie‘ koliczyfoby sig, zanim uprawniony rzeczywiécie mégi zglosié roszczenie na droclze sqdowej, b}4 przedmiotem Iicznych juz orzeczefi Sqdu Najwyzszego, w ktérych przyjQt0 W takich sytuacjach istnienie okresu ..._..____zwa11ego zawieszeniem wymiaru sp1=a1v»LieellivTs€1,_z'1'6i~'11a41eg0 ze stanem si%y wyzszej powodujapej zgodnie 2 art. I21 pkt 4 k.c. nicrozpoczagcie biegu przedawnienia, bqdi jego zawieszenie (por. uchwa%a pemego sldadu Izby Cywilnej SN z dnia 26 paédziernika 2007 r., III CZP 30/07, a takze vide Zdanie odr§bne Sqdziego SN W.Katncra dot. pkt.1 uchwa%y peknego sldadu Izby Cywilnej SN zdniaj 31 marca 2011 r., HI CZP 112/10.) Liczony zatem od daty wyroku L1ni_ewin11iajqceg0 termin przedawnienia, zaréwno t1zyletni z art. 442[1] §1 zd.1 k.c., jak i dziesi@cioIetni wslcazany W zd.2 tego artykuhr, nie up%ynaj przed dniem wniesienia pozwu w niniejszej sprawie. Roszczenia te nie ulegiy wiqc przedawnieniu. Zachodzi zatem potrzeba rozwazenia kolejncgo zarzutu apciacji, to jest naruszenia art. 41?[1] § 2 k.c. poprzez jego niezastosowanie. Sqd Apslacyjny W tym zakresie podziela stanowisko Sqdu Oimggowego, ii dla oceny zasaclnoéci roszczefi powoda nalezy zastosowaé ' stan prawny obowizgzujapy W chwili Wysta,_0ie11ia zdarzeli, W ktérych powéd upatruje 21"éd1*0 szkody, a WiQC wydania postanowieii Prokuratora 0 zaj@ciu ksiageczek 0szcz1§dn0é'ciow"yc11 i samochodu powoda oraz zastosowaniu porqczenia majqtkowego. Postanowienia tc zostaiy wydane i wy1<0na11e W 1994 r., a wilqc przed wejéciem w Zycie ustawy z dnia 17 czerwca 2004 0 zmianie ustawy — Kodeks cywilny oraz niektérych inn}/ch ustaw ( D2:.U. nr 162,‘ p0z.1692) 11owe1izL1japej brzmienic aft. 417 k.c. i vqprowadzajqcej przepis art. 41?[1] I<.c., a takzie przed wejéciem W Zycie lconstytucji RP z 1997 1. (co czyni bezp1'zedn1iotowe analizowanie skutkéw wyroku TK z 4 grudnia 2001r. SK 18/O0) i uchyleniem art. 418 1<.c. Tfflfilifi zatem Sagl Ol<1'Qg0wy, powomjalc sin; na wskazane W uzasadnieniu zaskarzonego wyroku orzeczenia Szgdu 1\Tajwy2szeg0, zastosowal? W niniejszej sprawie art. 417 k.c. W ciawllym brzrnieniu i arc. 418 I<.c., i stwierdzajqc brak przes1a:nel< W81‘L1l1KUjQCyCh zgodnic z tymi przepisami odpowiedzialnoéé SkarbL1 Pafistwa roszczenia powoda w tym zakresie oddalii. Nah32}' podkreélié, ze gdyby nawet podzieiié stanowisko powoda, Ze w niniejszej sprawie winien znaleié zastosowanie art. 41'/‘[1] § 2 k.c., to i ték roszczenia powoda nie mogiyby ZOSIF151 uwzglqdnione. Przyjmujakc nfiwfii, 26 pOS’EP:111OWic11ie Prokuratora 1'ni€§Ci sifg W P@J'@<31'11 ,,p1‘aw0mocneg0 orzeczenia”, 0 ktéryn1 mowa w art. 417[1] § 2 1<.c., to przepis ten wp1"0W&dZE1 0b0wia_ze1< p_rzedstawienia sqdowi 0<1szk0d0wawczen1u tzw. prejudykatu dotyczqcego‘ ustalenia przes%anl<i bezprawnoéci; chodzi tu 0 r0zstrz_vgni_qcie zapadhe we w%as’ciW'3’m post:gpcwaniL1, stwierdzajqce wprost 11.11) posrednlo nlezgodnoéé z prawem orzeczema, Z ,_M..._ E_.,._ :śàšź..,.-ę.,‹g;jEx›¿t,±"¿=<='›=f'¿'-7'=>-\=?fl ā'¿>mmwü~ “ll -W-"-“““`“ ' I H ` .il Ś.-/'i " n I 2' fg; ._ „ \ ~./ ‹ odszkodowanie. Podobny problem związany z przyjęciem właściwego nioinentu, od którego liczyłby się bieg terminu przedawnienia, które nie kończyłoby się, zanim uprawniony rzeczywiście niógł zgłosić roszczenie na drodze sądowej, był przedmiotem licznych juz orzeczeń Sądu Najwyższego, W których przyjęto W takich sytuacjach istnienie okresu ..__.._____zwanego zawieszeniem wymiaru spin-vtßied-I-i-vTsí1,_ź1'ównanego ze stanem siły wyzszej powodującej zgodnie z art. 121 pkt 4 k.c. nierozpoczęcie biegu przedawnienia, bądź jego zawieszenie (por. uchwała pełnego składu Izby Cywilnej SN z dnia 26 października 2007 r., III CZP 30/07, a także vide Zdanie odrębne Sędziego SN W.Katnera dot. pkt.l uchwały pełnego składu izby Cywilnej SN zjdnia 31 marca 2011 r., lll CZP 112/10.) Liczony zatein od daty wyroku uniewinniającego termin przedawnienia, zarówno trzyletni z art. 442[1] §l zd.l k.c., jak i dziesięcioletni wskazany w zd.2 tego artykułu, nie upłynął przed dniem wniesienia pozwu w niniejszej sprawie. Roszczenia te nie uległy więc przedawnieniu. Zachodzi zatem potrzeba rozważenia kolejnego zarzutu apelacji, to jest naruszenia art. 4l?[1] § 2 k.c. poprzez jego niezastosowanie. Sąd Apelacyjny' w tym zakresie podziela stanowisko Sądu Okręgowego, iż dla oceny zasadności roszczeń powoda należy zastosować ' stan prawny obowiązujący w chwili wystąpienia zdarzeń, w których powód upatruje źródło szkody, a więc wydania postanowień Prokuratora o zajęciu książeczek oszczędnościowycli i samochodu powoda oraz zastosowaniu poręczenia majątkowego. Postanowienia te zostały wydane i wykonane w 1994 r., a więc przed wejściem w życie ustawy z dnia 17 czerwca 2004 o zmianie ustawy - Kodeks cywilny oraz niektórych innych ustaw ( Dz.U. nr l62,'poz.1692) _nowelizującej brzmienie art. 417 k.c. i vi-jprowadzającej przepis art. 4l?[1] k.c., a także przed wejściem w życie konstytucji RP z 1997 r. (co czyni bezprzedniiotowe analizowanie skutków wyroku TK z 4 grudnia 2001r. SK l8/O0) i ucliyleniem art. 418 k.c. Trafiiie zateni Sąd Okręgowy, powołując się na wskazane W uzasadnieniu zaskarżonego wyroku orzeczenia Sądu Najwyższego, zastosował W niniejszej sprawie art. 417 k.c. w dawnym brzmieniu i art. 418 k.c., i stwierdzając brak przesłanek warunkujących zgodnie z tymi przepisami odpowiedzialność Skarbu Państwa roszczenia powoda w tym zakresie oddalił. Należy - podkreślić, ze gdyby nawet podzielić stanowisko powoda, że w niniejszej sprawie winien znależć zastosowanie art. 41'/'[1] § 2 k.c., to i tak roszczenia powoda nie mogłyby Z0SIfłĆ uwzględnione. Przyjniując näwßt, że pOSÊ&1110wie11ie Prokuratora mieści się W POÅQC1-U „prawoinocnego orzeczenia”, o którym mowa w art. 417[1] § 2 k.c., to przepis ten wpr0W&ClZ-21 obowiązek przedstawienia sądowi odszkodowawczeniu tzw. prejudykatu C_l0ÍyCZ2ŁC@g0` .ustalenia przesłanki bezprawności; chodzi tu o rozstrzygnięcie zapad-le we właścivfiřm postępowaniu, stwierdzające wprost lub posrednio niezgodność z prawem orzeczenia, Z ,_t‹\..._
--- STRONA 9 ---
. * . :' / .I " \ . ..¢_:\‘._;;:5]£m,1;maWfi ==1—" ktory111 powod Wiage Zrodlio swojej szkody, i pop1"zedzaja5:e W%as'ciWy proees odszkodowawczy. Takim orzeczeniem nie jest, co 5hlSZ1"1i6 podniosEa strona pozwana, wyrok uniewinniajegzy powoda. Sam fakt Wydania prawomocnego Wyroku ullieva'i11niaj'aLcego_ powocia nie p1‘Z6S&1dZEl bowiem 0 tym, Ze zastos.oWa11ie przez Prokuratora W trakoie prowadzonego postepowania p1'zyg.otowawc;_e';go érodkow zapobiegawczych ( po1‘eczéHf2'¥ra}é;‘EE€oWego i dozoru policji) i zabezpieczajqcyolu ( zajcgcia mienia ruchomego) byio dziaianiem niezgodnym z prawem. Wreoz przeciwnie — zgodnie z przepisami prawa ( k.p.l<.) érodki te stosuje sie W celu zabezpieczenia prawidiowego toku postqpowania karnego, gdy zebrane dowody wsi<azL1jqjedynie na duze prawdopodobiefistwo, Ze podejrzany popehlii przestepstwo, takie, za Ictore mozna 01zec'g1'zyWne, obowiagzek naprawienia szkody, naWia_zke itp. Skoro érodki te l11&_jQ zatem zabezpieczyé prawidkowy tok poste,;poWania i Wykonanie ewentualnych orzeczonych poiniej W wyroku kar pieniezoych, to jest oczywiste, ze Wydanie przez P1okuratora takich postanowiefi zawsze wigze sie z ryzykiern, Ze ostatecznie Wobec oskarzonego ( z roznych Wzgledow) moze zapaéé wyrok Llniewilmiajagzy. Sam fakt Wydania takiego Wyroku, a tylko na “to powoia} sie powod, nie jest Wystarczaja_cy do uznania pl‘Z8d1'11iO’EOW§/Ch postanowieli Prokuratora za niezgodne z prawem, a taka przes%an1<a odpowiedzialnoéci Skarbu Paflstwa Wynika nie tylko ze Wskazywanego W apelacji arc. 417'[I] §2 I<.c., ale rovmiez art. 417 l<.c. i to za1'oWno W obowiqzlljqoyna obeenie, jak i poprzednio b1*z1"nieniu. W istocie zatem dla samego rozstrzygniecia roszczefi powoda nie ma znaczenia, ktory 2 tych przepisow nalefzy zastosowaé. Jak juz bowiem wyzej Wspomniano powod nie zgiosfl Zadnych twierdzefi, ani tym bardziej dowodow na okolicznoéé niezgodnoéoi z prawem Wskazanych przoz niego postanowifni Prokliratora powoiujatc sie jedynie na fakt ostateoznego Zfil{OfiCZ611i3. postepowalfia karnego Wyro1<ien1 Lrnieu/'i1111iaja¢oyrr1. Shlsznie rowniez Sqd Okregowy zwrocii uwage, Ze Wskazywane przez powoda postanowienia Prokulatora b3/437' W toku postepowania karnego poddawane kontroli zarowno przez Prokurafure Okregowa, jalc i Sag! Rejonowy W Na marginesie naleiy zauwazyé, 2e apelacja ni€4l(W6S’EiO11L1j€ Wyrazonego W uzasadnieniu zaskarzonego Wyroku stanowiska, £2 skoro kwota poreczenia n1ajz[£I<owego zostaka uiszczona nie 1zez owoda, lecz osob tfzecie, to owod nie ma 1e, it maoi oz nne' 13 do ciochodzenia odszl<odoWania_ za szkode spowodowanq niemoznoéciq inwestowania tej kwoty przez czas trwania poreczenia majgtkowego. PQn1i1';'1Q zaskarzenia Wyroku Saldu Okregowego W calroéci powod ani W zarzutaeh apelacji, ani W jej Llzasadnieniu nie odniosi sie do kwestii _oddale11ia jego powodztwa o Zasaflzenie kwoty 43 O00 2% tytuiem zados’éuczynie11ia za doznanq kfzywde. Nalezy zatem Q,‘ .I 8 r !. 7‘ . * _ 1' / _I-' " U _ ..¿_:\`._¿ş:5]¿m,¬¿m¿¶fi =='Ê~fl ' którym powód wiąże źródło swojej szkody, i poprzedzające właściwy proces odszkodowawczy. Takim orzeczeniem nie jest, co słusznie podniosła strona pozwana, wyrok uniewinniający powoda. Sam fakt wydania prawomocnego wyroku uniewinniaj`ącego_ powocia nie przesądza bowiem o tym, ze zastosowanie przez Prokuratora w trakcie prowadzonego postępowania przyg.otowawcz_ęgo środków zapobiegawczych ( poi'ęczefif2'¶rajątłCowego i dozoru policji) i zabezpieczających ( zajęcia mienia ruchomego) było działaniem niezgodnym z prawem. Wręcz przeciwnie - zgodnie z przepisami prawa ( l<.p.k.) środki te stosuje się w celu zabezpieczenia prawidłowego toku postępowania karnego, gdy zebrane dowody wskazują jedynie na duże prawdopodobieństwo, że podejrzany popełnił przestępstwo, takie, za które można orzec" grzywnę, obowiązek naprawienia szkody, nawiązkę itp. Skoro środki te mają zatem zabezpieczyć prawidłowy tok postępowania i wykonanie ewentualnych orzeczonych później w wyroku kar pieniężnych, to jest oczywiste, że wydanie przez Prokuratora takich postanowień zawsze wiąże się z ryzykiem, ze ostatecznie wobec oskarżonego ( z różnych względów) może zapaść wyrok uniewinniający. Sam fakt wydania takiego wyroku, a tylko nato powołał się powód, nie jest wystarczający do uznania przedniiotowych postanowień Prokuratora za niezgodne z prawem, a taka przesłanka odpowiedzialności Skarbu Państwa wynika nie tylko ze wskazywanego w apelacji art. 4l7'[lj §2 k.c., ale również art. 417 k.c. i to zarówno w obowiązującym obecnie, jak i poprzednio brzmieniu. W istocie zatem dla samego rozstrzygnięcia roszczeń powoda nie ma znaczenia, który z tych przepisów należy zastosować. Jak już bowiem wyzej wspomniano powód nie zgłosił zadnych twierdzeń, ani tym bardziej dowodów na okoliczność niezgodności z prawem wskazanych przez niego postanowień Prokuratora powołując się jedynie na fakt ostatecznego zakończenia postępowania karnego Wyroldem uniewinniającyrn. Słusznie równiez Sąd Okręgowy zwrócił uwagę, ze wskazywane przez powoda postanowienia Prokuratora były w toku postępowania karnego poddawane kontroli zarówno przez Prokuraturę Okręgowa, jak i Sąd Rejonowy w Na marginesie należy zauważyć, że apelacja nie kwestionuje wyrazonego w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku stanowiska, iż skoro kwota poręczenia majątkowego- została uiszczona nie rzez owoda, lecz osob trzecie, to owód nie ma le it maci cz nne' 13 do dochodzenia odszkodowania_ za szkodę spowodowaną níemożnością inwestowania tej kwoty przez czas trwania poręczenia majątkowego. Pgmjmg zaskarzenia wyroku Sądu Okręgowego w całości powód ani w zarzutach- apelacji, ani w jej uzasadnieniu nie odniósł się do kwestii _oddalenia jego powództwa 0 zasądzenie kwoty 43 OOO zł tytułem zadośćuczynienia za doznaną krzywdę. Należy zatem 'QR .-11 à r l. Ű*
--- STRONA 10 ---
r *1 i r .,_. .._.<,.—.....,,{__ .\ 2;.=e£7.'3'=>_;?_=,.\ '5 41% *'"%~1~?"=‘°‘ W _. »..~=¢.._=1:._=.=.J.»..ron=;:£*.;e¢;=;fl.==..»3i' i;\_"§¥1;11.;=._§' 'r;_»f;;= ___;.1 _J_e<__ _ _ , \@}‘,_=@, — 1 »;~'=1 = _ .>> __ ____ __ — ~ . =—— 4". “ .. L. _ ‘ J" ' ' ' ‘ T“ ' .=' ' "T0 ~ tylko Wskazaé, ze Sakd Apelaeyjny podziela stano\visko Sqdu I instanoji W}’1‘EIZOn8 W tym zakresie. Ni6WEfEpliWi6 brak jest podstaw z art. 24 §1 l<.c. i a1t..448 kc. do zasqdzenia zado§éuozy11ie11ia pienieznego za naruszenie dobr osobistych powoda, bowiern przedmiotowe postanowienie p_1'0I<urato1'a 0 zastosowaniu dozoru policyjnego____E_p;_o211a uznaé za bezp1ae1Wae,—zT€:%iETB'oWie1n podjegte W ramach obowiq2L1jq é_qdl<L1 praW11ego., a nadto jak Wskazai Satd Okregowy an. 448 1<.c. w obowiqzujqcyln Wowczas brznneniu nie p1'Z6Wid}/WEH mozliwoéci zasqdzenia zados'éuczynienia na rzecz poszkodowanego. Brak rowniez podstaw do zasa5ize11ia zadoééuczynienia z art. 445 l<‘c., skoro jak jui W3/Zej stwierdzono nie n1o_2na.stronie pozwanej przypisaé czynu niedozwolonego, a ponadto jak trafnie ooenii Sqd Okregowy powod nie Wykazal dostatecznie choroby serca, ani zWia_zl<u przyczynowego pomiedzy dziaianiem strony pozwanej a ehorobq nadciénieniowa; i eWent11a111q chorobq serca. ' _ Z wyzej podanych przyczyn S.akd Apelacyjny na podstawiean. 385 k.p.e. oddalii apelacje powoda. Sqd Apelaoyj11y na podstawie art. 102 l<.p.o. nie obcialzylk powoda zwrotem kosztow postepowania apelaoyjnego poniesionych przez strone pozwanq uznajap Ze W niniejszej sprawie Wystepuje Wypadek szczegolnie uzasadniony. Sytuacja, z jakiej powod W}/WOCIZH swoje roszczenia, a potwierdzona ustaleniami faktycznymi dokonanymi przez Sqd, poczueie l<1'zyWdy' jaka; niewqtpliwie rnogi odozuwaé powod, jak i to, Ze W okolicznosiciaoh sprawy n1og%__byc' subiektywnie przekonany 0 sfusznoéci swego Zzgdania, mirno braku podstaw prawnych do uwzglednienia jego powodztwa, niewagpliwie przemawia ze Wzgledow siusznoécin za odstetpieniem od obciqzania powoda kosztami postepowania na rzecz pozwanego. Rozstrzygniecie takie uzasadnia rowniez wykazana przez powoda jego sytuacja majagkowa bedqea podstawzg zwolnienia powoda od opiaty od apelacji. Sa_d miaI rowniez na uwadze preoedensowy charal<te1* rozpoznanej sprawy. ' 1,41» L'\)O|.¢‘u?/6'5 H.1 \/7'1’/1'4 , "ill"? X Q f_' ' ‘hiX “~_.;31'h Eh’ t ¬ l r _,__ ___.,-.-.-__..-,,-,,__ „ - Y,-az-:'_'z'==_-,?._=-„_-‹ 1.5 fxzte *'"!~¬«~?*'=“°F W __ -›_.¬=ę_-._--zz:-.'-_=.=_›z_s-._fen-=;aŁ'~.;‹±-¿¿¦;fż.==...--¿-Å' i;-1-_"'§ř1.;'±1.'¿_-=.-_Ę -'r,'_»j;„= ___¿_1 _J_i‹__ _ _ , \ß}.,_¦,e-, - › ¬;~'='v. '- _ „->› __ ____ __ _ ¬ _ -=----- ~"'. " __ „_ _ --*' J* ' ' ' ' Ń ' .=-` ` "Í" '~ tylko wskazać, ze Sąd Apelacyjny podziela stanowisko Sądu I instancji wyrażone w tym zakresie. Niewątpliwie brak jest podstaw z art. 24 §l k.c. i art_.448 k.c. do zasądzenia zadośćuczynienia pieniężnego za naruszenie dóbr osobistych powoda, bowiem przedmiotowe postanowienie prokuratora 0 zastosowaniu dozoru policyjnego____E_pą_o_zna uznać za bezprawne,-zfö%łEÍ"b'owie1n podjęte w ramach obowiązL1ją ziądl<t1 prawnego., a nadto jak wskazał Sąd Okręgowy a1t_ 448 k.c. w obowiązującym wówczas brzmieniu nie przewidywał możliwości zasądzenia zadośćuczynienia na rzecz poszkodowanego. Brak również podstaw do zasądzenia zadośćuczynienia z art. 445 k.c., skoro jak już wyzej stwierdzono nie nto_żna.stronie pozwanej przypisać czynu niedozwolonego, a ponadto jak trafnie ocenił Sąd Okręgowy powód nie wykazał dostatecznie choroby serca, ani związku przyczynowego pomiędzy działaniem strony pozwanej a chorobą nadciśnieniową i ewentualną chorobą serca. ' _ Z wyżej podanych przyczyn Sąd Apelacyjny na podstawie'ait_ 385 k.p.c_ oddalił apelację powoda. Sąd Apelacyjny na podstawie art. 102 k.p.c_ nie obciążył powoda zwrotem kosztów postępowania apelacyjnego poniesionych przez stronę pozwaną uznając ze w niniejszej sprawie występuje wypadek szczególnie uzasadniony. Sytuacja, z jakiej powód wywodził swoje roszczenia, a potwierdzona ustaleniami faktycznynii dokonanymi przez Sąd, poczucie krzywdy" jaką niewątpliwie mógł odczuwać powód, jak i to, że w okolicznościach sprawy niógł__być subiektywnie przekonany o słuszności swego żądania, mimo braku podstaw prawnych do uwzględnienia jego powództwa, niewątpliwie przemawia ze względów słuszności za odstąpieniem od obciążania powoda kosztami postępowania na rzecz pozwanego. Rozstrzygnięcie takie uzasadnia równiez wykazana przez powoda jego sytuacja majątkowa będąca podstawą zwolnienia powoda od opłaty od apelacji. Sąd miał również na uwadze precedensowy charakter rozpoznanej sprawy. ' 1,<›u«› l,'V¿>Lrtrp,¿.; lg V7'1"1"1 , "ÍIÍÍD Ü O /JF' ' '__'X “~¬.;Êšh _fiuw
Słowa kluczowe
#orzeczenie#Postanowienie#Sąd Okręgowy W Kielcach wyrokieni z dnia 3 czerwca 2011 r. oddalił powództwo. Ustalił#I ACa 992/1 1#art. 417 k.c.#art. 217 §2 k.#art. 448 k.c.#art. 217 §2 k.k.#art. 442 k.c.#art. 417 kc.#art. 5 tej#art. 24 kc.#art. 379 pkt 5 k.p.c#art. 278 §1 oraz#art. 328 §2 k.p.c#art. 379 pkt 5 k.p.#art. 379 pkt 5 k.p.c.#art. 379 pkt#art. 328 §2 k.p.c.#art. 442 §1 zd.#art. 442§1 zd. 2 up#art. 442 §1 zd.l#art. 121 pkt 4 k.c.#art. 418 k.c.#art. 445 k.c.#art. 102 k.p.c