Postanowienie I ACa 973111

--- STRONA 1 --- Sygn. akt I ACa 973111 *\ 3*‘ W Y R O K W {MIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 15 marca 2012 r. Sadr Apelacyjny w Warszawie 1 Wydzia1 Cywilny W sklradzie: 1 Przéwodniczagcyz SSA Zbigniew Stefan Cendrowski SQdZiOWi9I SA Hanna Muras (spr.) SO (del.) Adrianna SzewczykKubat Pfotokolant: st. sekr. sad. Marta Rudnik p0 rozpoznaniu W dniu 15 marca 2012 r. W Warszawie " na fozprawie sprawy z powédztwa R. S. przeciwko Skarbowi Pafistwa  Centralnemu Zarzqdowi Siuzby Wigziennej 0 zadoééuozynienie _ na skutek apelacji powoda od _wy'ro_ku Segdu Okrggowego w Warszawie z dn.i'a.1_0 marca 2011 r. sygn.akt XXIV C_ 135/10 uchyla zaskariony wyrok i przekazuje sprawe Sqdowi Okrggowemu w Warszawie do ponownego rozpoznania, pozostawiajqc temu Sqdowi rozst'rzyg‘niQcie 0 kosztach postepowania apelacyjnego. Sygn. akt I ACa 973111 *Š 3*' W Y R O K W łMlEN|U RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 15 marca 2012 r. Sąd Apelacyjny w Warszawie I Wydział Cywilny W składzie: › Przewodniczący: SSA Zbigniew Stefan Cendrowski Sędziowie: SA Hanna Muras (spr.) SO (del.) Adrianna Szewczyk-Kubat Protokolant: st. sekr. sąd. Marta Rudnik po rozpoznaniu 'w dniu 15 marca 2012 r. W Warszawie ' na rozprawie sprawy z -powództwa R. S. przeciwko Skarbowi Państwa - Centralnemu Zarządowi Służby Więziennej c zad`ośćucz`y'nienie _ na skutek apelacji powoda od _wyrok-u Sądu Okręgowego w Warszawie z dn.i"a.*l_0 marca 2011 r. sygn.-akt XXIV C_ 135/10 uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę Sądowi Okręgowemu w Warszawie do ponownego rozpoznania, pozostawiając temu Sądowi rozst'rzy'g'nięcie o kosztach postępowania apelacyjnego. --- STRONA 2 --- 2 Sygn. akt I ACa 973/11 UZASADNIENIE . Powéd R. S. Wnic'>s% 0 zasqdzenie od pozwanego Skarbu Pasfistwa — Centralnego Zarzqdu Zakiadéw Karnych W W. kwoty 600.000 zi tytulem zadoééuczynienia za naruszenie débr osobistych w postaci godnoéci osobistej, prawa do prywatnoéci i intymnoéci w zwiqzku 2 pobytem W celach, ktérych powierzchnia byi*a zbyt mala, i W ktérych jednoczeénie spozywano posiiki a takie korzystano z kqcikéw sanitarnych. Powéd Wskazal, Ze W zakladach karnych i aresztach élcdczych przebywa 0d 1985 roku i W Zadnym z nich nie byla przestrzegana norma p0Wierzc1n1i'prZypadaj qca na jednego 2 osadzonych. Cele te byly przeznaczone do pobytu osadzonych, sp02yWania. posiikéw oraz Zaiatwiania potrzeb fizjologicznych W kgcikach sanitamych. W ocenie powoda pobyt W takich celach stanowii‘ ponizajqce traktowanie powoda i naruszal jpgo prawo £10 prywatnosici i intymnoéci. P0zwany Skarb Pafistwa Wniési 0 oddalenie powédztwa i zasqdzenie 0d powoda na rzecz pozwancgo kosztéw postrgpowania. Podniésh iz powéd nie wylcazzd Wszystkich przeshanelc odpowiedzialnoslci Skarbu _Pa.f1stwa za doznanq sz1<0d§/krzywdg (te pojqcia sq zamiennie uzywane przez powoda). Zdaniem pozwanego, powéd W czasie odbywania kary pozbawienia wolnoéci mial zapewnione godne warunki odbywania kary. Celem osadzenia powdda W jednostkach penitencjarnych nie bylo jego ponizenie czy naruszfenie g_0dn0s'ci. Pozwany Wskazak nadto, Ze roszczenie powoda jest sprzecznc z zasadami WSp61ZyCi8. spolecznego bowiem powéd razqco naruszajqc porzqdek prawny powinien liczyé siq z karg pozbawienia wolnoéci‘ i wszelkimi dolegliwoéciami z niqi plynqcymi. Pozwany podniési réwniez zarzut przedawnienia roszczefi za okres sprzed 1S.O1.2007r. powolujqc sic; na an. 442 k.c. _ 0 Sad Okrggowy w Warszawie wyr0kie111 z 10 marca 2011r.: oddalil powédztwo (pkt I); nie obcia,Zyl powoda} kosztami procesu (pkt II).  ' 2 Sygn. akt I ACa 973/11 UZASADNIENIE _ Powód R. S. wniósł 0 zasądzenie od pozwanego Skarbu Państwa - Centralnego Zarządu Zakładów Karnych W W. kwoty 600.000 zł tytułem zadośćuczynienia za naruszenie dóbr osobistych W postaci godności osobistej, prawa do prywatności i intymności W związku z pobytem W celach, których powierzchnia była zbyt mała, i W których jednocześnie spożywane posiłki a także korzystano z kącików sanitarnych. Powód wskazał, ze w zakładach karnych i ares-ztac-h śledczych przebywa od 1985 roku i w zadnym z nich nie była przestrzegana norma powierzchniprzypadaj ąca na jednego z osadzonych. Cele te byly przeznaczone _do pobytu osadzonych, spożywania posiłków oraz załatwiania potrzeb fizjologicznych W kącikach sanitarnych. W ocenie powoda pobyt W takich celach stanowił ponizajace traktowanie powoda i naruszał jego prawo do prywatności i intymności. Pozwany Skarb Państwa wniósł o oddalenie powództwa i zasadzenie od powoda na rzecz pozwanego kosztów postępowania. Podniósł, iż powód nie wykazał wszystkich przesłanek odpowiedzialności Skarbu _Państwa za -doznana szkodę/krzywdę (te -pojęcia są zamiennie uzywane przez powoda). Zdaniem pozwanego, powód W czasie odbywania kary pozbawienia wolności miał zapewnione godne warunki odbywania kary. Celem osadzenia powoda w jednostkach penitencjarnych .nie było jego poníżenie czy naruszenie godności. Pozwany wskazał nadto, ze roszczenie powoda jest sprz_e_czne z zasadami współżycia społecznego bowiem powód rażąco naruszając porządek prawny powinien liczyć się z karą pozbawienia Wolności i wszelkimi dolegliwościami z niej płynącymi. Pozwany podniósł również zarzut przedawnienia roszczeń za okres sprzed 18.01.2007r. powołując się na an. 442 k.c. _ j Sąd Okręgowy w Warszawie wyrokiem z 10 marca 2011r.: oddalił powództwo (pkt I); nie obciążył powoda kosztami procesu (pkt II)_. - ' --- STRONA 3 --- 3 Powyisze rozstrzygniigcie zapadlo w oparciu 0 nastgpujqce ustalenia faktyczne i_rozwaZan'ia prawne: Powéd _0d 1985 roku odbywa karfi; pozbawienia Wolnoéci lub by} tymczasowo are'szt0wan'y. Od 2001 roku p0W6d nieprze1'Wa1'1ie przebywa W jednostkach penitencjamych; przebywai W Atesztach Sledczych W., W., W. oraz W Zakiadach Karnych W Sz., L. i P. Sqd Okrepgowy dokonujqc oceny zasadnoéci roszczenia powoiai przepisy kodeksu cywilnego art. 23 ii art.’ 24 majqcych zastosowanie w sprawach 0 ochrone; dobr osobistych.. 1 ,  Said stwierdzii, Ze dokonujafic oceny czy nastqpilo naruszenie Wskazanego dobra osobistego powoda naleiaio zastosowaé kryteria obiektywne, uwzglegdniajqce odczucie ogohl i pOWSZ€ChI1i8 przyjmowane normy postqpowania. W ocenie Sqdu Okrogowego, pobyt W jednostkach penitencjarnych niewqtpliwie Wiqie sio z ograniczeniem wolnosici, swobéd a takze sposobu i Warunkow Zycia osoby skazanej lub tymczasowo aresztowanej. Ugruntowany jest zaé poglqd W orzecznictwié Sqdu Najwyzszego, Ze Warunki, jakie Pafistwo powinno zapewniaé takiej osobie nie powinny _na1'uszaé jej godnoéci osobistej a takze prawa do prywatnoéci. Wymog zapewnienia godziwych Wanlnkéw odbywania kary pozbawienia Wolnoéci jest bowiem jednym z podstawowych kanonow nowozytnego pafistwa prawa, znajdujagcych Wyraz W normach prawa miqdzynarodowego. Niewqtpliwie warunki polegajqce na ,,prze1udnieniu” eel mieszkalnych nie mogq odpowiadaé elementamym Wymogom odbywania kary W godziwych Warunkach i mogq doprowadzié do naruszenia dobr osobistych polqzywdzonego. ’ ' Sqd Okrogowy dalej Wiskazal, ze z art. 24 ‘§ 1 k.c. Wynika, iz w procesie 0 ochronq débr osobistych i naprawienie krzywdy na powodzie spoczywa ciqzar Wykazania, Ze doszio do naruszenia jego débr osobistych wskutek dzialania bgdi zaniechania pozwanego. W ocenie Said Okrogowego powéd okolicznoéci tych nie Wykazal, zaé Zqdania sformuiowane W pozwie oparte sq wyhicznie na twierdzeniach strony o naruszeniu jej godnoéci i prywatnoéci jako dobr osobistych chronionych prawem. --3 Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w oparciu o następujące ustalenia faktyczne irozważania prawne: Powód _od 1985 -roku odbywa karę pozbawienia wolności lub był tymczasowo aresztowany. Od 2001 roku powód níeprzerwarlie przebywa W jednostkach penitencjarnych; przebywał w Aresztach Śledczych W., W., W. oraz w Zakład-ach Karnych w Sz., Ł. i P. Sąd Okręgowy dokonując oceny zasadności roszczenia powołał przepisy kodeksu cywilnego art. 23 ii art. 24 mających zastosowanie w sprawach o ochronę dóbr osobistych.. . . - Sąd stwierdził, że dokonując oceny czy nastąpiło naruszenie wskazanego dobra osobistego powod-a należało zastosować kryteria obiektywne, uwzględniające odczucie ogółu i powszechnie przyjmowane normy postępowania. W ocenie Sądu Okręgowego, pobyt W jednostkach penitencjarnych niewątpliwie wiąże się z ograniczeniem wolności, swobód a także sposobu i warunków życia osoby skazanej lub tymczasowo aresztowanej. Ugruntowany jest zaś pogląd w orzecznictwie Sądu Najwyższego, że warunki, jakie Panstwo powinno zapewniać takiej. osobie nie powinny _naruszać jej godności osobistej a takze prawa do prywatności. Wymóg zapewnienia godziwych warunków odbywania kary pozbawienia wolności jest bowiem jednym z podstawowych kanonów nowożytnego państwa prawa, znajdujących wyraz w normach prawa międzynarodowego. Niewątpliwie warunki polegające na „przeludnieniu” cel mieszkalnych nie mogą odpowiadać elementarnym wymogom odbywania kary w godziwych warunkach i mogą doprowadzić do naruszenia dóbr osobistych pokrzywdzonego. j ' Sąd Okręgowy dalej wskazał, że z art. 24 “§ 1 k.c. Wynika, iż w procesie o ochronę dóbr osobistych i naprawienie krzywdy na powodzie spoczywa ciężar wykazania, że doszło do naruszenia jego dóbr osobistych wskutek działania bądż zaniechania pozwanego. W ocenie Sąd Okręgowego powód okoliczności tych nie wykazał, zaś żądania sformułowane W pozwie oparte są wyłącz-nie na twierdzeniach strony o naruszeniu jej godności i pryyvatności jako dóbr osobistych chronionych prawem. --- STRONA 4 --- 4 Powod W szczegolnoéci nie Wykazai, is podczas pobytu W podanych placowkach przebywal W przeludnionych celach, W ktoiych panowz11y Warunki opisanc W pozwie. Nie Wykazal tez, aby Wskutek tych Warunkow doznal utraty lub pogorszenia stanu zdrowia. Sqd Okrfiggowy uznal, Ze twierdzenia strony zawarte W pismach procesowych nie sq Wystarczajape do przyjqcia ich zgodnoéci ze stanem faktycznym. Okolicznoéé istnienia zastrzezefi do Warunkow panujqcych W zak1a.dach karnych nie jest faktem powszechnie znanym, nie stanowi takze okolicznoéci znanych Sqdowi z urzcgdu. Zdaniem Sqdu Okreggowego powod powinien zatem Wykazaé, Ze W placowkach, W ktoryoh przebywal panoWa1y takie a nie inne Warunki i naruszyly ciobra osobiste powoda. Said zWrooi1 uwago, Ze W sprawie odbyiy siq dwie rozpraWy. Na rozprawie W dniu 20.08.2010r. Said udzielii powodowi terminu na sprecyzowanie, z ktorymi placowkami Wia,2e dochodzone roszczenie, jakiego okresu dotyozy oraz udzielil terminu na zgioszcnic Wnioskow dowodowych. Powod natomiast Zadnych Wnioskow nie zg1osi1. _ Wobec nieudowodnienia przez powoda Zqdania W zakresie Wynikaj qcym z art. 24 § 1 k.c. powodztwo zosta1o oddalone. O kosztach procesu Sqd orzek1 na podstawie art. 102 1<.p.c.  ' Apelacjq od powyiszego wyroku wywiodl powocl. Podniosl zarzut pozbawienia go praw do rzetelnego procesu poprzez ograniczenie prawa do obrony W Wyniku l1i6W6ZW3I1ia powoda na rozprawq, aby mogi doohodzié swych praw osobiécie przy braku obroficy, ktory mog1by go reprezentowaé przed Sqdem. Nadto nie zostai poinformowany przez S2id 0 prawie do zioienia Wnioskéw dowodowych. 0 Powod zarzucil rowniez zaniechanie przeprowadzenia przez Sa,d z urzodu dowodow potrzebnych do ustalenia okolicznosZci istotnych dla rozstrzygniqcia sprawy, co oznacza, Ze Sad nie dqzyl do Wykrycia prawdy obiektywnej. Zdaniem skariqcego, W Wyliiku tych uchjbiefi Sa,d dokonal biqdnych ustalefi stanu faktycznego przyjotego za ppdstawo wyrokowania.  ' ' 4 Powód W szczególności nie wykazał, że podczas pobytu w podanych placówkach przebywał w przeludnionych celach, W których panowały warunki opisane w pozwie. Nie wykazał też, aby wskutek tych warunków doznał utraty' lub pogorszenia stanu zdrowia. Sąd Okręgowy uznał, że twierdzenia strony zawarte w pismach procesowych nie są wystarczające do przyjęcia ich zgodności ze stanem faktycznym. Okoliczność istnienia zastrzeżeń do warunków panujących w zakładach karnych nie jest faktem powszechnie znanym, nie stanowi także okoliczności znanych Sądowi z urzędu. Zdaniem Sądu Okręgowego powód powinien zatem wykazać, ze W placówkach, W których przebywał panowały takie a nie inne warunki i naruszyły dobra osobiste powoda. Sąd zwrócił uwagę, ze W sprawie odbyły się dwie rozprawy. Na rozprawie w dniu 20.08.2010r. Sąd udzielił powodowi terminu na sprecyzowanie, z którymi placówkami wiąże dochodzone roszczenie, jakiego okresu- dotyczy oraz udzielił terminu na zgłoszenie wniosków dowodowych. Powód natomiast żadnych wniosków nie zgłosił. _ Wobec nieudowodnienia przez powoda żądania w zakresie wynikającym z art. 24 § 1 k.c. powództwo zostało oddalone. O kosztach procesu Sąd orzekł na podstawie art. 102 k.p.c. ' ' Apelację od powyższego wyroku wywiódł powód. Podniósł zarzut pozbawienia go praw do rzetelnego procesu poprzez ograniczenie prawa do obrony W wyniku niewezwallia powoda na rozprawę, aby mógł dochodzić swych praw osobiście przy braku obrońcy, który mógłby go reprezentować przed Sądem. Nadto nie został poinformowany przez Sąd o prawie do złożenia wniosków dowodowych. j Powód zarzucił równiez zaniechanie przeprowadzenia przez Sąd z urzędu dowodów potrzebnych do ustalenia okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, co oznacza, ze Sąd nie dążył do wykrycia prawdy obiektywnej. Zdaniem skarżącego, W wyniku tych uchybień Sąd dokonał błędnych ustaleń stanu faktycznego przyjętego za podstawę wyrokowania. - ' ` --- STRONA 5 --- 5 Powod Wnios1 o zmiano Zaskarzonego Wyroku poprzez u_Wzgle;dnienie Zqdania pozwu ewenfualnie o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania sqdowi pierwszej instancji. Pozwany W odpowiedzi na apolacjg Wnios1 o jej oddalenie i zasqdzenic od powoda na rzecz pozwanego kosztow postegpowania, W tym kosztow zastqpstwa procesowego Wediug norm przepisanych. ~ Sad Apelatcyjny zwaiyl, co nastgpujez Apelacja zashlguje na uwzglodnienie, choé nie Wszystkie zarzuty W niej podniesione sq trafne. A Przede Wszystkim nalezy odniesé sit; do najdalej idqcego zarzutu — pozbawienia. poWoda mofcnosci obrony jego praw, co stanowiloby podstaweg z art._379 pkt 5 1<.p.o. do stwierdzenia niewaznosci postopowania. Jak Wskaza1 Said Najwyzszy W Wyroku z dnia 28.03 .2008r. V CSK 488/0'7 (publ. Lox nr 424315) przy analizie czy doszio do pozbawienia strony moznosci dziaiania, trzeba najpierw rozwazyéi czy nastztpflo naruszenie przepisow procesowyoh, nastopnie zbadaé czy uchybienie to Wp1_YI1Q10 na moinosé strony do dzia1a.nia'W postopowaniu, Wreszcie ocenié, czy pomimo zaistnienia tych przesianek strona mogla bronié swych praw W procesie. Dopiero W razie kumulatywnego spehiienia Wszystkich tyoh Warunkow mozna uznaé, Ze strona. zosta1a pozbawiona moznosci dzialania. Z pewnosoila, nie moina uznaé, i2 doszio do ograniozenia czy pozbawienia powoda. moinosci obrony praw W Wyniku niewezwania powoda na rozprawfg. Decyzja o Wezwaniu strony do osobistego stawiennictwa na rozprawo pozostawiona jest sqdowi orzekajqcemu. To said, W oparciu 0 zebrany material dowodowy, dokonuje oceny, czy W danej sprawie, osobisty udzial strony W rozprawie jest konieczny, co ma miejsce zazvvyczaj Wowczas, gdy pozosta1y niewyjasnione okolicznosci, ktore mozliwe sq do Wyjasnienia W drodze dowodu Z przeshichania stron. Stanowisko powyzsze odnosi sie; rowniez do strony, ktora pozostaje W zakiadzie karnym, czy tez nie korzysta Z pomocy profesjonalnego p€1T10l110CIl11(&. Zaden przepis prawa procesowcgo nie nakiada na sqd obowiqzku 5 Powód wniósł o zmianę zaskarzonego wyroku poprzez uwzględnienie żądania pozwu ewentualnie 0 jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania sądowi pierwszej instancji. Poz-wany W odpowiedzi na apelację wniósł o jej oddalenie i zasadzenie od powoda na rzecz pozwanego kosztów postępowania, W tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. ~ Sąd Apelacyjny zważył, co następuje: Apelacja zasługuje na uwzględnienie, choć nie wszystkie zarzuty w niej podniesíone są trafne. Ą Przede wszystkim nalezy odnieść się do najdalej idącego zarzutu - pozbawienia powoda mozności obrony jego praw, co stanowiłoby podstawę z art._379 pkt 5 k.p.c. do stwierdzenia nieważności postępowania. Jak wskazał Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 28.03 .2008r. V CSK 488/07 (publ. Lex nr 424315) przy analizie czy doszło do pozbawienia strony mozności działania, trzeba najpierw rozważyć» czy nastąpiło naruszenie przepisów procesowych, następnie zbadać czy uchybienie to wpłynęło na możność strony do działania yv postępowaniu, wreszcie ocenić, czy pomimo zaistnienia tych przesłanek strona mogła bronić swych praw w procesie. Dopiero w razie kumulatywnego spełnienia wszystkich tych warunków mozna uznać, ze strona została pozbawiona mozności działania. Z pewnością nie można uznać, iż doszło do ograniczenia czy pozbawienia powoda rnozności obrony praw W wyniku niewezwania powoda na rozprawę. Decyzja o wezwaniu strony do osobistego stawiennictwa na rozprawę pozostawiona jest sądowi orzekającemu. To sąd, W oparciu 0 zebrany materiał dowodowy, dokonuje oceny, czy W danej sprawie, osobisty udział strony W rozprawie jest konieczny, co ma miejsce zazwyczaj wówczas, gdy pozostały niewyjaśnione okoliczności, które mozliwe są do wyjaśnienia w drodze dowodu z przesłuchania stron. Stanowisko powyższe odnosi sie równiez do strony, która pozostaje w zakładzie karnym, czy tez nie korzysta z pomocy profesjonalnego pełnomocnika. Żaden przepis prawa procesowego nie nakłada na sąd obowiązku --- STRONA 6 --- 6 Wezwania do osobistego stawiennictwa na kazda rozprawe strony pozostajacej W takiej sytuacji, bez Wzgledu na to, czy bedzie przeprowadzony dowod z przesluchania stron. Powod by1 zawiadomiony prawidlowo o rozprawach, mogi sklradaé pisma procesowe zawierajqce twierdzenia i Wnioski powoda. Niewezwanie powoda na rozprawe nie pozbawilo go zatem moznosci obrony swych praw. Nie znajduje rowniez uzasadnienia zarzut nieprzeprowadzenia przez sad pierwszej instancji dowodow z urzedu, ktore miaiyby zmierzaé do ustalenia okolicznosci istotnych dla rozstrzygniecia sprawy. Slusznie Wskazal Sad Okregowy, ze powod, ktory doohodzi ochrony swych dobr osobistych W oparciu o przepis art. 24 k.c., powinien Wykazaé, Ze doszlo do naruszenia jego dobr osobistych i jakich, badi, Ze sa one zagrozone naruszeniem przez pozwanego. Inicjatywa dowodowa, stosownie do przepisow art. 6 k.c. i art. 232 k.p.c. spoczywa W rekach Strony, nie zas sadu. Co prawda W mysl art. 232 zd. drugie k.p.c. Sad moze dopuécié dowod nie Wskazany przez strone. Chodzi tu o sytuacje szczego1n_e_— gdy Wedhig oceny sadu, zebrany W toku sprawy materia1 dowodowy nie Wystarczal do jej rozstrzygniecia, a dopuszczenie dowodu z urzedu bedzie stan_oWi1o realizacje zasady dazenia do Wykrycia przez sad prawdy materialnej. Jednakze sad nie moze ca1koWicie zastepowaé strony powodowej W Wykonaniu zadania naiozonego na nia W art. 232 zd. piemYsze k.p.c. i poszukiwaé dowodow majacyeh potwierdzié podana przez powoda podstawe faktyczna powodztwa. W orzeozniotwie Wrecz ugruntowany jest poglad, Ze nieprzeprowadzenie dowodu z urzedu z reguly nie stanowi uchybienia (vide postanowienie Sadu Najwyfzszego z 07.12.2000r. II CKN 1322/00, publ. Lex nr 51967, Wyroki Sqdu Najwyzszego z 12.12.2000r. V CKN 175/00, publ. OSP 2001/78/116, z 14.12.2000r. I CKN 661/0O,pub1. Lex nr 52781). Nie stanowi zatem uchybienia majacego prowadzié do pozbawienia powoda moznosci obrony swych praw brak inicjatywy dowodowej Sadu Okregowego W niniej szej sprawie. '0 _ Jednakze zdaniem Sadu Apelacyjnego, za nieuprawnione i przedwczesne nalezy uznaé, W swietle tresci pozwu, stanowisko sadu pietwszej instancji, i2 powod W 6 wezwania do osobistego stawiennictwa na każdą rozprawę strony pozostającej w takiej sytuacji, bez względu na to, czy będzie przeprowadzony dowód z przesłuchania stron. Powód był zawiadomiony prawidłowo o rozprawach, mógł składać pisma procesowe zawierające twierdzenia i wnioski powoda. Niewezwanie powoda na rozprawę nie pozbawiło go zatem mozności obrony swych praw. Nie znajduje również uzasadnienia zarzut nieprzeprowadzenia przez sąd pierwszej instancji dowodów z urzędu, które miałyby' zmierzać do ustalenia okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy. Słuszníe wskazał Sąd Okręgowy, ze powód, który dochodzi ochrony swych dóbr osobistych w oparciu o przepis art. 24 k.c., powinien wykazać, ze doszło do naruszenia jego dóbr osobistych i jakich, bądź, ze są one zagrożone naruszeniem przez pozwanego. Inicjatywa dowodowa, stosownie do przepisów art. 6 k.c. i art. 232 k.p.c. spoczywa W rękach Strony, nie zaś sądu. Co prawda w myśl art. 232 zd. drugie k.p.c. Sąd moze dopuścić dowód nie wskazany przez stronę. Chodzi tu o sytuacje szczególne _- gdy według oceny sądu, zebrany w toku sprawy materiał dowodowy nie wystarczał do jej rozstrzygnięcia, a dopuszczenie dowodu z urzędu będzie stanowiło realizację zasady dążenia do wykrycia przez sąd prawdy materialnej. Jednakże sąd nie moze całkowicie zastępować strony powodowej w wykonaniu zadania nałozonego na nią W art. 232 zd. pierwsze k.p.c. i poszukiwać dowodów mających potwierdzić podaną przez powoda podstawę faktyczną powództwa. W orzecznictwie wręcz ugruntowany jest pogląd, ze nieprzeprowadzenie dowodu z urzędu z _reguły nie stanowi uchybienia (vide postanowienie Sądu Najwyższego z 07.12.2000r. II CKN 1322/00, publ. Lex nr 51967, wyroki Sądu Najwyższego z 12.12.2000r. V CKN 175/00, publ. OSP 2001/7-8/116, ,z 14.12.2000r. I CKN 661/00, publ. Lex nr 5278,1). Nie stanowi zatem uchybienia mającego prowadzić do pozbawienia powoda mozności obrony swych praw brak inicjatywy dowodowej Sądu Okręgowego w niniejszej sprawie. V _ Jednakże zdaniem Sądu Apelacyjnego, za nieuprawnione i przedwczesne nalezy uznać, w świetle treści pozwu, stanowisko sądu pierwszej instancji, iz powód wf --- STRONA 7 --- 5 1 Zaden 'spos'c3b nie Wykazai zawartych W pozwie twierdzefi o tym, ze przebyWa1 W przeludnionych celach, W Warunkach opisanyeh W pozwie; ze pozosta1 jedynie przy takich twierdzeniach, nie Wskazuj ac — mimo udzielonego powodowi terminu  z jakimi pvlacowkami Wiaze dochodzone roszczenie, jakiego okresu dotyezy, i nie zg1aszajqc Zadnych Wnioskow dowodowyeh. . Tymczasem juz z uwaznej lektury zawartego W4pOZW16 uzasadnienia Zadania Wynika, i2» powod stwierdzii, Ze opisane zie Warunki panowaiy W kazdej z placowek, W ktorych przebyWa1 poczynajac od 1985 roku. Nadto zg1osi1Wnioski 0 zobowiazanie pozwanego do podania, W jakich zaldadach kamych i aresztach éledczych przebywai i W jakirn okresie od 1985 roku do chwili obecnej, o Wymiarze p'omieszcz_e1’1, W ktorych przebywal i i1u osobowe by1y te poinieszczenia, o podanie iloéci osob osadzonych W stosunku do liczby miejsc W kazdej z placowek W czasie gdy powod nich prZebyWa1. Wnioski tak sformuiowane zrnierzaly Wiaénie do Wykazania okolicznosci, ktore mia1y swiadczye o umieszczeniu powoda W celach nie spelniajaeych standardow okreslonych obowiazujacymi przepisami, W Wyniku czego, zdaniem powoda, doszio do'narL_1szenia dobr osobistych powoda. ' Wnioski te umknely uwadze Sadu Okregowego, Sad nie odniosl sie do nieh W Zaden sposob. Wypada takze zauwazyé, Ze pozwany przedstawii W trakeie postepowania przed sadem pierwszej instaneji Wykaz, W jakieh zakiadach karnych i aresztach éledczych powod przebywai, i W jakich okresach, poczynajac od 1985 roku. do chwili obecnej, a Sad‘ Wykorzystal ten dowod, Wymienil bowiem te placowki W swych ustaleniach stanu faktycznego. W ocenie Sqdu Apelacyjnego, powyisze prowadzi do Wniosku, Ze Sad Okregowy oddalajac powodztwo bez odniesienia sie W _ia.kiko1Wie1< sposob do zgloszonych przez powoda Wnioskow dowodowych (co stanowi uchybienie procesowe), uniemozliwfl tym samym powodowi Wykazanie okolicznoéci potwierdzajacych jego stanowisko. .. W tej sytuacji zachodzi koniecznoéé uchylenia zaskarzonego Wyroku i przekazania sprawy do ponownego rozpo2'naniaASadoWi Okregowemu. _ O 7 zaden 'sposób nie wykazał zawartych w pozwie twierdzeń o tym, ze przebywał w przeludnionych celach, w warunkach opisanych w pozwie; że pozostał jedynie przy takich twierdzeniach, nie wskazując - mimo udzielonego powodowi terminu - z jakimi placówkami wiąże dochodzone roszczenie, jakiego okresu dotyczy, i nie zgłaszając zadnych wniosków dowodowych. _ Tymczasem. już z uważnej lektury zawartego w ,pozwie uzasadnienia żądania wynika, iz powód stwierdził, że opisane złe warunki panowały W kazdej z placówek, w których przebywał poczynając od 1985 roku. Nadto zgłosił wnioski o zobowiązanie pozwanego do podania, W jakich zakładach karnych i aresztach śledczych przebywał i w jakim okresie od l985 roku do chwili obecnej, o wymiarze pomieszczeń, w których przebywał i ilu osobowe były te pomieszczenia, o 'podanie ilości osób osadzonych w stosunku do liczby miejsc w kazdej z placówek W czasie gdy powód nich przebywał. Wnioski tak sfonnułowane zrnierzały właśnie do wykazania okoliczności, które miały świadczyć o umieszczeniu powoda w celach nie spełniających standardów określonych obowiązującymi przepisami, w wyniku czego, zdaniem powoda, doszło do' naruszenia dóbr osobistych powoda. " Wnioski te umknęły uwadze Sądu Okręgowego, Sąd nie odniósł się do nich w zaden sposób. Wypada takze zauważyć, ze pozwany przedstawił w trakcie postępowania przed sądem pierwszej instancji wykaz, w jakich zakładach karnych i aresztach śledczych powód przebywał, i w jakich okresach, poczynając od 1985 roku. do chwili obecnej, a Sąd, wykorzystał ten dowód, 'wymienił bowiem te placówki w swych ustaleniach stanu faktycznego. W ocenie Sądu Apelacyjnego, powyższe prowadzi do wniosku, ze Sąd Okręgowy oddalając powództwo bez odniesienia się w jakikolwiek sposób do zgłoszonych przez powoda wniosków dowodowych (co stanowi uchybienie procesowe), uniemozliwił tym samym powodowi wykazanie okoliczności potwierdzających jego stanowisko. ,. W tej sytuacji zachodzi konieczność uchylenia zaskarżonego wyroku i przekazania sprawy do ponownego rozpoz`naniaSądowi Okręgowemu. _ --- STRONA 8 --- 8 Sad Okregowy rozpoznajac ponownie sprawe W pierwszej kolejnosci odniesie sie do zgioszonych przez powoda W pozwie Wnioskow dowodowych, jak rowniez do Wniosku zgioszonego W poiniejszym etapie postepowania tj. 0 przesluchanie powoda W charakterze strony. Nastepnie, W oparciu o zebrany materiai doWodoWy, (takze W Wyniku ewentualnej inicjatywy dowodowej ze strony pozwanego — majac na uwadze Wynikajace 2 art. 24 k.c. domniemanie bezprawnosci naruszenia), Sad dokona usta1enia,,czy doszlo do naruszenia dobr osobistych powoda _W Warunkach przez niego Wskazanych i zbada, ezy zachodza, dalsze przeskanki do udzielenia powodowi ochrony prawnej przewidzianej W art. 24 k.c. Sad powinien takze rozwazyé zasadnosé podniesionego przez strone pozwana zarzutu przedawnienia roszczenia. . Z tyeh Wszystkich Wzgledow, Sad Apelacyjny na podstawie art. 386 § 4 k.p.c. uchy1i1 zaskarzony wyrok i przekazal sprawe Sadowi Okregowemu do ponownego rozpoznania, pozostawiajac temu Sadowi, zgodnie z art. 108 § 2 k.p.c., rozstrzygniecie o kosztach instancji odwohawczej. ma oryg!naIewfaéc1rvepodpisy' 0 Z5 Zgodnoéé 2 oryginafem ST. 1N81E5T()R ' ° ' IP10:J‘ <_ Jlamm ¢€'f5'w'.ris ra 8 Sąd Okręgowy rozpoznając ponownie sprawę W pierwszej kolejności odniesie się do zgłoszonych przez powoda W pozwie wniosków dowodowych, jak również do wniosku zgłoszonego W późniejszym etapie postępowania tj. o przesłuchanie powoda w charakterze strony. Następnie, w oparciu o zebrany materiał dowodowy, (takze W wyniku ewentualnej inicjatywy dowodowej ze strony pozwanego - mając na uwadze wynikające z art. 24 k.c. domniemanie bezprawności naruszenia), Sąd dokona ustalenia, czy doszło do naruszenia dóbr osobistych powoda _W warunkach przez niego wskazanych i zbada, czy zachodzą dalsze przesłanki do udzielenia powodowi ochrony prawnej przewidzianej w art. 24 k.e. Sąd powinien także rozważyć zasadność podniesionego przez stronę pozwaną zarzutu przedawnienia roszczenia. _ Z tych wszystkich względów, Sąd Apelacyjny na podstawie art. 386 § 4 k.p.c. uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę Sądowi Okręgowemu do ponownego rozpoznania, pozostawiając temu Sądowi, zgodnie z art. 108 § 2 k.p.c., rozstrzygnięcie o kosztach instancji odwoławczej. na or;-fginaie właściwe podpisy' . zi Zgodność z oryginałem ST. itxtsižjírnję ' ° ' -'wars <_ Dzm±.'ffz ¿Ŝ'.fž'.-w'ńs fa