Wyrok I ACa 97/11 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 28 kwietnia 2011 r. Sąd Apelacyjny w Katow

--- STRONA 1 --- Sygn. akt I ACa 97/11 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 28 kwietnia 2011 r. Sąd Apelacyjny w Katowicach I Wydział Cywilny w składzie: Przewodniczący : SSA Barbara Owczarek (spr.) Sędziowie : SA Joanna Skwara-Kałwa SA Anna Bohdziewicz Protokolant : Anna Wieczorek po rozpoznaniu w dniu 14 kwietnia 2011 r. w Katowicach na rozprawie sprawy z powództwa M. P. (1) przeciwko P. M. o zobowiązanie i zapłatę na skutek apelacji powódki od wyroku Sądu Okręgowego w Katowicach z dnia 14 grudnia 2010 r., sygn. akt II C 170/10 1) oddala apelację; 2) zasądza od powódki na rzecz pozwanego 2070 (dwa tysiące siedemdziesiąt) złotych tytułem kosztów postępowania apelacyjnego. Sygn. akt: I ACa 97/11 UZASADNIENIE Powódka M. P. (1) domagała się zobowiązania pozwanego P. M. do złożenia na jej ręce oraz na portalu „(...)”, a także przesłania za pomocą poczty elektronicznej następującym osobom: M. P. (2), K. P., M. S., A. K., M. G.,J. W., D. F., E. --- STRONA 2 --- F., A. M., T. M. oraz J. Ł. oświadczenia o treści: „Przepraszam za naruszenie dóbr osobistych pani M. P. (1) (uprzednio: M.), w szczególności jej wizerunku, dobrego imienia oraz czci. Żałuję swoich bezprawnych działań i zobowiązuję się do zaprzestania naruszania jakichkolwiek dóbr osobistych pani M. P. (1) w przyszłości." Powódka wniosła także o zasądzenie od pozwanego na rzecz powódki kwoty 10.000,00 zł tytułem zadośćuczynienia pieniężnego za doznaną krzywdę, kwoty 2.000,00 zł na rzecz Społecznego Towarzystwa „(...)" w M. oraz zasądzenia kosztów procesu. W odpowiedzi na pozew pozwany wniósł o oddalenie powództwa i zasądzenie od powódki na jego rzecz kosztów procesu. Zaskarżonym wyrokiem Sąd Okręgowy oddalił powództwo i zasądził od powódki na rzecz pozwanego kwotę 2 717 zł tytułem zwrotu kosztów procesu. Sąd ustalił, że strony do dnia 5 października 2009 r. pozostawały w związku małżeńskim, który został rozwiązany przez rozwód z winy powódki. Powódka wyprowadziła się 13.11.2008 r. oddając mężowi klucze do mieszkania. Strony małżeństwem były 1 rok i 2 miesiące, a wspólnie zamieszkiwały przez okres 3 miesięcy. W trakcie małżeństwa powódka pozostawała w związku z kolegą z pracy, P. J.. P. J. zrobił powódce zdjęcia ukazujące ją w bieliźnie oraz półnagą, z odsłoniętym biustem i nagą pod prysznicem. Dnia 17 sierpnia 2009 r. G. B. przyjaciel pozwanego poinformował go, że po raz trzeci zostanie ojcem i zaprosił, by razem uczcili tę wiadomość i poprosił, aby został ojcem chrzestnym nienarodzonego jeszcze dziecka. Tego dnia spotkali się, pili alkohol a pozwany został na noc w mieszkaniu kolegi. G. B. posiada komputer ze stałym dostępem do internetu. Jeśli komputer był włączony, pozwany mógł z niego skorzystać. W dniu 18 sierpnia 2009 r. o godzinie 2 17 w nocy z konta pozwanego P. M. umieszczonego na portalu www.(...) została wysłana wiadomość do wspólnych znajomych stron oraz do ojca powódki. Wiadomość otrzymali: M. P. (2), K. P., M. S., A. K., M. G., J. W., D. F., E. F., A. M., T. M. oraz J. Ł.. Do wiadomości zostały załączone linki do 5 zdjęć powódki ukazujące ją w bieliźnie oraz półnagą, z odsłoniętym biustem i nagą pod prysznicem. Były to linki do zdjęć umieszczonych na portalu www.(...), zrobione przez P. J.. Wszystkie osoby, które otrzymały wiadomość, zapoznały się ze zdjęciami. Treść wiadomości wskazywała, że jej autorem jest pozwany. Wynikało z niej, że zdjęcia zostały zrobione przez R. J. a fakt zrobienia tych zdjęć przez znajomego powódki był głównym powodem rozwodu stron a także, iż pozwany nie zdradził powódki, a zdjęcia otrzymał niedawno. Powódka o fakcie wysłania zdjęć oraz treści wiadomości dowiedziała się od znajomych. Dnia 18 sierpnia 2009 r. o godzinie 11 51 i 12 09 pozwany wysłał wiadomości z portalu www.(...) do J. W., w których wskazał między innymi, że „te zdjęcia robią szok i to wielki” oraz, że są to zdjęcia zrobione przez P. J., udostępnione z jego aparatu i, że „są to dowody do rozwodu”. Pozwany zaprzeczał w tych wiadomościach, jakoby przebijał byłej żonie opony, czy też ją bił. Zarówno ojciec powódki jak i jej znajomi, którzy otrzymali przedmiotową wiadomość, byli oburzeni i zniesmaczeni zachowaniem pozwanego. Powódka nie straciła w ich oczach, nie zmienił się ich stosunek do niej. Znajomi uważają powódkę za atrakcyjną kobietę, wiedzą, iż lubiła pokazywać swoje zdjęcia --- STRONA 3 --- w internecie, że uczestniczyła w rozbieranych sesjach zdjęciowych. Zdjęcia, które znajdowały się na portalu www.(...) widzieli po raz pierwszy. M. P. (2), T. M., A. R., wcześniej widzieli już zdjęcia, na których powódka była roznegliżowana. Powódka uczestniczyła w licznych konkursach piękności; zdobyła tytuł wicemiss J. i miss lata. Kilkakrotnie brała udział w rozbieranych sesjach zdjęciowych, w tym w próbnej sesji zdjęciowej do miesięcznika (...). Nagie fotografie powódki wykonywał również wspólny znajomy stron T. M.. Fotografie były robione w plenerze, a powódka występowała na nich z odsłoniętym biustem. Przy sesji był obecny ojciec powódki. T. M. zrobił powódce kilkadziesiąt zdjęć, z tego do swojego portfolio wybrał 5. Powódka umieściła te zdjęcia na swoim portalu internetowym. Na portalach internetowych www.(...), www.(...) www.(...), umieściła swoje zdjęcia przedstawiające ją w bikini oraz w ubraniu z odsłoniętymi ramionami czy też dekoltem. Zeznania świadków M. P. (2), K. P., J. W., T. M., E. F. Sąd Okręgowy ocenił jako wiarygodne. Żaden ze świadków nie był zdziwiony faktem ujrzenia nagich zdjęć powódki, natomiast wszyscy byli oburzeni, przesłaniem linków do tych zdjęć przez pozwanego. Sąd odmówił wiary powódce, iż fakt ujrzenia jej nagich zdjęć spowodował jej szkodę psychiczną. Powódka przyznała, iż jej relacje ze znajomymi nie uległy zmianie, nie udowodniła też faktu korzystania z pomocy psychiatry. Sąd odmówił wiary pozwanemu, iż to nie on jest autorem przedmiotowej wiadomości albowiem ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika, iż wiadomość sporządził w nocy o godz. 2 17 będąc pod wpływem alkoholu, najprawdopodobniej skorzystał z komputera świadka G. B., u którego wówczas spędził noc. Kiedy kilkanaście godzin później „rozmawiał” za pomocą wiadomości wysyłanych z portalu www.(...) ze świadkiem J. W., nie zaprzeczył, by to on był autorem wiadomości. Co więcej, nie był zdziwiony faktem, iż otrzymała ona taką wiadomość. Nadto twierdził, że zdjęcia te, „to są dowody do rozwodu”. Na podstawie powyższych ustaleń Sąd Okręgowy wskazał, że przy wyjaśnieniu naruszenia dobra osobistego należy posługiwać się kryterium obiektywnym a więc jednoznacznie ustalić, czy wiadomość pozwanego zawierająca linki do zdjęć powódki wysłana do jej ojca i najbliższych znajomych, naruszyła dobra osobiste powódki w postaci jej wizerunku, dobrego imienia oraz czci powódki. Nie powinno budzić wątpliwości – w ocenie Sądu I instancji – iż powódka jako atrakcyjna kobieta, która wiązała swoje plany z modelingiem lubiła być fotografowana i pokazywać swoje zdjęcia wystawiając je na różnych portalach internetowych. Rozpad związku małżeńskiego z winy powódki w okresie trzech miesięcy po jego zawarciu i nawiązaniu relacji intymnej z innym mężczyzną mógł wywołać u pozwanego uczucie pokrzywdzenia. Ponieważ powódka przyznała, iż zdjęcia zrobił jej znajomy z pracy, z którym była związana, więc przesłana wiadomość była prawdziwa i miała na celu wyjaśnienie kwestii rozpadu małżeństwa stron. Zdaniem Sądu Okręgowego, takiego zachowania pozwanego – w świetle zabiegów czynionych przez powódkę – nie sposób potraktować jako sprzecznego z normami prawnymi, czy też zasadami współżycia społecznego. Działanie pozwanego ograniczyło się bowiem wyłącznie do przedstawienia tego, co sam zaobserwował i odczuwał, nie naruszył więc tym samym dóbr osobistych powódki. Zdaniem Sądu, pozwany nie miał zamiaru poniżyć powódki w opinii publicznej. Sąd podkreślił, że skoro ojciec powódki i jej znajomi nie zmienili swojego stosunku do niej, nie uznali tych zdjęć za obraźliwe, to przesłana wiadomość nie mogła naruszyć dobra osobistego powódki w postaci jej wizerunku. Naruszenie dobra osobistego musi mieć wymiar obiektywny a obiektywność to negatywna reakcja społeczeństwa na dane zachowanie. Zdaniem Sądu nie zostało nadto wykazane, iż to pozwany umieścił zdjęcia powódki na ogólnodostępnym portalu, a w kontekście wielokrotnego upubliczniania swojego wizerunku przez powódkę, zamieszczenie linków do tych zdjęć w przedmiotowej wiadomości nie stanowi – w ocenie Sądu I instancji – naruszenia dobra osobistego. Pozwany nie jest --- STRONA 4 --- autorem zdjęć powódki, nie umieścił ich także na portalu www.(...), a jedynie wskazał kilku osobom, że tego rodzaju zdjęcia są w internecie dostępne dla nieograniczonej liczby osób. Zgromadzony materiał dowodowy nie dał też podstaw do przypisania pozwanemu umieszczenia spornych zdjęć na ogólnodostępnym portalu www.(...) oraz ustalenia daty ich umieszczenia. Pozwany bowiem twierdził, iż zdjęcia otrzymał od ich autora, który miał być świadkiem na rozprawie rozwodowej stron, a zdjęcia miały stanowić dodatkowy dowód w sprawie. Ponieważ autor zdjęć nie żyje niemożliwym stało się potwierdzenie tych informacji. Jednakowoż Sąd Okręgowy w tej kwestii dał wiarę twierdzeniom pozwanego. Sąd rozważał także, czy działanie pozwanego było bezprawne i uznał, że nie jest bezprawne nawet takie działanie, które zagraża dobru osobistemu lub nawet je narusza wówczas, jeżeli jest oparte na obowiązującym przepisie prawa albo stanowi wykonywanie prawa podmiotowego. Taka sytuacja ma miejsce np. w razie sporu między stronami, w celu ustalenia przed sądem okoliczności potrzebnych dla stwierdzenia swoich racji. Między stronami toczyło się postępowanie rozwodowe, które zakończyło się rozwodem z winy powódki. Pozwany otrzymał zdjęcia od kochanka powódki, który miał być świadkiem na rozprawie rozwodowej, sam nie umieścił ich w internecie więc nie można uznać jego działań jako bezprawnych. Pozwany działał w ramach swojego prawa do obrony, gdyż bronił przed znajomymi swoich racji. Reasumując – w ocenie Sądu Okręgowego – pozwany wykazał, że wykonując swoje prawo podmiotowe do obrony przed niepożądanymi działaniami powódki zareagował w sposób nie przekraczający granic zachowania zgodnego z zasadami współżycia społecznego, co skutkowało oddaleniem powództwa. O kosztach Sąd orzekł na zasadzie art. 98 k.p.c. Powyższy wyrok zaskarżyła apelacją powódka. Domagała się jego zmiany przez uwzględnienie powództwa ewentualnie uchylenia wyroku i przekazania sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania. Zaskarżonemu wyrokowi zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, a to: • art. 233 § 1 kpc poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i błędną ocenę zebranego w sprawie materiału procesowego , art. 231 kpc, art. 232 kpc oraz art. 234 kpc poprzez ich błędne zastosowanie a także: naruszenie przepisów prawa materialnego, a to: • art. 24 § 1 kc, art. 5 kc, art. 81 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych w zw. z art. 24 § 3 kc poprzez ich błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że umieszczenie przez pozwanego linku do zdjęć powódki bez jej zgody, nie stanowiło nieuprawnionego rozpowszechniania jej wizerunku, a także, iż koniecznym było osobiste umieszczenie zdjęć przez pozwanego, chociaż już samo rozpowszechnianie informacji o osobie i takich zdjęciach, stanowi naruszenie dobra osobistego. Sąd Apelacyjny zważył: Apelacja jest niezasadna. --- STRONA 5 --- Ustalenia Sądu Okręgowego Sąd Apelacyjny podziela i uznaje za własne. Zarzuty apelacji sprowadzają się do kwestionowania oceny materiału dowodowego zgromadzonego w toku postępowania i w następstwie braku przyjęcia przez Sąd naruszenia prawa materialnego, skutkujące oddaleniem powództwa o naruszenie dóbr osobistych powódki. Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 233 kpc – Sąd Apelacyjny argumentacji skarżącej nie podziela. W szczególności brak podstaw do formułowania zarzutu pod adresem Sądu, jakoby uznał, iż „atrakcyjność powódki oraz przeszłość związana z modelingiem uzasadniała rozpowszechnianie jej półnagich zdjęć”. Takich wypowiedzi nie zawiera uzasadnienie Sąd I instancji jak również brak podstaw do ujmowania we wskazany przez skarżącą sposób wniosków Sądu Okręgowego. Z ustaleń faktycznych Sądu, nie kwestionowanych przez stronę powodową wynika jedynie, że „powódka jako atrakcyjna kobieta, która wiązała swoje plany z modelingiem lubiła być fotografowana i lubiła pokazywać swoje zdjęcia wystawiając je na różnych portalach internetowych” (k. 164 uzasadnienia Sądu). Zatem, wyżej wymieniony zarzut powódki stanowi jedynie jej komentarz do ustaleń Sądu. Istota zagadnienia sprowadza się do oceny zachowania pozwanego pod kątem ewentualnego naruszenia prawa do wizerunku, a więc zaistnienia przesłanek z art. 81 ust. 1 zd. 2 i ust. 2 prawa autorskiego oraz naruszenia czci i godności powódki przez zamieszczenie wiadomości tekstowej i całego kontekstu jego zachowania w dniu 18 sierpnia 2009 r. Bezspornym jest, że pozwany przesłał kilku osobom, rodzinie i bliskim znajomym stron link do ogólnodostępnego portalu (...), na którym znajdowały się zdjęcia powódki, zamieszczone przez osobę trzecią. Adres portalu pozwany otrzymał od mężczyzny, autora zdjęć, z którym powódka była wcześniej związana. Należało zatem ocenić, czy udostępnienie takiego linku ograniczonej liczbie znajomych osób, stanowi „rozpowszechnienie wizerunku” w rozumieniu art. 81 ust. 1 ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych (Dz.U. z 2000 r. Nr 80, poz. 904 zer zm., tekst jednolity), a więc czy nieograniczona liczba osób przez zachowanie pozwanego mogła się z tymi zdjęciami zapoznać. Zgodnie z art. 6 p 3 wyżej cytowanej ustawy rozpowszechnienie utworu (wizerunku) to udostępnienie publiczne. Niewątpliwie pozwany swoim zachowaniem spowodował, że kilka osób z rodziny i znajomych stron mogły wcześniej lub w ogóle, jeśli nie znały dostępu do portalu (...) zapoznać się ze zdjęciami powódki i odczytać tekst przesłany drogą emailową. Jednakże – w ocenie Sądu Apelacyjnego – brak jest przesłanek z art. 81 ust. 1 wyżej cytowanej ustawy o prawie autorskim do uznania zachowania pozwanego jako powodującego publiczne rozpowszechnienie wizerunku. Przesłanie linku do portalu konkretnym osobom (lub choćby osobiste ich poinformowanie o znanym adresie) nie nosi – w ocenie Sądu Apelacyjnego cech powszechności, a więc wskazania „wszem i wobec” adresu internetowego ogólnodostępnego portalu, na którym faktycznie zostały zamieszczone zdjęcia. Inną kwestią jest ocena, czy udostępnienie linku do zdjęć tym osobom z zamieszczonym tekstem, drogą mailowa, naruszyło godność osobistą powódki i dobre imię. Bezspornym jest, że zamiarem pozwanego było poinformowanie kilku najbliższych stronom osób o przyczynach rozejścia się stron i o zawinieniu powódki, a otrzymane zdjęcia miały stanowić tego dowód. Wbrew twierdzeniom skarżącej pozwany przez cały proces utrzymywał, a korespondencja mailowa ze świadkiem J. W. (k. 132-134) potwierdzała, że wśród znajomych pozwany uchodził za męża, który bił żonę i przebijał opony. Zatem stawianie pozwanego w negatywnym świetle do osób, którym pozwany między innymi przesłał wiadomość tekstową i link do zdjęć, zostało przez pozwanego wykazane, wbrew twierdzeniom apelacji. Rację ma skarżąca, że naruszenie czci może nastąpić także przez pomówienie o ujemne postępowanie w życiu osobistym i rodzinnym. Niemniej jednak pozwany nie pomówił powódki o dopuszczenie się zdrady małżeńskiej albowiem informacja była prawdziwa. Inną kwestią jest, czy pozwany miał uprawnienie do poinformowania kilku wymienionych w sprawie osób o dopuszczeniu się zdrady małżeńskiej przez żonę i czy takim zachowaniem naruszył dobra osobiste powódki. Sąd Apelacyjny podziela stanowisko Sądu I instancji, iż w zachowaniu pozwanego można upatrywać działania w obronie uzasadnionego interesu prywatnego. --- STRONA 6 --- Apelująca zarzuca, że sposób ujawnienia informacji dotyczącej pożycia stron (nawet gdyby była prawdziwa), stanowił o naruszeniu prawa do prywatności powódki. Przesłanie bliskim stron maila z wiadomością o wskazanej treści, jeśli ocena tej wiadomości nie została uznana przez Sąd jako „szkalująca” (wide: pismo powódki k. 190), nie stanowi naruszenia określonej normy w sposobie porozumiewania się. Skoro życzeniem pozwanego było, by wiadomość dotarła do określonej osoby, to nie jest istotną kwestia sposobu przekazania tej wiadomości (mailem lub osobiście). W ocenie Sądu Apelacyjnego również zbytnim uproszczeniem jest twierdzenie apelacji, iż nieważna jest kwestia pochodzenia zdjęć, skoro pozwany nie miał zgody powódki na ich użycie. Istotnie, pozwany nie miał zgody powódki, użył zdjęć (a nie rozpowszechnił), ale w obronie swoich praw podmiotowych. Jeśli do tego dodać, że zdjęcia zrobiono w 3 miesiące po zawarciu małżeństwa przez strony, co wywołało oburzenie i cierpienie pozwanego oraz jego późniejszą wiedzę o nieprawdziwych zarzutach powódki pod jego adresem, stanowisko Sądu, a tym samym i pozwanego, iż poinformowanie znajomych o przyczynach rozkładu pożycia nie nosi cech bezprawności. Źródłem rozpowszechnienia wizerunku powódki było umieszczenie zdjęć przez osobę trzecią na portalu internetowym (...). Wobec nietrafności zarzutów powódki naruszenia przez Sąd wskazanych w apelacji przepisów prawa procesowego i materialnego, Sąd Apelacyjny oddalił apelację na zasadzie art. 385 kpc. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 98 kpc w związku z art. 108 kpc.