Wyrok I ACa 969/10 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 21 października 2011 r. Sąd Apelacyjny w

--- STRONA 1 --- Sygn. akt I ACa 969/10 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 21 października 2011 r. Sąd Apelacyjny w Katowicach I Wydział Cywilny w składzie: Przewodniczący : SSA Ewa Tkocz Sędziowie : SA Piotr Wójtowicz SA Joanna Kurpierz (spr.) Protokolant : Justyna Wnuk po rozpoznaniu w dniu 21 października 2011 r. w Katowicach na rozprawie sprawy z powództwa J. W. przeciwko A. K. o ochronę dóbr osobistych na skutek apelacji powoda od wyroku Sądu Okręgowego w Częstochowie z dnia 10 marca 2010 r., sygn. akt I C 303/09 oddala apelację. Sygn. akt I ACa 969/10 UZASADNIENIE Zaskarżonym wyrokiem zaocznym Sąd Okręgowy oddalił powództwo. Powód J. W. w pozwie wniósł o zobowiązanie pozwanej A. K. do przeproszenia go za oczernienie i związanie z tym krzywdy moralne oraz do umieszczenia przeprosin w (...). --- STRONA 2 --- W uzasadnieniu powód wskazał, że A. K. będąc przesłuchiwana jako świadek w Komendzie Miejskiej Policji G. złożyła niezgodne z prawdą zeznania obciążające powoda. A. K. przepraszała powoda listownie za to, że przez jej zeznania powód i jego konkubina niewinnie „siedzą”. Sąd Okręgowy ustalił, co następuje: Jak wynika z akt sprawy o sygnaturze IV K 10/05 J. W. został skazany na karę pięciu lat pozbawienia wolności oraz grzywnę za wprowadzanie do obrotu znacznej ilości środka odurzającego - tzw. polskiej heroiny w okresie od lipca do września 2004 roku, w warunkach recydywy. Do skazania J. W. przyczyniły się w dużej mierze, choć nie tylko, zeznania A. K.. Uzasadniając wyrok Sąd Karny podkreślił, iż zeznania te są w pełni wiarygodne, ponieważ wypełniają się z zeznaniami innego świadka, są zgodne z pozostałym materiałem dowodowym zebranym w sprawie oraz potwierdzają informacje dostarczone przez anonimowego informatora, które także się sprawdziły w toku czynności operacyjnych policji. Sąd nie dał z kolei wiary zeznaniom A. K. złożonym w trakcie rozprawy, kiedy to odwołała ona zeznania złożone na komisariacie, podając jako argument, iż nie była wtedy w pełni świadoma ze względu na zażycie narkotyków lub środków psychotropowych. Sąd uznał, powołując się na praktykę orzeczniczą, iż zdecydowana większość narkomanów - świadków składa bardzo szczegółowe i obszerne zeznania podczas postępowania przygotowawczego a następnie przed sądem nagminnie je odwołuje, powołując się na to, że byli na głodzie lub zastraszeni przez policję, która sugerowała odpowiedzi. Ponadto Sąd przychylił się do opinii świadka T. K., funkcjonariusza policji, który zeznał, iż A. K. w trakcie przesłuchania nie mogła być pod wpływem narkotyków, gdyż przebywała -w szpitalu na detoksie. Także lekarz dyżurny zapewnił, że kobieta jest zdolna do złożenia zeznań. W trakcie odbywania kary J. W. otrzymał od A. K. list z przeprosinami za to, że przez jej zeznania został niesłusznie skazany. Kobieta powtórzyła tam argumenty przedstawione przed Sądem, tzn., iż fałszywie oskarżyła powoda w wyniku podpisania zeznań podsuniętych jej przez policję, żeby jak najszybciej opuścić komisariat. Sąd I instancji wskazał, że powód zmierza do uzyskania od pozwanej przeprosin za niesłuszne oskarżenie o przestępstwo handlu narkotykami oraz do opublikowania tychże przeprosin w (...) gazecie - (...). Biorąc pod uwagę ustalenia Sądu dokonane w sprawie karnej, należy przyjąć, iż powód próbuje zanegować jedną z głównych podstaw dowodowych wydanego wyroku skazującego. Żądanie zobowiązania osoby dokonującej naruszenia dóbr osobistych do złożenia oświadczenia odpowiedniej treści i w odpowiedniej formie jest uprawnione, jeżeli działanie strony pozwanej cechowało się bezprawnością. Jedną z okoliczności wyłączających bezprawność jest działanie w ramach obowiązującego porządku prawnego, które polega m.in. na złożeniu przez świadka zgodnych z prawdą zeznań. Informacje dostarczone w postępowaniu przygotowawczym przez -występującą jako świadek pozwaną zostały przez Sąd karny uznane za odpowiadające stanowi faktycznemu. Jednocześnie Sąd odmówił wiarygodności późniejszym, twierdzeniom A. K., że oskarżenie powoda było fałszywe i wynikało z przyjmowania środków odurzających, chęci opuszczenia komisariatu oraz manipulacji przesłuchujących ją funkcjonariuszy. Powołując się na orzeczenie Sądu Najwyższego z dnia 29 kwietnia 2009 roku sygn. 11 CSK 622/08, iż prawomocny wyrok sądu lustracyjnego dotyczący powoda wiąże sąd w sprawie o ochronę jego dóbr osobistych, jego tezę Sąd I instancji podzielił i przyjął, iż prawomocny wyrok sądu karnego uznający powoda za osobę winną przestępstwa wprowadzania do obrotu środków odurzających, wiąże sąd orzekający w sprawie powództwa zmierzającego do zanegowania odpowiedzialności karnej powoda. Wobec przyjęcia przez Sąd orzekający w procesie karnym, iż zeznania pozwanej obciążające powoda były zgodne z prawdą, późniejsze wycofanie się pozwanej ze złożonych zeznań, zarówno na rozprawie, jak i w korespondencji z powodem, stanowią okoliczność nierelewantną dla niniejszego rozstrzygnięcia. Ustalenie prawdziwości oskarżeń --- STRONA 3 --- A. K. pod adresem J. W. wiąże sąd orzekający w sprawie o ochronę dóbr osobistych powoda i przesądza o braku bezprawności w działaniu pozwanej. Dodał Sąd na marginesie, że przeciwne rozstrzygnięcie umożliwiałoby osobom powiązanym ze skazanymi publikowanie w prasie informacji wprowadzających w błąd opinia publiczną, sprzecznych z ustaleniami, które stanowiły podstawę prawomocnych wyroków w sprawach karnych. Potwierdzenie niewinności osób skazanych późniejszym wyrokiem sądu w sprawie o ochronę dóbr osobistych, przyjętym jedynie na podstawie oświadczenia strony pozwanej byłoby w sposób oczywisty sprzeczne z zasadami współżycia społecznego. Opisany wyżej wyrok zaskarżył powód w całości, domagając się jego zmiany przez uwzględnienie żądania. Domagał się zobowiązania pozwanej do przeproszenia w formie pisemnej i ogłoszenie tego oświadczenia na tablicy ogłoszeń w Sądzie Okręgowym w G.. Zarzucił , że Sąd I Instancji nie przesłuchał pozwanej, co było jego obowiązkiem , wzywając ją do Sądu. Zarzucił , że Sąd Okręgowy w C. niedokładnie przeczytał akta Sądu Okręgowego w G. , bowiem powód wnosił tam o przesłuchanie biegłego – psychiatrę do spraw uzależnień od narkotyków , zaś Sąd w G. nie odniósł się do tego wniosku, przez co popełnił błąd proceduralny. W postępowaniu karnym odmówiono mu prawa do rzetelnego procesu. Naruszenie jego godności i fakt doznanej krzywdy mogło zostać wykazane przez zeznanie pozwanej, która przedstawiłaby prawdziwą wersję „oraz realia sprawy karnej”. Pozwana nie zajęła stanowiska w postępowaniu apelacyjnym. Sąd Apelacyjny zważył co następuje: Apelacja nie może odnieść skutku , albowiem zarzuty w niej podniesione nie są zasadne. Apelujący zarzucił Sądowi I Instancji przede wszystkim naruszenie przepisów postępowania, a to niezasadne zaniechanie przeprowadzenia dowodu z przesłuchania pozwanej w charakterze strony. Dodać należy, że powód także nie został przesłuchany w charakterze strony, czego jednak skarżący nie zarzuca, bowiem Sąd Okręgowy nie przeprowadził dowodu z przesłuchania stron. Należy wyjaśnić, że dowód z przesłuchania stron ( art. 299 kpc) powinien być przeprowadzony jedynie wówczas, gdy za pomocą innych środków dowodowych nie zostały dostatecznie wyjaśnione fakty istotne dla rozstrzygnięcia sprawy. Taka sytuacja w niniejszej sprawie jednak nie wystąpiła. Sąd Okręgowy dysponował dokumentami, które znajdowały się w aktach sprawy karnej Sądu Okręgowego w G., sygn. IV K 10/05 , a przede wszystkim skazującym powoda prawomocnym wyrokiem karnym wydanym w tej sprawie, którym to wyrokiem sąd cywilny jest związany z mocy art. 11 kpc. Sąd I Instancji dysponował też kopią listu pozwanej skierowanego do powoda, na który to list powołuje się powód w pozwie. W pisemnych motywach zaskarżonego wyroku Sąd Okręgowy wskazał dowody, na których się oparł, a ustalenia faktyczne dokonane na ich podstawie są prawidłowe. Nie zachodziła więc potrzeba przeprowadzenia dowodu z zeznań stron. Przyjmuje się wręcz , że nie należy dopuszczać dowodu z przesłuchania stron, jeżeli sąd za pomocą innych środków dowodowych wyrobi sobie przekonanie co do stanu faktycznego i zgłoszonych przez strony żądań. Sąd nie ma obowiązku uwzględnienia wniosku dowodowego z zeznań stron. Dodać należy, że przeprowadzenie dowodu z przesłuchania strony ma charakter dobrowolny. W przeciwieństwie do dowodu z zeznań świadka, sąd nie może zastosować względem strony żadnych środków przymusu. Pozwana nie zajęła stanowiska w przedmiocie żądania pozwu , a wydany w sprawie wyrok jest wyrokiem zaocznym ( art. 339 § 1 kpc). W takiej sytuacji niezależnie od ustalenia podstawy faktycznej, sąd zawsze jest zobowiązany rozważyć, czy żądanie pozwu jest zasadne w świetle norm prawa materialnego. Negatywny wynik takiej analizy powoduje wydanie wyroku zaocznego oddalającego powództwo (por. m.in. wyrok SN z dnia 6 czerwca 1972 r., III CRN 30/72, Lex, nr 7094). Zupełnie chybione są zarzuty powoda dotyczące nieprzeprowadzenia wnioskowanego przezeń dowodu z opinii, czy też zeznań biegłego psychiatry w postępowaniu toczącym się przed Sądem Okręgowym w G.. Zarzut ten mógł skarżący podnosić w przysługujących mu środkach zaskarżenia w postępowaniu karnym, a sąd cywilny nie jest powołany do --- STRONA 4 --- oceny trafności zapadłego w postępowaniu karnym rozstrzygnięcia. Wręcz przeciwnie, jak już wyżej wspomniano, sąd cywilny w oparciu o art. 11 kpc jest związany ustaleniami wydanego w postępowaniu karnym prawomocnego wyroku skazującego co do popełnienia przestępstwa. Powód domaga się udzielenia mu ochrony prawnej w związku z naruszeniem jego dobra osobistego, a to godności (art. 24 § 1 kc) , kierując swoje roszczenie do A. K., która składała w procesie karnym zeznania jako świadek. Żądanie powoda dotyczy złożenia przez nią oświadczenia – przeproszenia o treści wskazanej przez powoda, które w ocenie powoda usunie naruszenie. Pozwana wystosowała do powoda list, w którym zawarła słowa przeprosin, lecz powód mimo to wniósł pozew w niniejszej sprawie, żądając nadto, by treść przeprosin została opublikowana w prasie , bądź na tablicy ogłoszeń Sądu Okręgowego w G.. W apelacji stwierdził , że wystarczy słowo przepraszam wypowiedziane przez A. K. przed Sądem. Powód dąży jednak w ten sposób do uzyskania orzeczenia sądu cywilnego, które w odmienny sposób, niż sąd karny oceniać by miało zeznania A. K. i przedstawiłoby jego osobę jako niewinnie skazaną, na co trafnie zwrócił uwagę Sąd I Instancji. W istocie zatem powód zmierza do podważenia prawidłowości ustaleń prawomocnego wyroku skazującego go, co w tym postępowaniu nie jest możliwe. Dodać należy, że sam fakt złożenia zeznań w postępowaniu karnym nie może być oceniony jako działanie bezprawne, co wyłącza ochronę przewidzianą w art. 23 i 24 kc. Zarzuty apelującego nie mogą zostać uznane za zasadne. Sąd Okręgowy poczynił właściwe i wystarczające dla rozstrzygnięcia sprawy ustalenia, które Sąd Apelacyjny podziela i przyjmuje za własne. Sąd I Instancji zastosował prawidłowo przepisy prawa materialnego i dokonał trafnej ich wykładni. W świetle powyższego apelacja jako niezasadna podlegała oddaleniu na podstawie art. 385 kpc.