Postanowienie I ACa 965/09 ififlfii

--- STRONA 1 --- ~ oaépas vmvku Sygn. akt I ACa 965/09 ififlfii ”//’;@,>i¢;@\\* »€@* WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 27 listopada 2009 r. Sad Apelacyjny w Gdafisku — Wydziai I Cywilny w skiadzie: Przewodniczacy: SSA Ewelina Jokiel Sedziowiez SA Jacek Grela ‘ SA Teresa Sobolewska (spr.) Protokolant: sekr. sadowy Anna woinicka po rozpoznaniu w dniu 6 Iistopada 2009 r. w Gdafisku na rozprawie sprawy 2 powédztwa K S przeciwko Skarbowi Pafistwa — Aresztowi Sledczemu w C. o zaplate na skutek apelacji obu stron od wyroku Sadu Okregowego w S z dnia 23 czerwca 2009 r. sygn. akt I C I. II. III IV. V. zmienia zaskarzony wyrok w punkcie 1 (pierwszym) w ten sposéb, 2e zasqdzona od pozwanego na rzecz powoda kwote 60.000 zl (szeéédziesiqt tysiecy) obniza do kwoty 30.000 zl (trzydzieéci tysiecy) z ustawowymi odsetkami od dnia 23 czerwca 2009r.; oddala apelacje pozwanego w pozostalej czeéci; oddala apelacje powoda; nie obciaza powoda kosztami postepowania apelacyjnego; zasadza od Skarbu Pafistwa — Sadu Okregowego w Slupsku na rzecz adwokata J M . kwote 6.588 zl (szeéé tysiecy pieéset osiemdzlesiat osiem) obejmujqca podatek VAT, tytuiem kosztéw pomocy prawnej udzielonej pbwodowi 2 urzedu w postepowaniu apelacyjnym. Na oryginale wiaéciwe podpisy , » odpis Wßku Sygn„ akt I ACa 965/09 žßfiäž f'i2a›2v;ś\\“ vflßs WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 27 listopada 2009 r. Sąd Apelacyjny w Gdańsku - Wydział I Cywilny w składzie: Przewodniczący: SSA Ewelina Jokiel Sędziowie: SA Jacek Grela ' SA Teresa Sobolewska (spr.) Protokolant: sekr. sądowy Anna Woźnicka po rozpoznaniu w dniu 6 listopada 2009 r. w Gdańsku na rozprawie sprawy 2 powództwa K S przeciwko Skarbowi Państwa - Aresztowi Śledczemu w C. o zapłatę na skutek apelacji obu stron od wyroku Sądu Okręgowego w S z dnia 23 czerwca 2009 r. sygn. akt I C I. II. III IV. V. zmienia zaskarżony wyrok w punkcie 1 (pierwszym) w ten sposób, że zasądzoną od pozwanego na rzecz powoda kwotę 60.000 zł (sześćdziesiąt tysięcy) obniża do kwoty 30.000 zł (trzydzieści tysięcy) z ustawowymi odsetkami od dnia 23 czerwca 2009r.; oddala apelację pozwanego w pozostałej części; oddala apelację powoda; nie obciąża powoda kosztami postępowania apelacyjnego; zasądza od Skarbu Państwa - Sądu Okręgowego w Słupsku na rzecz adwokata J M _ kwotę 6.588 zł (sześć tysięcy pięćset osiemdziesiąt osiem) obejmującą podatek VAT, tytułem kosztów pomocy prawnej udzielonej powodowi z urzędu w postępowaniu apelacyjnym. Na oryginale właściwe podpisy , --- STRONA 2 --- 2 Sygn. akt I ACa 965/09 UZASADNIENIE Powod K Si domagal sie zasadzenia od pozwanego Skarbu Pafistwa ~ Aresztu Sledczego w C kwoty 300.000 zl tytulem zadoééuczynienia za utrate zdrowia i trwale kalectwo, ktorego — jak twierdzil — doznal w trakcie pobytu w pozwanym Areszcie na skutek uzycia w stosunku do niego przez funkcjonariuszy Sluiby Wieziennej siky fizycznej. Pozwany wniosl o oddalenie powodztwa podnoszac, ii w trakcie zastosowania wobec powoda przymusu bezpoéredniego wywolanego jego agresywnym zachowaniem, doszlo do nieszczeéliwego wypadku. Zdaniem pozwanego dzialanie funkcjonariuszy podejmujacych interwencje wobec powoda nie bylo bezprawne, gdyé sprawca zdarzenia, w trakcie ktérego powod doznal obrazefi ciala byl sam powod, ktory stawial czynny opor. Wyrokiem z dnia 23 czerwca 2009 r. Sad Okregowy w S . zasadzil od pozwanego na rzecz powoda kwote 60.000 zl z ustawowymi odsetkami od dnia wyrokowania, oddalajac powodztwo w pozostalej czeéci. Przyznal rowniei Sad wynagrodzenie pelnomocnikowi powoda z tytulu udzielonej pomocy prawnej z urzedu. Sad Okregowy ustalil nastepujacy stan faktyczny: Powod K. S w okresie od 11 lutego 2005 r. do I2 marca 2005 r. przebywal w Areszcie Sledczym w C? . W dniu 11 marca 2005 r. w godzinach porannych powod (tymczasowo aresztowany) zostal doprowadzony przez funkcjonariusza Sluiby Wigziennej R N z pawilonu wieziennego do 2 Sygn. akt I ACa 965/O9 UZASADNIENIE Powód K Si domagał się zasądzenia od pozwanego Skarbu Państwa - Aresztu Śledczego w C kwoty 300.000 zł tytułem zadośćuczynienia za utratę zdrowia i trwałe kalectwo, którego - jak twierdził - doznał w trakcie pobytu w pozwanym Areszcie na skutek użycia w stosunku do niego przez funkcjonariuszy Służby Więziennej siły fizycznej. Pozwany wniósł o oddalenie powództwa podnosząc, iż w trakcie zastosowania wobec powoda przymusu bezpośredniego wywołanego jego agresywnym zachowaniem, doszło do nieszczęśliwego wypadku. Zdaniem pozwanego działanie funkcjonariuszy podejmujących interwencję wobec powoda nie było bezprawne, gdyż sprawcą zdarzenia, w trakcie którego powód doznał obrażeń ciała był sam powód, który stawiał czynny opór. Wyrokiem z dnia 23 czerwca 2009 r. Sąd Okręgowy w S . zasądził od pozwanego na rzecz powoda kwotę 60.000 zł z ustawowymi odsetkami od dnia wyrokowania, oddalając powództwo w pozostałej części. Przyznał również Sąd wynagrodzenie pełnomocnikowi powoda z tytułu udzielonej pomocy prawnej z urzędu. Sąd Okręgowy ustalił następujący stan faktyczny: Powód K. S w okresie od ll lutego 2005 r. do 12 marca 2005 r. przebywał w Areszcie Śledczym w C? _ W dniu ll marca 2005 r. w godzinach porannych powód (tymczasowo aresztowany) został doprowadzony przez funkcjonariusza Służby Więziennej R N Z pawilonu więziennego do --- STRONA 3 --- ' 3 czesci administracyjnej Aresztu w celu zalatwienia formalnosci zwiazanych z jego zwolnieniem w dniu nastepnwm. Powod zostal doprowadzony bez zastosowania jakiegokolwiek srodka przymusu. Powod szedl spokojnie, wygladal na calkowicie zdrowego. R ~ N pozostawil powoda w pokoju przesiuchafi. Powod byl niezadowolony, gdyz uwaial, Ze otrzymal za niska zapomoge pienisina na wyjscie z zakladu karnego i dlatego domagal sis rozmowy z Hpania Dyrektor”. Z powodem zostaly przeprowadzone rozmowy dyscyplinujace w pokoju przesluchafi. Po uplywie okolo godziny R N zostal wezwany aby odprowadzié powoda z rejonu administracji do celi mieszkalnej. Bezposrednio po wyprowadzeniu powoda przez R N z pomieszczenia do przesluchafi, powod przeklal Hchcs do tej k... dyrektorki”, otworzyl drzwi prowadzace do sekretariatu Dyrektora Aresztu Sledczego. Stanal w drzwiach sekretariatu, reka chwycil za klamke drzwi prowadzacych do gabinetu Dyrektora, ktére to drzwi znajduja sis obok drzwi prowadzacych do sekretariatu. Powod jedna rake trzymal na klamce od drzwi gabinetu Dyrektora, a prawa noga zaparl sie 0 wylom w scianie znajdujacej sie bezposrednio przy drzwiach prowadzacych do sekretariatu. W tej chwili R N. zlapal powoda oburacz na wysokosci klatki piersiowej i staral sie go przeciagnaé w swoja strong na korytarz. Powod mocno zapieral sis. Taka sytuacja trwala kilka sekund. R» N krzykiem wezwal pomoc. Pierwszy na pomoc podbiegl funkcjonariusz K _ G . Przy jego pomocy powod zostal przeciagniety za rece na korytarz. Powod probowai sis wyrwaé, wierzgal nogami. R N i K G’ musieli go mocno przytrzymao. R N trzymal powoda za lewa rake wykrocona do tylu, a K G~ stal 2 tylu i naciskal na jego ` 3 części administracyjnej Aresztu w celu załatwienia formalności związanych z jego zwolnieniem w dniu następnym. Powód został doprowadzony bez zastosowania jakiegokolwiek środka przymusu. Powód szedł spokojnie, wyglądał na całkowicie zdrowego. R ~ N pozostawił powoda w pokoju przesłuchań. Powód był niezadowolony, gdyż uważał, że otrzymał za niską zapomogę pieniężną na wyjście z zakładu karnego i dlatego domagał się rozmowy z „panią Dyrektor”. Z powodem zostały przeprowadzone rozmowy dyscyplinujące w pokoju przesłuchań. Po upływie około godziny R N został wezwany aby odprowadzić powoda z rejonu administracji do celi mieszkalnej. Bezpośrednio po wyprowadzeniu powoda przez R N z pomieszczenia do przesłuchań, powód przeklął „chcę do tej k... dyrektorki”, otworzył drzwi prowadzące do sekretariatu Dyrektora Aresztu Śledczego. Stanął w drzwiach sekretariatu, ręką chwycił za klamkę drzwi prowadzących do gabinetu Dyrektora, które to drzwi znajdują się obok drzwi prowadzących do sekretariatu. Powód jedną rękę trzymał na klamce od drzwi gabinetu Dyrektora, a prawą nogą zaparł się o wyłom w ścianie znajdującej się bezpośrednio przy drzwiach prowadzących do sekretariatu. W tej chwili R N. złapał powoda oburącz na wysokości klatki piersiowej i starał się go przeciągnąć w swoją stronę na korytarz. Powód mocno zapierał się. Taka sytuacja trwała kilka sekund. R' N krzykiem wezwał pomoc. Pierwszy na pomoc podbiegł funkcjonariusz K . G . Przy jego pomocy powód został przeciągnięty za ręce na korytarz. Powód próbował się wyrwać, wierzgał nogami. R N i K G' musieli go mocno przytrzymać. R -N trzymał powoda za lewą rękę wykręconą do tyłu, a K G~ stał z tyłu i naciskał na jego --- STRONA 4 --- 4 barki, probujac go obezwladnié. Powod nadal stai i stawiai opor, szarpak sis. W tym momencie do tej trojki podszedl kolejny funkcjonariusz K K Zlapal powoda za prawa rsks. Powod przy udziale tych trzech funkcjonariuszy zostal obezwladniony tj. polozony na ziemis twarza do podlogi. W czasie kiedy powod lezal na podlodze, krzyczal i szarpal sis, rsce mial wykrscone do tyiu, doszedl dowodca zmiany G M. i zaloiyl mu kajdanki. Powod po podniesieniu go z podloza skarzyl sis na bol w udzie. G M wraz 2 R N J praktycznie przeniesli powoda do jego celi. Kiedy szli korytarzem powod mial praktycznie podkurczone nogi i uskarial sis na bol w nodze. Tsgo samego dnia okolo godz. 12:50 powod, ktory uskarzal sis na bol w nodze, zostal przewieziony do szpitala w C H W szpitalu wykonano powodowi zdjscie Rtg, ktore wykazalo, i2 doszlo u niego do zlamania szyjki kosci udowej prawej. Lekarz badajacy powoda skierowal go na Oddzial Chirurgii Urazowo — Ortopedycznej Szpitala Specjalistycznego w C .; przyjscie na oddzial wyznaczono na dziefi 12 marca 2005r. W sprawie zaistniaiego przypadku zastosowania w dniu ll marca 2005 r. na terenie Aresztu srodkow przymusu bezposredniego w postaci uzycia sily fizycznej wobec tymczasowo aresztowanego powoda byly prowadzone dwa wewnstrzne postspowania wyjasniajace w Areszcie Sledczym w C , zostala przeprowadzona wizytacja przez ssdziego wizytatora d/s Penitencjarnych Sadu Okrsgowsgo w S. oraz toczylo sis dochodzenie w Prokuraturze Rejonowej w C (sygn. akt 1 Ds ') w sprawie przekroczenia swoich uprawniefi przez funkcjonariuszy Aresztu Sledczego w C — K. K‘ ., G M , R 4 barki, próbując go obezwładnić. Powód nadal stał i stawiał opór, szarpał się. W tym momencie do tej trójki podszedł kolejny funkcjonariusz K K Złapał powoda za prawa rękę. Powód przy udziale tych trzech funkcjonariuszy został obezwładniony tj. położony na ziemię twarzą do podłogi. W czasie kiedy powód leżał na podłodze, krzyczał i szarpał się, ręce miał wykręcone do tyłu, doszedł dowódca zmiany G M. i założył mu kajdanki. Powód po podniesieniu go 2 podłoża skarżył się na ból w udzie. G M wraz z R N i praktycznie przenieśli powoda do jego celi. Kiedy szli korytarzem powód miał praktycznie podkurczone nogi i uskarżał się na ból w nodze. Tego samego dnia około godz. 12:50 powód, który uskarżał się na ból w nodze, został przewieziony do szpitala w C „ W szpitalu wykonano powodowi zdjęcie Rtg, które wykazało, iż doszło u niego do złamania szyjki kości udowej prawej. Lekarz badający powoda skierował go na Oddział Chirurgii Urazowo - Ortopedycznej Szpitala Specjalistycznego w C .; przyjęcie na oddział wyznaczono na dzień 12 marca 2005r. W sprawie zaistniałego przypadku zastosowania w dniu ll marca 2005 r. na terenie Aresztu środków przymusu bezpośredniego w postaci użycia siły fizycznej wobec tymczasowo aresztowanego powoda były prowadzone dwa wewnętrzne postępowania wyjaśniające w Areszcie Śledczym w C , została przeprowadzona wizytacja przez sędziego wizytatora d/s Penitencjarnych Sądu Okręgowego w S. oraz toczyło się dochodzenie w Prokuraturze Rejonowej w C (sygn. akt 1 Ds ') w sprawie przekroczenia swoich uprawnień przez funkcjonariuszy Aresztu Śledczego w C - K. K` ., G M , R --- STRONA 5 --- 5 N i K G poprzez uszkodzenie ciala K_ S to jest o czyn z art. 231 § 1 kk. Dochodzenie w tej sprawie zostalo umorzone postanowienienl z dnia 17 paidziernika 2006 r., wobec braku znamion przestspstwa. Wszystkie w/w postspowania wykazaly, i2 uzycie srodka przymusu bezposredniego tj. uiycis sily fizycznej w Areszcie Sledczym w C w dniu 11 marca 2005 r. wobec tymczasowo aresztowanego bylo praworzadne i zostalo prawidlowo udokumentowane. W warunkach wolnosciowych powod zostal przyjsty do Szpitala Specjalistycznego im. J.K. 1 na Oddziai Chirurgii Urazowo — Ortopedycznej w dniu 12 marca 2005 r. z rozpoznaniem ziamania szyjki kosci udowej prawej. W dniu 14 marca 2005 r. powod zostal poddany operacji, w trakcie ktorej dokonano zespolenia 2 srubami. W dniu 16 marca 2005 r. powod zostal wypisany ze szpitala w stanie ogolnym dobrym. Zlamanie mialo charakter stabilny, a rodzaj zabiegu operacyjnego malo inwazyjny. Powod ponownie zostal osadzony w zakladzie karnym w dniu 13 lipca 2006 r. Przebywal najpierw w Areszcie Sledczym w C. » nastspnie w Zakladzie Karnym w Ki skad zostal przetransportowany do Aresztu Sledczego W M‘ , a stamtad z powrotem. zostal przekazany do Zakiadu Karnego w K . Zaklad Karny w K powod opuscil w dniu 8 paédziernika 2008 r. W trakcie pobytu w zakladach karnych w okresie od 13 lipca 2006r. do 8 paédziernika 2008r. powod byl kilkakrotnie konsultowany ortopedycznie. Skarzyl sis na bole w prawym biodrze. W dniu 5 paédziernika 2006 r. nie wyrazil zgody na wykonanie badania Rtg. Od dnia 17 stycznia 2007 r. do 31 stycznia 2007 r. powod przebywal w Szpitalu przy Areszcie Sledczym w W — M na Oddziale Ortopedii i Traumatologii, na 5 N i K G poprzez uszkodzenie ciała K. S to jest o czyn z art. 231 § l kk. Dochodzenie w tej sprawie zostało umorzone postanowienieni z dnia l7 października 2006 r., wobec braku znamion przestępstwa. Wszystkie w/w postępowania wykazały, iż użycie środka przymusu bezpośredniego tj. użycie siły fizycznej w Areszcie Śledczym w C w dniu ll marca 2005 r. wobec tymczasowo aresztowanego było praworządne i zostało prawidłowo udokumentowane. W warunkach wolnościowych powód został przyjęty do Szpitala Specjalistycznego im. J.K. 1 na Oddział Chirurgii Urazowo - Ortopedycznej w dniu 12 marca 2005 r. z rozpoznaniem złamania szyjki kości udowej prawej. W dniu 14 marca 2005 r. powód został poddany operacji, w trakcie której dokonano zespolenia 2 śrubami. W dniu 16 marca 2005 r. powód został wypisany ze szpitala w stanie ogólnym dobrym. Złamanie miało charakter stabilny, a rodzaj zabiegu operacyjnego mało inwazyjny. Powód ponownie został osadzony w zakładzie karnym w dniu 13 lipca 2006 r. Przebywał najpierw w Areszcie Śledczym w C. › następnie w Zakładzie Karnym w K‹ skąd został przetransportowany do Aresztu Śledczego W M‹ , a stamtąd z powrotem. został przekazany do Zakładu Karnego w K . Zakład Karny w K powód opuścił w dniu 8 października 2008 r. W trakcie pobytu w zakładach karnych w okresie od l3 lipca 2006r. do 8 października 2008r. powód był kilkakrotnie konsultowany ortopedycznie. Skarżył się na bóle w prawym biodrze. W dniu 5 października 2006 r. nie wyraził zgody na wykonanie badania Rtg. Od dnia 17 stycznia 2007 r. do 31 stycznia 2007 r. powód przebywał w Szpitalu przy Areszcie Śledczym w W - M na Oddziale Ortopedii i Traumatologii, na --- STRONA 6 --- 6 ktory zostal przyjsty w celu usuniscia srub Zegpalajqcych po operacji szyjki kosci udowej. Wykonano zdjscie Rtg. Powod zostal zakwalifikowany do zabiegu, jednakze nie wyrazil na niego zgody. Zostal wypisany ze szpitala na wlasne Zadanie. W dniu 27 marca 2007 r., na kolejnej konsultacji ortopedycznej w ZOZ Aresztu Sledczego W. powod. wyrazil zgods na zabieg usuniscia srub. Od dnia 14 do 23 kwietnia 2007r. powod przebywal na leczeniu szpitalnym na Oddziale Ortopedii i Traumatologii Szpitala przy Areszcie Sledczym W. '. Na Oddzial zostal przyjsty z rozpoznaniem: stan po leczeniu operacyjnym zlamania szyjki koéci udowej prawej, ze skroceniem szyjki i znieksztalceniem glowy. W dniu l6 kwietnia 2007 r. przeprowadzono u powoda operacjs usuniscia trzech srub z szyjki kosci udowej prawej. Powod zostal wypisany w dniu 23 kwietnia 2007 r. w stanie ogolnym dobrym z zaleceniem chodzenia o kuli lokciowej. Powod oczekuje na planowy zabieg alloplastyki. U powoda doszlo do zlamania szyjki kosci udowej prawej w trakcie zastosowania przez funkcjonariuszy Sluzby Wisziennej Aresztu Sledczego w Cl srodka przymusu bezposredniego w postaci sprowadzenia powoda "do parteru”. Podczas sprowadzania powoda do tej pozycji moglo dojsé do niefizjologicznego uloienia koficzyny co moglo spowodowaé niefizjologiczne skrscenie glowki kosci udowej, w nastspstwie ktorego doszlo najprawdopodobniej do ziamania szyjki kosci udowej prawej. Brak jest informacji o wystspujacwn u powoda wczesniej schorzeniu szyjki kosci udowej. U powoda, najprawdopodobniej na skutek samej morfologii zlamania, lacznie ze zlamaniem szyjki kosci udowej doszlo do uszkodzenia 'naczyfi odzywczych kosci, co skutkowalo jalowq martwica glowy kosci udowej. W takim przypadku 6 który został przyjęty w celu usunięcia śrub Zespalających po operacji szyjki kości udowej. WykOnanO zdjęcie Rtg. Powód został zakwalifikowany do zabiegu, jednakże nie wyraził na niego zgody. Został wypisany ze szpitala na własne żądanie. W dniu 27 marca 2007 r., na kolejnej konsultacji ortopedycznej w ZOZ Aresztu Śledczego W. powód. wyraził zgodę na zabieg usunięcia śrub. Od dnia 14 do 23 kwietnia 2007r. powód przebywał na leczeniu szpitalnym na Oddziale Ortopedii i Traumatologii Szpitala przy Areszcie Śledczym W. '. Na Oddział został przyjęty z rozpoznaniem: stan po leczeniu operacyjnym złamania szyjki kości udowej prawej, ze skróceniem szyjki i zniekształceniem głowy. W dniu 16 kwietnia 2007 r. przeprowadzono u powoda operację usunięcia trzech śrub z szyjki kości udowej prawej. Powód został wypisany w dniu 23 kwietnia 2007 r. w stanie ogólnym dobrym z zaleceniem chodzenia o kuli łokciowej. Powód oczekuje na planowy zabieg alloplastyki. U powoda doszło do złamania szyjki kości udowej prawej w trakcie zastosowania przez funkcjonariuszy Służby Więziennej Aresztu Śledczego w Cl środka przymusu bezpośredniego w postaci sprowadzenia powoda „do parteru”. Podczas sprowadzania powoda do tej pozycji mogło dojść do niefizjologicznego ułożenia kończyny co mogło spowodować niefizjologiczne skręcenie główki kości udowej, w następstwie którego doszło najprawdopodobniej do złamania szyjki kości udowej prawej. Brak jest informacji o występującym u powoda wcześniej schorzeniu szyjki kości udowej. U powoda, najprawdopodobniej na skutek samej morfologii złamania, łącznie ze złamaniem szyjki kości udowej doszło do uszkodzenia 'naczyń odżywczych kości, co skutkowało jałową martwicą głowy kości udowej. W takim przypadku --- STRONA 7 --- 7 nawet najlepsza rehabilitacja nie zapobieglaby powiklaniom. Biegly w badaniu przedmiotowym stwierdzil u powoda chod utykajacy na prawa nogs, skrocenie prawej koficzyny dolnej o okolo 4 cm, zaniki missni posladka i uda prawego, zgiscie stawu biodrowego do okolo 90 stopni, ubytek wyprostu okolo 20 stopni, praktyczny brak ruchow rotacyjnych i odwodzenie do okolo 10 stopni. Stwierdzil tei utrwalony przykurcz zgisciowy okolo 15 stopni stawu kolanowego prawego, ruchomosé czynna i bierna o pelnym zakresie ruchu w stosunku do normy wiekowej, napiscie missni przykrsgoslupowych nieznacznie wzmozone oraz ruchomosé krsgoslupa lsdiwiowego we wszystkich plaszczyznach ograniczona w stopniu nieznacznym. Powod cierpi na pourazowa chorobs zwyrodnieniowa prawego stawu biodrowego ze skroceniem prawej koficzyny dolnej. Schorzenie to stanowi 35% trwalego uszczerbku na zdrowiu. Powéd moie pracowaé za wyjstkiem cisikich prac fizycznych. Brak jest mozliwosci pelnego powrotu powoda do zdrowia. Jest on czssciowo niezdolny do pracy do czasu wykonania zabiegu alloplastyki. Zabieg ten moze przywrocio ruchomosé stawu biodrowego i w ten sposob polepszyé funkcjonowanie tego stawu. Powod ma obecnie 49 lat, z zawodu jest masarzem. Po opuszczeniu zakladu karnego w paidzierniku 2008 r. nie podjal pracy. Jest zarejestrowany w Urzsdzie Pracy jako bezrobotny, bez prawa do zasilku. Utrzymuje sis z zasilkow okresowych z pomocy spolecznej. Pomaga mu rowniei rodzina. Powod ma klopoty z chodzeniem — kiedy chodzi boli go biodro. Zazywa srodki przeciwbolowe — ketanol. Jest po opieks lekarza rodzinnego. Oczekuje na zabieg alloplastyki, ktory wediug informacji, uzyskanej przez powoda w szpitalu zostanie przeprowadzony we wrzesniu badi w paidzierniku biezacego roku. Powod przy 7 nawet najlepsza rehabilitacja nie zapobiegłaby powikłaniom. Biegły w badaniu przedmiotowym stwierdził u powoda chód utykający na prawą nogę, skrócenie prawej kończyny dolnej o około 4 cm, zaniki mięśni pośladka i uda prawego, zgięcie stawu biodrowego do około 90 stopni, ubytek wyprostu około 20 stopni, praktyczny brak ruchów rotacyjnych i odwodzenie do około 10 stopni. Stwierdził też utrwalony przykurcz zgięciowy około 15 stopni stawu kolanowego prawego, ruchomość czynna i bierna o pełnym zakresie ruchu w stosunku do normy wiekowej, napięcie mięśni przykręgosłupowych nieznacznie wzmożone oraz ruchomość kręgosłupa lędźwiowego we wszystkich płaszczyznach ograniczoną w stopniu nieznacznym. Powód cierpi na pourazową chorobę zwyrodnieniową prawego stawu biodrowego ze skróceniem prawej kończyny dolnej. Schorzenie to stanowi 35% trwałego uszczerbku na zdrowiu. Powód może pracować za wyjątkiem ciężkich prac fizycznych. Brak jest możliwości pełnego powrotu powoda do zdrowia. Jest on częściowo niezdolny do pracy do czasu wykonania zabiegu alloplastyki. Zabieg ten może przywrócić ruchomość stawu biodrowego i w ten sposób polepszyć funkcjonowanie tego stawu. Powód ma obecnie 49 lat, z zawodu jest masarzem. Po opuszczeniu zakładu karnego w październiku 2008 r. nie podjął pracy. Jest zarejestrowany w Urzędzie Pracy jako bezrobotny, bez prawa do zasiłku. Utrzymuje się z zasiłków okresowych z pomocy społecznej. Pomaga mu również rodzina. Powód ma kłopoty z chodzeniem - kiedy chodzi boli go biodro. Zażywa środki przeciwbólowe - ketanol. Jest po opieką lekarza rodzinnego. Oczekuje na zabieg alloplastyki, który według informacji, uzyskanej przez powoda w szpitalu zostanie przeprowadzony we wrześniu bądź w październiku bieżącego roku. Powód przy --- STRONA 8 --- 8 wzroscie 174 cm waiy okolo 60 kg. W ocenie Sadu. Okrsgowego roszczenie powoda jest usprawiedliwione co do zasady na podstawie art. 417 § 1 kc. Wskazal Sad, i2 bezspornym jest, Ze do zlamania kosci udowej prawej powoda doszlo w trakcie zdarzenia, ktore mialo miejsce w dniu 11 marca 2005 r. w budynku administracji na terenie Aresztu Sledczego w C . Z opinii bieglego lekarza ortopedy wynika, i2 do zlamania doszlo najprawdopodobniej w chwili kiedy trzech funkcjonariuszy Sluiby Wisziennej R . N , K G i K" K. sprowadzako powoda "do parteru”. W tym momencie doszlo do niefizjologicznego ulozenia nogi prawej powoda, co w konsekwencji spowodowalo niefizjologiczne skrscenie glowki kosci udowej powodujac jej zlamanie. Majac na uwadze okolicznosci zdarzenia Sad Okrsgowy stwierdzil, i2 zastosowanie przez funkcjonariuszy Sluiby Wisziennej w tym konkretnym przypadku srodkow przymusu bezposredniego bylo w pelni uzasadnione i tym samym zgodne z prawem. Jednakie doszlo do naruszenia prawa przy stosowaniu tego srodka przymusu bezposredniego. Naruszenie prawa polegalo, zdaniem Sadu I instancji, na nieumiejstnym wykonaniu samego manewru sprowadzania powoda "do parteru”. Sad zwrocil uwags, i2 powod — osoba o bardzo szczupiej budowie ciala (przy wzroscie 174 cm, waiy niecale 60 kg) — byl obezwladniony przez trzech funkcjonariuszy. Cala akcja toczyla sis na korytarzu, w budynku biurowym Aresztu Sledczego, a wisc, zdaniem Sadu, trudno jest mowié, aby w tym momencie istnialo bezposrednie zagroienie zdrowia badé Zycia Dyrektora Aresztu Sledczego w C' 1, czy teZ innych osob. Dlatego funkcjonariusze wiszienni wykonujac manewr obezwladnienia powoda winni byli wykonaé go w sposob calkowicie przez siebie 8 wzroście 174 cm waży około 60 kg. W ocenie Sądu_ Okręgowego roszczenie powoda jest usprawiedliwione co do zasady na podstawie art. 417 § 1 kc. Wskazał Sąd, iż bezspornym jest, że do złamania kości udowej prawej powoda doszło w trakcie zdarzenia, które miało miejsce w dniu 11 marca 2005 r. w budynku administracji na terenie Aresztu Śledczego w C . Z opinii biegłego lekarza ortopedy wynika, iż do złamania doszło najprawdopodobniej w chwili kiedy trzech funkcjonariuszy Służby Więziennej R' . N , K G i K' K. sprowadzało powoda „do parteru”. W tym momencie doszło do niefizjologicznego ułożenia nogi prawej powoda, co w konsekwencji spowodowało niefizjologiczne skręcenie główki kości udowej powodując jej złamanie. Mając na uwadze okoliczności zdarzenia Sąd Okręgowy stwierdził, iż zastosowanie przez funkcjonariuszy Służby Więziennej w tym konkretnym przypadku środków przymusu bezpośredniego było w pełni uzasadnione i tym samym zgodne z prawem. Jednakże doszło do naruszenia prawa przy stosowaniu tego środka przymusu bezpośredniego. Naruszenie prawa polegało, zdaniem Sądu I instancji, na nieumiejętnym wykonaniu samego manewru sprowadzania powoda „do parteru”. Sąd zwrócił uwagę, iż powód - osoba o bardzo szczupłej budowie ciała (przy wzroście 174 cm, waży niecałe 60 kg) - był obezwładniony przez trzech funkcjonariuszy. Cała akcja toczyła się na korytarzu, w budynku biurowym Aresztu Śledczego, a więc, zdaniem Sądu, trudno jest mówić, aby w tym momencie istniało bezpośrednie zagrożenie zdrowia bądź życia Dyrektora Aresztu Śledczego w C' ›, czy też innych osób. Dlatego funkcjonariusze więzienni wykonując manewr obezwładnienia powoda winni byli wykonać go w sposób całkowicie przez siebie --- STRONA 9 --- 9 kontrolowany, bez narazenia powoda na uszkodzenie ciala. Majac na uwadze okolicznosé, i2 do zastosowania srodka przymusu bezposredniego w postaci sprowadzenia "do parteru” doszio bez watpienia na skutek agresywnego zachowania sis powoda, ktory nie reagowal na ustne upomnienia, a po podjsciu przez R. N; proby odciagniscia go od drzwi, stawial nadal zdecydowany silny opor, co wymusilo na funkcjonariuszach zastosowanie dalej idacego, skuteczniejszego srodka przymusu bezposredniego) Sad Okrsgowy uzdal, i2 powod przyczynil sis w istotnym stopniu do doznanego przez niego uszkodzenia ciala. W ocenie Sadu a quo stopiefi przyczynienia sis powoda naleiy okreslié na co najmniej 40%. Natomiast uwzglsdniajac charakter i wysokosé doznanego przez powoda uszczerbku na zdrowiu (35%), a w szczegolnosci jego dlugotrwalosé j. w znacznym stopniu nieodwracalnosé oraz znaczna dolegliwosé tego uszczerbku (powod ma krotsza nogs, ma klopoty z chodzeniem, czeka go kolejna operacja) kwota adekwatna, ktora tytulem. zadoséuczynienia zrekompensuje powodowi krzywds jest, w ocenie Sadu Okrsgowego, kwota 100.000 21. Majac jednak na uwadze przyczynienie sis powoda do poniesionej przez siebie szkody (art. 362 kc) co najmniej w 40% Sad Okrsgowy uznal powodztwo za zasadne do kwoty 60.000 zl. W pozostalym natomiast zakresie powodztwo oddalil uznajac je za wygorowane. Apelacjs od powyiszego wyroku zloiyly obie strony. Pozwany zaskarzyl wyrok w czssci uwzglsdniajacej powodztwo i wniosl o zmians wyroku w tej czssci poprzez oddalenie powodztwa w calosci oraz rozstrzygniscie o kosztach postspowania ewentualnie o uchylenie wyroku i przekazanie sprawy Sadowi I instancji do ponownego 9 kontrolowany, bez narażenia powoda na uszkodzenie ciała. Mając na uwadze okoliczność, iż do zastosowania środka przymusu bezpośredniego w postaci sprowadzenia „do parteru” doszło bez wątpienia na skutek agresywnego zachowania się powoda, który nie reagował na ustne upomnienia, a po podjęciu przez R. N; próby odciągnięcia go od drzwi, stawiał nadal zdecydowany silny opór, co wymusiło na funkcjonariuszach zastosowanie dalej idącego, skuteczniejszego środka przymusu bezpośredniego) Sąd Okręgowy uznał, iż powód przyczynił się w istotnym stopniu do doznanego przez niego uszkodzenia ciała. W ocenie Sądu a quo stopień przyczynienia się powoda należy określić na co najmniej 40%. Natomiast uwzględniając charakter i wysokość doznanego przez powoda uszczerbku na zdrowiu (35%), a w szczególności jego długotrwałość i. w znacznym stopniu nieodwracalność oraz znaczną dolegliwość tego uszczerbku (powód ma krótsza nogę, ma kłopoty z chodzeniem, czeka go kolejna operacja) kwota adekwatna, która tytułem. zadośćuczynienia zrekompensuje powodowi krzywdę jest, w ocenie Sądu Okręgowego, kwota 100.000 zł. Mając jednak na uwadze przyczynienie się powoda do poniesionej przez siebie szkody (art. 362 kc) co najmniej w 40% Sąd Okręgowy uznał powództwo za zasadne do kwoty 60.000 zł. W pozostałym natomiast zakresie powództwo oddalił uznając je za wygórowane. Apelację od powyższego wyroku złożyły obie strony. Pozwany zaskarżył wyrok w części uwzględniającej powództwo i wniósł o zmianę wyroku w tej części poprzez oddalenie powództwa w całości oraz rozstrzygnięcie o kosztach postępowania ewentualnie o uchylenie wyroku i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego --- STRONA 10 --- 10 rozpoznania. Pozwany zarzucilz 1. naruszenie przepisow prawa nwterialnego tj. art. 417 kc w zwiazku 2 art. 445 kc oraz w zwiazku 2 art. 19 ust. 1 i 2 ustawy 2 dnia 26 kwietnia 1996r. o Slu2bie Wisziennej w zwiazku z § 9 i § 26 rozporzadzenia Rady Ministrow 2 dnia 20 listopada 1996 r. w sprawie szczegolowych warunkow stosowania srodkow przymusu bezposredniego oraz u2ycia broni palnej lub psa s1u2bowego przez funkcjonariuszy S1u2by Wisziennej oraz sposobu postspowania w tym zakresie (Dz.U. Nr 136, poz. 637) poprzez blsdna jego wykladnis i niewlasciwe zastosowanie uznajac, 2e sposob obezwladnienia powoda 2 powodu napasci na funkcjonariusza, w wyniku ktorego doszlo do nieszczssliwego wypadku bylo bezprawnym dzialaniem funkcjonariuszy w ramach wykonywania wladzy publicznej, 2. naruszenie art. 233 kpc poprzez dokonanie istotnych ustalefi w sprzecznosci z rzeczywistym stanem faktycznym, 3. naruszenie art. 98 kpc w zakresie braku orzeczenia o kosztach postspowania. W uzasadnieniu apslacji pozwany podniosl, i2 zachowanie powoda wyczerpywalo znamiona przestspstw okreslonych w art. 222, 223, 226 Kodeksu Karnego. Dzialanie funkcjonariuszy polegajace na uzyciu przymusu bezposredniego — sily fizycznej nie bylo bezprawne albowiem art. 19 ust. 1 ustawy 2 dnia 26 kwietnia 1996r. o S1u2bie Wisziennej (D2. U. Nr 61, poz. 283 2 po2n. 2m.) daje takie upowainienie funkcjonariuszom w celu przeciwdzialania usiiowaniu zamachu na Zycie lub zdrowie wlasne albo innej osoby, nawolywaniu do buntu, razacemu nieposluszefistwu, 10' rozpoznania. Pozwany zarzucił: 1. naruszenie przepisów prawa nœterialnego tj. art. 417 kc w związku z art. 445 kc oraz w związku z art. 19 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 26 kwietnia 1996r. o Służbie Więziennej w związku z § 9 i § 26 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 20 listopada 1996 r. w sprawie szczegółowych warunków stosowania środków przymusu bezpośredniego oraz użycia broni palnej lub psa służbowego przez funkcjonariuszy Służby Więziennej oraz sposobu postępowania w tym zakresie (Dz.U. Nr 136, poz. 637) poprzez błędną jego wykładnię i niewłaściwe zastosowanie uznając, że sposób obezwładnienia powoda z powodu napaści na funkcjonariusza, w wyniku którego doszło do nieszczęśliwego wypadku było bezprawnym działaniem funkcjonariuszy w ramach wykonywania władzy publicznej, 2. naruszenie art. 233 kpc poprzez dokonanie istotnych ustaleń w sprzeczności z rzeczywistym stanem faktycznym, 3. naruszenie art. 98 kpc w zakresie braku orzeczenia o kosztach postępowania. W uzasadnieniu apelacji pozwany podniósł, iż zachowanie powoda wyczerpywało znamiona przestępstw określonych w art. 222, 223, 226 Kodeksu Karnego. Działanie funkcjonariuszy polegające na użyciu przymusu bezpośredniego - siły fizycznej nie było bezprawne albowiem art. 19 ust. l ustawy z dnia 26 kwietnia 1996r. o Służbie Więziennej (Dz. U. Nr 61, poz. 283 z póżn. zm.) daje takie upoważnienie funkcjonariuszom w celu przeciwdziałania usiłowaniu zamachu na życie lub zdrowie własne albo innej osoby, nawoływaniu do buntu, rażącemu nieposłuszeństwu, --- STRONA 11 --- H groinemu zakloceniu spokoju i porzadku, niszczeniu mienia lub ucieczce osoby pozbawionej wolnosci. Zachowanie funkcjonariuszy zgodne rowniei bylo 2 rozporzadzeniem Rady Ministrow z dnia 20 listopada 1996r. w sprawie szczegolowych warunkow stosowania srodkow przymusu bezposredniego oraz uiycia broni palnej lub psa slu2bowego przez funkcjonariuszy Sluzby Wisziennej oraz sposobu postspowania w tym 2akresie(Dz.U. Nr 136, poz. 637). Skar2acy wskazal, i2 podnoszona przez Sad I instancji kwestia ilosci osob do zastosowania srodkow przymusu bezposredniego uregulowana jest w § 26 wym. rozporzadzenia, zgodnie 2 ktorym Hsrodki przymusu powinny byc stosowane przez taka liczbs funkcjonariuszy, ktora zapewni skuteczne i bezpieczne dzialanie”. Jak wynika zas 2 postspowania dowodowego dopiero pomoc trzeciego funkcjonariusza skutkowala obezwladnieniem powoda. Skarzacy wskazal, i2 zapis § 26 w/w rozporzadzenia dopuszcza mozliwosc zranienia czlowieka w przypadku koniecznosci stosowania srodkow przymusu bezposredniego i nakazuje udzielenie mu stosownej pomocy. Poprawnosc dzialania funkcjonariuszy zostala sprawdzona i potwierdzona przez odpowiednie organy. Powyisze przesadza, zdaniem pozwanego, i2 dziaianie funkcjonariuszy nie bylo bezprawne, brak wisc bylo podstaw do zastosowania art. 417 kc. Odnoszac sis do kwestii przyczynienia sis powoda do szkody pozwany podniosl, i2 zachowanie powoda bylo bezposrednia i jedyna przyczyna do zastosowania srodkow przymusu bezposredniego w odpowiednim rozmiarze. Nadto, jak wskazal pozwany, powod nie stosowal sis do zalecefi lekarskich, co nuaio rownie2 istotny wplyw na jego stan zdrowia, a okreslony przez biegiego uszczerbek na zdrowiu w wysokosci 35% jest wynikiem rowniez zachowania sis powoda. Naleiy te2 misc H groźnemu zakłóceniu spokoju i porządku, niszczeniu mienia lub ucieczce osoby pozbawionej wolności. Zachowanie funkcjonariuszy zgodne również było z rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 20 listopada 1996r. w sprawie szczegółowych warunków stosowania środków przymusu bezpośredniego oraz użycia broni palnej lub psa służbowego przez funkcjonariuszy Służby Więziennej oraz sposobu postępowania w tym zakresie(Dz.U. Nr 136, poz. 637). Skarżący wskazał, iż podnoszona przez Sąd I instancji kwestia ilości osób do zastosowania środków przymusu bezpośredniego uregulowana jest w § 26 wym. rozporządzenia, zgodnie z którym „środki przymusu powinny być stosowane przez taką liczbę funkcjonariuszy, która zapewni skuteczne i bezpieczne działanie”. Jak wynika zaś z postępowania dowodowego dopiero pomoc trzeciego funkcjonariusza skutkowała obezwładnieniem powoda. Skarżący wskazał, iż zapis § 26 w/w rozporządzenia dopuszcza możliwość zranienia człowieka w przypadku konieczności stosowania środków przymusu bezpośredniego i nakazuje udzielenie mu stosownej pomocy. Poprawność działania funkcjonariuszy została sprawdzona i potwierdzona przez odpowiednie organy. Powyższe przesądza, zdaniem pozwanego, iż działanie funkcjonariuszy nie było bezprawne, brak więc było podstaw do zastosowania art. 417 kc. Odnosząc się do kwestii przyczynienia się powoda do szkody pozwany podniósł, iż zachowanie powoda było bezpośrednią i jedyną przyczyną do zastosowania środków przymusu bezpośredniego w odpowiednim rozmiarze. Nadto, jak wskazał pozwany, powód nie stosował sie do zaleceń lekarskich, co nuało również istotny wpływ na jego stan zdrowia, a określony przez biegłego uszczerbek na zdrowiu w wysokości 35% jest wynikiem również zachowania się powoda. Należy też mieć --- STRONA 12 --- 12 na wzglsdzie to, i2 powod do pa2dziernika 2008 r. (3 lata od zdarzenia) byl pozbawiony wolnosci, a tym samym na mocy art. 115 kkw, Skarb Pafistwa — jednostki penitencjarne zobowiazane byly mu udzielac niezbsdnej opieki zdrowotnej i rehabilitacyjnej, a wisc leczenie powoda odbywalo sis na koszt pozwanego, czego nie uwzglsdnii Sad przy ustalaniu wysokosci zadoscuczynienia. Z kolei powod zaskarzyl wyrok w czssci oddalajacej powodztwo zarzucajac naruszenie prawa materialnego, polegajace na blsdnej wykladni do ustalonego stanu faktycznego art. 362 kc i art. 445 § 1 kc poprzez przyjscie, i2 powod w istotnym stopniu przyczynil sis do doznanego przez niego uszkodzenia ciala oraz nieuwzglsdnienie wszystkich okolicznosci majacych zasadniczy wplyw na wysokosé zadoscuczynienia, co skutkowalo zasadzeniem nieadekwatnej do doznanej przez powoda krzywdy kwoty zadoséuczynienia. Powod wniosl o zmians zaskarzonego wyroku w punkcie 2 poprzez uwzglsdnienie powodztwa w pozostalej czssci ewentualnie o uchylenie 2askar2onego wyroku i. przekazanie sprawy Sadowi I instancji do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu apelacji powod wskazal, i2 krzywda doznana zostala przez powoda w wyniku zastosowania przez podwladnych funkcjonariuszy pozwanego nieadekwatnych. do przebiegu zajscia srodkow przymusu bezposredniego. W ten sposob doszlo do naruszenia prawa polegajacego na nieumiejstnym obezwladnieniu powoda. W ocenie skar2acego Sad I instancji ustalajac wysokosc zadoscuczynienia nie uwzglsdnil szeregu okolicznosci zwiazanych 2 wypadkiem, takich jak dlugotrwale leczenie, cierpienia psychiczne czy dolegliwosci bolowe powstale w nastspstwie urazu jak i rodzaj chronionego 12 na względzie to, iż powód do października 2008 r. (3 lata od zdarzenia) był pozbawiony wolności, a tym samym na mocy art. 115 kkw, Skarb Państwa - jednostki penitencjarne zobowiązane były mu udzielać niezbędnej opieki zdrowotnej i rehabilitacyjnej, a więc leczenie powoda odbywało się na koszt pozwanego, czego nie uwzględnił Sąd przy ustalaniu wysokości zadośćuczynienia. Z kolei powód zaskarżył wyrok w części oddalającej powództwo zarzucając naruszenie prawa materialnego, polegające na błędnej wykładni do ustalonego stanu faktycznego art. 362 kc i art. 445 § l kc poprzez przyjęcie, iż powód w istotnym stopniu przyczynił się do doznanego przez niego uszkodzenia ciała oraz nieuwzględnienie wszystkich okoliczności mających zasadniczy wpływ na wysokość zadośćuczynienia, co skutkowało zasądzeniem nieadekwatnej do doznanej przez powoda krzywdy kwoty zadośćuczynienia. Powód wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku w punkcie 2 poprzez uwzględnienie powództwa w pozostałej części ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku i. przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu apelacji powód wskazał, iż krzywda doznana została przez powoda w wyniku zastosowania przez podwładnych funkcjonariuszy pozwanego nieadekwatnych. do przebiegu zajścia środków przymusu bezpośredniego. W ten sposób doszło do naruszenia prawa polegającego na nieumiejętnym obezwładnieniu powoda. W ocenie skarżącego Sąd I instancji ustalając wysokość zadośćuczynienia nie uwzględnił szeregu okoliczności związanych z wypadkiem, takich jak długotrwałe leczenie, cierpienia psychiczne czy dolegliwości bólowe powstałe w następstwie urazu jak i rodzaj chronionego --- STRONA 13 --- 13 dobra czy intensywnosc cierpiefi 2 powodu trwalego kalectwa oraz dlugotrwalego leczenia. Brak jest w uzasadnieniu zaskarionego wyroku jednoznacznego uwzglsdnienia wszystkich tych wskazafi, zaé wysokosc przyznanego zadoséuczynienia nie pozostaje w zaleznosci do intensywnosci doznanych przez powoda cierpiefi fizycznych i moralnych, czasu ich trwania, jak te2 ujemnych skutkow zdrowotnych, jakie powod bsdzie zmuszony znosié w przysziosci. Skar2acy podniosl, i2 Sad Okrsgowy nie wskazal, w oparciu o jakie przeslanki nale2y oceniac przyjsty przez Sad stopiefi przyczynienia sis powoda do doznanego uszczerbku na zdrowiu. Zdaniem apelujacego Sad orzekajacy nie wykazai zwiazku przyczynowego laczacego zachowanie powoda 2 przebiegiem zdarzenia. Sad Apelacyjny zwazyl, co nastspuje: W pierwszej kolejnosci stwierdzic nalezy, i2 Sad Okrsgowy dokonal prawidlowych ustalefi faktycznych na podstawie zebranego w sprawie materialu dowodowego. Ustalenia te Sad Apelacyjny podziela czyniac je wiasciwa podstawa rowniez wlasnego rozstrzygniscia. W ocenie Sadu Apelacyjnego na uwzglsdnienie zasiuguje apelacja pozwanego aczkolwiek nie skutkuje to oddaleniem powodztwa w calosci. Podstawa odpowiedzialnosci Skarbu Pafistwa w oparciu o art. 417 § 1. kc jest spelnienie Iacznie trzech przeslanekz niezgodnego 2 prawem dzialania lub zaniechania przy wykonywaniu wladzy publicznej, wystapienie szkody oraz zwiazek przyczynowy pomisdzy niezgodnwn 2 prawem dzialaniem lub zaniechaniem przy 13 dobra czy intensywność cierpień z powodu trwałego kalectwa oraz długotrwałego leczenia. Brak jest w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku jednoznacznego uwzględnienia wszystkich tych wskazań, zaś wysokość przyznanego zadośćuczynienia nie pozostaje w zależności do intensywności doznanych przez powoda cierpień fizycznych i moralnych, czasu ich trwania, jak też ujemnych skutków zdrowotnych, jakie powód będzie zmuszony znosić w przyszłości. Skarżący podniósł, iż Sąd Okręgowy nie wskazał, w oparciu o jakie przesłanki należy oceniać przyjęty przez Sąd stopień przyczynienia się powoda do doznanego uszczerbku na zdrowiu. Zdaniem apelującego Sąd orzekający nie wykazał związku przyczynowego łączącego zachowanie powoda z przebiegiem zdarzenia. Sąd Apelacyjny zważył, co następuje: W pierwszej kolejności stwierdzić należy, iż Sąd Okręgowy dokonał prawidłowych ustaleń faktycznych na podstawie zebranego w sprawie materiału dowodowego. Ustalenia te Sąd Apelacyjny podziela czyniąc je właściwą podstawą również własnego rozstrzygnięcia. W ocenie Sądu Apelacyjnego na uwzględnienie zasługuje apelacja pozwanego aczkolwiek nie skutkuje to oddaleniem powództwa w całości. Podstawą odpowiedzialności Skarbu Państwa w oparciu O art. 417 § 1. kc jest spełnienie łącznie trzech przesłanek: niezgodnego z prawem działania lub zaniechania przy wykonywaniu władzy publicznej, wystąpienie szkody oraz związek przyczynowy pomiędzy niezgodnwn z prawem działaniem lub zaniechaniem przy --- STRONA 14 --- 14 wykonywaniu wladzy publicznej, a szkoda, Koniecznosé lacznego wystapienia tych przeslanek oznacza, i2 brak jednej z nich przesadza o braku odpowiedzialnosci na podstawie wskazanego przepisu. Nie ulega watpliwosci, i2 dzialania funkcjonariuszy S1u2by Wisziennej ~ pafistwowej jednostki organizacyjnej  podjste wu dniu 11 marca 2005 r. wobec powoda, ktorych skutkieni byl doznany przez niego uraz, byly dzialaniami podjstymi w ramach wykonywania wladzy publicznej. Istota sprawy sprowadza sis natomiast do ustalenia, czy dzialania te przy wykonywaniu wladzy publicznej byly dzialaniami zgodnymi 2 prawent Z poczynionych w sprawie ustalefi faktycznych, ktorych nie kwestionowal réwniei sam powod wynika, i2 dzialania obezwiadniajace funkcjonariuszy S1u2by Wisziennej w stosunku do powoda podjste zostaly na skutek jego agresywnego zachowania zmierzajacego do napasci na Dyrektora Aresztu Sledczego. Zgodnie z art. 19 ust. 2 ustawy 2 dnia 26 kwietnia 1996 r. o Sluzbie Wisziennej (jedn. tekst Dz.U. 2 2006r. Nr 104, poz. 711) srodki przymusu bezposredniego moga byc stosowane, je2e1i jest to konieczne, wylacznie w celu przeciwdzialania usilowaniu zamachu na Zycie lub zdrowie wlasne albo innej osoby, nawolywaniu do buntu, ra2acemu nieposluszefistwu, gro2nemu zakloceniu spokoju i porzadku, niszczeniu mienia lub ucieczce osoby pozbawionej wolnosci. Zachowanie powoda w pozwanym Areszcie w dniu 11 marca 2005r. szczegolowo opisane przez Sad Okrsgowy w uzasadnieniu zaskarzonego wyroku, niewatpliwie uzasadnialo uiycie przez funkcjonariuszy srodka przymusu bezposredniego, gdyi wyczerpywalo co najmniej kilka 2 wymienionych przeslansk. Zdaniem Sadu Apelacyjnego brak jest podstaw do uznania, tak jak uczynil to Sad I instancji, i2 sposob u2ycia srodka przymusu bezposredniego przez funkcjonariuszy 14 wykonywaniu władzy publicznej, a szkodą„ Konieczność łącznego wystąpienia tych przesłanek oznacza, iż brak jednej z nich przesądza o braku odpowiedzialności na podstawie wskazanego przepisu. Nie ulega wątpliwości, iż działania funkcjonariuszy Służby Więziennej - państwowej jednostki organizacyjnej - podjęte ia dniu 11 marca 2005 r. wobec powoda, których skutkieni był doznany przez niego uraz, były działaniami podjętymi w ramach wykonywania władzy publicznej. Istota sprawy sprowadza się natomiast do ustalenia, czy działania te przy wykonywaniu władzy publicznej były działaniami zgodnymi z prawent Z poczynionych w sprawie ustaleń faktycznych, których nie kwestionował również sam powód wynika, iż działania obezwładniające funkcjonariuszy Służby Więziennej w stosunku do powoda podjęte zostały na skutek jego agresywnego zachowania zmierzającego do napaści na Dyrektora Aresztu Śledczego. Zgodnie z art. 19 ust. 2 ustawy z dnia 26 kwietnia 1996 r. o Służbie Więziennej (jedn. tekst Dz.U. z 2006r. Nr 104, poz. 711) środki przymusu bezpośredniego mogą być stosowane, jeżeli jest to konieczne, wyłącznie w celu przeciwdziałania usiłowaniu zamachu na życie lub zdrowie własne albo innej osoby, nawoływaniu do buntu, rażącemu nieposłuszeństwu, groźnemu zakłóceniu spokoju i porządku, niszczeniu mienia lub ucieczce osoby pozbawionej wolności. Zachowanie powoda w pozwanym Areszcie w dniu ll marca 2005r. szczegółowo opisane przez Sąd Okręgowy w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, niewątpliwie uzasadniało użycie przez funkcjonariuszy środka przymusu bezpośredniego, gdyż wyczerpywało co najmniej kilka z wymienionych przesłanek. Zdaniem Sądu Apelacyjnego brak jest podstaw do uznania, tak jak uczynił to Sąd I instancji, iż sposób użycia środka przymusu bezpośredniego przez funkcjonariuszy --- STRONA 15 --- 15 przekroczyl ramy wyznaczone prawem. Dopuszczalny sposob u2ycia przez funkcjonariusza S1u2by Wisziennej sily fizycznej przewiduje akt wykonawczy do wskazanej wy2ej ustawy tj. rozporzadzenie Rady Ministrow 2 dnia 20 listopada 1996 r. w sprawie szczegolowych warunkow stosowania srodkow przymusu bezposredniego oraz u2ycia broni palnej lub psa sluzbowego przez funkcjonariuszy S1u2by Wisziennej oraz sposobu postspowania w tym 2akresie(tekst jedn. D2.U. 2 2006r. Nr 181, poz. 1327). Zgodnie 2 § 9 wskazanego rozporzadzenia, wobec osadzonego lub innej osoby sils fizyczna stosuje sis w celu dora2nego, krotkotrwalego, rscznego obezwladnienia lub zmuszenia do wykonania polecenia. Uzywajac sily fizycznej nie nale2y zadawac uderzefi, chyba 2e funkcjonariusz dziaia w celu odparcia zamachu na 2ycie lub zdrowie ludzkie albo mienie, a tak2e w celu przeciwdzialania ucieczce osadzonego. W okolicznosciach niniejszej sprawy u2ycie przez funkcjonariuszy sily fizycznej mialo na celu skuteczne obezwladnienie powoda. Ustalony przebieg zdarzenia nie uzasadnia jednak stanowiska by u2yto sily fizycznej w stopniu nieadekwatnymggaachowania powoda. Zgodnie 2 § 26 powolanego rozporzadzenia srodki przymusu bezposredniego powinny byc stosowane przez taka liczbs funkcjonariuszy, ktora zapewni skuteczne i bezpieczne dzialanie. Funkcjonariusz R N. zdolal jedynie zatrzymac powoda przed wtargnisciem. do gabinetu Dyrektora Aresztu Sledczego, pomoc zas K; Gt pozwolila na odciagniscie powoda od drzwi na korytarz. Obu funkcjonariuszom nie udalo sis jednak2e w pelni obezwladnic powoda, ktory wedlug ustalefi Sadu nadal stawial opor i s2arpa1 sis. Dopiero interwencja trzeciego funkcjonariusza K: K pozwolila na pelne obezwladnienie powoda. Zatem stopiefi 15 przekroczył ramy wyznaczone prawem. Dopuszczalny sposób użycia przez funkcjonariusza Służby Więziennej siły fizycznej przewiduje akt wykonawczy do wskazanej wyżej ustawy tj. rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 20 listopada 1996 r. w sprawie szczegółowych warunków stosowania środków przymusu bezpośredniego oraz użycia broni palnej lub psa służbowego przez funkcjonariuszy Służby Więziennej oraz sposobu postępowania w tym zakresie(tekst jedn. Dz.U. z 2006r. Nr 181, poz. 1327). Zgodnie z § 9 wskazanego rozporządzenia, wobec osadzonego lub innej osoby siłę fizyczną stosuje się w celu doraźnego, krótkotrwałego, ręcznego obezwładnienia lub zmuszenia do wykonania polecenia. Używając siły fizycznej nie należy zadawać uderzeń, chyba że funkcjonariusz działa w celu odparcia zamachu na życie lub zdrowie ludzkie albo mienie, a także w celu przeciwdziałania ucieczce osadzonego. W okolicznościach niniejszej sprawy użycie przez funkcjonariuszy siły fizycznej miało na celu skuteczne obezwładnienie powoda. Ustalony przebieg zdarzenia nie uzasadnia jednak stanowiska by użyto siły fizycznej w stopniu nieadekwatnymfišäachowania powoda. Zgodnie z § 26 powołanego rozporządzenia środki przymusu bezpośredniego powinny być stosowane przez taką liczbę funkcjonariuszy, która zapewni skuteczne i bezpieczne działanie. Funkcjonariusz R N. zdołał jedynie zatrzymać powoda przed wtargnięciem. do gabinetu Dyrektora Aresztu Śledczego, pomoc zaś K; GL pozwoliła na odciągnięcie powoda od drzwi na korytarz. Obu funkcjonariuszom nie udało się jednakże w pełni obezwładnić powoda, który według ustaleń Sądu nadal stawiał opór i szarpał się. Dopiero interwencja trzeciego funkcjonariusza K: K pozwoliła na pełne obezwładnienie powoda. Zatem stopień --- STRONA 16 --- 16 u2ycia sily fizycznej podczas zdarzenia byl systematycznie zwiskszany celem uzyskania po2adanego skutku obezwladnienia powoda, co wskazuje na to, i2 niezbsdnym bylo u2ycie sily fizycznej przez trzech funkcjonariuszy. Na1e2y bowiem podkreslié, 2e im d1u2ej powod stawial opor, tym wiskszej na1e2a1o u2yc wobec niego sily fizycznej. Gdyby powod zaprzestal ataku natychmiast po interwencji pierwszego 2 funkcjonariuszy nie bylaby konieczna interwencja kolejnych. Zdaniem Sadu Apelacyjnego nie bez znaczenia dla oceny poprawnosci zastosowania przez funkcjonariuszy srodka przymusu bezposredniego w postaci sily fizycznej maja wyniki postspowafi wyjasniajacych przeprowadzonych w pozwanym Areszcie, jak te2 wynik wizytacji ssdziego wizytatora d/s penitencjarnych Sadu Okrsgowego w S. oraz dochodzenia w Prokuraturze Rejonowej w C1 w sprawie przekroczenia uprawniefi przez funkcjonariuszy Aresztu Sledczego. Postspowania te wykazaly, i2 u2ycie sily fizycznej w dniu 11 marca 2005r. wobec tymczasowo aresztowanego bylo prowadzone praworzadnie. Wprawdzie wyniki tych postspowafi nie sa w niniejszej sprawie wia2ace, to jednak oceniane na zasadzie swobodnej oceny dowodow maja w sprawie szczegolne znaczenie. Je2e1i bowiem zgodnej oceny sposobu u2ycia srodka przymusu bezposredniego dokonaly organy w tym celu powolane to nie ma podstaw w swietle powy2s2ych ro2wa2afi, do przyjscia oceny odmiennej. Skoro zatem w sprawie nie zostala wykazana konieczna przeslanka odpowiedzialnosci Skarbu Pafistwa w postaci bezprawnego dziaiania funkcjonariuszy S1u2by Wisziennej skutkujacego poniesiona przez powoda szkoda, to brak bylo podstaw do uwzglsdnienia powodztwa na podstawie art. 417 § 1 kc. Stad zarzut naruszenia przez Sad I instancji wskazanych 16 użycia siły fizycznej podczas zdarzenia był systematycznie zwiększany celem uzyskania pożądanego skutku obezwładnienia powoda, co wskazuje na to, iż niezbędnym było użycie siły fizycznej przez trzech funkcjonariuszy. Należy bowiem podkreślić, że im dłużej powód stawiał opór, tym większej należało użyć wobec niego siły fizycznej. Gdyby powód zaprzestał ataku natychmiast po interwencji pierwszego z funkcjonariuszy nie byłaby konieczna interwencja kolejnych. Zdaniem Sądu Apelacyjnego nie bez znaczenia dla oceny poprawności zastosowania przez funkcjonariuszy środka przymusu bezpośredniego w postaci siły fizycznej mają wyniki postępowań wyjaśniających przeprowadzonych w pozwanym Areszcie, jak też wynik wizytacji sędziego wizytatora d/s penitencjarnych Sądu Okręgowego w S. oraz dochodzenia w Prokuraturze Rejonowej w C1 w sprawie przekroczenia uprawnień przez funkcjonariuszy Aresztu Śledczego. Postępowania te wykazały, iż użycie siły fizycznej w dniu 11 marca 2005r. wobec tymczasowo aresztowanego było prowadzone praworządnie. Wprawdzie wyniki tych postępowań nie są w niniejszej sprawie wiążące, to jednak oceniane na zasadzie swobodnej oceny dowodów mają w sprawie szczególne znaczenie. Jeżeli bowiem zgodnej oceny sposobu użycia środka przymusu bezpośredniego dokonały organy w tym celu powołane to nie ma podstaw w świetle powyższych rozważań, do przyjęcia oceny odmiennej. Skoro zatem w sprawie nie została wykazana konieczna przesłanką odpowiedzialności Skarbu Państwa w postaci bezprawnego działania funkcjonariuszy Służby Więziennej skutkującego poniesioną przez powoda szkodą, to brak było podstaw do uwzględnienia powództwa na podstawie art. 417 § 1 kc. Stąd zarzut naruszenia przez Sąd I instancji wskazanych --- STRONA 17 --- 17 w apelacji pozwanego przepisow prawa materialnego uznac na1e2y za zasadny. Powy2s2e zas czyni zbsdnym ustosunkowywanie sis do zarzutow podniesionych w apelacjach obu stron odnosnie stopnia przyczynienia sis powoda do powstania szkody. W ocenie Sadu Apelacyjnego w okolicznosciach niniejszej sprawy istnieja podstawy do przyznania powodowi zadoscuczynienia pienis2nego na podstawie art. 4172 kc. W mysl powolanego przepisu je2e1i przez zgodne 2 prawem wykonywanie wladzy publicznej zostala wyrzadzona szkoda na osobie, poszkodowany mo2e Zadaé calkowitego lub czssciowego jej naprawienia oraz zadoséuczynienia pienisznego za doznana krzywds, gdy okolicznosci, a zwlaszcza niezdolnoéc poszkodowanego do pracy lub jego cis2kie po1o2enie materialne wskazuja, 2e wymagaja tego wzglsdy siusznosci. Chocia2 powod jest wyiacznie odpowiedzialny za doznana szkods, to jednak szkoda ta pozostaje w adekwatnym zwiazku przyczynowym 2 dzialaniami funkcjonariuszy pozwanego Aresztu Sledczego. Rodzaj uszkodzenia ciala, jego trwalosé, cierpienia fizyczne a tak2e skutki w postaci uposlsdzenia poruszania, a w konsekwencji ograniczenia mo21iwosci zawodowych powoda wskazuja, 2e wzglsdy slusznosci uzasadniaja przyznanie powodowi pewnej rekompensaty. Sad Apelacyjny mial na uwadze, 2e dotychczasowe koszty zabiegow, leczenia powoda, konsultacji lekarskich poniosl pozwany Skarb Pafistwa w ramach obowiazku penitencjarnej opieki zdrowotnej nad skazanym. Podstawa zas zasadzenia na rzecz powoda zadoscuczynienia jest przepis o charakterze szczegolnym, pozwalajacy jedynie w wyjatkowych przypadkach na przyznanie takiego zadoscuczynienia. Pozwany Skarb Pafistwa nie jest co do zasady odpowiedzialny 2a szkods, stad przyznana na podstawie 17 w apelacji pozwanego przepisów prawa materialnego uznać należy za zasadny. Powyższe zaś czyni zbędnym ustosunkowywanie się do zarzutów podniesionych w apelacjach obu stron odnośnie stopnia przyczynienia się powoda do powstania szkody. W ocenie Sądu Apelacyjnego w okolicznościach niniejszej sprawy istnieją podstawy do przyznania powodowi zadośćuczynienia pieniężnego na podstawie art. 4172 kc. W myśl powołanego przepisu jeżeli przez zgodne z prawem wykonywanie władzy publicznej została wyrządzona szkoda na osobie, poszkodowany może żądać całkowitego lub częściowego jej naprawienia oraz zadośćuczynienia pieniężnego za doznaną krzywdę, gdy okoliczności, a zwłaszcza niezdolność poszkodowanego do pracy lub jego ciężkie położenie materialne wskazują, że wymagają tego względy słuszności. Chociaż powód jest wyłącznie odpowiedzialny za doznaną szkodę, to jednak szkoda ta pozostaje w adekwatnym związku przyczynowym z działaniami funkcjonariuszy pozwanego Aresztu Śledczego. Rodzaj uszkodzenia ciała, jego trwałość, cierpienia fizyczne a także skutki w postaci upośledzenia poruszania, a w konsekwencji ograniczenia możliwości zawodowych powoda wskazują, że względy słuszności uzasadniają przyznanie powodowi pewnej rekompensaty. Sąd Apelacyjny miał na uwadze, że dotychczasowe koszty zabiegów, leczenia powoda, konsultacji lekarskich poniósł pozwany Skarb Państwa w ramach obowiązku penitencjarnej opieki zdrowotnej nad skazanym. Podstawą zaś zasądzenia na rzecz powoda zadośćuczynienia jest przepis o charakterze szczególnym, pozwalający jedynie w wyjątkowych przypadkach na przyznanie takiego zadośćuczynienia. Pozwany Skarb Państwa nie jest co do zasady odpowiedzialny za szkodę, stąd przyznana na podstawie --- STRONA 18 --- 18 art. 4172 kc kwota zadoséuczynienia nie mo2e byé porownywalna 2 wysokoscia zadoscuczynienia w przypadkach pelnej odpowiedzialnosci. Rozwiazanie przyjste w art. 4172 kc slu2y realizacji zasady humanitaryzmu, by nie obciaiac skutkami szkody, o jakiej mowa, wyiacznie poszkodowanego. Przyznana kwota zadoséuczynienia nie mo2e byc zbyt wysoka, by nie utwierdzila powoda w poczuciu prawidlowosci swego zachowania w dniu zdarzenia. Majac te wzglsdy na uwadze Sad Apelacyjny stanal na stanowisku, i2 kwota 30.000 zl odpowiada wskazanym wymogom. W tym stanie rzeczy Sad Apelacyjny na podstawie art. 386 § 1. kpc zmienil 2askar2ony wyrok tylko o tyle, 2e zasadzona od pozwanego na rzecz powoda kwots 60.000 21 obni2y1 do kwoty 30.000 21, w pozostalym natomiast zakresie apelacjs pozwanego oddalil na podstawie art. 385 kpc. Powy2s2e skutkowalo na tej samej podstawie oddaleniem w calosci apelacji powoda jako bezzasadnej. Z uwagi na charakter sprawy i cis2ka sytuacjs materialna powoda Sad Apelacyjny odstapil na podstawie art. 102 kpc w zwiazku 2 art. 108 § 1 kpc i art. 391 § 1 kpc od obcia2enia powoda kosztami postspowania apelacyjnego. Na podstawie zas § 13 ust. 1 pkt 2 w 2w. 2 § 6 pkt 7 rozporzadzenia Ministra Sprawiedliwosci 2 dnia 28 wrzesnia 2002r. w sprawie oplat za czynnosci adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Pafistwa kosztow nieoplaconej pomocy prawnej udzielonej 2 urzsdu (D2.U. Nr 163, poz. 1348 2e 2m.) Sad Apelacyjny przyznal pelnomocnikowi powoda koszty nieoplaconej pomocy prawnej udzielonej powodowi 2 urzsdu. T.L. 18 art. 4172 kc kwota zadośćuczynienia nie może być porównywalna z wysokością zadośćuczynienia w przypadkach pełnej odpowiedzialności. Rozwiązanie przyjęte w art. 4172 kc służy realizacji zasady humanitaryzmu, by nie obciążać skutkami szkody, o jakiej mowa, wyłącznie poszkodowanego. Przyznana kwota zadośćuczynienia nie może być zbyt wysoka, by nie utwierdziła powoda w poczuciu prawidłowości swego zachowania w dniu zdarzenia. Mając te względy na uwadze Sąd Apelacyjny stanął na stanowisku, iż kwota 30.000 zł odpowiada wskazanym wymogom. W tym stanie rzeczy Sąd Apelacyjny na podstawie art. 386 § 1. kpc zmienił zaskarżony wyrok tylko o tyle, że zasądzoną od pozwanego na rzecz powoda kwotę 60.000 zł obniżył do kwoty 30.000 zł, w pozostałym natomiast zakresie apelację pozwanego oddalił na podstawie art. 385 kpc. Powyższe skutkowało na tej samej podstawie oddaleniem w całości apelacji powoda jako bezzasadnej. Z uwagi na charakter sprawy i ciężką sytuację materialną powoda Sąd Apelacyjny odstąpił na podstawie art. 102 kpc w związku Z art. 108 § l kpc i art. 391 § 1 kpc od obciążenia powoda kosztami postępowania apelacyjnego. Na podstawie zaś § 13 ust. 1 pkt 2 w zw. z § 6 pkt 7 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz.U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.) Sąd Apelacyjny przyznał pełnomocnikowi powoda koszty nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej powodowi z urzędu. T.L.