Postanowienie I ACa 96/13 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 25 kwietnia 2013 r. Sąd Apelacyjny w S. I

--- STRONA 1 --- Sygn. akt I ACa 96/13 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 25 kwietnia 2013 r. Sąd Apelacyjny w S. I Wydział Cywilny w składzie następującym: Przewodniczący: SSA Edyta Buczkowska-Żuk Sędziowie: SA Agnieszka Sołtyka (spr.) SO del. Krzysztof Górski Protokolant: sekr. sądowy Justyna Kotlicka po rozpoznaniu w dniu 25 kwietnia 2013 r. na rozprawie w S. sprawy z powództwa N. N. przeciwko Skarbowi Państwa - Ministrowi Sprawiedliwości o zapłatę i ustalenie na skutek apelacji powoda od wyroku Sądu Okręgowego w S. z dnia 11 grudnia 2012 r., sygn. akt I C 784/10 uchyla zaskarżony wyrok i sprawę przekazuje Sądowi Okręgowemu w S.do ponownego rozpoznania, pozostawiając temu Sądowi rozstrzygnięcie o kosztach postępowania apelacyjnego. Agnieszka Sołtyka Edyta Buczkowska-Żuk Krzysztof Górski --- STRONA 2 --- Sygn. akt I A Ca 96/13 UZASADNIENIE Wyrokiem z dnia 11 grudnia 2012 roku Sąd Okręgowy w S. oddalił powództwo N. N. oraz rozstrzygnął o kosztach procesu. Sąd wskazał, że powód domagał się zapłaty zadośćuczynienia w kwocie 250.000 zł na podstawie art. 77 ust. 1 Konstytucji RP i art. 417 k.c. oraz kosztów procesu, nadto domagał się ustalenia, że pozwany Skarb Państwa – Minister Sprawiedliwości ponosi odpowiedzialność za: zakażenie powoda wirusem zapalenia wątroby typu C oraz za mogące wystąpić w przyszłości skutki tego zakażenia. Według Sądu Okręgowego żądanie swe powód wywodził z faktu, że odbywał karę pozbawienia wolności w Areszcie Śledczym w S., następnie w Zakładzie Karnym we W. i G. i wirusem zapalenia wątroby typu C został zakażony w Areszcie Śledczym w S.. Powód podnosił, iż to przeciętny lub zły system opieki zdrowotnej, przeludnienie w celach w których przebywał, brudne pomieszczenia i sprzęt były powodem jego zarażenia się wirusem HCV, tym bardziej, iż pozwany nie leczył właściwie powoda i pomimo upływu trzech lat od zarażenia nadal nie był leczony. W taki sposób zdaniem powoda została mu wyrządzona szkoda przez niezgodne z prawem działania władzy publicznej. Pozwany Skarb Państwa reprezentowany przez Prokuratorię Generalną Skarbu Państwa wnosił o oddalenie powództwa i zasądzenie na rzecz Skarbu Państwa - Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Sąd Okręgowy ustalił następujący stan faktyczny: N. N. w dn. 4.01.2006r. został zatrzymany przez Policję i dnia następnego tj. 5.01.2006r. został przewieziony do Aresztu Śledczego w S.. Po przyjęciu do tego Aresztu N. N. został skierowany na oddział szpitalny z uwagi na zły stan fizyczny (wycieńczenie). W rozpoznaniu wskazano: narkoman, zespół objawów abstynenckich (heroismus, amfetaminum), na ciele ślady po wkłuciach. W przyjęciu do w/w szpitala zrobiono N. N. ogólne badania, w tym pobrano od niego krew. Wówczas w badaniach tych nie wykryto u niego wirusowego 2 --- STRONA 3 --- zapalenia wątroby typu C. Badania zostały ponowione w dn. 9.01.2006r. i wówczas uzyskano wynik a-HCV(+) dodatni, p.-ciała anty HIV (-) ujemny. Z uwagi na upływ okresu pięciu dni, od dnia w którym przyjęto N. N. do Aresztu Śledczego w S. to jest od dnia 5.01.2006r., a dniem wykrycia u niego wirusowego zapalenia wątroby typu C tj. dnia 09.01.2006r., z medycznego punktu widzenia nie jest możliwym przyjęcie, iż do zakażenia powoda tym wirusem doszło w Areszcie Śledczym w S., lecz do zakażenia doszło trakcie, gdy powód przebywał jeszcze na wolności, zatem przed dniem 5.01.2006r. Po wykryciu u powoda w styczniu 2006r. wirusowego zapalenia wątroby typu C już w Areszcie Śledczym w S. podjęto stosowne leczenie farmakologiczne i następnie zapewniono stosowne konsultacje medyczne i leczenie w szpitalach i u lekarzy poza Aresztem Śledczym w S. i zakładami karnymi, w których powód przebywał. W dacie orzekania przez Sąd Okręgowy powód nie odbywał już kary pozbawienia wolności. Przebywał i pracował w H.. Nie leczył się na tle wirusowego zapalenia wątroby typu C. W tym zakresie ma zaleconą kontrolę raz na dwa lata i wskazania żywieniowe. Zakażenie nie przeszkadza mu w pracy. Powód wykonuje tzw. pracę fizyczna, Powód od 2010r. leczy się na tle psychiatrycznym z rozpoznaniem organicznych zaburzeń osobowości. Po dokonaniu takich ustaleń Sąd I instancji uznał, że powództwo jest bezzasadne. Stwierdził, że podstawę prawną żądania pozwu stanowi art. 417 §1 k.c. Odnosząc się do zarzutu przedawnienia podniesionego przez pozwanego stwierdził Sąd, że powód w swoich zeznaniach wprost wskazał, że zakażenie wirusem wątroby miało miejsce w Areszcie Śledczym w S. w którym przebywał od dn. 05.10.2006r. W tych okolicznościach Sąd uznał, iż powód miał świadomość tego, że ewentualne zdarzenie wywołujące szkodę miało miejsce już w styczniu 2006r. Jak też, iż powód za szkodę wynikającą z tego zdarzenia obarcza pozwanego i tę wiedzę, czy świadomość o osobie odpowiedzialnej za naprawie szkody również posiadł w styczniu 2006r. Stosując art. 442 1 § 1,3 k.c. stwierdził Sąd I instancji, że skoro powód powództwo wytoczył pozwem dn. 1.07.2009r. to uznać należało, iż jego żądanie jest przedawnione ( spóźnione o około pół roku), gdyż trzyletni termin do jego wytoczenia mijał dla powoda z dniem 9.01.2009r. Kolejno stwierdził sąd meriti, że gdyby nawet uznać, iż zarzut przedawnienia podniesiony przez powoda okazał się bezzasadny, to powództwo oparte o treść art. 417 k.c. i art. 430 k.c. i tak podlegałoby oddaleniu. Podkreślił Sąd, że przesłanki odpowiedzialności z art. 417 §1 k.c. stanowią bezprawne zachowanie, szkoda i związek przyczynowy pomiędzy bezprawnym zachowaniem a szkodą. 3 --- STRONA 4 --- Natomiast przesłanki odpowiedzialności z art. 430 k.c. stanowią wina (nawet anonimowa) podwładnego, której normalnym następstwem jest szkoda i odpowiedzialność zwierzchnika na zasadzie ryzyka. Dodał Sąd, iż wskazane przesłanki mają charakter kumulatywny. Oznacza to, iż brak już tylko jednej przesłanki dla poszczególnej w/w regulacji skutkuje bezzasadnością powództwa już tylko jedynie z tej przyczyny i rozpoznawanie pozostałych jest bezprzedmiotowe. Podkreślił Sąd, że ciężar wykazania w/w przesłanek w myśl art. 6 k.c. w zw. art. 232 k.p.c. spoczywa na pokrzywdzonym Wobec powyższego Sąd wskazał, iż dla art. 417 k.c. i art. 430 k.c. wspólną przesłankę odpowiedzialności stanowi związek po między szkodą a działaniem czy to odpowiedniego statio fisci Skarbu Państwa ( art. 417 k.c.), czy też podwładnego (art. 430 k.c.). Według Sądu powód nie zdołał wykazać, aby zaistniała u niego szkoda w postaci zarażenia wirusowym zapaleniem wątroby typu C, czy pogłębienia się tego schorzenia u powoda miała jakikolwiek związek z działaniem pozwanego, czy jego podwładnego. Podkreślono, że Sąd czyniąc ustalenia w tym zakresie oparł się przede wszystkim na opinii powołanego w sprawie biegłego z zakresu medycyny, lekarza chorób wewnętrznych J. W., z dnia 19.09.2012r. oraz korespondujących z tą opinią dowodach z dokumentów urzędowych, jakimi są historia chorób powoda i karty informacyjne leczenia powoda w trakcie pozbawienia wolności, w tym na etapie przebywania w Areszcie Śledczym w S.. Sąd zauważył, iż biegły kategorycznie uznał, że do zakażenia powoda wirusem zapalenie wątroby typu C nie mogło dojść u pozwanego. W ocenie Sądu autor opinii przekonywująco wyjaśnił, iż z uwagi na czas ujawnienia wirusowego zapalenia wątroby typu C nie jest możliwym przyjęcie, aby do zakażenia powoda doszło w okresie od 4 do 9.01.2006r., gdyż czas wylęgania tego wirusa, według obecnie dostępniej wiedzy medycznej, wynosi od 15 do 360 dni, najczęściej 50 dni, a antyciała przeciw wirusowemu zapaleniu wątroby typu C pojawiają się najwcześniej po 14 dniach lub później od momentu zakażenia. Powyższa ocena dokona przez biegłego nie budziła wątpliwości Sądu, gdyż z dokumentacji medycznej powoda z okresu pozbawienia wolności wynika, że powód ostał zatrzymany w dn. 4.01.2006r. i pierwsze badanie krwi u powoda miało miejsce w dn. 5.01.2006r. przy którym nie wykryto przedmiotowego zakażenia, a ponowne, przy którym wykryto zakażenie miało miejsce w dn. 9.01.2006r. Odstęp po między badaniami wynosił zatem zaledwie pięć dni. Natomiast jak wynikało z opinii biegłego dla ujawnienia zakażenia wirusem zapalenia wątroby typu C musi upłynąć najmniej 14 dni. W konsekwencji przyjął sąd, iż wobec ujawnienia się u powoda spornego zakażenia w dn. 9.01.2006r. to do infekcji musiało dojść jeszcze przed 4 --- STRONA 5 --- pozbawieniem powoda wolności. Za bezzasadny w związku z tym uznał Sąd zarzut powoda, iż to przeludnienie cel w myśl art. 110 k.k.w. i warunki panujące u pozwanego, w szczególności w Areszcie Śledczym w S. przyczyniły się do zakażenia powoda wirusowym zapaleniem wątroby typu C. Tym bardziej, iż jak wskazał biegły samo przebywanie w obecności osoby zarażonej wirusem zapalenia wątroby typu C nie może doprowadzić do zakażenia innych osób, gdyż zakażenie może nastąpić jedynie przez kontakt z zakażona krwią lub kontakty płciowe, których to okoliczności powód w ogóle nie naprowadzał. W ocenie Sądu tak poczynione przez biegłego ustalenia w pełni korespondowały z okolicznością wynikającą z dokumentacji medycznej powoda z okresu pozbawienia wolności, z której jednoznacznie wynikało, że lekarze przyjmujący powoda na oddział szpitalny z uwagi na jego zły stan fizyczny zaobserwowali na jego ciele ślady po nakłuciach oraz stwierdzili stan zespołu objawów abstynenckich heroismus i amfetaminum. Podkreślił też Sąd meriti, że biegły również wskazał, iż podjęte przez pozwanego leczenie i diagnostyka były prawidłowe. Brak było zatem jakichkolwiek podstaw do przyjęcia, iż pobyt powoda u pozwanego pogorszył stan zdrowia powoda. Zaznaczył też Sąd, że oczekiwanie pacjenta na leczenie wirusowego zapalenia wątroby typu C na zasadzie ubezpieczenia w NFZ jest długotrwałe, kilkumiesięczne. Podkreślił, że powód nie mógł oczekiwać, iż pozwany zapewni mu leczenia na poziomie wyższym niż przeciętne dla każdego obywatela RP w ramach świadczeń NFZ. Dodał też Sąd, że powód w ogóle nie wykazał, aby pozwany odmawiał mu leczenia, w tym poprzez odmowę zwolnienia z odbywania kary pozbawienia wolności. W tym zakresie twierdzenia powoda jako gołosłowne podlegały oddaleniu. Wobec nie wykazania przez powoda okoliczności, iż to pozwany wywołał szkodę czy przyczynił się do jej powstania za bezzasadne uznał Sąd I instancji także żądanie powoda z art. 198 k.p.c. ustalenia odpowiedzialności pozwanego na przyszłość. Dodatkowo podkreślił Sąd, że powód nie był w stanie wykazać swojego roszczenia co do zasady ani w oparciu o treść art. 417 k.c. ani w oparciu o treść art. 430 k.c., czy też w oparciu o treść art. 445 k.c. i dlatego podlegało ono oddaleniu. W ocenie Sądu jednocześnie nie było również możliwym ewentualne przyjęcie, aby pozwany naruszył dobra osobiste powoda z art. 23 k.c. i art. 24 k.c. Sąd miał przy tym na uwadze, wobec wniosków końcowych opinii biegłego z zakresu 5 --- STRONA 6 --- medycyny, lekarza chorób wewnętrznych J. W., z dnia 19.09.2012r., że brak jest również podstaw do przyjęcia, aby pozwany naruszył jakiekolwiek dobra osobiste powoda w zakresie przysługującego mu szeroko pojmowanego prawa do zdrowia przez zakażenie go wirusem zapalenia wątroby typu C, gdyż jak wskazał biegły nie mogło dojść do przedmiotowego zakażenia w placówce penitencjarnej pozwanego. Według Sądu pozwany poprzez ten dowód wzruszył domniemanie z art. 24 k.c. naruszenia dobra osobistego (w tym bezprawnego) powoda, jakim bez wątpienia jest jego zdrowie i prawo do ochrony tego dobra w warunkach odbywania izolacyjnej kary pozbawienia wolności, w tym aresztu (art. 115 i 209 Kodeksu karnego wykonawczego). Tym bardziej, iż biegły wyraźnie wskazał, że pozwany w sposób prawidłowy otoczył powoda opieką medyczną na tle wirusowego zapalenia wątroby typu C. Podkreślił też Sąd, iż niedogodności w odbywaniu kary pozbawienia wolności, w tym zakresie opieki medycznej, same przez siebie nie mogą stanowić o niehumanitarnym, czy nieludzkim traktowaniu. W konsekwencji Sąd uznał, iż skoro w rozpoznawanej sprawie powód nie zdołał wykazać bezprawnej ingerencji w jego dobra osobiste przez pozwanego to brak było również podstaw do uznania, iż w rozpoznawanej sprawie będzie miał zastosowanie art. 448 k.c. ustalający akcesoryjne prawo do zadośćuczynienia w przypadku stwierdzenia naruszenia dóbr osobistych, gdyż powód nie wykazał, aby pozwany naruszył przysługujące powodowi dobra osobiste. W przedmiocie kosztów procesu orzeczono w oparciu o zasadę odpowiedzialności za wynik postępowania wynikającą z art. 98 k.p.c. w zw. z art. 99 k.p.c. w zw. z art. 11 ust. 3 ustawy z dn. 08.07.2005r. o Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa Dz.U.2005.169.1417. i w zw. z § 2-3, § 6 pkt.7 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dn. 28.09.2002r. Dz.U.2002.163.1348. w sprawie opłat za czynności adwokackie (…) oraz w zw. z § 2-3, § 6 pkt.7, § 15-16 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dn. 28.09.2002r. Dz.U.2002.163.1349. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (…) w zw. z art. 113 ustawy z dn. 28.07.2005r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych Dz.U.2010.90.594. Z rozstrzygnięciem tym nie zgodził się powód, który zaskarżył wyrok w całości, zarzucając: 1.niewyjaśnienie istoty sprawy - wyrażające się niezbadaniem faktycznej podstawy żądania pozwu opisanej w pozwie i piśmie z dnia 22 grudnia 2010r., a przez to pominięcie okoliczności faktycznych, które miały zostać potwierdzone przez dokumentację dotyczącą 6 --- STRONA 7 --- warunków odbywania kary przez powoda, zeznania dyrektorów placówek penitencjarnych w których przebywał N. N., na okoliczność warunków odbywania kary przez powoda, zachowywania norm wskazanych w art. 110§2 k.k.w. , warunków sanitarnych i higienicznych sal i pomieszczeń, w których przebywał powód oraz zeznań N. N. na okoliczność pobytu powoda w jednostkach penitencjarnych, warunków odbywania kary i przeżytych przez powoda cierpień fizycznych i psychicznych, a w konsekwencji nieustalenie, czy naruszone zostały dobra osobiste powoda oraz czy zachodzą przesłanki do przyznania mu zadośćuczynienia; 2.naruszenie przepisów prawa procesowego, tj. art. 217 par 2 k.p.c. poprzez pominięcie zgłaszanych przez stronę środków dowodów, podczas gdy przeprowadzenie dowodów we wskazanym przez stronę zakresie było niezbędne do wydania wyroku, tj. określenia czy w czasie pozbawienia wolności powód przebywał w celach przepełnionych o złych warunkach sanitarnych i higienicznych oraz czy powód doznał cierpień fizycznych i psychicznych, co doprowadziło do nieprzeprowadzenia postępowania dowodowego w znacznej części; 3.naruszenie przepisów postępowania, tj. przepisu art. 328 par 2 k.p.c., polegające na nie zawarciu w uzasadnieniu wyroku podstawy faktycznej rozstrzygnięcia, tj. niedostateczne ustalenie stanu faktycznego w zakresie warunków odbywania kary i przeżytych przez powoda cierpień fizycznych i psychicznych, co stanowi brak jednego z elementów konstrukcyjnych uzasadnienia, a w konsekwencji uniemożliwiło całkowicie dokonanie oceny toku wywodu, który doprowadził do wydania orzeczenia; 4.naruszenie przepisów postępowania, tj. przepisu art. 227 k.p.c. poprzez nieprzeprowadzenie postępowania dowodowego w zakresie dowodów mających istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, tj. w zakresie ustaleń faktycznych co do pobytu powoda w czasie pozbawienia wolności w celach przepełnionych o złych warunkach sanitarnych i higienicznych oraz doznanych cierpień fizycznych i psychicznych. Wskazując na powyższe zarzuty apelujący wniósł o: 1) uchylenie zaskarżonego wyroku w całości oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji z pozostawieniem temu Sądowi rozstrzygnięcia o kosztach procesu, ewentualnie 2) zmianę zaskarżonego wyroku i zasądzenie na rzecz powoda kwoty 250 000 zł oraz zasądzenie od pozwanego kosztów postępowania za obie instancje, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych; 7 --- STRONA 8 --- 3) zobowiązanie strony pozwanej do przekazania całości dokumentacji dotyczącej warunków odbywania kary przez powoda, w tym w szczególności wskazania metrażu cel w których przebywał powód, ilości osób osadzonych z powodem w jednej celi, zachowywania norm wskazanych w art. 110§2 k.k.w. , warunków sanitarnych i higienicznych sal i pomieszczeń w których przebywał powód; 4) przesłuchanie w charakterze świadków dyrektorów placówek penitencjarnych w których przebywał N. N., na okoliczność warunków odbywania kary przez powoda, zachowywania norm wskazanych w art. 110§2 k.k.w. , warunków sanitarnych i higienicznych sal i pomieszczeń w których przebywał powód; 5) przesłuchanie w charakterze strony N. N. na okoliczność pobytu powoda w jednostkach penitencjarnych, warunków odbywania kary, jego obecnego stanu zdrowia psychicznego i samopoczucia, przeżytych przez powoda cierpień fizycznych i psychicznych; 6) przeprowadzenia dowodu z historii choroby poradni zdrowia psychicznego (k-174 - 176) na okoliczność stanu zdrowia psychicznego powoda oraz cierpień i krzywd jakich doznał powód na skutek odbywania kary w warunkach niehumanitarnych. W uzasadnieniu apelacji podniesiono, że Sąd I instancji nie dokonał w ogóle ustalenia stanu faktycznego sprawy w zakresie podstawy żądania strony -faktów, z którymi strona wiązała naruszenie dóbr osobistych, tj. ustalenia czy powód w okresie, w którym był pozbawiony wolności przebywał w celi przepełnionej - niezgodnie z obowiązującymi w tym zakresie przepisami prawa wyznaczającymi minimalną powierzchnię celi dla jednego więźnia. Wskazano, że w celu udowodnienia powyższych okoliczności powód złożył w piśmie z dnia 22 grudnia 2010r. szereg wniosków dowodowych, które nie zostały przez Sąd uwzględnione i przeprowadzone. Zarzucił apelujący, że w niniejszej sprawie nie było jednak podstaw do pominięcia złożonych przez powoda wniosków dowodowych, gdyż okoliczności sporne sprawy w tym zakresie nie zostały dostatecznie wyjaśnione (z uzasadnienia sądu wynika, że w ogóle nie zostały wyjaśnione). Wskazał przy tym skarżący, że nie budzi wątpliwości, że wskazane okoliczności były sporne, gdyż strona pozwana wielokrotnie odnosiła się w swoich pismach do kwestii przeludnienia cel i miała w tym zakresie odmienne stanowisko do strony powodowej. Wskazał też skarżący, że z zawartych w uzasadnieniu Sądu I Instancji twierdzeń wynika, że Sąd nie dokonał rozpoznania istoty sprawy polegającej na zbadaniu okoliczności, które stanowiły podstawę dla żądania powoda, tj. okoliczności dotyczących przepełnienia cel, w 8 --- STRONA 9 --- których przebywał powód w czasie pozbawienia wolności i w tym zakresie nie ustalił stanu faktycznego postępowania. Zarzucił także, że nieodniesienie się w uzasadnieniu Sądu I instancji do kwestii podstawowych, z którymi powód wiąże istnienia swojego żądania, tj. przeludnienia cel w okresie, w którym powód pozbawiony był wolności, uniemożliwia powodowi jakiekolwiek ocenienie poprawności dokonanego w tym zakresie przez Sąd I instancji wnioskowania oraz przesłanek do oddalenia powództwa. W osobiście wniesionej apelacji powód także zaskarżył wyrok w całości. Zarzucił, że Sąd: 1) nie zbadał dostatecznie wszystkich faktów w zakresie zarażenia powoda wirusowym zapaleniem, wątroby typu C, zwłaszcza nie ustalił, czy istotnie jego badania były przeprowadzane 5 i 9 stycznia 2006 r., o co prosił przez całe postępowanie, 2) nie rozpoznał żądań powoda w zakresie zadośćuczynienia za niewłaściwe warunki w zakładach karnych, w tym przepełnione cele, znacznie mniejsza powierzchnia na jednego skazanego niż wynika to z norm europejskich a nawet polskich, brak odpowiednich warunków sanitarnych itp. Wskazując na takie zarzuty powód wniósł o zmianę wyroku i zasądzenie całej kwoty, albo uchylenie wyroku do ponownego rozpoznania przez sąd okręgowy. W odpowiedzi na apelację pozwany Skarb Państwa reprezentowany przez Ministra Sprawiedliwości, zastępowanego przez Prokuratorię Generalną Skarbu Państwa wniósł o: oddalenie apelacji i zasądzenie na rzecz Skarbu Państwa - Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu apelacyjnym według norm przepisanych. Rozpoznając apelację Sąd Apelacyjny zważył, co następuje; Apelacja zasługuje na uwzględnienie, gdyż nie sposób odmówić trafności tym zarzutom, w których skarżący wskazuje, że Sąd I instancji nie rozpoznał w całości jego żądania. Przypomnieć należy, że powód w pozwie wniesionym osobiście domagał się zasądzenia od pozwanego łącznej kwoty 250.000 zł wskazując, że w czasie pobytu w jednostkach penitencjarnych w S., G. i W. od 4 stycznia 2006r przebywał w przepełnionych i brudnych celach, w których pozbawiony był dostępu do ciepłej wody, z niezabudowanymi kącikami sanitarnymi, bez odpowiedniej wentylacji. Te naruszenia w ocenie powoda świadczyć miały o 9 --- STRONA 10 --- pozbawieniu go praw człowieka, godności osobistej oraz ludzkiego i humanitarnego traktowania. To uzasadniać miało zasądzenie zadośćuczynienia. Poza tym okolicznościami związanymi z warunkami odbywania kary izolacyjnej powód uzasadniał swe żądanie także i tym, że w czasie pobytu w AŚ w S. został zarażony wirusem zapalenia wątroby typu C, a następnie był wadliwie leczony, przez co doszło u niego do rozstroju zdrowia. Sąd I instancji, co wynika z pisemnego uzasadnienia zaskarżonego wyroku, rozpoznał żądanie jedynie w zakresie, w jakim powód wiąże je z zarażeniem wirusem zapalenia wątroby typu C, i złym leczeniem. To żądanie, wspierając się opinią biegłego sądowego uznał za bezzasadne. To rozstrzygnięcie nie budzi zastrzeżeń sądu odwoławczego, albowiem apelujący argumentami natury jurydycznej nie podważył tych ustaleń Sądu Okręgowego, z których wynika, że z medycznego punktu widzenia niemożliwym jest, by do zakażenia doszło w czasie, gdy powód był w Areszcie Śledczym w S.. Podziela bowiem Sąd Apelacyjny stanowisko Sądu I instancji, z którego wynika, że wobec wniosków końcowych opinii biegłego z zakresu medycyny, lekarza chorób wewnętrznych J. W., z dnia 19.09.2012r., że brak jest podstaw do przyjęcia, aby pozwany naruszył jakiekolwiek dobra osobiste powoda w zakresie przysługującego mu szeroko pojmowanego prawa do zdrowia przez zakażenie go wirusem zapalenia wątroby typu C, gdyż jak wskazał biegły nie mogło dojść do przedmiotowego zakażenia w placówce penitencjarnej pozwanego. Przeciwne twierdzenia powoda pozbawione są wsparcia w materiale dowodowym sprawy. Rację ma jednak apelujący, gdy zarzuca, że nie poczynił natomiast sąd meriti żadnych ustaleń, a w związku z tym nie objął też swymi zważeniami, podnoszonych przez powoda okoliczności związanych z warunkami odbywania przez niego kary pozbawienia wolności i nie rozpoznał żądania zasądzenia zadośćuczynienia za, jak nazywa je powód, „niehumanitarne warunki” odbywania przez powoda kary pozbawienia wolności. Wskazać w tym miejscu należy, że powód i reprezentujący go pełnomocnik na poparcie swych twierdzeń w tym zakresie składali wnioski dowodowe- pozew k.3v, pismo procesowe z dnia 22 grudnia 2010r k.91-92. W szczególności, powód domagał się wezwania jednostek penitencjarnych do złożenia wyciągów z ewidencji i rozmieszczenia osadzonych- k.3v, a jego pełnomocnik wnioskował o zobowiązanie pozwanego do przekazania całości dokumentacji dotyczącej warunków odbywania kary przez powoda, ze wskazaniem metrażu cel, w których przebywał powód, wskazania ilości osób osadzonych z powodem w jednej celi, zachowania norm wskazanych w art. 110 § 2 k.k.w., warunków sanitarnych i higienicznych sal i pomieszczeń, w których przebywał powód. Ponadto pełnomocnik powoda wnosił o przesłuchanie dyrektorów placówek penitencjarnych, w których przebywał powód, na 10 --- STRONA 11 --- okoliczności związane z warunkami odbywania kary przez powoda oraz przesłuchania powoda na okoliczności związane z warunkami odbywania kary, stanu zdrowia powoda i jego samopoczucia i przeżytych przez powoda cierpień fizycznych i psychicznych ( k.91-92). Sąd Okręgowy natomiast przeprowadził jedynie postępowanie dowodowe ograniczone do zarażenia wirusem zapalenia wątroby typu C i związanego z tym leczenia i w tym jedynie zakresie przesłuchał powoda (teza dowodowa k.140 i 161, zeznania powoda k.161-162v, postanowienie dowodowe k. 209). Nie odniósł się natomiast Sąd I instancji w żaden sposób do innych wniosków powoda, a dotyczących warunków odbywania kary pozbawienia wolności i ich skutków dla osoby powoda, nie oddalił ich nawet (k.209), czym uniemożliwił złożenie zastrzeżeń do naruszeń procedury w trybie art. 162 k.p.c. , a ostatecznie powództwo oddalił. W ten sposób naruszono art. 217§2 k.p.c. oraz art. 227 k.p.c. oraz nie wyjaśniono istoty sprawy. Podnieść też trzeba, że z uzasadnienia zaskarżonego wyroku wynika, że podnoszonym przez powoda problemem związanym z niewłaściwymi warunkami odbywania kary pozbawienia wolności i jego skutkami dla osoby powoda Sąd I instancji nie zajął się wcale. Przez to uznać należy, że Sąd ten nie rozpoznał istoty sprawy w rozumieniu art. 386§ 4 k.p.c. Sąd Okręgowy zaniechał bowiem zbadania materialnej podstawy żądania zgłoszonego przez powoda w pozwie. Przypomnieć w tym miejscu trzeba, że pozew jest pismem procesowym, które zawiera powództwo, tj. skierowany do sądu wniosek o udzielenie sądowej ochrony prawnej dokładnie określonemu żądaniu, uzasadnionemu i skonkretyzowanemu przytoczonymi okolicznościami faktycznymi. Wg doktryny żądanie pozwu jest tzw. roszczeniem formalnym (procesowym), którego treścią jest twierdzenie powoda o przysługującym mu i podlegającym ochronie prawnomaterialnym interesie (tzw. roszczenie materialne hipotetyczne albo twierdzone). O tym, czy roszczenie formalne jest zasadne, a więc czy należy mu się ochrona, sąd rozstrzyga wyrokiem. Motywy rozstrzygnięcia podaje Sąd w uzasadnieniu wyroku. W rozpoznawanej sprawie, to uzasadnienie wskazuje, że pominął sąd meriti zbadanie wszystkich okoliczności, które powód wiązał z wywiedzionym przez siebie roszczeniem. To skutkowało uchyleniem zaskarżonego wyroku i przekazaniem sprawy do ponownego rozpoznania. Wprawdzie w apelacji pełnomocnik powoda powielił dotychczas składane wnioski dowodowe i wniósł o : zobowiązanie strony pozwanej do przekazania całości dokumentacji dotyczącej warunków odbywania kary przez powoda, w tym w szczególności wskazania metrażu cel w których przebywał powód, ilości osób osadzonych z powodem w jednej celi, zachowywania norm wskazanych w art. 110§2 k.k.w. , warunków sanitarnych i higienicznych 11 --- STRONA 12 --- sal i pomieszczeń w których przebywał powód; o przesłuchanie w charakterze świadków dyrektorów placówek penitencjarnych w których przebywał N. N., na okoliczność warunków odbywania kary przez powoda, zachowywania norm wskazanych w art. 110§2 k.k.w. , warunków sanitarnych i higienicznych sal i pomieszczeń w których przebywał powód; o przesłuchanie w charakterze strony N. N. na okoliczność pobytu powoda w jednostkach penitencjarnych, warunków odbywania kary, jego obecnego stanu zdrowia psychicznego i samopoczucia, przeżytych przez powoda cierpień fizycznych i psychicznych; oraz o przeprowadzenia dowodu z historii choroby poradni zdrowia psychicznego (k-174 - 176) na okoliczność stanu zdrowia psychicznego powoda oraz cierpień i krzywd jakich doznał powód na skutek odbywania kary w warunkach niehumanitarnych, Sąd Apelacyjny uznał jednak, że wydanie przez Sąd odwoławczy orzeczenia reformatoryjnego wiązałoby się z koniecznością przeprowadzenia postępowania dowodowego w całości w tym zakresie, w jakim żądania powoda nie zbadał Sąd I instancji. To zaś w istocie pozbawiłoby strony prawa do dwuinstancyjności postępowania. Dlatego wydano wyrok kasatoryjny. Ponownie rozpoznając sprawę Sąd Okręgowy w pierwszej kolejności ustali, co składa się na dochodzoną prze powoda kwotę 250.000 zł, a w szczególności, jakiej kwoty powód żąda z tytułu zadośćuczynienia za zakażenie wirusem zapalenia wątroby typu C i uszkodzenia ciała oraz cierpienia z tym związane, a jaka kwota stanowi zadośćuczynienie za cierpienia związane z niewłaściwymi warunkami odbywania kary pozbawienia wolności. Następnie zaś w zakresie wskazanym przez strony i zgodnie z zasadą kontradyktoryjności wyznaczoną art. 6 k.c. i art. 232 k.p.c. przeprowadzi Sąd I instancji postępowanie dowodowe i ustali, czy w czasie odbywania przez powoda kary pozbawienia wolności w okresie objętym pozwem we wskazanych w pozwie jednostkach penitencjarnych powód odbywał tę karę w warunkach, na jakie wskazuje w pozwie i czy w związku z tym doznał cierpień uzasadniających przyznanie zadośćuczynienia. Rozstrzygnie też o kosztach postępowania. Biorąc pod uwagę powyższe rozważania i uznając, że Sąd Okręgowy nie rozpoznał istoty sprawy, Sąd Apelacyjny, na podstawie art. 386 § 4 k.p.c. i art. 108§ 2 k.p.c. orzekł jak w sentencji wyroku. A.Sołtyka E.Buczkowska-Żuk K.Górski 12 --- STRONA 13 --- 13