Postanowienie I ACa 957/11 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 28 października 2011 r. Sąd Apelacyjny w

--- STRONA 1 --- Sygn. akt I ACa 957/11 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 28 października 2011 r. Sąd Apelacyjny w Krakowie – Wydział I Cywilny w składzie: Przewodniczący: SSA Jan Kremer Sędziowie: SSA Teresa Rak SSO Regina Kurek Protokolant: st.sekr.sądowy Barbara Piaszczyk po rozpoznaniu w dniu 28 października 2011 r. w Krakowie na rozprawie sprawy z powództwa P[…]Spółki Akcyjnej w Z przeciwko AS o zapłatę na skutek apelacji pozwanego od wyroku Sądu Okręgowego w Kielcach z dnia 5 kwietnia 2011 r. sygn. akt I C 1918/10 1. oddala apelację; 2. zasądza od pozwanego na rzecz powoda kwotę 2.700zł ( dwa tysiące siedemset złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania apelacyjnego. & _ //0‹fg,v ş\`\ , z ±/Í E) \\ . ' _.f"' ā'~¿„¿¦g§«$ --- STRONA 2 --- I ACa 957/11 UZASADNIENIE W pozwie złożonym w dniu 15 kwietnia 2010 r. , powód Kopalnia […] S.A. (aktualnie „P […] " SA w Z) wniósł o zasądzenie od pozwanych A K vel K, A W, A S, A J — solidarnie, na swoją rzecz, kwoty 223 071, 25 zł, z ustawowymi odsetkami od dnia wniesienia pozwu do dnia zapłaty , tytułem naprawienia szkody wyrządzonej czynem niedozwolonym. W uzasadnieniu podniósł, że wszyscy czterej pozwani działając wspólnie i w porozumieniu, w celu osiągnięcia korzyści majątkowej doprowadzili „Kopalnię […] S.A. w Z do niekorzystnego rozporządzenia mieniem znacznej wartości, w postaci kruszywa o masie 9987,22 ton, wyrządzając na skutek braku zapłaty szkodę w kwocie 223 071,25 zł; za ten czyn zostali skazani przez Sąd Okręgowy w Olsztynie prawomocnym wyrokiem z dnia 12 czerwca 2009 r. ; zgodnie z art. 11 kpc ustalenia zawarte w prawomocnym wyroku skazującym co do popełnienia przestępstwa wiążą sąd w postępowaniu cywilnym. W dniu 22 kwietnia 2010 r. Sąd Okręgowy w Kielcach wydał nakaz zapłaty w postępowaniu upominawczym - sprzeciw od nakazu zapłaty w postępowaniu upominawczym złożył pozwany A S. Powód (o „nowym" brzmieniu firmy - „P […] S.A." w Z) , w piśmie procesowym , złożonym w dniu 1 kwietnia 2011 r. oświadczył, że mając na uwadze zapłatę w dniu 28 stycznia 2011 r. ,zgodnie z treścią ugody pomiędzy powodem , a pozwanym A J, przez małżonkę tego ostatniego - kwoty 60 000 zł , cofa pozew w stosunku do pozwanego AS do kwoty 56 000 zł w zakresie należności głównej oraz wnosi o uwzględnienie przy orzeczeniu o kosztach procesu kwoty 4000 zł , która także została zapłacona przez pozwanego A J. Mając to wszystko na uwadze ostatecznie powód domagał się : zasądzenia od pozwanego A S na swoją rzecz kwoty 167 071, 25 (223 071,25 zł - 56 000 zł) wraz z ustawowymi odsetkami od dnia 29 stycznia 2011 r. do dnia zapłaty oraz odsetek ustawowych od dnia 15 kwietnia 2010 r. do dnia 28 stycznia 2011 r. od kwoty 223 071,25 zł. Wyrokiem z dnia 5 kwietnia 201 l r Sąd Okręgowy w Kielcach zasądził od pozwanego A S na rzecz powoda P […] Spółka Akcyjna w Z: kwotę 167.071, 25 zł (sto sześćdziesiąt siedem tysięcy siedemdziesiąt jeden złotych dwadzieścia pięć groszy) z ustawowymi odsetkami od dnia 29 stycznia 2011 roku do dnia zapłaty ; ustawowe odsetki od kwoty 223.071 , 25 zł (dwieście dwadzieścia trzy tysiące siedemdziesiąt jeden złotych dwadzieścia pięć groszy) od dnia 15 kwietnia 2010 roku do dnia 28 stycznia 2011 roku, przy czym ustalił jego odpowiedzialność solidarną z pozwanymi A K vel K oraz A W ; zasądził od pozwanego A S na rzecz powoda P […] Spółka Akcyjna w Z kwotę 6.005, 39 zł (sześć tysięcy pięć złotych trzydzieści dziewięć groszy) tytułem części kosztów procesie ; w pozostałym zakresie umorzył postępowanie --- STRONA 3 --- Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w oparciu o następujący stan faktyczny ustalony przez sąd I instancji: A S w okresie od 18 maja 2005 r. do dnia 25 czerwca 2005 r. , działając w celu osiągnięcia korzyści majątkowej , prowadząc działalność gospodarczą pod nazwą „S" w G , wspólnie i w porozumieniu z A K vel K, A W , A J , za pomocą wprowadzenia w błąd pracowników Spółki , co do zamiaru zapłaty, jak również co do sytuacji finansowej kontrahenta , doprowadził Kopalnię […] S.A. w Z do niekorzystnego rozporządzenia mieniem w postaci kruszywa o masie 9987,22 ton o łącznej wartości 262 957,09 zł, wyrządzając na skutek braku zapłaty szkodę w kwocie 223 071,25 zł , która to kwota stanowi mienie znacznej wartości. Sąd Okręgowy w Olsztynie prawomocnym wyrokiem z dnia 12 marca 2009 r. (w sprawie o sygn. akt II K 224/08) uznał go winnym popełnienia m.in. tego czynu , kwalifikując go jako przestępstwo z art. 286 § 1 kk w zw. z art. 294 § 1 kk i za to na mocy art. 294 § 1 kk wymierzył mu karę pięciu lat pozbawienia wolności. Już w trakcie niniejszego postępowania uległo zmianie brzmienie firmy powodowej Spółki, z „Kopalni […] S.A. w Z" , na „P […] S.A." w Z. Sąd Okręgowy uznał powództwo za oczywiście zasadne. Istota sporu sprowadzała się - jak podkreślił Sąd Okręgowy - do określenia wartości tejże szkody. Rozstrzygając to zagadnienie sąd I instancji przyznał rację stronie powodowej, podzielając jej argumentację . Nie negując celowości przywołania przez pełnomocnika pozwanego - A. S dwóch wskazanych przez niego orzeczeń Sądu Najwyższego, zauważył Sąd Okręgowy , że podjął on próbę dość instrumentalnego ich wyeksponowania na potrzeby niniejszego postępowania, nie uwzględniając przy tym, po pierwsze typu przestępstwa , za które A S został skazany (bo swoje rozważania oparł na założeniu , że był to tylko przepis art. 286 § 1 kk) , po drugie — tego , co rzeczywiście wynika z pierwszego z przytoczonych przez niego orzeczeń , a po trzecie — na co wskazuje analiza całości orzecznictwa Sądu Najwyższego w zakresie wykładni art. 11 kpc. Istotnie , jak podkreślił Sąd Okręgowy ,wyrok SN z dnia z dnia 17 czerwca 2005 r. ,w sprawie o sygn. akt III CK 642/04 (Lex nr 177207), jest pewną syntezą, poprzedzającego go dorobku orzecznictwa , ale tylko w zakresie w jakim potwierdza ono pewien kierunek wykładni powołanego przepisu. Stąd , wynikająca z niego konkluzja , że związanie sądu w postępowaniu cywilnym , dotyczy ustalonych w sentencji wyroku (wydanego w postępowaniu karnym), znamion przestępstwa , a także okoliczności jego popełnienia , takich jak czas miejsce , poczytalność sprawcy itp. , a zatem wszelkie inne ustalenia tego prawomocnego wyroku , wykraczające poza elementy stanu faktycznego przestępstwa , nie mają mocy wiążącej dla sądu cywilnego, nawet jeśli są zawarte w sentencji wyroku, co w konsekwencji tego oznacza, że sąd cywilny może więc czynić własne ustalenia w zakresie okoliczności, które nie dotyczą popełnienia przestępstwa, mimo że pozostają w związku z przestępstwem . W kontekście tego konkretnego przypadku , jak akcentuje Sąd Okręgowy ,Sąd Najwyższy doszedł do przekonania, że : kwestia związania sądu cywilnego ustaleniem przez sąd karny wysokości szkody --- STRONA 4 --- powinna być rozstrzygana w zależności od tego, czy ustalona wysokość szkody stanowi niezbędny element stanu faktycznego przestępstwa przypisanego oskarżonemu. Wskazał, że nie wiąże sądu cywilnego ustalenie sądu karnego co do wysokości szkody , jeśli : nie stanowi niezbędnego elementu stanu faktycznego przestępstwa, lecz ma jedynie charakter posiłkowy, bądź stanowi wprawdzie niezbędny element stanu faktycznego przestępstwa, lecz ma charakter ocenny. W kontekście motywów uzasadnienia wyroku Sądu Najwyższego , Sąd Okręgowy wskazał na jego niekonsekwencje. Nie można bowiem, jak argumentuje sąd I instancji, z jednej strony wychodzić z założenia , że skoro „wyrządzenie znacznej szkody majątkowej" należy do istoty przestępstwa , to jej wartość nie może być dowolna , a z drugiej - stwierdzać , że ma w związku tym charakter „ocenny" , co ma oznaczać , że można samodzielnie ustalić , że szkoda wyrządzona przestępstwem (z art. 296 kk) jest wyższa albo niższa. Wobec tego , stawia pytanie sąd I instancji, o granice owej „ocenności" , skoro nie może ona mieć charakteru „dowolnego". Jak w takiej sytuacji do tej treści wniosku mają się poczynione przez Sąd Najwyższy rozważania dotyczące znaczenia elementu stanu faktycznego przestępstwa w postaci „szkody znacznych rozmiarów" , zważywszy na fakt, że wyczerpuje ona istotę konkretnego przestępstwa. Wobec tego , odpowiada Sąd Okręgowy, nie sposób „zredukować" całości „związania" tylko i wyłącznie do samego istnienia szkody , bez jej rozmiarów , skoro „znaczna szkoda majątkowa" wyczerpuje istotę tego przestępstwa ,a więc determinuje także zakres związania. Powołał się Sąd Okręgowy na orzeczenie Sądu Najwyższego z dnia 24 marca 2010r VCSK 310/09 które, jego zdaniem, wyznacza nowy kierunek rozważań na temat „związania" ustaleniami „szkody znacznej wartości" czy też „znacznych rozmiarów". Sąd Najwyższy podziela wprawdzie założenia poprzedniego stanowiska zajętego w licznych orzeczeniach , że „sąd cywilny związany jest jedynie ustaleniem , że szkoda została wyrządzona" , ale jak wyraźnie podkreśla (w uzasadnieniu) „z tym jednak zastrzeżeniem , że związanie dotyczy wyrządzenia szkody znacznej wartości , która została określona w art. 115 § 5 w zw. z § 7 kk." Wynikają stąd , analizuje Sąd Okręgowy , trzy zasadnicze , wnioski : po pierwsze , że „związanie" obejmuje jednak (co do zasady) rozmiar szkody , po drugie , że ten rozmiar szkody nie ma charakteru dowolnego , jego kryteria zostały określone w art. 115 § 5 w zw.z § 7 kk. , po trzecie - w konsekwencji tego ostatniego spostrzeżenia , dość oczywistym pozostaje stwierdzenie , że istnieje jedynie „dolna granica" tak oznaczonych rozmiarów szkody , będącej przedmiotem „związania". Wynika to wprost z istoty jej ustawowej definicji ,(art. 115 § 5 w zw.z § 7 kk ) , która za punkt wyjścia przyjmuje pewną minimalną wartość , co oznacza także i to , że każda szkoda o większej wartości także wpisuje się w pojęcie szkody „znacznych rozmiarów". Stąd w tym „związaniu" istnieje jedynie ograniczenie „z dołu" , natomiast nie ma takiego ograniczenia „z góry ". W ocenie Sądu orzekającego , nie ma żadnych racjonalnych podstaw do zwężającej wykładni owego związania . Jeżeli sąd w postępowaniu karnym, konkluduje Sąd Okręgowy, ustala istnienie „szkody znacznych rozmiarów" , to oczywista rzeczą jest, że w pierwszej kolejności musi ustalić jej rzeczywistą wartość , a jeżeli już to zrobi , to odzwierciedla to w orzeczeniu przestępstwa , którego istotą jest także wyrządzenie szkody --- STRONA 5 --- „znacznych rozmiarów". Sąd I instancji dokonał oceny poglądu , o braku związania sądu w postępowaniu cywilnym rozmiarami szkody, także z punktu widzenia rozwiązania systemowego. Wskazał, , że poszkodowany na skutek szkody wyrządzonej przestępstwem może domagać się jej naprawienia zarówno w postępowaniu karnym (na podstawie art. 46 kk) , jak i w postępowaniu cywilnym. Skoro ma prawo wyboru , to zupełnie racjonalnym jest założenie , że ten wybór , nie powinien być obarczony ryzykiem , iż odstąpienie od dochodzenia roszczenia w procesie karnym może oznaczać utratę prawa do części odszkodowania (tylko z uwagi na możliwość ustalenia w postępowaniu cywilnym szkody w mniejszym rozmiarze) i odwrotnie , nie może stwarzać mu szansy na wyższe odszkodowanie (tylko z tej przyczyny , że rozmiary szkody będą ustalane w postępowaniu cywilnym , pomimo tego , iż uczynił to już sąd w postępowaniu karnym). Mając na uwadze powyższe poglądy Sąd Okręgowy przyjął, że był związany ustaleniami prawomocnego wyroku także w zakresie rozmiarów wyrządzonej przez pozwanego A. S szkody. Zaznaczył sąd I instancji że , A S nie został skazany tylko i wyłącznie na podstawie art. 286 § 1 kk , ale także w zw. z art. 294 § 1 kk a zatem za przestępstwo oszustwa ale już w tzw. „typie kwalifikowanym" poprzez znamię „mienia znacznej wartości" , które w przeciwieństwie do typu podstawowego , stanowi już o istocie jego kwalifikowanej postaci. Skoro mienie „znacznej wartości" stanowi o istocie przestępstwa które A. S popełnił i został za to skazany prawomocnym wyrokiem , to związanie Sądu w niniejszym postępowaniu , nie budziło żadnych wątpliwości. Oczywistą rzeczą jest , jak podkreślił sąd I instancji, że Sąd w postępowaniu karnym , by móc przypisać A. S , ten kwalifikowany (poprzez znamię przedmiotowe) typ przestępstwa , był zobligowany ustalić wartość szkody w postaci skonkretyzowanej kwoty (223 071,25 zł) , przyjmując , że stanowi ona mienie znacznej wartości. Zatem to ustalenie , dotyczyło jednego z ustawowych znamion przestępstwa , a więc nie okoliczności , która miałaby nie stanowić o jego istocie. Nawet jeśli założyć , zaznacza Sąd Okręgowy, że granicę związania (w rozumieniu art. 11 kpc) miałaby wyznaczać tylko „minimalna wartość" , która uzasadnia istnienie tego kwalifikowanego typu przestępstw to i tak w okolicznościach faktycznych niniejszego postępowania , istniały pełne podstawy do uwzględnienia powództwa. Biorąc pod uwagę treść art. 115 § 5 kk - w brzmieniu obowiązującym w dacie popełnienia przestępstwa , ale także i w dacie orzekania przez Sąd w postępowaniu karnym - („Mieniem znacznej wartości jest mienie, którego wartość w chwili popełnienia czynu zabronionego przekracza dwustukrotną wysokość najniższego miesięcznego wynagrodzenia ") oraz § 1 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 września 2004 r. - w sprawie wysokości minimalnego wynagrodzenia za pracę w 2005 r. - Dz.U.04.201.2062 („Od dnia 1 stycznia 2005 r. ustala się minimalne wynagrodzenie za pracę w wysokości 849 zł"} , najniższa („graniczna") wartość mienia obligująca do zakwalifikowania go jako „mienia znacznej wartości" , to kwota 168 800,01 zł , a więc dwustukrotność najniższego wówczas wynagrodzenia (200 x 849 zł) , zwiększona o 0.01 zł. Skoro przedmiotem sporu (po skutecznym , bo połączonym ze zrzeczeniem się roszczenia ,częściowym cofnięciu pozwu) była ostatecznie kwota 167071,25 zł , to w konsekwencji tego , mieściła się ona w pojęciu „szkody znacznych rozmiarów" , --- STRONA 6 --- której wysokością Sąd był związany , przynajmniej do kwoty 168 800,01 zł (a więc na jej poziomie minimalnym). W kontekście podstawy zasądzenia odsetek ustawowych od kwoty 223 071,25 zł (a więc obejmującej nie tylko kwotę 167 071,25 zł - ostatecznie żądaną przez powoda , ale także i od 56000 zł , które w dniu 29 stycznia 2011 r. jeden z pozwanych zapłacił powodowi) za okres od dnia 15 kwietnia 2010 r. do dnia 28 stycznia 201 1 r, wskazał Sąd Okręgowy, skoro mają one charakter akcesoryjny względem świadczenia głównego , to żeby roszczenie o nie mogło w ogóle powstać (uzyskując później byt samodzielny) , najpierw musiała stać się wymagalna wierzytelność o świadczenie główne. Podstawą stwierdzenia tej wymagalności , było ustalenie , którego źródłem pozostawało związanie Sądu istnieniem szkody o wartości 223 071, 25 zł. Pozwany A. S , popadł w opóźnienie w spełnieniu tego świadczenia , jeszcze przed datą (15 kwietnia 2010 r.) , od której powód domagał się zasądzenia od niego odsetek ustawowych z tego tytułu , bo był przez niego skutecznie wezwany do zapłaty. Zatem roszczenie o nie stało się wymagalne jeszcze przed tą. Przy czym od całej pierwotnie dochodzonej kwoty odszkodowania ta wymagalność istniała do dnia 28 stycznia 2011 r. , bo po tej dacie pozwany A. S był już zwolniony z zobowiązania do kwoty 56 000 l\ (art. 366 § 1 kc), stąd roszczenie o odsetki ustawowe z tytułu opóźnienia w spełnieniu świadczenia w tym zakresie nie mogło już powstać. Było natomiast w dalszym ciągu aktualne , w związku z pozostałą częścią dochodzonego w niniejszym postępowaniu odszkodowania (odsetki ustawowe od kwoty 167 071,25 zł od dnia 29 stycznia 2011 r. do dnia zapłaty).W zakresie zasądzonych odsetek ustawowych sąd I instancji powołał się na treść przepisu art. 481 § 1 kc oraz art. 455 kc . Zdaniem Sądu I instancji, orzeczenie Sądu Okręgowego w Olsztynie , należy postrzegać także jako dokument urzędowy , który ze swej istoty także stanowi środek dowodowy w postępowaniu cywilnym i to znacznie ułatwiający dowodzenie okoliczności faktycznych istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy. Korzysta on bowiem z domniemania prawdziwości i autentyczności (art. 244 § 1 kpc) . Oczywiście są one wzruszalne , ale ciężar dowodu w tym zakresie spoczywa na osobie , która zmierza do obalenia chociażby jednego z takich domniemań (art. 252 kpc). Pozwany A. S tych domniemań nie obalił. Odnosząc się do zgłoszonego przez pozwanego zarzutu przyczynienia , którego , zdaniem Sądu Okręgowego, uzasadnienie sprowadza się do ogólnikowego stwierdzenia o braku należytej staranności powoda przy sprawdzaniu sytuacji finansowej (i to co istotne) podmiotu trzeciego względem stron niniejszego procesu, stwierdza sąd I instancji, że rozumowanie pozwanego sprowadza się do zarzutu pod adresem powoda, że ten „dał się" przez niego oszukać. W takiej sytuacji Sąd oddalił wnioski dowodowe zgłoszone przez pozwanego jako bezprzedmiotowe .Dokonując rozstrzygnięcia o kosztach procesu sąd powołał się na przepis art. 98 § 1 kpc . Apelacje od wyroku Sądu Okręgowego w Kielcach złożył pozwany A S zaskarżając powyższy wyrok w punktach I i II. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił: --- STRONA 7 --- -naruszenie przepisów postępowania - art. 11 Kodeksu postępowania cywilnego polegającą na przyjęciu, iż Sąd I instancji jest związany ustaleniami wydanego w postępowaniu karnym prowadzonym przeciwko pozwanemu wyroku skazującego za przestępstwo z art. 286 § 1 Kodeksu karnego, podczas gdy wysokość szkody nie jest istotnym elementem przestępstwa oszustwa, a zatem nie można tej okoliczności udowadniać w oparciu o treść prawomocnego wyroku skazującego; -naruszenie przepisów postępowania - art. 217 § 1 i 2 Kodeksu postępowania cywilnego, polegającą na odmowie rozpoznania zarzutu przyczynienia się powoda do powstałej szkody, podczas gdy został on zgłoszony w terminie zakreślonym przez Sąd I instancji w trybie art. 207 § 3 Kodeksu postępowania cywilnego, poparty został wnioskami dowodowymi, a nadto zmierzał do ograniczenia odpowiedzialności odszkodowawczej pozwanego i znajdował podstawę materialnoprawną w art. 362 Kodeksu cywilnego, co doprowadziło do nierozpoznania istoty sporu. Na podstawie art. 380 Kodeksu postępowania cywilnego, wniósł o rozpoznanie zasadności postanowienia Sądu Okręgowego w Kielcach z dnia 5 kwietnia 2011 roku o oddaleniu wniosków dowodowych zawartych w piśmie procesowym pełnomocnika pozwanego z dnia 21 marca 2011 roku, zarzucając, że postanowienie to zapadło z obrazą art. 227 Kodeksu postępowania cywilnego. Powołując się na zapis art. 386§ 1 oraz art. 108§ 1 Kodeksu postępowania cywilnego wniósł: -o zmianę zaskarżonego wyroku w punkcie I i II poprzez oddalenie powództwa i zasądzenie od powoda P […] S Spółka Akcyjna w Z na rzecz pozwanego A S kwoty 3617 zł. tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego; - o zasądzenie od powoda P […] Spółka Akcyjna w Z na rzecz pozwanego A S zwrotu kosztów postępowania odwoławczego, w tym kwoty 2.700 zł. tytułem kosztów zastępstwa adwokackiego. Powód wniósł o oddalenie apelacji pozwanego i zasądzenie kosztów postępowania apelacyjnego. Sąd Apelacyjny zważył co następuje : Apelacja pozwanego jest bezzasadna i nie zasługuje na uwzględnienie. Podnoszone w apelacji zarzuty okazały się bezzasadne , tym samym nie stanowiły dostatecznej podstawy do weryfikacji zaskarżonego wyroku w kierunku postulowanym przez apelującego. Sąd Okręgowy dokonał pełnej oceny materiału dowodowego istotnego dla rozstrzygnięcia . na jego podstawie poczynił prawidłowe ustalenia faktyczne . a dalej wywiódł z nich trafne wnioski. Ustalenia Sądu Okręgowego są prawidłowe w tym znaczeniu, że wszystkie znajdują oparcie w dowodach, które Sąd Okręgowy ocenił wedle dyrektywy z art. 233 § 1 kpe zaś pominięcie szeregu dowodów i zaniechanie ustalenia faktów , które tymi dowodami miały być wykazane , Sąd Okręgowy przekonywująco uzasadnił, wadliwością tezy dowodowej. W pisemnym uzasadnieniu zaskarżonego wyroku przedstawił też motywy dla których wskazanym dowodom dał wiarę a innym tego waloru odmówił. Nie ma zatem potrzeby by powielać argumenty tam przytoczone . wystarczy odwołać się do nich z aprobatą. Uznając zarzuty naruszenia przepisów o postępowaniu dowodowym za bezpodstawne . Sąd Apelacyjny w oparciu o zgromadzony przez sąd I instancji materiał procesowy zaakceptował poczynione przez niego ustalenia faktyczne w całości i przyjął je za swoje. Zarzuty apelacji --- STRONA 8 --- sprowadzają się do polemiki pozwanego z prawidłowym rozstrzygnięciem sądu 1 instancji i koncentrują się na próbie przeforsowania stanowiska o braku związania sądu cywilnego, ustaleniami wydanego w postępowaniu karnym prawomocnego wyroku skazującego pozwanego za przestępstwo z art. 286 § 1 k.k w zw. z art. 294 § 1 kk . odnośnie wysokości szkody wyrządzonej przez pozwanego. W kontekście powyższego wskazać należy, na nietrafność wywodów pełnomocnika skarżącego w tej materii. Jak stwierdza się w literaturze . moc wiążąca wyroków karnych w postępowaniu cywilnym nie jest wynikiem określonych skutków prawomocności ani powagi rzeczy osądzonej wyroków karnych , lecz jej podstawę stanowi specjalna norma prawna - art. 11 kpe- mająca na celu głównie uniknięcie możliwości wydania na podstawie tych samych faktów różnych (sprzecznych) orzeczeń w sprawach cywilnych i karnych oraz konieczności prowadzenia postępowania dowodowego w dwóch odrębnych postępowaniach sądowych w celu ustalenia tych samych faktów . Przyznanie takiej mocy wyrokom karnym jest regulacją szczególną i stanowi odstępstwo do podstawowych zasad postępowania cywilnego : bezpośredniości i swobodnej oceny dowodów .Z tych względów wykładnia art. 11 kpe powinna być dokonywana w sposób ścisły i nie może prowadzić do poszerzenia zakresu związania przez wyłączenie spod ustaleń i oceny sądu cywilnego innych okoliczności niż tylko te, które wynikają z ustaleń prawomocnego wyroku skazującego i przesądzają o popełnieniu przestępstwa. Z niekwestionowanego przez obie strony ustalenia dokonanego w rozpoznawanej sprawie wynika, że pozwany został skazany prawomocnym wyrokiem karnym za przestępstwo z art. 286 § 1 kk w zw. z art. 294 § 1 kk. W świetle uregulowania przyjętego w art. 11 kpe nie budzi wątpliwości, że sąd cywilny jest związany ustaleniami prawomocnego skazującego wyroku karnego co do popełnienia przestępstwa oraz wyrządzenia tym przestępstwem szkody. Oznacza to, że w postępowaniu cywilnym pozwany nic może bronić się zarzutem , że nie popełnił przestępstwa , za które wcześniej został skazany prawomocnym wyrokiem karnym wydanym w postępowaniu karnym ani też .że przestępstwem tym nie wyrządził szkody. Związanie dotyczy, ustalonych w sentencji wyroku , znamion przestępstwa, a także okoliczności jego popełnienia , dotyczących czasu, miejsca . poczytalności sprawcy itp. wszelkie inne ustalenia prawomocnego , skazującego wyroku karnego, wykraczające poza elementy stanu faktycznego przestępstwa . nie mają mocy wiążącej dla sądu cywilnego, nawet jeśli są zawarte w sentencji wyroku. Kwestia związania sądu cywilnego ustaleniami przez sąd karny wysokości szkody powinna być rozstrzygana w zależności od tego , czy ustalona wysokość szkody stanowi niezbędny element stanu faktycznego przestępstwa przypisanego oskarżonemu. Co się bowiem tyczy zawartego w wyroku karnym ustalenia wysokości szkody osoby pokrzywdzonej dominuje pogląd, że jeżeli określenie wysokości szkody przez sąd karny ma charakter ocenny i stanowi ustalenie posiłkowe . nie wiąże sądu cywilnego ( tak SN w wyroku z dnia 1 7 czerwca 2005 III C SK 642/04) Jeśli natomiast ustalenie wysokości szkody wynika bezpośrednio z ustalenia przedmiotu przestępstwa i stanowi jeden z elementów stanu faktycznego . to ustalenie takie jest dla sądu cywilnego wiążące ( wyrok SN z 7 marca 1967 I CR 464/66 Lex nr 6122. wyrok SA w Katowicach z 27.04.1995 II Akr 59/95 OSA 1996 nr 9 , wyrok SN z 18.08.2009 I PK 60/09 Lex 550992) W literaturze i orzecznictwie Sądu Najwyższego przyjmuje się ,że jeśli do istoty przestępstwa należy skutek w postaci wyrządzenia szkody ( np. przestępstwo zaboru . przywłaszczenia, sprzeniewierzenia ) sąd cywilny jest związany ustaloną w wyroku karnym szkodą w postaci wskazanej przywłaszczonej kwoty lub przywłaszczonej określonej rzeczy, choć w tym drugim przypadku z reguły sam może ustalić jej wartość. --- STRONA 9 --- Jeżeli zaś do istoty przestępstwa należy wyrządzenie szkody o określonym rozmiarze, od której zależy byt przestępstwa albo wykroczenia lub kwalifikacja prawna czynu , wysokość kary czy inne skutki np. gdy popełnienie określonego przestępstwa uwarunkowane jest wyrządzeniem znacznej szkody'" lub " szkody w wielkich rozmiarach " , a pojęcia te zostały definiowane w ustawie poprzez wskazanie miernika pozwalającego określić je kwotowo ( por. art. 115 § 5.6.i 7 kk) - sąd cywilny jest związany rozmiarem szkody (wartością progową ) określoną w wyroku karnym i nie może ustalić, że szkoda była mniejsza ( zob. W. Siedlecki -Kodeks postępowania cywilnego t.l red. Z. Resich. W. Siedlecki str. 99 T.Krcciński Kodeks postępowania cywilnego , red. T. Kreciński t.l str 125-126) W wyroku z dnia 24 marca 2()10r VCSK 310/09 Sąd Najwyższy wyraził zapatrywanie , że związanie sądu cywilnego dotyczy wyrządzenia szkody znacznej wartości, która została określona w art. 115 § 1 kk w zw. z § 7 kk. Przestępcze działanie pozwanego A S wyczerpywało znamiona przestępstw opisanych w art. 286 § 1 kk i art. 294 § 1 kk. Pierwsze dotyczyło czynności sprawczej polegającej na doprowadzeniu powoda do niekorzystnego rozporządzenia jego mieniem o łącznej wartości 262.957, 09 zł . Niekorzystne rozporządzenie mieniem to takie, które powoduje uszczerbek w istniejącym majątku pokrzywdzonego ( damnum emergens) lub umniejszenie przyszłych zysków ( lucrum cessans) Wysokość tego uszczerbku nie jest objęta znamionami przedmiotowymi tego przestępstwa , a tym samym nie jest wiążące w postępowaniu cywilnym określenie wysokości szkody w wymienionej kwocie . dokonane w postępowaniu karnym. Drugie dotyczy wyrządzenia stronie powodowej szkody w stosunku do mienia o znacznej wartości na skutek braku zapłaty za dostarczony towar. W odniesieniu do typu przestępstwa opisanego w art. 286 § 1 kk . typ przewidziany w art. 294 § 1 kk należy do kategorii kwalifikowanych którego elementem wyróżniającym . uzasadniającym surowszą odpowiedzialność karną jest wyrządzenie przez sprawcę szkody majątkowej znacznej wartości. Ustalona przez sąd karny wysokość tej szkody sianowi niezbędny element stanu faktycznego tego konkretnego przestępstwa przypisanego oskarżonemu. Skoro tak - to na podzielenie zasługuje stanowisko Sądu Okręgowego , że wyrok karny wydany przez Sąd Okręgowy w Olsztynie, wiąże w rozpoznawanej sprawie , co do popełnienia przez pozwanego A S, wspólnie i w porozumieniu z pozostałymi pozwanymi , opisanych przestępstw oraz ustalenie . że wyrządzona została powodowi szkoda, w wysokości określonej w wyroku sądu karnego (odpowiadającej co najmniej szkodzie znacznej wartości , wskazanej w art. 115 § 5 kk. Ocena czy mienie ma znaczną wartość odbywa się na podstawie wartości, jaką miało ono w czasie popełnienia czynu. Trafnie Sąd Okręgowy dokonał ustalenia, że najniższa ( graniczna) wartość mienia obligująca do zakwalifikowania go jako mienie znacznej wartości to kwota 168.800.01 zł . Temu ustaleniu pozwany nie przeczy. Dochodzona przez powoda kwota w wysokości 167.071.25 zł mieści się zatem w pojęciu *' szkody znacznych rozmiarów "'. której wysokością , ustaloną w wyroku sądu karnego ,sąd w postępowaniu cywilnym był związany. Związanie wyrokiem karnym oznacza, że zostały spełnione przesłanki z art. 415 kc. Należy podzielić argumentację Sądu Okręgowego, że skoro wyrządzenie znacznej szkody majątkowej należy do istoty przestępstwa to jej wartość nie może być dowolna ; jeśli sąd w ? postępowaniu karnym ustala istnienie szkody znacznych rozmiarów . to oczywistą rzeczą jest że w< pierwszej kolejności musi ustalić jej rzeczywistą wartość, a jeśli to uczyni - w sytuacji określonej w art. 115 § 5 kk -- to tak ustalona wysokość szkody wiąże sąd w postępowaniu cywilnym. Jest oczywistą rzeczą, że sąd w postępowaniu karnym . by móc przypisać pozwanemu A. S ten kwalifikowany ( poprzez znamię przedmiotowe) typ przestępstwa , był zobligowany ustalić wartość szkody w postaci skonkretyzowanej kwoty ( 223.071,25) , przyjmując że stanowi ona mienie znacznej wartości. Zatem . skoro sąd w postępowaniu karnym przyjął kwalifikowany typ oszustwa, to kwalifikacja ta musi być poprzedzona ustaleniem faktycznej wartości szkody wyrządzonej oszustwem. Zaznaczyć należy, w --- STRONA 10 --- kontekście wysokości wyrządzonej szkody, że przyczynienie się poszkodowanego nigdy nie zmniejsza automatycznie wartości doznanej przez niego szkody, a stanowi jedynie podstawę możliwości obniżenia należnego odszkodowania . ale nie szkody. Reasumując - w sytuacji, gdy ustalenie wysokości szkody stanowi jeden z elementów stanu faktycznego . wynika bezpośrednio z ustalenia przedmiotu przestępstwa i ma wpływ na przyjęcie typu kwalifikowanego wartością szkody (określonej konkretnie stosownie do brzmienia art. 115 § 5 kk). to wówczas owo ustalenie wiąże sąd cywilny. Ze stosowaniem art. 11 kpe wiąże się kwestia możliwości wykorzystania w postępowaniu cywilnym materiału dowodowego zebranego w sprawie karnej . Kwestii tej nie reguluje żaden przepis a zatem należy stosować ogólne zasady procesu cywilnego oraz przepisy o postępowaniu dowodowym. Słusznie zatem Sąd Okręgowy wskazuje , że orzeczenia karne , które nie wiążą sądu w sprawie cywilnej , są dokumentami urzędowymi i zgodnie z art. 244 kpe stanowią dowód tego , co zostało w nich urzędowo poświadczone. Korzystają one z domniemania prawdziwości i autentyczności. Przepis art. 244 § 1 kpe normuje formalną moc dowodową dokumentu urzędowego i nakazuje traktować jako udowodnioną jego treść. Z treści zaś wyroku Sądu Okręgowego w Olsztynie wynika , że pozwany A S wyrządził powodowi . na skutek braku zapłaty, szkodę w konkretnej wysokości 223.071.25 zł. Mocy dowodowej tego dokumentu ani wynikającego z niego domniemania zgodności z rzeczywistym stanem rzeczy pozwany nie obalił a nawet nie podjął próby jego zwalczenia. Pozwany również nie wykazał, ażeby jego zobowiązanie do naprawienia szkody wygasło wskutek potrącenia, przedawnienia, prekluzji , wyrównania szkody czy wreszcie jej skompensowania. Za całkowicie chybiony należy uznać zarzut pozwanego naruszenia przez sąd I instancji przepisu art. 217 § 1 kpe które to naruszenie, zdaniem skarżącego, ma polegać na odmowie rozpoznania zarzutu przyczynienia się powoda do powstałej szkody. Wobec takiego stanowiska pozwanego wymaga konstatacji . że naruszenie tego przepisu może polegać na pominięciu określonego dowodu w wyniku wadliwej oceny, że nie jest on istotny dla rozstrzygnięcia sprawy, a nie na odmowie rozpoznania takiego czy innego zarzutu. W tym miejscu wskazać należy, że stosownie do zapisu art. 227 kpe przedmiotem dowodzenia są fakty mające dla rozstrzygnięcia istotne znaczenie. Przepis ten uprawnia sąd do selekcji zgłoszonych dowodów-jako skutku przeprowadzonej oceny istotności okoliczności faktycznych . których wykazaniu dowody te mają służyć. Sąd nie ma obowiązku przeprowadzania wszystkich zgłoszonych dowodów ale tylko tych , które są istotne w ramach określonych stanowisk stron i materialne) prawnej podstawy żądania. Lektura pisemnych motywów zaskarżonego wyroku prowadzi do wniosku, że sąd I instancji rozpoznał zarzut pozwanego przyczynienia się powoda do powstania szkody i nadał mu właściwe znaczenie . O przyczynieniu się poszkodowanego można mówić jedynie w sytuacji , gdy jego określone zachowanie pozostaje w normalnym związku przyczynowym ze szkodą ( tak SN w wyroku z 7.12. 1964 I CK 218/ 64 OSN 1965 z.9 poz.153) Związek przyczynowy zachodzi z kolei tylko wtedy, gdy w zestawie skutków i przyczyn mamy do czynienia jedynie z takim przyczynami, które normalnie powodują określone skutki (teza 2 Komentarz do Kodeksu Cywilnego 1996 pod red. Zbiorową G. Bieńka i innych ) Związek przyczynowy jest kategorią obiektywną i należy go pojmować jako obiektywne powiązanie ze sobą zjawiska nazwanego '* przyczyną'* ze zjawiskiem określonym jako "' skutek". Ustawodawca wprowadzając w art. 361 § 1 kc dla potrzeb odpowiedzialności cywilnej ograniczenie tylko za normalne ( typowe, występujące zazwyczaj) następstwa działania lub zaniechania z których szkoda wynikła , nie wprowadza pojęcia związku przyczynowego w rozumieniu prawnym, odmiennego od istniejącego w rzeczywistości. Ogranicza tylko --- STRONA 11 --- odpowiedzialność do wskazanych w przepisie normalnych ( adekwatnych ) następstw. (tak SN w wyroku z 8.12.2005 III CK 298 /05 Lex 2174) Następstwo ma charakter normalny wtedy, gdy w danym układzie stosunków , w zwyczajnym biegu spraw określony skutek można uznać za zwykłe następstwo danego zdarzenia; typowym jest skutek występujący w zwykłym porządku rzeczy , taki. który na podstawie zasad doświadczenia życiowego można uznać za charakterystyczny dla danej przyczyny . jako jej normalny rezultat. ( tak SN w wyroku z 1 8 maja 2000 III CKN 810/98 . wyroku z 26 stycznia 2006r II CK 372/05. wyroku z 19 marca 2008 VCSK 491/07 niepublik) Adekwatny związek przyczynowy w rozumieniu art. 361 § 1 kc jest ograniczony do normalnych powiązań kauzalnych , a ocena czy skutek jest '" normalny" opiera się na całokształcie okoliczności sprawy przy uwzględnieniu zasad doświadczenia życiowego. Dokonując zatem procesu myślowego mającego odpowiedzieć na pytanie czy dany fakt (przyczyna ) w postaci braku należytej staranności przy sprawdzaniu sytuacji finansowej "'M […] '* sp. z o.o. i dopuszczeniu do sprzedaży kruszywa z odroczonym terminem płatności, był warunkiem koniecznym wystąpienia drugiego z nich ( skutku) w postaci oszustwa pozwanego czyli czy bez niego skutek nastąpiłby , należy odpowiedzieć, że nie ma żadnych obiektywnych, ''normalnych", typowych powiązań pomiędzy działaniem ( zaniechaniem ) powoda a wyrządzoną mu przez pozwanego szkodą w postaci braku zapłaty za towar. Orzecznictwo przyjmuje , że bierne zachowanie poszkodowanego stwarzające okazję do przywłaszczenia , nic stanowi przyczynienia , gdyż w normalnym rozwoju wydarzeń nic powoduje szkody. Zatem twierdzenie pozwanego o przyczynieniu się powoda do powstania szkody nie ma racji bytu i nie znajduje oparcia na gruncie obowiązujących przepisów prawa cywilnego. Jak sąd ustali! w postępowaniu karnym . oszustwo polegało na wprowadzeniu w błąd pracowników powodowej firmy co do zamiaru zapłaty oraz co do sytuacji finansowej kontrahenta. Zgodnie z doktryną prawa karnego wprowadzenie w błąd polega na podjęciu przez sprawcę podstępnych zabiegów prowadzących do wywołania u pokrzywdzonego mylnego wyobrażenia o rzeczywistości. Podjęta przez pozwanego, w niniejszym procesie, próba przerzucania na powoda odpowiedzialności za to . że dał się oszukać - nie może się ostać. Z powyższych względów , całkowicie uzasadnione było stanowisko Sądu Okręgowego . o pominięciu wnioskowanych przez pozwanego dowodów oferowanych na okoliczność przyczynienia się powoda do zaistnienia szkody, skoro - w okolicznościach sprawy- o żadnym przyczynieniu się powoda do powstania szkody , mowy być nie może. Zatem prowadzenie postępowania dowodowego we wskazanym przez skarżącego kierunku było nieprzydatne, z punktu widzenia rozstrzygnięcia sporu. W konsekwencji powyższych rozważań stanowczo należy odrzucić twierdzenie pozwanego o nierozpoznaniu przez sąd I instancji istoty sprawy . Do nierozpoznania istoty prawy dochodzi wówczas , gdy rozstrzygnięcie sądu I instancji nie odnosi się do tego , co było przedmiotem sprawy, gdy zaniechał on zbadania materialnej podstawy albo merytorycznych zarzutów strony bezpodstawnie przyjmując . że istnieje przesłanka materialno prawna lub procesowa unicestwiająca roszczenie. ( zob. wyrok SN z 12. 02. 2002 I C K N 486/00 niepublik , wyrok SA z 19.12. 2007 1 ACa 209/06) To , że strona apelująca nie zgadza się z oceną prawną żądania pozwu i dokonana przez sąd oceną jej zarzutów nie oznacza, że nie zastała wyjaśniona istota sprawy. W tym stanie rzeczy . oddalając apelację jako - z przyczyn wskazanych powyżej - bezzasadną Sąd Apelacyjny orzekł jak w sentencji na podstawie art. 385 kpc. O kosztach postępowania apelacyjnego orzeczono na podstawie art. 98 kpc ; wynagrodzenie pełnomocnika powoda w kwocie 2.700 zł zostało obliczone na podstawie § 6 pkt.6 w zw. z § 12 ust.l pkt.2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r w sprawie --- STRONA 12 --- opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu.