Wyrok I ACa 910/10 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 28 września 2010 r. Sąd Apelacyjny we Wro

--- STRONA 1 --- Sygn. akt I ACa 910/10 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 28 września 2010 r. Sąd Apelacyjny we Wrocławiu – Wydział I Cywilny w składzie: Przewodniczący: SSA Jan Surma Sędziowie: SSA Edwarda Siemiginowska (spr.) SSA Ewa Głowacka Protokolant: Katarzyna Sandecka po rozpoznaniu w dniu 28 września 2010 r. we Wrocławiu na rozprawie sprawy z powództwa M. Ś. przeciwko Skarbowi Państwa – (...) w L., (...) w Z., (...) w W., (...) we W. o odszkodowanie na skutek apelacji powoda od wyroku Sądu Okręgowego we Wrocławiu z dnia 27 maja 2010 r. sygn. akt I C 843/09 oddala apelację i zasądza od powoda na rzecz strony pozwanej 2.700 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania apelacyjnego. UZASADNIENIE Sąd Okręgowy we Wrocławiu po rozpoznaniu sprawy z powództwa M. Ś. przeciwko (...) w L., (...) w Z., (...) w W., (...) we W. o zapłatę, wyrokiem z dnia 27 maja 2010 r. (sygn. akt I C 843/09) oddalił powództwo i zasądził od strony powodowej na rzecz pozwanej kwotę 3.600 zł tytułem kosztów procesu. Sąd I instancji ustalił, że powód przebywał w (...) w L. w 2007 i 2008 r., w (...) w Z. w 2008 r., w (...) we W. w 2008 r. i 2009 r., i w (...) w W. w 2009 r. a od dnia 28.08. przebywa tam do chwili obecnej. W (...) we W. zjawisko przeludnienia cel jest zjawiskiem ciągłym. W (...) w W. przebywał powód w celach wieloosobowych. W okresie osadzenia powoda w wymienionych jednostkach karnych, panowało przeludnienie, osadzonych było więcej osób niż wynosiła normatywna pojemność jednostek i dlatego dochodziło do umieszczenia również powoda w celach, w których powierzchnia przypadająca na jednego osadzonego wynosiła mniej niż 3 m2. --- STRONA 2 --- W czasie pobytu powoda w (…) w W. przebywał on w celach wieloosobowych. Każda cela miała wydzielony kącik sanitarny, który stanowił oddzielne pomieszczenie, zamykane drzwiami. Skazani raz w tygodniu mają możliwość skorzystania z ciepłych kąpieli. Otrzymują na bieżąco środki higieny i środki chemiczne do utrzymania czystości. Informacje o stanie przeludnienia jednostki (...) w W. przekazuje systematycznie Sądowi Okręgowemu we Wrocławiu. Sad I instancji uznał, że powództwo nie zasługuje na uwzględnienie. Powód dochodząc zadośćuczynienia opierał żądanie na regulacji prawnej zawartej w art. 23 kc i art. 24 kc oraz art. 448 kc z powodu niezapewnienia mu odpowiednich warunków bytowych i przebywania w przeludnionych celach jednostek penitencjarnych. Jako udowodnione Sąd I instancji przyjął fakt czasowego umieszczenia powoda w celach (...) i (...), w których powierzchnią przypadającą na jednego osadzonego wynosiła mniej niż 3 m2, co jest naruszeniem art. 110 kkw. Jednak powód nie sprecyzował ani też udowodnił aby miał niezaspokojone potrzeby. Ustalono, że oświetlenia w celach są odpowiednie, także cele wyposażone są w sprzęt i zapewnione są środki czystości. Ma powód zapewniony dostęp do opieki lekarskiej a twierdzenie o niezapewnianiu odpowiedniej ilości leków nie zostało udowodnione. Powód swoje roszczenie oparł na ogólnikowych twierdzeniach o przeludnieniu więzień nie wskazując jakie konkretne warunki przebywania w celi przeludnionej stanowiły naruszenie jego dóbr osobistych. Sąd I instancji dalej wywodzi, że przyjmując nawet, że jednostki penitencjarne nie zapewniły powodowi odpowiednich warunków bytowych to biorąc pod uwagę całokształt okoliczności faktycznych w tym winę sprawcy naruszenia dóbr osobistych, jej stopień i rodzaj naruszonego dobra nie zachodzą przesłanki z art. 448 kc. Nie zostało wykazane aby zaistniał rozmiar cierpień powoda uzasadniający zasądzenie na jego rzecz kwoty pieniężnej. Nie zostało wykazane przez powoda jakie negatywne skutki w jego sferze emocjonalnej wywołały warunki bytowe panujące w jednostkach penitencjarnych. Nie wykazał też aby inni skazani przebywali w lepszych warunkach bytowych a tylko wobec powoda stosowano indywidualnie tego typu szykanie. Powód w apelacji sporządzonej osobiście zarzuca: 1. naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art. 6 kc w związku z art. 24 kc i przyjęcie, że powód powinien udowodnić istnienie winy po stronie pozwanej. Tymczasem to pozwanego obciąża obowiązek wykazania, że działał zgodnie z prawem i nie naruszył dobra osobistego powoda; 2. naruszenie prawa materialnego przez zasądzenie od powoda na rzecz pozwanego kosztów procesu. Wniósł o zmianę wyroku i uwzględnienie powództwa. Strona pozwana wniosła o oddalenie apelacji i zasądzanie kosztów za II instancję. Sąd Apelacyjny zważył co następuje: Apelacja powoda nie zasługuje na uwzględnienie. Powód nie kwestionuje w apelacji ustalonego przez Sąd I instancji stanu faktycznego. Sąd ten ustalił istotne fakty, które zostały udowodnione i wyjaśnił podstawę prawną będącą przyczyną oddalenia powództwa. Sąd apelacyjny przyjmuje ustalenia oraz poglądy prawne Sądu I instancji za własne. --- STRONA 3 --- Apelację należy uznać za bezzasadną, ponieważ wady orzeczenia, na które powołał się powód nie istnieją w rzeczywistości a zarzuty apelacyjne ograniczają się do polemiki z prawidłową oceną Sądu I instancji zgromadzonego materiału dowodowego. Naruszenie swych dóbr osobistych powód upatrywał w osadzeniu go w celach przeludnionych, nie zapewnieniu mu odpowiednich warunków sanitarnych oraz nie zapewnieniu właściwej opieki lekarskiej. W sporze o ochronę dóbr osobistych powód powinien oznaczyć w pozwie dostatecznie skonkretyzowane zachowanie pozwanego. Przede wszystkim trzeba podkreślić, że niekwestionowaną przyczyną wyłączającą bezprawność strony pozwanej jest działanie w warunkach porządku prawnego w sytuacji, gdy wkracza w sferę cudzych dóbr osobistych przez pozbawienie wolności na podstawie orzeczenie sądu. Jak wypowiedział się Sąd Najwyższy w wyroku z 2.10.2007 r., II CSK 269/07, to samo osadzenie w przeludnionej celi nie wystarcza do uwzględnienia żądania zasądzenia zadośćuczynienia. Wymagane jest wykazanie naruszenia podstawowych standardów jak zapewnienie każdemu osadzonemu oddzielnego miejsca do spania, oddzielenia węzła sanitarnego od ogólnej przestrzeni celi. Sąd w oparciu o dowody przedstawiane przez stronę pozwaną poczynił ustalenia, których powód nie kwestionował, że warunki pobytu powoda w (...) nie odbiegały od warunków, w jakich przebywają inni skazani. Zachowane są w celach podstawowe warunki do utrzymania higieny a warunki bytowe ulegają zdecydowanej poprawie we wszystkich (...). Jak trafnie przyjmuje Sąd I instancji to odpowiedzialność oparta na art. 448 kc w związku z art. 23 kc wymaga od powoda udowodnienia, że określone działanie spowodowało uszczerbek w dobrach osobistych. Tych okoliczności powód nie wykazał. Podkreślić należy, że nie każdy przypadek dyskomfortu psychicznego spowodowany bezprawnym zachowaniem się innej osoby jest wystarczającą podstawą do poszukiwania sądowej ochrony dóbr osobistych. Dlatego też sam fakty przebywania w przeludnionej celi nie jest wystarczający do przyjęcia naruszenia dóbr osobistych i poszukiwania sądowej ochrony przez domaganie się zadośćuczynienia pieniężnego. Powód również nie udowodnił zaniedbań medycznych jakich miał doznać przy pozbawieniu wolności w (…). Nie ma też dowodu, aby powód zgłaszał wcześniej przełożonym o swoich problemach i doznaniem krzywdy. Opisane dolegliwości pojawiają się w procesie argumenty do uzyskania pieniężnego zadośćuczynienia. Podkreślić też należy, że według treści art. 448 kc niema sąd obowiązku zasądzenia zadośćuczynienia w każdym przypadku naruszenia dóbr osobistych (wyrok SN z 19.04.2006 r., II PK 245/05, OSNP 2007/78/101). Podstawowym kryterium decydującym o możliwości zasądzenia zadośćuczynienia winien być m.in. stopień winy naruszenia, rodzaj naruszonego dobra oraz poczucie pokrzywdzenia poszkodowanego. Decyzja o zasądzeniu zadośćuczynienia winna być poprzedzona także zbadaniem nasilenia złej woli naruszyciela i celowości zastosowania tego środka. Co do kwestii winy to zauważyć należy, że jednostki karne, nie mogą odmówić przyjęcia skazanego a gospodarkę finansową prowadzą o Prawo budżetowe, w dziełach takich jednostek trudno mówić o złej woli wobec zjawiska jakim jest przebywanie większej ilości osadzonych w celach o mniejszym metrażu. W takich warunkach uwzględnienie roszczenia powoda leżałoby w sprzeczności z powszechnym poczuciem sprawiedliwości --- STRONA 4 --- Nie ma postaw do odstąpienia od obciążania powoda kosztami procesu. Nie zachodzą warunki szczególne z art. 102 kpc. Przepis ten stanowi wyłam w zasadzie odpowiedzialność za wynik procesu. Całokształt okoliczności tej konkretnej sprawy argumenty przytaczane przez powoda i rozmiar podejmowanych czynności procesowych przez stronę pozwaną uzasadnia zastosować przez Sąd I instancji przy orzekaniu o kosztach procesu podstawową zasadę jaką jest odpowiedzialność za wynik procesu przewidzianą w art. 98 kpc. Sąd II instancji mając na uwadze, że powołane w apelacji zarzuty nie są trafne oddalił apelację na zasadzie art. 385 kpc i obciążył powoda kosztami postępowania apelacyjnego poniesionymi przez stronę pozwaną również na zasadzie art. 98 kpc w związku z art. 391 § 1 kpc wobec nie uwzględnienia apelacji.