Wyrok I ACa 877/09 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 24 lutego 2010 r. Sąd Apelacyjny w Katowi

--- STRONA 1 --- Sygn. akt I ACa 877/09 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 24 lutego 2010 r. Sąd Apelacyjny w Katowicach I Wydział Cywilny w składzie: Przewodniczący : SSA Małgorzata Wołczańska (spr.) Sędziowie : SA Ewa Jastrzębska SA Elżbieta Karpeta Protokolant : Agnieszka Mustroń po rozpoznaniu w dniu 24 lutego 2010 r. w Katowicach na rozprawie sprawy z powództwa (...) Klubu Sportowego Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w C. przeciwko M. B. o ochronę dóbr osobistych na skutek apelacji powódki od wyroku Sądu Okręgowego w Katowicach z dnia 22 kwietnia 2009 r., sygn. akt I C 560/08 1) oddala apelację; 2) zasądza od powódki na rzecz pozwanego 270 (dwieście siedemdziesiąt) złotych tytułem kosztów postępowania apelacyjnego. Sygn. akt I ACa 877/09 UZASADNIENIE Zaskarżonym wyrokiem Sąd Okręgowy w Katowicach oddalił powództwo F. G. i (...) Klubu Sportowego spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w C. o zobowiązanie pozwanego M. B. do złożenia oświadczenia o treści wskazanej w --- STRONA 2 --- pozwie, zawierającego skierowane do powodów przeprosiny za wypowiedzi zawarte w artykule zatytułowanym „(...)” pod redakcją E. K., opublikowanym w dniu 16 maja 2008 r. w dodatku (...) do „(...)” i opublikowania powyższego oświadczenia, w lokalnym wydaniu „(...)” w C., w formie i miejscu wskazanym w pozwie o oraz zasądzenie od pozwanego na rzecz Zespołu Parków (...) w K. kwoty 1 500 złotych. W uzasadnieniu Sąd I instancji stwierdził, że powód F. G. jest jednym ze współwłaścicieli, położonej na obszarze (...) w Gminie O., nieruchomości na której usytuowana jest nieczynna obecnie kopalnia (...). Na terenie piaskowni powódka (...) Park Klub Sportowy spółka z o.o. prowadziła działalność polegającą między innymi na organizowaniu indywidualnych lub grupowych jazd samochodami terenowymi i quadami, a z materiałów reklamowych powódki wynika, iż przeprowadza ona imprezy nazywane „rajdami” lub opisowo określane jako jazda na czas po wyznaczonych odcinkach. Na terenie, na którym powodowie prowadzą swą działalność, obowiązują przepisy miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego przyjętego uchwałą Gminy O. z dnia 22 listopada 2005 r. oraz rozporządzenia Wojewody (...) nr (...) z dnia 18 kwietnia 2006 r. w sprawie (...), wprowadzające zakaz prowadzenia na wskazanym terenie rajdów samochodowych. Sąd Okręgowy ustalił również, że do pozwanego będącego dyrektorem Zespołu Parków (...) zwracali się mieszkańcy B. z wnioskami o interwencję w sprawie naruszeń prawa, których powodowa spółka dopuszczała się w związku z prowadzoną przez nią działalnością. W dniu 16 maja 2008 r. w lokalnym wydaniu (...) w C. opublikowany został artykuł „(...)” pod redakcją E. K., dotyczący naturalnego toru off – road prowadzonego przez powodową spółkę. W powyższym artykule noszącym podtytuł „(...)” zawarto wypowiedzi zwolenników obydwu stanowisk, w tym również pozwanego, który stwierdził, że „Tor jest totalną samowolką”. Uzasadniając swą opinię M. B. powoływał się na argumenty dotyczące formalnego działania kopalni piasku, możliwości zmiany planu zagospodarowania przestrzennego przy konsultacji z mieszkańcami, wskazując że zgodnie z obecnym planem na terenie nim objętym dopuszczalne jest prowadzenie działalności rekreacyjnej w postaci strzelnicy. Publikacja zawiera również wypowiedzi przedstawicieli Starostwa (...), konserwatora przyrody, mieszkańców okolicy oraz właścicieli terenu i przedstawicieli strony powodowej, którzy prezentują przeciwstawne stanowisku pozwanego poglądy. W artykule nie wymienia się nazwiska powoda F. G., a tekst zakończony jest wypowiedzią pozwanego – „sprawą powinna zainteresować się prokuratura”. W tak ustalonym stanie faktycznym Sąd Okręgowy uznał, że wypowiedź pozwanego „tor jest totalną samowolką” nie narusza dóbr osobistych powodów. Powodowa spółka bowiem sama naraziła się na krytykę przedstawiając się publicznie (np.: w rozpowszechnianych przez nią materiałach reklamowych) jako organizator rajdów, przeprowadzanych pomimo iż na terenie piaskowni obowiązuje zakaz ich organizowania. Sąd miał również na uwadze niekonsekwencję strony powodowej, która w wypowiedziach zawartych w artykule z dnia 16 maja 2008 r. wskazuje, że tor jest naturalny, powstał samoczynnie w wyniku jeżdżenia po terenie piaskowni samochodami terenowymi, jak również w materiałach marketingowych używa określenia „tor”, a jednocześnie w toku postępowania starała się wykazać, że tor nie istnieje. Zdaniem Sądu nie można dopatrzeć się naruszenia dóbr osobistych powodów w sformułowaniu, że „tor jest totalną samowolką” skoro sami oni wskazują, że tor powstał w istocie samowolnie, nikt go nie zbudował przy zachowaniu zasad wynikających z prawa budowlanego. Przyjął nadto Sąd, że zakwestionowane sformułowanie mieściło się w granicach dozwolonej krytyki. Wypowiedź pozwanego nie miała na celu obrażenia powodów, a jedynie zmierzała do zapewnienia mieszkańcom prawa do wyrażenia swego zdania odnośnie prowadzonej w ich okolicy działalności powodów i w takim znaczeniu należy uznać ją jako służącą interesowi publicznemu. Nadto pozwany przedstawił dowody na to, że mieszkańcy B. zwracali się do niego jako dyrektora Zespołu Parków (...) by sprawą tą się zainteresował. W artykule „(...)” zacytowano nie tylko wypowiedzi pozwanego, ale również strony powodowej oraz jednego ze współwłaścicieli toru, stanowiące polemikę w odniesieniu do twierdzeń pozwanego. Sąd Okręgowy przyjął także, że dobra osobiste powoda F. G. nie zostały naruszone, gdyż w artykule z dnia 16 maja 2008 r. nie użyto ani razu nazwiska powoda, a jednocześnie powód nie przedstawił dowodów na okoliczność, że jest w jakimkolwiek środowisku znany jako właściciel terenu, na którym działalność prowadzi powodowa spółka. Odnosząc --- STRONA 3 --- się do sformułowania, że „sprawą powinna zająć się prokuratura” Sąd stwierdził, że nie przesądza ono, że powodowie popełnili przestępstwo, nie zawiera obraźliwych treści, a autor wypowiedzi nie wskazał żadnych osób przeciw, którym prokuratura miałaby wszcząć postępowanie, zatem wypowiedź ta nie narusza dóbr osobistych powodów. Powyższy wyrok powodowie zaskarżyli w całości zarzucając mu naruszenie przepisów art. 23 kc i 24 kc poprzez oddalenie żądania powodów pomimo wykazania przez nich, że doszło do naruszenia ich dóbr osobistych i jednocześnie nie wykazania przez pozwanego, że naruszenie tych dóbr nie było bezprawne. W uzasadnieniu powodowie stwierdzili między innymi, że wypowiedź pozwanego naruszała ich dobra osobiste bowiem przeciętny czytelnik dowiedział się z niej, że tor działa nielegalnie, prowadzące go osoby, a być może właściciele terenu to przestępcy. Nadto (...) Klub Sportowy spółka z o.o. jako klub rekreacyjny podnosił, iż nie prowadził i nie prowadzi działalności polegającej na organizowaniu rajdów, która ma charakter sportu wyczynowego i której prowadzenie na przedmiotowym terenie jest zabronione. Nadto na terenie byłej piaskowni nie jest zabronione organizowanie imprez polegających na rekreacyjnej jeździe quadami i samochodami terenowymi, a samo odbywanie jazd nie przesądza, że w miejscu tym działa tor. Skarżący domagał się zmiany zaskarżonego wyroku poprzez orzeczenie zgodnie z żądaniem pozwu i zasądzenia od pozwanego na rzecz powodów zwrotu kosztów procesu za obie instancje. Apelacja powoda F. G. została odrzucona z uwagi na jej nieopłacenie. W odpowiedzi na apelację pozwany wniósł o jej oddalenie i zasądzenie od powodów na rzecz pozwanego kosztów postępowania apelacyjnego. Sąd Apelacyjny zważył co następuje: Apelacja powodowej spółki nie zasługuje na uwzględnienie. Zaskarżony wyrok należy uznać za trafny. W pierwszej kolejności podkreślić trzeba, że stan faktyczny w niniejszej sprawie w istocie nie był sporny i wynikał z powołanych przez obie strony dokumentów, których treść nie była podważana. Sporna pozostawała ocena prawna tj. stwierdzenie czy wypowiedź pozwanego z dnia 16 maja 2008r. opublikowana w lokalnym wydaniu G. W. w C. naruszała dobra osobiste powodowej spółki. W ocenie Sądu Okręgowego, którą Sąd Apelacyjny w pełni podziela, do takiego naruszenia nie doszło. Nie jest zatem zasadne żądanie udzielenia skarżącej ochrony z art. 24 kc. Tym samym wbrew zarzutom apelacji nie doszło do naruszenia powołanych w apelacji przepisów prawa materialnego. W szczególności zwrócić należy uwagę na takie bezsporne elementy stanu faktycznego, jak to, że: na terenie będącym w posiadaniu powodowego klubu z mocy rozporządzenia Wojewody (...) nr(...) z dnia 18 kwietnia 2006r. W sprawie (...) obowiązuje zakaz organizowania rajdów motorowych i samochodowych. Podobnie, miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego, przyjęty uchwałą Rady Gminy O. z dnia 22 listopada 2005r. również zabrania w obrębie (...) organizowania rajdów motorowych i samochodowych. Uwzględnić przy tym trzeba, że postanowienia owego planu nie zostały wyeliminowane z obrotu prawnego. Nadto, w okresie z którego pochodzi sporna wypowiedź pozwanego, powódka wydaje materiały reklamowe, w których zachęca do udziału w organizowanych na terenie będącym we władaniu Klubu rajdach samochodowych. Z treści materiałów reklamowych wynika, że przewidzianych jest wiele różnych konkurencji i konkursów z trasami dostosowanymi do różnorodnych możliwości technicznych samochodów, we wszystkich konkursach zapewniono też nagrody. Imprezy takie następnie faktycznie są organizowane, a relacje z ich przebiegu relacjonowane w internecie. --- STRONA 4 --- I wreszcie do pozwanego, jako dyrektora Zespołu Parków (...) docierają skargi mieszkańców, dla których imprezy organizowane przez stronę powodowa są uciążliwe i według ich oceny sprzeczne z przepisami prawa. W kontekście przywołanych okoliczności nie może więc budzić wątpliwości prawidłowość przyjęcia przez Sąd Okręgowy, że pozwany sporną wypowiedzią nie naruszył dóbr osobistych powódki (jej dobrego imienia), skoro skarżąca sama publicznie określała się jako organizator rajdów samochodowych na terenie, na którym rajdy takie są zakazane. Imprezy, które w materiałach reklamowych były określane mianem rajdów faktycznie w kształcie opisanym w tych materiałach na tym terenie były również organizowane. Próba wykazania w toku procesu przez powódkę, że jakkolwiek w materiałach reklamowych skarżąca posługiwała się terminem rajd samochodowy lecz w sensie prawnym rajdów nie organizowała, a jedynie udostępniała teren do przejażdżek samochodami terenowymi i quadami pozostaje bez znaczenia dla rozstrzygnięcia w tej sprawie. Niezależnie bowiem od trudności w prawnym zdefiniowaniu pojęcia rajdów samochodowych zasadnicze znaczenie dla oceny zasadności żądania ma treść materiałów pochodzących od powódki analizowana w granicach zawartych tam informacji na temat rodzaju działalności prowadzonej przez Klub na spornym terenie, a określonych właśnie jako rajdy. Działalność, która – jak to podkreślono – faktycznie miała też miejsce w zakresie odpowiadającym treści owych materiałów reklamowych i promocyjnych. Przedmiotowa wypowiedź pozwanego była zatem adekwatna do opisywanego prawdziwego zdarzenia, co z kolei uchyla jej bezprawność. Wypowiedź ta nie może być także uznana za napastliwą i wykraczającą poza potrzebę wynikającą z celu całej publikacji, w której została umieszczona. Zarówno takiego charakteru nie ma wypowiedź pozwanego o samowolnej działalności powódki jak stwierdzenie, że „sprawą powinna zainteresować się prokuratura”. To ostatnie stwierdzenie nie przesądzało bowiem o wyniku działań takiego organu, ani nawet nie określało wobec kogo postępowanie powinno się toczyć. Co jednak istotniejsze sprawą faktycznie zainteresowały się organy ścigania i było prowadzone postępowanie przeciwko prezesowi powodowego Klubu P. Ż., który był obwiniony o popełnienie wykroczenia z art. 127 ust. 1 pkt c ustawy z dnia 16 kwietnia 2004r. O ochronie przyrody. Ostatecznie wyrokiem z dnia 30 kwietnia 2009r. Sądu Rejonowego – Sądu Grodzkiego w C. wydanym w sprawie o sygn. akt XVI W 1634/07 P. Ż. został uniewinniony od zarzutu popełnienia wykroczenia z art. 127 ust. 1 pkt c ustawy O ochronie przyrody. Okoliczność ta jednak nie zmienia oceny wypowiedzi pozwanego. Znamienne zresztą jest, że fakt, iż toczy się postępowanie przeciwko P. Ż. strona powodowa ujawniła dopiero po tym, jak zapadł i uprawomocnił się korzystny dla P. Ż. – z punktu widzenia powódki – wyrok. Oczywistym przy tym jest, że wyrok w sprawie o wykroczenie zapadł już po wydaniu zaskarżonego wyroku, jednakże postępowanie w tym przedmiocie toczyło się przed Sądem Grodzkim od 2007r. i na fakt ten powódka się nie powoływała dopóki – jak wskazano – rezultat tego postępowania nie okazał się korzystny dla Prezesa powodowego Klubu. Sama skarżąca zresztą przyznaje, że wydanie wyroku przez Sąd Grodzki wymagało przeprowadzenia obszernego postępowania dowodowego, w tym przesłuchania ponad 50 świadków. Sprawa bez wątpienia więc nie była prosta i oczywista. Zweryfikowania na drodze postępowania karnego, pod kątem ewentualnego naruszenia przepisów ustawy O ochronie przyrody, oczekiwał zaś pozwany, formułując przywołane powyżej wypowiedzi. Fakt taki (tj. wdrożenie postępowania przez organy ścigania) istotnie też miał miejsce. Już tylko powołane okoliczności wskazują, że brak było podstaw, aby powódce udzielić ochrony w związku z wypowiedzią pozwanego z dnia 16 maja 2008r. Podkreślić przy tym trzeba, że przedmiotem rozstrzygnięcia w tej sprawie było objęte wyłącznie zdarzenie związane z ową wypowiedzią i stwierdzenie czy, w okolicznościach sprawy, wypowiedź ta naruszała dobra osobiste powódki. Taki zakres rozpoznania sprawy został zaś wyznaczony przez podstawę faktyczną podaną przez powódkę w pozwie. Podstawa ta do czasu zamknięcia rozprawy przez Sąd Okręgowy nie została zmieniona. Z tego względu nie mogą być brane pod uwagę – jako ewentualne naruszenia dóbr osobistych – wypowiedzi pozwanego, które miały miejsce w okresie późniejszym. Zdarzenia te – jako nieobjęte podstawą --- STRONA 5 --- faktyczną – pozostają zatem poza oceną Sądu Apelacyjnego. Okoliczność ta uzasadniała również oddalenie wniosków dowodowych powódki zgłoszonych na tę okoliczność w postępowaniu apelacyjnym w piśmie z dnia 26 stycznia 2010r. Natomiast w samej apelacji skarżąca, mimo że dołącza pewne dokumenty, to nie wnosi o dopuszczenie z nich dowodów. Z przedstawionych rozważań wynika, że zachowanie pozwanego nie może być uznane za bezprawne (naruszające dobre imię powódki) i to waży na uznaniu żądania pozwu za bezzasadne. Nadmienić jednakże można, iż nawet gdyby przyjąć pogląd odmienny – jakkolwiek z wymienionych dotychczas przyczyn w ocenie tut. Sądu brak ku temu podstaw – to nie sposób nie uznać, że pozwany działał w obronie uzasadnionego interesu społecznego. Stwierdzenie pozwanego usprawiedliwiała bowiem zarówno potrzeba ochrony interesów mieszkańców gminy, na której powódka prowadzi swoją działalność i którzy zwrócili się do pozwanego ze skargami jak i potrzeba ochrony przyrody, które to działania również należą do pozwanego z racji pełnionej przez niego funkcji. Z podanych przyczyn, w całości podzielając stanowisko Sądu Okręgowego, apelację jako nieuzasadnioną Sąd Apelacyjny oddalił - art. 385 kpc. O kosztach postępowania apelacyjnego orzeczono na mocy art. 99 kpc w zw. z art. 108 § 1 kpc i art. 391 § 1 kpc.