Postanowienie I ACa 860/14 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 20 maja 2015 r. Sąd Apelacyjny w Katowica

--- STRONA 1 --- Sygn. akt I ACa 860/14 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 20 maja 2015 r. Sąd Apelacyjny w Katowicach I Wydział Cywilny w składzie: Przewodniczący : SSA Tomasz Ślęzak (spr.) Sędziowie : SA Mieczysław Brzdąk SA Joanna Naczyńska Protokolant : Magdalena Bezak po rozpoznaniu w dniu 20 maja 2015 r. w Katowicach na rozprawie sprawy z powództwa E. K. i J. J. (1) przeciwko Rzymskokatolickiej Parafii p.w.św. T. A. w S. o ochronę dóbr osobistych na skutek apelacji powódki E. K. od wyroku Sądu Okręgowego w Katowicach z dnia 10 lipca 2014 r., sygn. akt I C 825/13 oddala apelację. I A Ca 860/14 UZASADNIENIE Powód M. Z. wniósł o przywrócenie jego prawa do dysponowania grobem kw. IL.A. Nr 140; nakazanie pozwanej Rzymskokatolickiej Parafii p.w.św. T. A. w S. przeprowadzenia ekshumacji A. K. pochowanej w tym grobie; zasądzenie od pozwanej zadośćuczynienia w kwocie 20.000 zł, z ustawowymi odsetkami od dnia uprawomocnienia się orzeczenia oraz zasądzenie kosztów postępowania. W uzasadnieniu powód podał, że na cmentarzu położonym przy pozwanej Parafii znajduje się grób rodziny Z.. W kwaterze oznaczonej jako I L.A. nr 140 A pochowana jest mama powoda J. Z. oraz jego brat F. Z.. W drugiej kwaterze oznaczonej jako IL.A. Nr 140 ½ pochowany został ojciec powoda Ł. Z. oraz jego tragicznie zmarły brat H. Z.. Od 1992 roku powód ponosił wszelkie koszty związane z utrzymaniem grobu, w tym uiszczał kolejne opłaty prolongacyjne i był tym samym dysponentem obu kwater. Ponadto w 2002 roku uiścił całkowity koszt wykonania nagrobka tj. --- STRONA 2 --- 5.900 zł. Zamawiając płytę nagrobną powód polecił umieszczenie swojego imienia przy prawej kwaterze, chcąc być w przyszłości pochowany obok ojca i brata, z którym był bardzo mocno związany. W dniu 15 września 2011 roku zmarła A. K., córka siostry powoda S. M.. Pomimo posiadania przez rodzinę M. grobowca na tym samym cmentarzu została ona pochowana w miejscu zarezerwowanym dla powoda, bez uzgodnienia tego z powodem. Powód nie może pogodzić się z tą sytuacją, ze względu na pochowanie członka rodziny K. w grobie razem z tragicznie zmarłym jego bratem H. Z. z uwagi na okoliczności jego śmierci. Od czasu pochówku A. K. powód stał się nerwowy, zaczął mieć zaburzenia snu i nawracające stany depresyjne oraz pogłębiły się jego problemy z sercem. Za zaistniałą sytuację powód obwinia pozwaną, gdyż nie miała prawa wydać zgody na pochowanie A. K. w grobie rodziny Z. bez uzyskania zgody powoda jako dysponenta grobu, gdyż w dniu 25 kwietnia 2002 roku powód uiścił opłatę za kwaterę, w której została pochowana A. K. do 2016 roku. pozwana w dniu 16 września 2011 roku przyjęła od córki zmarłej B. J. opłatę za wydzierżawienie kwatery do 2031 roku w kwocie 750 zł, co świadczy o tym, iż była to opłata częściowa. Zachowanie to świadczyło o nie respektowaniu przez parafię prawa powoda do grobu, które istniało w dniu pochowania A. K. i zostało przez pozwaną naruszone. Powód wskazał, iż zostało naruszone jego dobro osobiste określone jako kult pamięci zmarłych, do którego należy także możliwość pochowania w wybranym przez siebie miejscu. Nadto podkreślił, iż żądanie ekshumacji zwłok nie jest wykluczone jako środka prowadzącego do usunięcia skutków naruszenia dobra osobistego i nie może być uznane za sprzeczne z zasadami współżycia społecznego. Pozwana wniosła o oddalenie powództwa i zwrot kosztów postępowania. Podkreśliła, iż przy załatwianiu formalności związanych z pogrzebem A. B. J. dysponowała oświadczeniem podpisanym przez S. M. – siostrę powoda, wyrażającym zgodę na pochowanie w rodzinnym grobowcu jej córki A. K.. Wskazała, iż często się zdarza, że osoba dokonująca opłaty nie jest wyłącznym dysponentem grobu, gdyż uprawnieni do tego są członkowie rodziny osoby pochowanej według kolejności określonej w art. 10 ust 1 ustawy o cmentarzach i chowaniu zmarłych. W przypadku istnienia więcej niż jednej osoby uprawnionej wszystkie decyzje powinny być dokonywane przez nie wspólnie lub przez osobę upoważnioną przez pozostałe. Dokonując opłaty w 2002 roku powód nie dokonał żadnego zastrzeżenia, nie zgłosił faktu budowy pomnika parafii i nie uczynił stosownej opłaty i nie wnosił w stosunku do rodziny zastrzeżeń, że ktoś tam może być pochowany, bądź nie bez jego zgody. Pozwana podkreśliła, iż powód choruje co najmniej od sierpnia 2006 roku i przypisywanie pozwanej pogorszenia się jego stanu zdrowia i żądanie zadośćuczynienia jest bezzasadne. Administrator cmentarza nie jest właściwy do rozstrzygania sporów w zakresie dysponowania grobem i parafia nie jest stroną w tym sporze. Powód M. Z. zmarł w dniu (...) roku, a spadek po nim nabyły córki E. K. i J. J. (1) po połowie. Postanowieniem z dnia 3 grudnia 2013 roku Sąd zawiesił postępowanie na podstawie art. 174 § 1 pkt 1 kpc i następnie podjął je z udziałem następców prawnych powoda E. K. i J. J. (1). E. K. podtrzymała żądanie pozwu i wniosła o przywrócenie na jej rzecz prawa do dysponowania grobem, nakazanie pozwanemu ekshumacji i zapłaty zadośćuczynienia. Wyrokiem z dnia 10 lipca 2014 roku Sąd Okręgowy w Katowicach oddalił powództwo. Sąd pierwszej instancji ustalił, że na Cmentarzu Parafialnym Parafii p.w.św. T. w S. znajduje się grób ziemny rodziny Z.. Grób ten składa się z dwóch kwater IL.A. nr 140 A, w której pochowani zostali H. Z. w 1946 roku i Ł. Z. w 1976 roku oraz kwatery IL.A. 140 ½, w której pochowani zostali J. Z. w 1960 roku oraz F. Z. w 1992 roku. J. i Ł. Z. byli małżeństwem, a H. Z. i F. Z. ich synami. Ponadto J. i Ł. Z. mieli jeszcze dzieci – pierwotnego powoda M. Z., S. M. – matkę A. K. i S., która już nie żyje i jest pochowana w innym grobie. W dniu 25 kwietnia 2002 roku M. Z. uiścił opłatę za dzierżawę grobu Ł. Z. – kwatera IL.A. 140 ½ do 2016 roku w kwocie 800 zł, a także zamówił wykonanie nagrobka i polecił wyrycie na nagrobku również swojego imienia w części, w której pochowani są H. i Ł. Z.. Fakt postawienia nagrobka nie został zgłoszony w parafii. Nagrobek został wykonany, a koszt jego budowy poniósł M. Z.. M. Z. utrzymywał dobre stosunki ze swoją siostrą S. M. oraz jej córką A. K.. W okresach, gdy przyjeżdżał na grób rodzinny odwiedzał je, często przyjeżdżał na obiady do A. K., która cieszyła się z tych przyjazdów. Utrzymaniem grobu zajmowali się zarówno M. Z., jak i S. M. i jej rodzina. A. K. ciężko chorowała przez kilka lat i opieką nad nią zajmowała się jej córka B. J., która słabo znała rodzinę matki. A. K. zmarła w dniu (...)roku i jej pogrzebem zajmowała się jej córka B. J. wraz z bratem. Od babci S. M. B. J. usłyszała, że życzeniem jej oraz zmarłej A. K. jest, by została ona pochowana w grobie rodzinnym Z. oraz, że S. M. ma prawo do podjęcia decyzji o pochowaniu jej tam. B. J. udała się do kancelarii --- STRONA 3 --- parafialnej, gdzie załatwiała formalności pogrzebowe i złożyła oświadczenie w imieniu S. M., że wyraża ona zgodę na pochowanie A. K. w tym grobie. Parafia wyraziła zgodę na ten pochówek, uważając zgodę jednego członka najbliższej rodziny osób pochowanych jako wystarczającą. Parafia w momencie podjęcia decyzji o zezwoleniu na pochowanie A. K. nie wiedziała o zastrzeżeniach M. Z.. B. J. w dniu 16 września 2011 roku uiściła opłatę za kwaterę, w której miała zostać A. K. do roku 2031 w kwocie 750 zł. W kancelarii parafialnej nie było dokumentu wskazującego kto dokonał wcześniejszej opłaty prolongacyjnej i dopiero w tym momencie grób został oznaczony jako dwukwaterowy. Na dzień przed pogrzebem E. K. zadzwoniła do B. J. w sprawie pochówku A. K., lecz ta nie mogła z nią rozmawiać z uwagi na przeżycia związane ze śmiercią matki. Przekazała telefon bratu R. K., który odmówił pochowania A. K. w innym miejscu, uzasadniając to zgodą babci i załatwionymi formalnościami. Skontaktował się on ponownie z babcią S. M. oraz jej drugą córką A. F., która sporządziła pisemne oświadczenie o wyrażeniu przez S. M. zgody na pochówek A. K. w grobowcu rodziny Z.. S. M. oświadczenie to podpisała. Powód przed pogrzebem A. K. nie poinformował o swoich zastrzeżeniach co do miejsca jej pochówku parafii. A. K. została pochowana w grobie rodziny Z.. M. Z. nie uczestniczył w pogrzebie. W kilka tygodni po pogrzebie M. Z. stawił się w kancelarii parafialnej celem wyjaśnienia swojego prawa do grobu i dowiedział się o zezwoleniu na pochówek A. K. ze strony S. M.. Uiścił w dniu 7 października 2011 roku opłatę za drugą kwaterę w grobie, oznaczoną numerem IL.A. (...), w kwocie 1.000 zł i dokonał zastrzeżenia dysponowania tym grobem. Wcześniej takiego zastrzeżenia nie wykonywał i nie był o takiej możliwości powiadomiony. W tym okresie nie znalazł jeszcze dowodu uiszczenia opłaty za dzierżawę grobu z 2002 roku, a parafia takim dowodem nie dysponowała. W późniejszym okresie M. Z. opłatę tą znalazł i pismem z dnia 5 lutego 2013 roku wystąpił do parafii z żądaniem przywrócenia prawa do dysponowania grobem, udzielenia wyjaśnień i rekompensaty z tytułu niemożności spokojnego kultywowania pamięci osób zmarłych. Pismem z dnia 14 lutego 2013 roku parafia odmówiła zaspokojenia roszczeń M. Z. i odesłała go do osób decydujących o pochówku A. K.. M. Z. zmarł w dniu 7 listopada 2013 roku i został pochowany na cmentarzu parafialnym w S. w grobie rodziny Z., w kwaterze, w której pochowani są jego matka i brat F. Z.. W oparciu o te ustalenia Sąd Okręgowy wskazał, że roszczenie powódek nie zasługuje na uwzględnienie i powołując poglądy judykatury, a także przepisy art. 10 i 15 ustawy z dnia 31 stycznia 1959 roku o cmentarzach i chowaniu zmarłych uznał, że M. Z. wbrew swojemu przekonaniu i twierdzeniom nie był wyłącznym dysponentem grobu położonego na cmentarzu parafialnym w S.. Nie miał on również większych praw do tego grobu niż jego siostra S. M., która również miała prawo do współdecydowania o pochowaniu kolejnych osób w tym grobie. Wprawdzie M. Z. postawił pomnik i wyrył na nim swoje imię i nazwisko, lecz nie zgłosił tego faktu w administracji cmentarza i nie zastrzegł sprzeciwu, co do pochowania innych osób w tym grobie. Pomiędzy nim a S. M. oraz A. K. panowały dobre stosunki, które nie uzasadniały ostrej reakcji M. Z. na pochowanie w grobie rodzinnym jego siostrzenicy. Pozwana o żadnych zastrzeżeniach nie wiedziała i dysponując zgodą na pochowanie wyrażoną przez osobę najbliższą osób pochowanych w grobie i nie mając informacji o sprzeciwie innych współuprawnionych osób miała prawo wyrazić zgodę na pochowanie A. K. w grobie rodziny Z.. Wprawdzie prawo do podjęcia decyzji o pochówku należało wspólnie do wszystkich zstępnych osób pochowanych w tym grobie, lecz należy mieć na uwadze, że osób tych było wiele, a decyzję o pochowaniu należy podjąć szybko, gdyż pogrzeb odbywa się w kilka dni po śmierci zmarłego. W takim wypadku pozwany musi poprzestać na oświadczeniu osób współuprawnionych o wyrażeniu zgody na pochówek przez inne osoby współuprawnione, gdyż w innym przypadku pochowanie osoby zmarłej byłoby praktycznie niemożliwe. Inaczej wyglądałaby sytuacja, gdyby było sporządzone zastrzeżenie co do możliwości pochówku lub wcześniejsza zgoda wszystkich uprawnionych na pochowanie w danym miejscu konkretnej osoby, lecz w niniejszej sprawie takich zastrzeżeń nie było. M. Z. został ostatecznie pochowany w grobie rodzinnym i nikt z pozostałych współuprawnionych nie sprzeciwił się jego pochówkowi. W tej sytuacji należy stwierdzić, iż osiągnął zamierzony cel i spoczął obok rodziców i braci, a także siostrzenicy, z którą utrzymywał wcześniej dobre stosunki, nie zostały, więc ostatecznie naruszone jego dobra osobiste odnośnie możliwości spoczynku w wybranym przez siebie miejscu. Wprawdzie rodzina A. K. powinna przy jej pochówku zdecydować się na pochowanie mamy w drugiej części grobu skoro powód wyrył na tablicy swoje dane, lecz nie zmienia to faktu, iż ostatecznie powód spoczął wśród swoich najbliższych. Dlatego Sąd Okręgowy oddalił również roszczenie w zakresie zapłaty zadośćuczynienia, gdyż uznał, że ostatecznie do naruszenia dobra osobistego powoda nie doszło, gdyż został pochowany w wybranym przez siebie miejscu, a kwestia pochówku A. K., z którą przez całe życie utrzymywał dobre i serdeczne stosunki nie może być takim naruszeniem. --- STRONA 4 --- W apelacji od tego wyroku powódka E. K., zaskarżając wyrok w części oddalającej powództwo o ochronę dóbr osobistych, tj. w zakresie żądania z pkt 1 pozwu czyli przywrócenia prawa do dysponowania grobem, zarzuciła: - naruszenie prawa materialnego: art. 10 ustawy o cmentarzach i chowaniu zmarłych poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i uznanie, iż do podjęcia decyzji o pochówku wystarczające jest oświadczenie jednej osoby współuprawnionej z pominięciem zgody osoby, która poniosła koszty budowy grobu i uiściła opłatę za korzystanie z miejsca na cmentarzu; art. 23 w zw. z art. 24 KC poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i uznanie, iż do naruszenia dobra osobistego M. Z. nie doszło w sytuacji, gdy powodowi uniemożliwiono pochówku w wybranym przez niego miejscu oraz pozbawiono go możliwości spokojnego kultywowania pamięci o zmarłym bracie H. Z.; - naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie: art. 233 § 1 k.p.c. poprzez nierozważenie w sposób wszechstronny zebranego w sprawie materiału dowodowego i przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów polegające na przyjęciu, iż pozwany nie miał wiedzy o postawieniu nagrobka przez powoda w sytuacji, gdy pomnik został wykonany w 2002 r., a grób posadowiony jest w bardzo bliskim sąsiedztwie kaplicy parafialnej; oświadczenie podpisane przez S. M. zostało sporządzone w dniu śmierci A. K., tj. w dniu 15 września 2011 r. w sytuacji, gdy z zeznań B. J. wynika, że było ono złożone w dacie późniejszej; powód utrzymywał dobre i serdeczne stosunki z A. K. w sytuacji, gdy z zeznań E. K. i przesłuchanych w sprawie świadków wynika jedynie, że pomiędzy stronami nie było konfliktu; dobre stosunki panujące pomiędzy powodem a S. M. i A. K. nie uzasadniały ostrej reakcji powoda na pochowanie w grobie rodzinnym siostrzenicy w sytuacji, gdy A. K. została pochowana w miejscu zarezerwowanym przez powoda, a ponadto świadkowie E. K. i Z. K. w swoich zeznaniach wyjaśnili przyczyny reakcji powoda; pozwana miała prawo wyrazić zgodę na pochowanie A. K. w grobie rodziny Z. pomimo braku zgody pozostałych osób współuprawnionych w tym przede wszystkim powoda, który poniósł koszt budowy pomnika, uiszczał opłaty prolongacyjne i miał zarezerwowane miejsce pochówku w miejscu, w którym została pochowana A. K.; powód nie posiadał zgody, nawet dorozumianej, najbliższej rodziny na pochowanie w wybranym przez siebie miejscu w sytuacji, gdy płyta z danymi powoda została umieszczona na nagrobku w 2002 r„ a nikt z pozostałych członków rodziny odwiedzając grób rodziny Z. nie zgłaszał żadnych uwag ani zastrzeżeń; powód osiągnął swój cel i został pochowany w wybranym przez siebie miejscu w sytuacji, gdy powód został pochowany w lewej kwaterze natomiast jego wolą było pochowanie w prawej kwaterze obok tragicznie zmarłego brata H. Z.. Powołując te zarzuty powódka wniosła o zmianę zaskarżonego wyroku i przywrócenie prawa powoda do dysponowania grobem kw. L.A. nr 140, ewentualnie o uchylenie wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi Okręgowemu w Katowicach, a także o zasądzenie kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. Sąd Apelacyjny zważył co następuje. Apelacja nie zasługuje na uwzględnienie. W pierwszej kolejności należy zwrócić uwagę na zakres zaskarżenia apelacją, wniesioną przez następczynię prawną zmarłego w toku postepowania pierwszoinstancyjnego powoda, w kontekście treści żądań pozwu (żądania przywrócenia prawa do grobu, ekshumacji i zadośćuczynienia), rozstrzygnięcia Sądu pierwszej instancji odnoszącego się do wszystkich tych żądań i na wniosek apelacji. Nie bez znaczenia jest tu bowiem ta okoliczność, że z pozwem zawierającym określonego charakteru roszczenia wystąpił ojciec powódki który zmarł, w jego miejsce wstąpiła do procesu powódka podtrzymując żądania pozwu, a następnie w apelacji domagając się już tylko przywrócenia prawa do grobu, przy czym na rozprawie apelacyjnej wyraźnie podając, że dochodzi prawa do grobu jako spadkobierczyni M. Z.. To każe przede wszystkim rozważyć charakter roszczeń dochodzonych w tym procesie przez poprzednika prawnego apelującej oraz to czy i w jakie prawa swojego poprzednika apelująca wstąpiła. Charakter prawny roszczenia w postaci prawa do grobu, a także roszczeń z nim związanych został poddany analizie między innymi w wyroku Sądu Najwyższego z dnia 3 grudnia 2010 roku (ICSK 66/10). Sąd Najwyższy wyjaśnił tam, że prawo do grobu ma dwojaki charakter: osobisty i majątkowy, przy czym elementom osobistym przypada rola wiodąca, --- STRONA 5 --- bez względu na to, jaka jest wartość elementów majątkowych tego prawa i na czym one polegają. Do uprawnień osobistych, zalicza się przede wszystkim pochowanie po śmierci zwłok uprawnionego w wybranym przez niego miejscu w grobie jednoosobowym lub wieloosobowym rodzinnym, obok zwłok osób mu bliskich oraz kult pamięci zmarłych, który polega na przysługujących człowiekowi różnych wolnościach, wypływających ze sfery uczuć i odczuć odnoszącej się do postaci osoby zmarłej, okazywania szacunku dla wspomnień i pamięci o niej, urządzenia pogrzebu oraz grobowca i decydowania o jego wystroju, załatwiania spraw z zarządem cmentarza, ochronie przed naruszeniami, składania wieńców, palenia zniczy, decydowania lub współdecydowania o przeznaczeniu wolnych miejsc w grobowcu dla pochowania dalszych zmarłych itp. W tym przypadku mamy do czynienia z jednym dobrem osobistym tj. kultem pamięci osoby zmarłej, choć może chodzić o ochronę różnych uprawnień dotyczących pochowania osoby bliskiej i pamięci o niej (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 13 lipca 1977 r., I CR 234/77 nie publ.). Przedmiotem ochrony prawnej jest w tym wypadku prawo do sprawowania kultu osoby zmarłej, natomiast przesłanką tej ochrony jest naruszenie dobra osobistego podmiotu tego prawa. Elementy osobiste prawa do grobu mają charakter przeważający i są związane z określoną osobą; jako prawa osobiste są niezbywalne i niedziedziczne (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 13 lutego 1979 r., OSNCP 1979, nr 10, poz. 195). Z tego względu w zasadzie prawo do grobu jest tylko jednym z samoistnych praw majątkowych, co do którego nie ma zakazu ustawowego jego zbywalności ani wyłączenia od dziedziczenia tylko wtedy, gdy miejsce na cmentarzu zostało nabyte i grób został urządzony przez osobę pozostającą przy życiu i jest wolny, tj. nikt nie został w nim pochowany (por. uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 2 grudnia 1994 r., III CZP 155/94, niepubl.). Jeżeli natomiast w grobie spoczywają już zwłoki określonej osoby uprawnionej do pochowania, to na skutek pochówku następuje zdominowanie uprawnień niemajątkowych i w związku z czym dopuszczalność rozporządzenia prawem do grobu wygasa. Z tą chwilą nie jest już możliwe rozdzielenie uprawnień majątkowych od osobistych i z tego względu prawa majątkowe tracą swoją odrębność w tym sensie, że nie mogą być przedmiotem wyłącznego korzystania i rozporządzania ze strony dotychczasowego ich podmiotu, a to ze względu na prawa do grobu przysługujące pozostałym uprawnionym, których źródłem jest fakt powiązań rodzinnych z osobą pochowaną w grobie (por. uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 29 września 1978 r. III CZP 56/78, OSNC 1979, nr 4, poz. 68). W rezultacie osoba, która wybudowała grób na podstawie zawartej przez siebie umowy z zarządem cmentarza i uiściła należną opłatę cmentarną, z chwilą pochowania pierwszego zmarłego, nie może już bez porozumienia z osobami, o których mowa w art. 10 ust. 1 ustawy decydować samodzielnie o pochowaniu w tym grobie innych zmarłych. Z treści więc prawa do grobu wynika, że jeżeli prawo to stało się wspólnym prawem dwu lub więcej osób, to nie podlega dziedziczeniu (por. np. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 13 lutego 1979 r., I CR 25/79, OSNC 1979, nr 10, poz. 195 i uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 2 lutego 1994 r., III CZP 155/94, OSNC 1995, nr 3, poz. 52). Z przedstawionych poglądów dla tej sprawy, zwłaszcza na jej obecnym etapie, gdy, co raz jeszcze wymaga podkreślenia, powódka domaga się w apelacji przywrócenia prawa do grobu, a zatem poszukuje ochrony roszczenia o charakterze niemajątkowym przysługującego swojemu zmarłemu ojcu i powołuje się na nabycie po nim spadku, najistotniejszym jest ten wniosek, że prawo takie nie podlega dziedziczeniu. Niezależnie od przedstawionej argumentacji zawartej w przytoczonym orzeczeniu Sądu Najwyższego wskazać jeszcze należy, że żądanie przywrócenia prawa do grobu wywodzone było przez poprzednika prawnego powódki i wywodzone jest nadal, wobec treści apelacji oraz stanowiska apelującej na rozprawie apelacyjnej, z ochrony dóbr osobistych ojca powódki, w szczególności z dobra osobistego jakim jest kult zmarłych. Takie roszczenie już z definicji ma charakter osobisty, jest zatem, w rozumieniu art. 922 § 2 kodeksu cywilnego, prawem zmarłego ściśle związanym z jego osobą, które zgodnie z tym przepisem nie wchodzi do spadku. Należało zatem uznać, że powódka nie mogła skutecznie wstąpić w prawa swego poprzednika prawnego, a już z całą pewnością nie mogła nabyć w drodze dziedziczenia prawa do grobu wywodzonego z ochrony jego dóbr osobistych. To prowadzi do wniosku, że powódka nie ma legitymacji procesowej czynnej w tym procesie i z tego względu powództwo podlegało oddaleniu, a apelacja jest bezzasadna. Z tych zatem, innych od wskazanych w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, przyczyn rozstrzygnięcie Sądu Okręgowego jest prawidłowe. Na marginesie już tylko należy zauważyć, że zarówno ustalenia jak i wnioski tego Sądu zawarte w tym uzasadnieniu, przy założeniu że przedmiotem rozpoznania byłyby żądania zgłoszone przez poprzednika prawnego powódki zasługiwałyby na aprobatę na gruncie wymienionych tam przepisów ustawy z 31 stycznia 1959 roku o cmentarzach i chowaniu zmarłych oraz art. 23 i 24 kodeksu cywilnego. W szczególności art. 10 wymienionej --- STRONA 6 --- ustawy z 1959 roku nie może być materialnoprawnym źródłem prawa do grobu i ochrony tego prawa, tym bardziej prawa wywodzonego z ochrony dóbr osobistych, stanowi bowiem jedynie wskazanie co do kręgu uprawnionych do pochowania zwłok ludzkich, co dla tej sprawy miało o tyle znaczenie, że zgoda na pochowanie siostrzenicy poprzednika prawnego powódki została wyrażona przez osobę uprawnioną i pozwana parafia miała podstawę do wyrażenia zgody na ten pochówek, a w jego dacie nie było jeszcze wiedzy o zastrzeżeniach w tym zakresie. Okoliczności te w świetle braku legitymacji czynnej powódki nie mają już jednak istotnego znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy. Z tych względów Sąd Apelacyjny, na podstawie art. 385 k.p.c., oddalił apelację.